Lahey’de kısa sürede dikkat çeken, çalışkanlığı ve diplomatik birikimiyle öne çıkan Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’ın Kiev’e atanması, Hollanda’daki Türk çevrelerinde “ceza mı, ödül mü?” tartışmasını başlattı.

Şikâyetçiler “Biz onu Lahey’den gönderdik” derken, Büyükelçi Yazgan bu görevlendirmeyi bir güven ve ödüllendirme olarak görüyor. Kiev’i tanıyan, Moskova’yı bilen, güvenlik ve istihbarat alanlarında çalışmış bir diplomatın savaş ortamındaki Ukrayna’ya gönderilmesi de bu yorumu güçlendiriyor.

Ben ise bu haberi, sadece bir atama haberi olarak değil, Lahey’de kısa sürede iz bırakmış bir büyükelçinin ardından yapılması gereken diplomatik bir değerlendirme olarak görüyorum.

(Haberin Hollandacası en altt.
De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY yazdı:

Sevgili okurlarım,

Lahey’de kısa sürede iz bırakan Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’ın Kiev’e atanması, Hollanda’daki Türk çevrelerinde farklı yorumlara yol açtı. Bazıları bunu Ankara’ya giden şikâyetlerin sonucu olarak görürken, bazıları da savaşın gölgesindeki Kiev gibi kritik bir merkeze, bölgeyi bilen tecrübeli bir diplomatın gönderilmesini önemli bir güven göstergesi olarak değerlendiriyor.

Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’ı Lahey’e gelişinden kısa süre sonra, bütün samimiyetimle ve bütün gazetecilik dikkatimi kullanarak yazmıştım. O yazımda kendisi için şu başlığı atmıştım:

BÜYÜKELÇİ FATMA CEREN YAZGAN, KARANLIĞI DAĞITAN, YOL GÖSTEREN, IŞIK SAÇAN, DERİN BİLGİSİYLE SÖZÜNE GÜVENİLEN BİR “GURU”DUR

Bu başlığı rastgele atmamıştım. Çünkü Fatma Ceren Yazgan, Lahey’e gelir gelmez klasik büyükelçi görüntüsünün dışına çıkmış, daha güven mektubunu sunmadan çalışmaya başlamış, toplumla temas kurmuş, basınla uzun soluklu görüşmeler yapmış, Hollanda’daki Türk toplumunu ve Hollanda’daki siyasi havayı kısa sürede kavramıştı. Ekteki ilk haberimde de belirttiğim gibi, daha yedi haftalık görev süresinde basın toplantısı, Prinsjesdag katılımı ve Bart van Kampen’in taziye töreni gibi üç önemli etkinlikte görünür olmuştu.

O gün kendisine “guru” dememin nedeni de buydu. Çünkü “guru” kelimesini ben burada en güzel anlamıyla kullanmıştım. Karanlığı dağıtan, yol gösteren, bilgi ve tecrübesiyle güven veren kişi anlamında. Nitekim o yazım yayınlandığında bazı çevreler bu değerlendirmemi abartılı bulmuştu. Aradan geçen süre içinde yaşananlar ise kanaatimi değiştirmedi.

Büyükelçi Yazgan’ın geçmişine baktığınız zaman da bu değerlendirmenin boşuna olmadığı görülüyordu. Muskat, Kiev ve Moskova gibi önemli merkezlerde görev yapmış, Dışişleri Bakanlığında kültürel işler, Doğu Avrupa, Balkanlar, Orta Avrupa, Kuzey Amerika, güvenlik ve istihbarat gibi zor alanlarda sorumluluk üstlenmiş bir diplomattan söz ediyoruz.

Şimdi aynı Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan, Lahey’den Kiev’e gidiyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın tebliğ ettiği yeni büyükelçi atamaları kapsamında, Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan’ın Kiev Büyükelçiliğine, Lahey Büyükelçiliğine ise Burak Akçapar’ın atandığı duyuruldu. Bu bilgi dün akşam saatlerinde çeşitli haber sitelerinde de yer aldı.

Tesadüf olacak, haftalardır sürüncemede kalan Büyükelçi Yazgan ile randevumuz 11 Haziran saat 11.00’e (dün) kalmıştı. Görüşmemiz de dün sabah gerçekleşti.
Görüşmeye başlar başlamaz, büyükelçimiz bana, “Dün güzel bir haber aldım. Beni Kiev’e atamışlar” dedi. Büyükelçi Yazgan, konuşmasının devamında Kiev görevlendirmesini meslek hayatının önemli ve anlamlı görevlerinden biri olarak gördüğünü hissettirdi. Ben de kendisine, “Dünden ben de biliyordum” diye karşılık verdim. Biraz şaşırdı. Ama benim de bilgi kaynaklarımın az olmadığını biliyordu.

Asıl mesele şu: Bu atama bir cezalandırma mı, yoksa bir ödüllendirme mi?
Büyükelçi Yazgan’a göre bu bir ödüllendirme. Kendisi hakkındaki şikâyetlerin hepsinden haberdar olduğunu biliyorum. Hollanda’daki bazı çevrelerin Ankara’ya sürekli şikâyet taşıdığını da biliyorum. Hatta bazı şikâyetçilerin şimdiden “Biz onu Lahey’den attırdık” havasına girdiklerini de duyuyorum.

YENİ GÖREVLİ GELİNCE ESKİ ALIŞKANLIKLAR DA BAŞLIYOR VE ANKARA’YA TELEFON YAĞIYOR

Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan hakkında Ankara’ya çeşitli şikâyetlerin ulaştığı uzun süredir konuşuluyordu. Bu şikâyetlerin ne kadarının haklı, ne kadarının haksız olduğu ayrı bir tartışma konusudur.
Ancak yurt dışındaki Türk toplumlarında yıllardır değişmeyen bir gerçek vardır.
Yeni bir büyükelçi, başkonsolos, müşavir, ataşe, THY Müdürü ya da önemli bir kamu görevlisi göreve başladığında, bazı kişi ve kuruluşlar Ankara’daki siyasi ve bürokratik bağlantılarını devreye sokmaya çalışır.

Kimi zaman bir milletvekili aranır. Kimi zaman bir bakan yardımcısı. Kimi zaman da etkili olduğu düşünülen başka isimler…
Amaç çoğu zaman yeni gelen görevliye, “Bizim ismimizi biliyor olsun”, “Bize yakın dursun”, “Bizim taleplerimize öncelik versin” mesajını ulaştırabilmektir.

Bu durum sadece Hollanda’ya özgü değildir.
Türklerin yaşadığı pek çok ülkede benzer örnekler görülmektedir.
Bazı kamu görevlileri bu tür telkinlerden etkilenebilir.
Bazıları ise devlet görevini kişisel ilişkilerden ve tavsiyelerden bağımsız yürütmeyi tercih eder.

Fatma Ceren Yazgan’ı yakından takip ettiğim kadarıyla, ikinci gruba daha yakın gördüm.
Belki de bazı rahatsızlıkların temelinde tam olarak bu vardı.
Görev süresi boyunca farklı çevrelerden gelen tavsiyelere, beklentilere ve çeşitli baskılara rağmen kendi çizgisini korumaya çalıştığı izlenimini edindim.
Elbette bu benim kişisel gözlemimdir.

Ancak bazı çevrelerin kendisinden bekledikleri yakınlığı görememiş olmalarının, Ankara’ya taşınan şikâyetlerin artmasında rol oynamış olabileceğini düşünmek de haksız bir değerlendirme olmayacaktır.
Bunun ne kadar etkili olduğunu ise bugün itibarıyla kesin olarak bilmek mümkün değildir.

Çünkü Ankara’nın Kiev kararını verirken şikâyet dosyalarına mı baktığını, yoksa Kiev’i tanıyan tecrübeli bir diplomatı savaşın sürdüğü kritik bir merkeze göndermeyi mi tercih ettiğini yalnızca karar vericiler bilir.

Ancak dışarıdan bakıldığında ikinci ihtimalin daha güçlü göründüğünü söylemek mümkündür.
Ama diplomasiye biraz daha geniş açıdan bakmak gerekir.

Lahey’den sonra yeni görev adresi, savaşın gölgesindeki Kiev olacak.

Kiev, bugün sıradan bir başkent değildir. Ukrayna, savaşın gölgesinde yaşayan bir ülkedir. Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna arasındaki dengeli diplomasisi, Karadeniz güvenliği, tahıl koridoru, NATO ilişkileri, Avrupa güvenliği ve bölgesel barış arayışları açısından Kiev, bugün en hassas diplomatik merkezlerden biridir.

Böyle bir merkeze, daha önce Kiev’de görev yapmış, Moskova’yı tanıyan, güvenlik ve istihbarat alanında çalışmış, devletin en hassas dosyalarından geçmiş bir diplomatın gönderilmesi, bana göre kenara çekme değil, tam tersine zor göreve çağırmadır.

Bu sabahki görüşmemizde Büyükelçi Yazgan, Hollanda’da başlatılmış olan projelerden de sıkça söz etti. Bazı projeleri gitmeden önce tamamlayabileceğini, tamamlayamadığı projeleri ise yeni Büyükelçi Burak Akçapar’a dosyalar halinde bırakacağını söyledi.

Bu sözleri önemsedim. Çünkü devlet görevleri kişisel vitrin değil, süreklilik işidir. Bir büyükelçi gider, bir başka büyükelçi gelir. Ama proje kalır, dosya kalır, hizmet kalır, devlet hafızası kalır.

Büyükelçi Yazgan’ın ‘Bana bir bahçe teslim edildi, ben onu gül bahçesine dönüştürdüm’ sözleri, görev anlayışını özetleyen en dikkat çekici benzetme oldu.

Büyükelçi Yazgan’ın bu konuda kullandığı benzetme ise çok güzeldi. Kendi sözlerini biraz daha toparlayarak yazıyorum: “Bana bir bahçe teslim edildi. Ben bu bahçeyi tırmıkladım, suladım, ektim, bakımını yaptım. Bugüne kadar güzel bir gül bahçesi oluştu. Gül bahçesinin nasıl yetiştirileceğini bana kimse öğretemez. Ben bu bahçeyi meydana getiren emeklerden biri oldum. Şimdi önemli olan, bu bahçenin benden sonra da yaşamasıdır.”

Bu sözler sıradan sözler değil. Diplomasi dilinde bu sözlerin karşılığı şudur:
“Ben giderken arkamda dağınık bir dosya değil, işleyen bir süreç bırakıyorum.”

Bu noktada şunu da hatırlatmak gerekir. Büyükelçi Yazgan, daha önce yaptığımız basın toplantısında Hollanda’daki ırkçılık söylemlerinin ve hareketlerinin korkutucu boyuta ulaştığını belirtmiş, bu konuyu Hollanda makamlarıyla konuştuğunu ve olumlu reaksiyon aldığını söylemişti. Ben de o toplantıda, Hollanda’daki bazı siyasetçilerin ve medyanın ırkçı havayı körüklediğini, devletler arası ilişkiler iyi olsa bile siyaset ve medya dilinin bu ilişkileri kötü gösterdiğini dile getirmiştim. Yazgan da medya olarak bizlere görev düştüğünü ifade etmişti.

O toplantıda kendisine, Hollanda medyasıyla daha fazla temas kurulması gerektiğini söylemiştim.
O da bana, “Yapıyoruz İlhan Bey, yapıyoruz ama hiçbir davetimizi kabul etmiyorlar” demişti. Bu cevap, Lahey’deki diplomatik mücadelenin ne kadar zor olduğunu gösteren önemli bir cümleydi.

İşte bütün bunları yan yana koyduğumuz zaman, Fatma Ceren Yazgan’ın Lahey dönemi için kolay bir dönem demek mümkün değildir. Kısa süre içinde çok şey yapmak istedi. Bazı çevrelerle anlaşamadı. Bazı çevrelerden şikâyet aldı. Bazı kişileri memnun etti. Bazı kişileri rahatsız etti. Ama çalışmadı denemez. Görünmedi denemez. Toplumla ilgilenmedi denemez. Dosya üretmedi denemez.

Elbette her büyükelçi eleştirilebilir. Büyükelçilik makamı kutsal bir makam değildir. Her karar, her üslup, her temas, her öncelik tartışılabilir. Ancak eleştiri başka şeydir, “Biz onu attırdık” böbürlenmesi başka şeydir.

Ben bu atamayı, Ankara’nın savaş ortamındaki Kiev’e, bölgeyi bilen ve kriz dosyalarından geçmiş bir diplomatı gönderme tercihi olarak okuyorum.

Üstelik Büyükelçi Yazgan’ın Lahey’den hemen ayrılması da söz konusu değil. Diplomatik süreçler gereği asıl vedanın birkaç ay sonra gerçekleşmesi beklenebilir. Bu süre içinde bazı projelerin tamamlanması, tamamlanamayanların da Burak Akçapar’a düzenli dosyalar halinde bırakılması mümkün görünüyor.

Ben dün sabah Büyükelçi Yazgan ile bir veda fotoğrafı da çektirdim. Ama bu fotoğraf belki de erken bir veda fotoğrafıdır. Çünkü gerçek veda, dosyalar tamamlandığında, bahçedeki son güller sulandığında ve yeni bahçıvan kapıdan içeri girdiğinde yapılacaktır.

Sonuç olarak şunu söylemek isterim: Fatma Ceren Yazgan’ın Kiev’e atanması, Hollanda’daki bazı çevrelerin söylediği gibi yalnızca “şikâyetlerin sonucu” olarak görülemez. Bu yorum çok dar, çok kişisel ve çok aceleci olur.

Bu atama, aynı zamanda savaşın gölgesindeki Kiev’e, o coğrafyayı bilen, diplomatik hafızası güçlü, güvenlik dosyalarından geçmiş ve kriz yönetimini tanıyan bir büyükelçinin gönderilmesi anlamına gelir.

Lahey’de kendisine teslim edilen bahçeyi gül bahçesine çevirdiğini söyleyen Fatma Ceren Yazgan, şimdi çok daha fırtınalı bir bahçeye gidiyor.
Orada güllerin yerini belki dikenler alacak.
Ama diplomasi zaten biraz da budur.
Dikeni görüp kaçmamak.
Toprağı tanımak.
Suyu zamanında vermek.
Ve en zor iklimde bile bir gül yetiştirebilmektir.

TÜRK BASINININ DURUMU

Bu atama haberi bana başka bir gerçeği daha düşündürdü.

Yıllardır Hollanda Türk basınını yakından takip eden, hatta Hollanda Türk Gazeteciler Birliği’nin Onursal Başkanlığını yapan biri olarak üzülerek söylüyorum ki, mesleğimiz eski titizliğini giderek kaybediyor.

Bazı portallar, sanki büyükelçiler aynı gün bavullarını toplayıp görev yerlerini değiştirmiş gibi, “gitti” ve “geldi” başlıkları attılar.
Oysa diplomasi böyle işlemez.
Bir büyükelçinin atanması başka şeydir.
Görev devrinin gerçekleşmesi başka şeydir.

Bugünkü tabloya göre, Fatma Ceren Yazgan’ın Lahey’deki görevi de, Burak Akçapar’ın göreve başlaması da önümüzdeki süreçte gerçekleşecek. Yani ortada henüz ne fiilen gitmiş bir büyükelçi vardır, ne de fiilen gelmiş bir büyükelçi.

Bir başka yayın organı ise gün boyu herkesin konuştuğu haberi akşam saatlerinde verirken, doğruluğunu teyit etmek için bir başkonsolosu aradığını özellikle yazma ihtiyacı duydu.

Gazetecilik elbette teyit işidir.
Ancak bazen haberi doğrulatmaya çalışırken, haberin kendisi çoktan eskimiş olabilir.
Nitekim ben bu satırları yazarken, sabah saatlerinde Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan ile bu konuyu yüz yüze konuşmuş, atamayı kendisinden dinlemiş ve birlikte fotoğraf da çektirmiştim.

Fakat burada asıl mesele, “haberi ilk kim verdi?” yarışı değildir.
Asıl mesele, haberin doğru verilmesidir.
Çünkü gazetecilik, duyduğunu yazmak değil; bildiğini doğrulamak, doğruladığını da doğru anlatmaktır.

Ne yazık ki son yıllarda Hollanda’daki Türk medyasında hızın, çoğu zaman araştırmanın önüne geçtiğini görüyoruz.
Oysa bizim kuşağımızda bir haberin içine sadece bilgi değil, emek, araştırma, arka plan ve hafıza da konulurdu.

Belki de bu nedenle bugün bazı haberler birkaç saat içinde unutulurken, bazı haberler yıllar sonra bile hatırlanıyor.
Gazeteciliğin değeri, haberi ilk vermekten çok, doğru vermekte ve okuyucuya bilmediği yönleri gösterebilmektedir.

Bu nedenle Fatma Ceren Yazgan’ın Kiev’e atanmasını sadece bir atama haberi olarak değil, Lahey’de bıraktığı izleri, hakkında yapılan eleştirileri, destekleyenleri ve karşı çıkanlarıyla birlikte değerlendirmeyi daha doğru buluyorum.

Gazetecilikte önemli olan haberi ilk görmek değil, doğru okumaktır. Çünkü bazıları haberi duyar. Bazıları haberi yazar. Bazıları ise haberin arkasındaki hikâyeyi görür. Ben yarım asrı aşan meslek hayatım boyunca üçüncüsünü yapmaya çalıştım.

Çünkü gazetecilik, yalnızca bugünü yazmak değil, bugünün yarın nasıl hatırlanacağını da kayda geçirmektir.

*************

STRAF OF BELONING? AMBASSADEUR FATMA CEREN YAZGAN, DIE IN DEN HAAG EEN ROZENTUIN ACHTERLAAT, VERTREKT NAAR HET DOOR OORLOG GETEKENDE KİEV

De benoeming van ambassadeur Fatma Ceren Yazgan naar Kiev heeft binnen de Turkse gemeenschap in Nederland een discussie op gang gebracht: is dit een straf of juist een beloning? Yazgan wist in korte tijd in Den Haag de aandacht te trekken door haar inzet, werklust en diplomatieke ervaring.

Terwijl haar critici zeggen: “Wij hebben ervoor gezorgd dat zij uit Den Haag vertrekt,” beschouwt ambassadeur Yazgan deze nieuwe functie als een blijk van vertrouwen en waardering. Het feit dat een diplomaat die Kiev kent, Moskou kent en ervaring heeft op het gebied van veiligheid en inlichtingenwerk wordt uitgezonden naar een Oekraïne dat zich midden in een oorlog bevindt, versterkt die visie.

Zelf zie ik dit nieuws niet alleen als een benoemingsbericht, maar ook als een diplomieke evaluatie van een ambassadeur die in korte tijd haar stempel op Den Haag heeft gedrukt.

İlhan KARAÇAY schreef:

Beste lezers,

De benoeming van ambassadeur Fatma Ceren Yazgan naar Kiev heeft tot uiteenlopende reacties geleid binnen de Turkse gemeenschap in Nederland. Sommigen zien hierin het gevolg van klachten die in Ankara zouden zijn ingediend, terwijl anderen menen dat het juist een belangrijk teken van vertrouwen is om een ervaren diplomaat naar een strategisch en gevoelig centrum als Kiev te sturen.

Kort nadat ambassadeur Fatma Ceren Yazgan haar functie in Den Haag had aanvaard, schreef ik al over haar, met alle oprechtheid en journalistieke aandacht die ik kon opbrengen. Destijds gaf ik mijn artikel de volgende kop:

AMBASSADEUR FATMA CEREN YAZGAN IS EEN “GOEROE” DIE DUISTERNIS VERDRIJFT, DE WEG WIJST, LICHT UITSTRAALT EN DOOR HAAR DIEPE KENNIS VERTROUWEN WEKT

Deze titel had ik niet zomaar gekozen. Want vanaf het moment dat Fatma Ceren Yazgan in Den Haag arriveerde, trad zij buiten het traditionele beeld van een ambassadeur. Nog voordat zij haar geloofsbrieven had aangeboden, was zij al actief aan het werk gegaan, had zij contact gelegd met de gemeenschap, uitvoerige gesprekken gevoerd met de pers en zich in korte tijd verdiept in zowel de Turkse gemeenschap als het politieke klimaat in Nederland.

AMBASSADEUR FATMA CEREN YAZGAN IS EEN “GOEROE” DIE DUISTERNIS VERDRIJFT, DE WEG WIJST, LICHT UITSTRAALT EN DOOR HAAR DIEPE KENNIS VERTROUWEN WEKT

Ik had deze kop niet zomaar gekozen. Vanaf het moment dat Fatma Ceren Yazgan in Den Haag arriveerde, week zij af van het klassieke beeld van een ambassadeur. Nog voordat zij haar geloofsbrieven had aangeboden, was zij al actief aan het werk gegaan. Zij zocht contact met de gemeenschap, voerde uitgebreide gesprekken met de pers en kreeg in korte tijd een goed beeld van zowel de Turkse gemeenschap als het politieke klimaat in Nederland. Zoals ik ook in mijn eerste artikel schreef, was zij binnen slechts zeven weken zichtbaar aanwezig bij drie belangrijke gelegenheden: een persbijeenkomst, Prinsjesdag en de herdenkingsbijeenkomst voor Bart van Kampen.

Dat was ook de reden waarom ik haar destijds een “goeroe” noemde. Ik gebruikte dat woord in de meest positieve betekenis. Niet als een spirituele titel, maar als aanduiding voor iemand die duisternis verdrijft, richting geeft en door kennis en ervaring vertrouwen uitstraalt. Toen dat artikel verscheen, vonden sommige mensen mijn oordeel overdreven. De ontwikkelingen van de afgelopen periode hebben mijn mening echter niet veranderd.

Wie naar de loopbaan van ambassadeur Yazgan kijkt, begrijpt bovendien dat deze waardering niet uit de lucht is gegrepen. We hebben het over een diplomaat die heeft gewerkt in belangrijke posten zoals Muscat, Kiev en Moskou, en die binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken verantwoordelijkheden heeft gedragen op terreinen als culturele zaken, Oost-Europa, de Balkan, Centraal-Europa, Noord-Amerika, veiligheid en inlichtingenwerk.

En nu vertrekt dezelfde ambassadeur Fatma Ceren Yazgan van Den Haag naar Kiev.
In het kader van de nieuwe ambassadeursbenoemingen die door minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan zijn bekendgemaakt, is aangekondigd dat de huidige ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, wordt benoemd tot ambassadeur in Kiev. Haar opvolger in Den Haag wordt Burak Akçapar. Dit nieuws verscheen gisteravond ook op diverse nieuwssites.

Toevallig stond mijn afspraak met ambassadeur Yazgan, die al wekenlang vooruit was geschoven, gepland op 11 juni om 11.00 uur. Ons gesprek vond gisterenmorgen plaats.
Nog voordat het gesprek goed en wel begonnen was, zei de ambassadeur tegen mij:
“Gisteren heb ik mooi nieuws gekregen. Ik ben benoemd in Kiev.”
Uit haar verdere toelichting bleek duidelijk dat zij deze benoeming zag als een van de belangrijke en betekenisvolle opdrachten in haar diplomatieke loopbaan.
Ik antwoordde daarop: “Dat wist ik sinds gisteren ook al.”
Dat verraste haar enigszins. Maar zij wist ook dat mijn informatiebronnen niet bepaald beperkt zijn.
De kernvraag blijft echter: Is deze benoeming een straf of juist een beloning?
Volgens ambassadeur Yazgan is het zonder twijfel een beloning.

Ik weet dat zij op de hoogte is van alle klachten die over haar zijn ingediend. Ik weet ook dat bepaalde kringen in Nederland voortdurend klachten naar Ankara hebben doorgestuurd. Sterker nog, ik hoor zelfs nu al mensen zeggen: “Wij hebben ervoor gezorgd dat zij uit Den Haag is weggehaald.”

WANNEER EEN NIEUWE FUNCTIONARIS KOMT, BEGINNEN OOK DE OUDE GEWOONTES EN STAAN DE TELEFOONS NAAR ANKARA ROODGLOEIEND

Al geruime tijd werd gesproken over verschillende klachten die over ambassadeur Fatma Ceren Yazgan naar Ankara zouden zijn gestuurd. Hoeveel van die klachten terecht waren en hoeveel niet, blijft een onderwerp van discussie.
Toch bestaat er binnen Turkse gemeenschappen in het buitenland al jarenlang een onveranderlijk verschijnsel.
Wanneer een nieuwe ambassadeur, consul-generaal, adviseur, attaché, THY-directeur of een andere belangrijke overheidsfunctionaris aan zijn of haar functie begint, proberen sommige personen en organisaties hun politieke en bureaucratische contacten in Ankara in te schakelen.

Soms wordt een parlementslid gebeld. Soms een vice-minister. Soms ook andere personen die als invloedrijk worden beschouwd.
Het doel is vaak hetzelfde: ervoor zorgen dat de nieuwe functionaris hun naam kent, hen gunstig gezind is en hun verzoeken met voorrang behandelt.

Dit verschijnsel is niet uniek voor Nederland.
In veel landen waar Turkse gemeenschappen wonen, ziet men vergelijkbare situaties.
Sommige overheidsfunctionarissen laten zich door dergelijke aanbevelingen of druk beïnvloeden.
Anderen kiezen ervoor hun functie onafhankelijk van persoonlijke relaties en adviezen uit te oefenen.

Voor zover ik ambassadeur Fatma Ceren Yazgan heb kunnen volgen, reken ik haar eerder tot die tweede categorie.
Misschien lag juist daarin de kern van bepaalde ergernissen.
Gedurende haar ambtsperiode heb ik de indruk gekregen dat zij, ondanks adviezen, verwachtingen en uiteenlopende vormen van druk vanuit verschillende kringen, haar eigen koers probeerde vast te houden.
Dat is uiteraard mijn persoonlijke waarneming.

Maar het lijkt mij geen onredelijke gedachte dat sommige groepen, die niet de nabijheid kregen waarop zij hadden gehoopt, hebben bijgedragen aan het toenemende aantal klachten dat in Ankara terechtkwam.
Hoe groot die invloed werkelijk is geweest, valt vandaag niet met zekerheid vast te stellen.

Alleen de besluitvormers weten immers of Ankara bij de benoeming naar Kiev heeft gekeken naar klachtendossiers, of juist heeft gekozen voor een ervaren diplomaat die Kiev kent en ingezet kan worden op een van de meest gevoelige posten van dit moment.

Van buitenaf bezien lijkt die tweede verklaring echter aannemelijker.
Toch moet men diplomatie in een breder perspectief bekijken.

Na Den Haag wordt haar nieuwe standplaats het door oorlog getekende Kiev.

Kievis vandaag de dag geen gewone hoofdstad. Oekraïne leeft al jaren in de schaduw van een oorlog. Voor Turkije vormt Kiev een van de gevoeligste diplomatieke posten, gezien de betrekkingen met Rusland en Oekraïne, de veiligheid in het Zwarte Zeegebied, de graancorridor, de NAVO-verhoudingen, de Europese veiligheid en de zoektocht naar regionale stabiliteit.

Wanneer een diplomaat die eerder in Kiev heeft gewerkt, Moskou kent, ervaring heeft op het gebied van veiligheid en inlichtingenwerk en betrokken is geweest bij de meest gevoelige dossiers van de staat, naar zo’n post wordt gestuurd, zie ik dat niet als een stap opzij.
Integendeel.
Ik zie het als een oproep voor een moeilijke en uiterst verantwoordelijke opdracht.

Tijdens ons gesprek sprak ambassadeur Yazgan ook uitvoerig over de projecten die in Nederland zijn opgestart.
Zij vertelde dat sommige daarvan vóór haar vertrek kunnen worden afgerond en dat de projecten die nog niet voltooid zijn, in de vorm van uitgebreide dossiers zullen worden overgedragen aan de nieuwe ambassadeur Burak Akçapar.

Die woorden vond ik belangrijk. Een staatsfunctie is immers geen persoonlijk podium, maar een kwestie van continuïteit. Een ambassadeur vertrekt, een andere arriveert. Maar projecten blijven bestaan. Dossiers blijven bestaan. Diensten blijven bestaan.
En ook het institutionele geheugen van de staat blijft bestaan.

DE METAFOOR VAN DE ROZENTUIN

De uitspraak van ambassadeur Yazgan: “Mij werd een tuin toevertrouwd en ik heb die omgevormd tot een rozentuin” was misschien wel de meest treffende samenvatting van haar visie op haar functie.

De vergelijking die zij daarbij maakte, vond ik bijzonder mooi. Als ik haar woorden enigszins samenvat, kwam het neer op het volgende: “Mij werd een tuin toevertrouwd. Ik heb die tuin geharkt, bewaterd, beplant en verzorgd. In de loop van de tijd is daaruit een mooie rozentuin ontstaan. Niemand hoeft mij te vertellen hoe een rozentuin moet worden onderhouden. Ik ben slechts een van de mensen geweest die heeft bijgedragen aan het ontstaan ervan. Het belangrijkste is nu dat deze tuin ook na mijn vertrek blijft voortbestaan.”

Dat zijn geen gewone woorden. In diplomatieke taal betekent dit eigenlijk: “Ik laat geen rommelig dossier achter, maar een proces dat blijft functioneren.”

In dit verband is het ook goed om eraan te herinneren dat ambassadeur Yazgan tijdens een eerdere persbijeenkomst had aangegeven dat racistische uitingen en bewegingen in Nederland een zorgwekkend niveau hadden bereikt. Zij vertelde dat zij dit onderwerp met Nederlandse autoriteiten had besproken en daarop positieve reacties had gekregen.

Tijdens diezelfde bijeenkomst bracht ik naar voren dat bepaalde politici en media in Nederland het klimaat van polarisatie en racisme juist aanwakkeren. Ik stelde dat de betrekkingen tussen de Nederlandse en Turkse staten weliswaar goed zijn, maar dat de politieke en mediabeelden vaak een heel andere indruk wekken.
Ambassadeur Yazgan antwoordde toen dat ook de media hierin een belangrijke verantwoordelijkheid dragen.
Ik zei daarop dat er meer contact moest worden gezocht met de Nederlandse media.
Haar antwoord luidde: “Dat doen we, meneer Karaçay, dat doen we. Maar geen van onze uitnodigingen wordt geaccepteerd.”
Dat antwoord was veelzeggend. Het liet zien hoe moeilijk de diplomatieke strijd soms kan zijn in Den Haag.

Wanneer men al deze elementen naast elkaar legt, kan men moeilijk beweren dat de periode van Fatma Ceren Yazgan in Den Haag eenvoudig is geweest.
In korte tijd wilde zij veel realiseren.
Met sommige groepen kon zij goed samenwerken.
Met andere niet.
Zij kreeg steun van sommigen en kritiek van anderen.
Sommigen waren tevreden, anderen niet.
Maar niemand kan beweren dat zij niet gewerkt heeft.
Niemand kan zeggen dat zij onzichtbaar is gebleven.
Niemand kan ontkennen dat zij zich met de gemeenschap heeft beziggehouden.
En niemand kan volhouden dat zij geen dossiers en projecten heeft opgebouwd.

Uiteraard mag iedere ambassadeur worden bekritiseerd.
Het ambt van ambassadeur is geen heilige positie.
Beslissingen, stijl, contacten en prioriteiten mogen allemaal onderwerp van debat zijn.
Maar kritiek is iets anders dan opscheppen met de woorden: “Wij hebben ervoor gezorgd dat zij is weggehaald.”

Persoonlijk zie ik deze benoeming als een keuze van Ankara om een diplomaat met kennis van de regio en ervaring met complexe crisisdossiers naar het door oorlog geteisterde Kiev te sturen.

Bovendien vertrekt ambassadeur Yazgan niet onmiddellijk uit Den Haag.
Volgens de diplomatieke procedures zal het daadwerkelijke afscheid waarschijnlijk pas over enkele maanden plaatsvinden.
In de tussentijd kunnen lopende projecten worden afgerond en kunnen de overige dossiers op een ordelijke manier worden overgedragen aan Burak Akçapar.

Gisteren liet ik mij samen met ambassadeur Yazgan fotograferen.
Maar misschien was dat wel een te vroege afscheidsfoto.
Want het echte afscheid zal pas plaatsvinden wanneer de dossiers zijn afgerond, de laatste rozen in de tuin zijn verzorgd en de nieuwe tuinman door de poort naar binnen stapt.

Laat ik daarom afsluiten met het volgende:
De benoeming van Fatma Ceren Yazgan naar Kiev kan niet uitsluitend worden gezien als het resultaat van klachten uit bepaalde kringen in Nederland.
Dat zou een te beperkte, te persoonlijke en vooral te haastige conclusie zijn.

Deze benoeming betekent tegelijkertijd dat een diplomaat met kennis van de regio, een sterk institutioneel geheugen, ervaring op veiligheidsgebied en inzicht in crisisbeheersing wordt gestuurd naar een van de moeilijkste diplomatieke posten van dit moment.

Fatma Ceren Yazgan zegt dat zij de tuin die haar in Den Haag werd toevertrouwd, heeft omgevormd tot een rozentuin.
Nu vertrekt zij naar een veel stormachtiger tuin.
Misschien zullen daar minder rozen en meer doornen zijn.
Maar diplomatie draait juist daarom.
Niet weglopen voor de doornen.
De grond leren kennen.
Op het juiste moment water geven.
En zelfs onder de moeilijkste omstandigheden toch nog een roos laten bloeien.

DE TOESTAND VAN DE TURKSE PERS

Dit benoemingsnieuws bracht mij ook op een andere gedachte.

Als iemand die de Turks-Nederlandse media al jarenlang van dichtbij volgt en bovendien erevoorzitter is van de Vereniging van Turkse Journalisten in Nederland, moet ik helaas constateren dat ons vak geleidelijk een deel van zijn vroegere zorgvuldigheid verliest.

Sommige nieuwsportalen kopten alsof de ambassadeurs dezelfde dag nog hun koffers hadden gepakt en van standplaats waren gewisseld. Zij schreven simpelweg dat de één “vertrokken” was en de ander “gekomen” was.
Maar zo werkt diplomatie niet.
Een benoeming is één ding.
Een daadwerkelijke overdracht van een functie is iets heel anders.

Volgens de huidige stand van zaken zullen zowel het vertrek van Fatma Ceren Yazgan uit Den Haag als de start van Burak Akçapar in de komende periode plaatsvinden. Met andere woorden: er is op dit moment nog geen ambassadeur die feitelijk is vertrokken, noch een ambassadeur die feitelijk is begonnen.

Een ander medium bracht het nieuws pas aan het einde van de dag, terwijl iedereen er al uren over sprak. Daarbij vond men het nodig expliciet te vermelden dat men een consul-generaal had gebeld om de juistheid van het bericht te bevestigen.

Uiteraard draait journalistiek om verificatie.
Maar soms kan het gebeuren dat men nog bezig is een bericht te controleren, terwijl het nieuws zelf inmiddels alweer oud is geworden.

Toen ik deze regels schreef, had ik diezelfde ochtend immers al persoonlijk met ambassadeur Fatma Ceren Yazgan gesproken, haar benoeming rechtstreeks van haar vernomen en samen met haar een foto gemaakt.

Maar daar gaat het uiteindelijk niet om.
De echte vraag is niet: “Wie bracht het nieuws als eerste?”
De echte vraag is: “Wie bracht het nieuws correct?”

Journalistiek betekent niet dat men opschrijft wat men hoort.
Journalistiek betekent dat men verifieert wat men weet en vervolgens correct weergeeft wat men heeft vastgesteld.

Helaas zien we de laatste jaren binnen de Turks-Nederlandse media steeds vaker dat snelheid belangrijker wordt gevonden dan onderzoek.
In de tijd van mijn generatie werd een bericht niet alleen gevuld met informatie, maar ook met inzet, onderzoek, achtergrondkennis en historisch geheugen.

Misschien is dat de reden waarom sommige berichten na enkele uren alweer vergeten zijn, terwijl andere artikelen zelfs jaren later nog worden herinnerd.
De waarde van journalistiek ligt niet in het als eerste brengen van een bericht, maar in het correct brengen ervan en in het tonen van aspecten die de lezer nog niet kende.

Daarom vind ik het juister om de benoeming van Fatma Ceren Yazgan naar Kiev niet uitsluitend als een benoemingsbericht te beschouwen, maar ook als een moment om stil te staan bij de sporen die zij in Den Haag heeft achtergelaten, bij de kritiek die zij kreeg, bij degenen die haar steunden en bij degenen die zich tegen haar keerden.

In de journalistiek is het niet belangrijk om een nieuwsbericht als eerste te zien.
Belangrijker is het om het juist te lezen.
Sommigen horen het nieuws.
Sommigen schrijven het nieuws.
En sommigen zien het verhaal achter het nieuws.
Gedurende mijn meer dan een halve eeuw lange loopbaan heb ik altijd geprobeerd tot die laatste categorie te behoren.

Want journalistiek betekent niet alleen het vastleggen van vandaag.
Journalistiek betekent ook vastleggen hoe vandaag morgen herinnerd zal worden.

Bovenkant formulier

Onderkant formulier