Dünyanın en hatırı sayılır pasaportları arasında, Almanya ve Fransa bir basamak gerilerken Hollanda yerini korudu, Türkiye ve Belçika bir basamak yukarı çıktı ama, Türkiye Hâlâ 44’üncü basamakta.

Yıllar önce, Zürih’teki Avrupa Kupası kuralarını izleyebilmemi sağlayan Hollanda pasaportu ile nasıl onurlandığımın hikâyesi.

(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY yazdı:

Değerli Okurlarım,
Aşağıda okuyacağınız “Dünya ülkelerinde kabul gören ve dışlanan pasaportlar” haberine geçmeden önce, bu konunun benim hayatımdaki yerini anlatan unutulmaz bir hatıramı paylaşmak istiyorum.

Geçmişte bir gün, saatler öğleden sonra 15.00’i gösterirken, o dönemde çalıştığım Hürriyet gazetesinin spor müdürü Talay Erker’den bir telefon aldım. Bana, ertesi gün Zürih’te yapılacak Avrupa kupaları kura çekimini izleyip izleyemeyeceğimi sordu.

O an içinde bulunduğum durumu anlatmakta zorlandım. Çünkü saat ilerlemişti ve İsviçre’ye gitmek için vize gerekiyordu. “Abi, beni bu saatte arıyorsun ve vizeli bir ülkeye gitmemi istiyorsun. Saat olmuş 15.00. Ben şimdi nasıl vize alayım?” diyerek çaresizliğimi dile getirdim.

Tam bu sıkıntılı konuşma sırasında gözüm, o sıcak yaz gününde giymiş olduğum kısa kollu gömleğimin sol cebine takıldı. Cebimde bir pasaport vardı.

O pasaportun ne olduğunu merak ediyorsanız hemen anlatayım.
Aynı günün birkaç saat öncesinde, yaşadığım Amsterdam’ın banliyösü sayılan Abcoude Belediyesi’nden Hollanda pasaportumu alırken, oradaki bayan görevli, kısa kollu gömleğimin ön cebine koyarken bir hatıra fotoğrafı çekilmiştik. Telefon konuşması sırasında bunu tamamen unutmuş durumdaydım.

Telefon konuşmasında, gözüm pasaporta iliştiği anda adeta içimde bir ışık yandı. Büyük bir sevinçle, “Dur bir dakika, ben yarın Zürih’e rahatlıkla giderim. Birkaç saat önce Hollanda vatandaşlığına geçtiğimi ve pasaportumu aldığımı tamamen unutmuşum” diyerek karşımdakini de rahatlattım.

Ertesi gün sabah uçağa bindim ve Zürih’e gittim. Havalimanında pasaport kontrolünden geçerken, Hollanda pasaportunu görevliye uzaktan göstermem yetti. Hiçbir sorgu, hiçbir bekleme olmadan geçip gittim.

İşte o an, Türk pasaportunun yıllar boyunca yaşadığı zorlukları bir kez daha hatırladım. Aynı zamanda Hollanda pasaportunun sağladığı itibarı ve kolaylığı iliklerime kadar hissettim. Bu duyguyu kelimelerle anlatmak gerçekten çok zor.

İşte böyle bir yaşanmış olaydan sonra şimdi sizlere, “Dünya ülkelerinde kabul gören ve dışlanan pasaportlar” haberini sunuyorum.

Dünya genelinde seyahat özgürlüğünün en önemli göstergelerinden biri kabul edilen Henley Pasaport Endeksi, 2026 yılı sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) özel verilerine dayanarak hazırlanan rapor; küresel güç dengelerindeki değişimi ve seyahat özgürlüğündeki çarpıcı eşitsizlikleri bir kez daha gözler önüne serdi.

ZİRVENİN ÜÇ YILDIR TEK SAHİBİ: SİNGAPUR

Avrupa ülkelerinin bu yılki listede sergilediği etkileyici performansa rağmen Singapur, üst üste üçüncü kez dünyanın en güçlü pasaportu unvanını korumayı başardı. Singapur vatandaşları, dünya genelinde tam 192 destinasyona vize engeline takılmadan veya önceden onay almadan erişim sağlayabiliyor. Şehir devletinin bu istikrarlı başarısı; diplomatik ilişkilerin ve küresel ekonomik entegrasyonun bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

AVRUPA ÜLKELERİ İLK ONDA

Listenin ilk sıralarında Avrupa ülkeleri yine ağırlıkta. Ancak geçen yıla göre bazı değişiklikler dikkat çekiyor. Almanya ve Fransa bir basamak gerileyerek dördüncü sıraya düşerken, Avusturya beşinci sıraya indi. Belçika ise yükselerek dördüncü sıraya çıktı. Hollanda ise güçlü konumunu koruyarak aynı sıradaki yerini muhafaza etti.

İlk sıralardaki dağılım şu şekilde oluştu:

İkinci sırada Japonya, Güney Kore ve Birleşik Arap Emirlikleri yer aldı.
Üçüncü sırada İsveç bulunuyor.
Dördüncü sırada ise adeta Avrupa ülkeleri topluca yer aldı. Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya ve İsviçre bu sırayı paylaşıyor.
Beşinci sırada Avusturya, Yunanistan, Malta ve Portekiz yer alıyor.

Listenin devamında ise Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkeler ilk on içinde kendilerine yer buluyor.

TÜRKİYE 44’ÜNCÜ BASAMAKTA

2026 yılı verilerine göre Türkiye, geçen yıla göre bir basamak yukarı çıkarak küresel sıralamada 44. basamakta yer aldı ve orta gruptaki konumunu muhafaza etti. Türk pasaportu sahipleri; dünya genelinde 113 farklı destinasyona vizesiz, kapıda vize veya online vize (e-vize) kolaylığıyla seyahat edebiliyor. Bu durum, Türkiye’nin bölgesel bir güç olarak seyahat standartlarını koruduğunu ancak ilk 30 hedefi için yeni ikili anlaşmalara ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

SEYAHAT ÖZGÜRLÜĞÜNDE “UÇURUM” DERİNLEŞİYOR

Toplam 227 destinasyonun analiz edildiği rapor, küresel seyahat adaletsizliğine dair endişe verici bir tabloyu da ortaya koydu.
Küresel ortalama vizesiz erişim sayısı 108 olarak kaydedilirken, listenin en alt sıralarında yer alan ülkelerin vatandaşları yalnızca 23 noktaya özgürce gidebiliyor.

Uzmanlar, “pasaport gücü” ile “ekonomik fırsatlar” arasındaki korelasyonun her geçen yıl daha da belirginleştiğine dikkat çekiyor.
Seyahat özgürlüğündeki bu devasa fark; küresel mobilite ve fırsat eşitliği tartışmalarını yeniden alevlendirecek gibi görünüyor.

İşte benim yıllar önce yaşadığım o küçük hatıra, bugün açıklanan bu büyük tablonun aslında ne kadar gerçek ve ne kadar hayatın içinden olduğunu bir kez daha gösteriyor.

                 ******************

WERELDS MEEST GERESPECTEERDE PASPOORTEN: SINGAPORE BEHOUDT DE EERSTE PLAATS

Onder de meest gerespecteerde paspoorten ter wereld zijn Duitsland en Frankrijk één plaats gedaald, Nederland heeft zijn positie behouden, terwijl Turkije en België één plaats zijn gestegen. Toch staat Turkije nog steeds op de 44e plaats.

Het verhaal hoe ik mij jaren geleden vereerd voelde dankzij mijn Nederlandse paspoort dat mij toegang gaf tot de loting van de Europese bekertoernooien in Zürich.

İlhan KARAÇAY schrijft:

Beste lezers,

Voordat u het onderstaande bericht leest over “Paspoorten die wereldwijd wel en niet worden geaccepteerd”, wil ik graag een onvergetelijke herinnering delen die laat zien wat dit onderwerp voor mij persoonlijk betekent.

Op een dag in het verleden, rond 15.00 uur in de middag, werd ik gebeld door Talay Erker, destijds sportchef van de krant Hürriyet waar ik werkte. Hij vroeg mij of ik de volgende dag naar Zürich kon gaan om de loting van de Europese bekertoernooien te volgen.

Op dat moment wist ik niet goed hoe ik mijn situatie moest uitleggen. Het was al laat en voor Zwitserland was een visum nodig. Ik zei: “Je belt me op dit uur en je wilt dat ik naar een land ga waarvoor een visum nodig is. Het is al 15.00 uur. Hoe moet ik nu nog een visum krijgen?” Daarmee gaf ik mijn hulpeloosheid aan.

Tijdens dit gesprek viel mijn oog plots op de linkerborstzak van mijn korte mouw overhemd dat ik op die warme zomerdag droeg. In mijn zak zat een paspoort.

Als u zich afvraagt welk paspoort dat was, laat ik het meteen uitleggen.
Slechts enkele uren eerder had ik mijn Nederlandse paspoort opgehaald bij de gemeente Abcoude, een voorstad van Amsterdam waar ik woonde. De medewerkster had het paspoort in de borstzak van mijn overhemd gestopt en we hadden zelfs een herinneringsfoto gemaakt. Tijdens het telefoongesprek was ik dat volledig vergeten.

Op het moment dat mijn blik op het paspoort viel, ging er als het ware een lichtje bij mij branden. Met grote vreugde zei ik: “Wacht even, ik kan morgen zonder problemen naar Zürich. Ik ben een paar uur geleden Nederlands staatsburger geworden en heb mijn paspoort gekregen, maar dat was ik helemaal vergeten.” Daarmee stelde ik ook mijn gesprekspartner gerust.

De volgende ochtend stapte ik in het vliegtuig naar Zürich. Op de luchthaven was het voldoende om mijn Nederlandse paspoort van een afstand aan de controleur te tonen. Zonder vragen en zonder wachten kon ik meteen doorlopen.

Op dat moment herinnerde ik mij opnieuw de moeilijkheden die het Turkse paspoort jarenlang met zich meebracht. Tegelijkertijd voelde ik tot in mijn diepste de waarde en het gemak van het Nederlandse paspoort. Dat gevoel is eigenlijk moeilijk onder woorden te brengen.

Na deze persoonlijke ervaring presenteer ik u nu het bericht: “Paspoorten die wereldwijd wel en niet worden geaccepteerd”.

De Henley Passport Index, die wordt beschouwd als een van de belangrijkste indicatoren van wereldwijde reisvrijheid, heeft de resultaten voor 2026 bekendgemaakt. Het rapport is gebaseerd op exclusieve gegevens van de International Air Transport Association en laat opnieuw duidelijk zien hoe de mondiale machtsverhoudingen veranderen en hoe ongelijk de reisvrijheid verdeeld is.

SINGAPORE AL DRIE JAAR ONBETWIST NUMMER ÉÉN

Ondanks de sterke prestaties van Europese landen op de lijst van dit jaar, is Singapore er opnieuw in geslaagd om voor de derde keer op rij de titel van sterkste paspoort ter wereld te behouden. Burgers van Singapore kunnen zonder visum of voorafgaande toestemming naar maar liefst 192 bestemmingen reizen. Dit stabiele succes wordt gezien als een gevolg van sterke diplomatieke relaties en economische integratie.

EUROPESE LANDEN DOMINEREN DE TOP TIEN

In de top van de lijst domineren opnieuw Europese landen. Toch zijn er enkele opvallende verschuivingen ten opzichte van vorig jaar. Duitsland en Frankrijk zijn één plaats gedaald naar de vierde positie, terwijl Oostenrijk naar de vijfde plaats zakte. België is juist gestegen naar de vierde plaats. Nederland heeft zijn sterke positie behouden en blijft op dezelfde plek staan.

De verdeling in de top ziet er als volgt uit:

Op de tweede plaats staan Japan, Zuid Korea en de Verenigde Arabische Emiraten.
Op de derde plaats staat Zweden.
Op de vierde plaats staan meerdere Europese landen samen: België, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Spanje en Zwitserland.
Op de vijfde plaats staan Oostenrijk, Griekenland, Malta en Portugal.

Verder in de top tien vinden we landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en de Verenigde Staten.

            TÜRKİYE OP PLAATS 44

Volgens de gegevens van 2026 is Turkije één plaats gestegen en staat het nu op de 44e plaats in de wereldranglijst. Daarmee behoudt het zijn positie in de middengroep. Houders van een Turks paspoort kunnen naar 113 bestemmingen reizen zonder visum, met visum bij aankomst of via een e-visum. Dit laat zien dat Turkije zijn regionale positie behoudt, maar voor een plaats in de top 30 nieuwe bilaterale overeenkomsten nodig heeft.

DE KLOOF IN REISVRIJHEID WORDT GROTER

Het rapport, waarin 227 bestemmingen zijn geanalyseerd, laat ook een zorgwekkend beeld zien van de wereldwijde ongelijkheid in reisvrijheid.
Het wereldwijde gemiddelde aantal visumvrije bestemmingen bedraagt 108, terwijl burgers van landen onderaan de lijst slechts naar 23 bestemmingen vrij kunnen reizen.

Experts wijzen erop dat de relatie tussen “paspoortkracht” en “economische kansen” steeds duidelijker wordt.

Deze enorme verschillen in reisvrijheid zullen de discussies over mondiale mobiliteit en gelijke kansen opnieuw aanwakkeren.

Mijn kleine persoonlijke herinnering van jaren geleden laat zien hoe deze grote werkelijkheid van vandaag eigenlijk heel tastbaar en levensecht is.