Üç Dünya Kupası şampiyonunu doğru tahmin eden Alman ekonomist Joachim Klement’e soruyorum: Matematik, istatistik ve ekonomi birçok şeyi açıklayabilir… Peki ya siyaseti, kamp disiplinini ve insan psikolojisini hangi formülle hesaplayabilirsiniz?

1978 Dünya Kupası’nı Arjantin’de izleyen bir gazeteci olarak, yarım asırdır zihnimi meşgul eden soruları bugün Joachim Klement’in tahmini yeniden gündeme getirdi.

Ön elemede, dört farklı galibiyete ihtiyacı olan Arjantin, Peru’yu nasıl 6-0 mağlup etti?

Arjantin’in 1978’de Peru karşısındaki 6-0’lık galibiyeti bugün bile tartışılıyor. Aynı otelde kalan bir gazeteci olarak yaşadıklarım, bana futbolun sadece istatistikten ibaret olmadığını öğretti.

Nijerya’nın Hollandalı teknik adamı 31 yıl önce bana “Mafya’dan korkuyorum” demişti.

Türk milli takımı kampında formaları masaya dizip futbolculara imzalatan ve sonra bunları satışa çıkaran bir futbolcunun babası, psikolojik bozuntu yaratmadı mı?

Bir milli takımın kaderini sadece futbolcular belirlemez. Kamp disiplini, psikoloji, dış müdahaleler ve bazen de siyaset…
İşte hiçbir istatistik programının hesaplayamadığı gerçekler.

(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY yazdı:

Devam etmekte olan 2026 Dünya Futbol Şampiyonası sürprizlerle ilerlerken, Alman ekonomist Joachim Klement bir kez daha ortaya çıktı ve yine dikkat çekici bir tahminde bulundu.

Futbol dünyası onu sıradan bir yorumcu olarak tanımıyor.
Çünkü Klement, geliştirdiği istatistiksel modelle 2014 Dünya Kupası’nda Almanya’nın, 2018’de Fransa’nın, 2022’de ise Arjantin’in şampiyon olacağını önceden tahmin eden isim olarak ün kazandı. Bu kez de aynı modelini çalıştırdı ve 2026 Dünya Kupası’nın sonunda kupayı kaldıracak ülkenin Hollanda olacağını açıkladı.

Klement’in modeli, futbolu sadece sahadaki oyunla değerlendirmiyor. Nüfus büyüklüğü, ekonomik güç, iklim şartları, FIFA sıralaması, futbol kültürü ve geçmiş başarılar gibi birçok değişkeni birlikte analiz ediyor. Buna rağmen kendisi de önemli bir uyarıda bulunuyor. Tahminlerinin mutlak doğru olmadığını, futbolda şans faktörünün de en az hesaplanan veriler kadar etkili olduğunu özellikle vurguluyor.

Doğrusu, bu yaklaşımı son derece değerli buluyorum.
Çünkü en azından futbolda “kesin doğrular” olmadığını kabul ediyor.
Ancak…
Ben de yarım asrı aşkın gazetecilik hayatım boyunca, matematik tablolarına sığmayan çok farklı gerçeklere tanıklık etmiş bir gazeteci olarak, Sayın Joachim Klement’e birkaç soru sormak
istiyorum.

Önce kendi yaşadığım bir olaydan söz edeyim:
1978 yılında Arjantin’de düzenlenen Dünya Futbol Şampiyonası’nı Hürriyet adına izleyen gazeteciler arasındaydım.
Rahmetli Necmi Tanyolaç, Halit Kıvanç, Togay Bayatlı, Ertuğrul Akbay, Güven Taner, Hüseyin Kırcalı, Kemal Belgin, Erol Aydın, Hasan Sarıçiçek ve teknik direktör Metin Türel gibi Türk spor basınının çok değerli isimleriyle birlikte turnuvayı takip ettik.

Benim açımdan bu turnuvanın ayrı bir anlamı daha vardı.
Yıllardır yaşadığım Hollanda’nın ilk kez dünya şampiyonu olmasını bütün kalbimle istiyordum.
O yıllarda da Hollanda futbolu dünyanın hayranlık duyduğu futbolu oynuyordu.
Ama kader, yine Oranje’nin yüzüne gülmeyecekti.

Bugün hâlâ unutamadığım olay ise eleme grubundan önce yaşandı.
Arjantin’in finale çıkabilmesi için Peru’yu 4 farkla yenmesi gerekiyordu.
O günlerde kaldığım Liberty (Hürriyet) Oteli’nde Peru Milli Takımı da konaklıyordu.
Otelde yaşanan olağanüstü hareketliliği, güvenlik önlemlerini, futbolcular üzerindeki gerginliği dün gibi hatırlıyorum.
Diktatör Videla dönemi askerî yönetiminin, Peru üzerinde siyasi ve ekonomik baskı kurduğu, çeşitli vaatlerde bulunduğu, futbolcuların psikolojik baskı altında bırakıldığı söyleniyordu.
Peru milli takımı oyuncularını uykusuz bırakmak için, otel önünde sabahakadar gürültü yapan taraftarlar, haliyle beni de uyutmuyorlardı.
.. ve sonunda Peru Arjantin’e 6-0 mağlup oldu.
Daha sonra uluslararası basında günlerce, aylarca, hatta yıllarca tartışılacak iddialar ortaya atıldı.

Aradan yaklaşık yarım asır geçti. Bugün bile o 6-0’lık maç, Dünya Kupası tarihinin en tartışmalı karşılaşmalarından biri olarak gösteriliyor.
Ben, o günlerde aynı otelde kalan bir gazeteci olarak yaşadıklarımı hiçbir zaman unutmadım.

Benim gözümde 1978 Dünya Kupası’nın şampiyonu yalnızca Arjantin değildir. O kupanın üzerinde General Videla rejiminin gölgesi vardır. Ve FIFA, o gölgeyi dağıtmak yerine görmezden gelmiştir.

FIFA’nın o dönemde ortaya atılan ağır iddiaları giderecek ölçüde şeffaf ve ikna edici bir süreç yürütememesi, 1978 Dünya Kupası’nın bugün bile tartışılmasının en önemli nedenlerinden biridir.
Ben 1978’i sadece bir Dünya Kupası olarak hatırlamıyorum. Ben, futbolun siyasetin gölgesinde kaldığı bir turnuva olarak hatırlıyorum. Ve o gölge, aradan neredeyse yarım asır geçmiş olmasına rağmen hâlâ kalkmış değildir.

İşte tam bu noktada Sayın Joachim Klement’e ilk sorumu yöneltmek istiyorum.
Sayın Klement…
Modeliniz nüfusu hesaplıyor.
Ekonomiyi hesaplıyor.
İklimi hesaplıyor.
FIFA sıralamasını hesaplıyor.
Peki ya siyaseti nasıl hesaplıyor?
Devletlerin baskısını hangi formüle koyuyorsunuz?
Bir ülkenin içinde bulunduğu olağanüstü şartları hangi katsayıyla ölçüyorsunuz?
Ya da bazı maçların, saha içinden çok saha dışındaki gelişmelerle şekillenebileceği ihtimalini modeliniz nasıl değerlendiriyor?

Ama benim aklımdaki tek soru bu değil.
Aslında üzerinde durmak istediğim başka bir konu daha var.
Bence dünya futbolunda başarıyı belirleyen en önemli unsurlardan biri, milli takımların kamp düzenidir.

Bir takım dünya şampiyonu olmaya sadece antrenman sahasında hazırlanmaz.
Şampiyonluk, kampın kapısından içeri girildiği anda başlar.
Orada disiplin vardır.
Sessizlik vardır.
Program vardır.
Konsantrasyon vardır.
Oyuncunun zihni sadece futbolla meşgul olmalıdır.
Ne yazık ki yıllardır bizim milli takımlarımızın kamplarında bunun tam tersini gördüğüm zamanlar oldu.
Federasyon davetlileri…
Siyasetçiler…
Protokol ziyaretleri…
Eski yöneticiler…
Yakın dostlar…
Akrabalar…
Fotoğraf çektirmek isteyenler…
İmza peşinde koşanlar…
Kampın dışına çıkmaması gereken birçok hareketin, kampın içine kadar girdiğine defalarca şahit olduk.

Bazen öyle görüntüler yaşandı ki, insan “Burası milli takım kampı mı, yoksa açık kapı günü mü?” diye sormadan edemiyor.
Bir futbolcunun maça hazırlanırken en büyük ihtiyacı zihinsel rahatlıktır.
Oysa kampın lobisi sürekli hareket hâlindeyse…
Oyuncunun odasına kadar ulaşmaya çalışan insanlar varsa…
Her gün farklı ziyaretçiler geliyorsa…
Konsantrasyonu hangi istatistik koruyabilir?

İşte benim ikinci sorum da burada başlıyor.
Sayın Joachim Klement…
Modeliniz kamp disiplinini de ölçüyor mu?
Bir takımın teknik direktörünün otoritesini…
Federasyonun profesyonelliğini…
Oyuncuların psikolojik rahatlığını…
Kampın gerçekten dış dünyaya kapalı olup olmadığını…
Bunları da hesaplıyor mu?

Çünkü bana göre dünya şampiyonluklarını belirleyen görünmeyen ayrıntılar, bazen milyonlarca dolarlık ekonomik verilerden çok daha büyük önem taşıyor.

KLEMENT’İN FORMÜLÜNDE OLMAYAN DEĞİŞKENLER

Ben futbolda istatistiğin önemini inkâr edenlerden değilim.
Tam tersine…
Yarım asrı aşkın süredir futbolun içinde bulunan bir gazeteci olarak, rakamların çoğu zaman insanı doğru sonuca götürdüğünü de gördüm.
İyi altyapısı olan ülkeler genellikle başarılı oluyor.
Ekonomisi güçlü ülkeler, futbola daha fazla yatırım yapabiliyor.
Futbol kültürü gelişmiş ülkeler daha fazla yetenek yetiştiriyor.

Bütün bunlara katılıyorum.
Ama bütün bunların yanında, rakamlarla ölçülemeyen bazı gerçekler de vardır.
Ve bana göre dünya şampiyonluklarını çoğu zaman işte o görünmeyen ayrıntılar belirler.
Bir futbolcu, maçtan önceki gece rahat uyuyabilmiş mi?
Ailesiyle ilgili bir problem yaşamış mı?
Basının baskısı altında mı kalmış?
Federasyon içinde huzursuzluk var mı?
Teknik direktör gerçekten tek söz sahibi mi?
Yoksa kararlar başka odalarda mı alınıyor?

İşte bunların hiçbirini bilgisayar hesaplayamaz.
Hiçbir istatistik programı bunlara puan veremez.
Ama sahaya çıkan futbolcu bunların hepsini zihninde taşır

Yıllardır Avrupa’da sayısız milli takım kampını izledim.
Özellikle Hollanda Milli Takımı’nın kamplarında disiplin her şeyden önce gelir.
Kamp başladı mı, dış dünya büyük ölçüde kapının dışında kalır.
Kim gelecektir…
Kim gelemeyecektir…
Kim oyuncuyla görüşebilir…
Kim görüşemez…
Hepsi önceden bellidir.
Oyuncunun psikolojisini bozabilecek en küçük ayrıntı bile dikkate alınır.
Çünkü bilirler ki, dünya şampiyonluğu sadece ayaklarla değil, kafayla da kazanılır.
Ne yazık ki bizde zaman zaman bunun tam tersini gördük.

Milli takım kampı başlamış…
Ama otel adeta ziyaretçi akınına uğruyor.
Federasyonun davetlileri geliyor.
Protokol geliyor.
Fotoğraf çektirmek isteyenler geliyor.
Eski tanıdıklar geliyor.
Yakınlar geliyor.
Bazen oyuncuların ailelerinden insanlar geliyor.
Kampın en önemli kuralı olan “izolasyon” bir anda ortadan kalkıyor.
İnsan ister istemez düşünüyor: Bir futbolcu gerçekten maça mı hazırlanıyor…
Yoksa gelen gideni ağırlamaya mı çalışıyor?

FUTBOLCU BABASI FORMALAR İMZALATIP SATIŞA ÇIKARDI

Bir milli takım kampında hiç görülmamesi gereken çirkinlikler yaşanıyorsa, varın siz artık psikolojiden söz edin…

Daha da önemlisi…
ABD’de kamp düzeniyle ilgili bazı görüntüler dikkat çekti. Güvendiğim kaynaklardan edindiğim bilgilere göre, şu anda milli takımın en çok saygı duyulan bir futbolcusunun babası otel lobisine geliyor…
Otelin lobisinde formalar masaların üzerine diziliyor…
Oyuncular bunları tek tek imzalıyor…
Bir süre sonra o formaların farklı yerlerde satışa çıktığını görüyorsunuz.

Burada isim vermenin hiçbir anlamı yok.
Çünkü mesele kişiler değil.
Mesele zihniyettir.
Bir milli takım kampı, ticaret yapılacak yer değildir.
Bir milli takım kampı, ziyaret trafiğinin yaşanacağı yer değildir.
Bir milli takım kampı, gösteri alanı hiç değildir.
Orası, ülkenin en önemli futbol organizasyonunun hazırlandığı çalışma merkezidir.
Orada her dakika değerlidir.
Her ayrıntı önemlidir.
Bir futbolcunun beş dakikalık dikkat dağınıklığının bedeli, bazen milyonlarca insanın hayal kırıklığı olabilir.

KLEMENT NE DİYECEK?

İşte bu yüzden Sayın Joachim Klement’e bir sorum daha var.
Modeliniz, kamp disiplinini hangi formülle ölçüyor?
Bir federasyonun profesyonellik düzeyini hangi rakamla ifade ediyorsunuz?
Oyuncuların ne kadar rahat çalışabildiğini…
Teknik direktörün takım üzerindeki otoritesini…
Kampın gerçekten kamp olup olmadığını…
Bunları da hesaplıyor musunuz?
Çünkü bana göre bunlar, nüfus kadar önemlidir.
Ekonomi kadar önemlidir.
Hatta bazen FIFA sıralamasından bile önemlidir.

Bir de futbolun kaderini değiştiren başka bir unsur vardır.
O da psikolojidir.
Bir takım, sahaya inanarak çıkarsa gücünün üzerine çıkar.
İnanmadan çıkarsa, sahip olduğu kaliteyi bile kullanamaz.
Bunun matematikte bir karşılığı yoktur.
Ama futbolda vardır.

Tarih bunun yüzlerce örneğiyle doludur.
Kâğıt üzerinde favori görülen nice takımın erken elendiğini…
Kimsenin şans vermediği ekiplerin ise kupaya kadar yürüdüğünü defalarca gördük.
Demek ki futbol, sadece rakamların değil, ruhun da oyunudur.
Çünkü bazen bir kampın sessizliği…
Bazen bir soyunma odasındaki birlik…
Bazen bir teknik direktörün tek cümlesi…
Bazen de tarihin akışını değiştiren görünmeyen olaylar, bütün istatistikleri altüst edebilir.
İşte futbolu dünyanın en güzel oyunu yapan da belki budur.

Sayın Klement…
Belki gerçekten Hollanda şampiyon olacak.
Belki modeliniz bir kez daha doğru çıkacak.
Buna şaşırmam.
Benim anlatmak istediğim başka bir şey.
Futbolun kaderini bazen rakamlar belirler.

Sayın Klement…
Bir sonraki modelinizi hazırlarken; disipline, kamp düzenine, psikolojiye, siyasetin futbola etkisine,insan unsuruna da bir katsayı ayırabilir misiniz?
Eğer bunu başarabilirseniz…
Belki o zaman sadece üç değil, bütün Dünya Kupalarını tahmin edebilirsiniz.

Matematik, futbolu anlamaya yardımcı olur…
Ama futbolu tek başına açıklamaya yetmez.
Çünkü bazen bir kampın sessizliği…
Bazen bir soyunma odasındaki birlik…
Bazen bir teknik direktörün tek cümlesi…
Bazen de tarihin akışını değiştiren görünmeyen olaylar, bütün istatistikleri altüst edebilir.

İşte bu yüzden, 1978 Dünya Kupası benim için yalnızca futbol tarihinin bir sayfası değil, matematiğin ve istatistiklerin tek başına açıklayamayacağı bir ders olarak hafızamda yaşamaya devam ediyor.

Çünkü futbolda bazen istatistikler kazanır…
Ama kupaları çoğu zaman insanlar kaldırır.

NİJERYA’NIN HOLLANDALI TEKNİK ADAMI 32 YIL ÖNCE BANA “MAFYA’DAN KORKUYORUM” DEMİŞTİ

Bugün Klement’in matematik modeli konuşuluyor… Ben ise 1994 Dünya Kupası’nda Nijerya Teknik Direktörü Clemence Westerhof’un bana yaptığı o unutulmaz açıklamayı hatırlıyorum. Futbol bazen sadece sahada oynanmıyor.

Bugünkü yazımda, Alman ekonomist Joachim Klement’in Dünya Kupası tahminlerini değerlendirirken bazı gerçeklerin altını çizdim.
Matematik…
İstatistik…
Ekonomik güç…
Nüfus…
FIFA sıralaması…
Elbette bunların hepsi önemlidir.

Ama futbolun kaderini bazen bunların hiçbirinin açıklayamayacağı olaylar belirler.
1978 Arjantin Dünya Kupası’nda yaşananları anlatırken bunu örnek göstermiştim.
Ancak hafızamda yer eden tek olay o değildir.
Bugün sizleri tam 32 yıl öncesine, Amerika Birleşik Devletleri’ne götürmek istiyorum.
1994 Dünya Kupası…
Yer, Nijerya Milli Takımı’nın kamp yaptığı otel…
Karşımda ise Hollandalı teknik direktör Clemence Westerhof vardı.
O gün bana söyledikleri, aradan geçen bunca yıla rağmen hâlâ kulaklarımda çınlıyor.

“İTALYA KARŞISINDA MAFYA’DAN KORKUYORUM”

Nijerya, turnuvanın en dikkat çeken takımlarından biriydi.
Cesur futbolu, atletik oyuncuları ve disiplinli yapısıyla herkesin takdirini kazanmıştı.
Sırada İtalya maçı vardı.
Ben de her zamanki gibi kamp oteline giderek Hollandalı teknik direktör Clemence Westerhof ile görüştüm.
Yüzünde alışık olmadığım bir gerginlik vardı.
Konuşmanın bir yerinde bana öyle bir cümle kurdu ki, önce yanlış duyduğumu sandım.
“İtalya karşısında mafyanın oyununa gelmekten korkuyorum.”

Ardından anlattıkları daha da şaşırtıcıydı.
Kamp yaptıkları otelin son günlerde hiç alışık olmadıkları insanların uğrak yeri hâline geldiğini söyledi.
Otelde sürekli dolaşan karanlık tiplerden…
Futbolcularla yakınlık kurmaya çalışan kişilerden…
Hatta bazı kadınların kamp çevresinde görülmeye başlamasından söz etti.
Ve bana şu cümleyi kurdu: “Şüphelendiğim futbolcuyu hiç tereddüt etmeden kadro dışı bırakırım.“Bu sözleri o gün not defterime yazdım.

Ertesi gün de gazetemde yayımlandı.
Bugün o kupüre yeniden baktığımda, o günkü endişesinin ne kadar gerçek olduğunu bir kez daha hatırlıyorum.

SONRA SAHADA YAŞANANLAR…

Nijerya, İtalya karşısında çok iyi oynadı.
Üstelik uzun süre üstünlüğünü de korudu.
İtalya 10 kişi kalmıştı.
Herkes Afrika temsilcisinin tarih yazacağını düşünüyordu.
Ama maçın son bölümü bambaşka gelişti.
İtalya önce beraberliği yakaladı.
Ardından uzatmada maçı 2-1 kazandı.

Elbette ben bugün çıkıp “Bu maçta şu oldu, bu oldu” diyemem.
Buna ne elimde kesin bir delil var ne de böyle bir iddiada bulunurum.
Ama şunu çok iyi biliyorum.
Maçtan önce bana bunları söyleyen kişi, sıradan biri değildi.
Dünya Kupası’nda ülkesini yöneten bir milli takım teknik direktörüydü.
Ve gerçekten korkuyordu.

MİLLİ TAKIMIMIZ İÇİN DE BİR ÇİFT SÖZ…

Bu yazıyı bitirirken, turnuvaya erken veda eden A Milli Takımımızı da birkaç cümleyle anmak istiyorum.

Evet…
İstediğimiz sonuçları alamadık.
Gruptan çıkamadık.
Hepimiz üzüldük.
Ama dikkat ettiniz mi?
İki yenilgiden sonra ortalığı ayağa kaldıranlar, futbolcuları yerden yere vuranlar, teknik heyeti acımasızca eleştirenler, ABD karşısında alınan 3-2’lik galibiyetten sonra aynı yüksek sesle konuşmadılar.
Çünkü amaçları değerlendirme yapmak değildi.
Amaçları yargılamaktı.

Oysa futbol böyledir.
Bazen kazanırsınız…
Bazen kaybedersiniz.
Önemli olan, kaybettikten sonra ayağa kalkabilmektir.
Milli Takımımız bunu yaptı.

Belki bu galibiyet bizi bir üst tura taşımadı.
Ama bana göre çok önemli bir mesaj verdi:
Bu takım karakterini kaybetmemiştir.
Sahaya çıkıp “Nasıl olsa elendik” demedi.
Mücadeleyi bırakmadı.
Formasının hakkını vermeye çalıştı.
İşte alkışı hak eden de budur.

Ben yıllardır aynı şeyi söylüyorum.
Milli takım, kulüp takımı değildir.
Milli takım üzerinden kişisel hesap görülmez.
Milli takım, siyasi tartışmaların malzemesi yapılmaz.
Milli takım yenildiğinde en kolay iş futbolculara saldırmaktır.
Asıl zor olan ise, kötü günde de onların yanında durabilmektir.
Çünkü gerçek destek, kupa kaldırılırken değil…
Omuzlar düşmüşken gösterilir.

ABD galibiyeti belki turnuvanın kaderini değiştirmedi.
Ama bazı insanların, iki mağlubiyetten sonra söyledikleri ağır sözlerin ne kadar aceleci olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Ben dün ne düşündüysem bugün de aynı yerdeyim.
Bu çocuklara güveniyorum.
Çünkü futbol, bir turnuvayla bitmez.
Yeni turnuvalar gelir.
Yeni başarılar gelir.
Yeter ki biz, her yenilgiden sonra kendi çocuklarımızı linç etmeyi bırakıp, onlara yeniden ayağa kalkacak güveni verelim.

Benim için bu turnuvanın en değerli kazanımı, ABD karşısındaki üç puandan çok, pes etmeyen bir milli takım ruhunu yeniden görmek oldu.

                                                        *****************

VRAGEN AAN DE ECONOOM DIE DRIE WERELDKAMPIOENEN CORRECT VOORSPELDE: HOE WERD ARGENTINIË IN 1978 WERELDKAMPIOEN?

Aan de Duitse econoom Joachim Klement, die de laatste drie wereldkampioenen correct voorspelde, stel ik de volgende vraag: Wiskunde, statistiek en economie kunnen veel verklaren… Maar met welke formule berekent u de invloed van politiek, trainingskampdiscipline en de menselijke psychologie?

Als journalist die het WK van 1978 in Argentinië ter plaatse volgde, heeft de voorspelling van Joachim Klement de vragen die mij al bijna een halve eeuw bezighouden opnieuw naar boven gebracht.

Hoe kon Argentinië, dat in de tweede groepsfase met minstens vier doelpunten verschil moest winnen, Peru met 6-0 verslaan?

De 6-0-overwinning van Argentinië op Peru in 1978 is tot op de dag van vandaag onderwerp van discussie. Wat ik als journalist, die in hetzelfde hotel als de Peruaanse ploeg verbleef, heb meegemaakt, heeft mij geleerd dat voetbal niet uitsluitend uit statistieken bestaat.

De Nederlandse bondscoach van Nigeria zei 31 jaar geleden tegen mij: “Ik ben bang voor de maffia.”

Heeft de vader van een speler van het Turkse nationale elftal, die tijdens het trainingskamp shirts op tafels liet leggen, door de spelers liet signeren en ze vervolgens verkocht, de concentratie van de spelers niet verstoord?

Het lot van een nationaal elftal wordt niet alleen door de voetballers bepaald. Trainingskampdiscipline, psychologie, invloeden van buitenaf en soms ook de politiek… Juist dát zijn de factoren die geen enkel statistisch model kan berekenen.

Terwijl het WK 2026 vol verrassingen verloopt, trad de Duitse econoom Joachim Klement opnieuw naar voren met een opvallende voorspelling.

De voetbalwereld ziet hem niet als zomaar een commentator.
Met zijn statistische model voorspelde Klement namelijk al correct dat Duitsland in 2014, Frankrijk in 2018 en Argentinië in 2022 wereldkampioen zouden worden. Nu heeft hij hetzelfde model opnieuw toegepast en komt hij tot de conclusie dat Nederland aan het einde van het WK 2026 de wereldbeker zal veroveren.

Het model van Klement beoordeelt voetbal niet alleen op basis van wat er op het veld gebeurt. Factoren als bevolkingsomvang, economische kracht, klimaat, FIFA-ranglijst, voetbalcultuur en eerdere prestaties worden gezamenlijk geanalyseerd. Toch plaatst hij zelf ook een belangrijke kanttekening. Hij benadrukt dat zijn voorspellingen geen absolute zekerheid bieden en dat geluk in het voetbal minstens zo’n grote rol speelt als de berekende statistische gegevens.

Eerlijk gezegd heb ik veel waardering voor die benadering.
Al is het maar omdat hij erkent dat er in het voetbal geen absolute zekerheden bestaan.
Maar…
Als journalist die gedurende meer dan een halve eeuw talloze gebeurtenissen heeft meegemaakt die zich niet in wiskundige tabellen laten vangen, wil ik Joachim Klement toch enkele vragen stellen.

Laat ik beginnen met een gebeurtenis die ik zelf heb meegemaakt:
In 1978 behoorde ik namens Hürriyet tot de journalisten die het Wereldkampioenschap voetbal in Argentinië volgden.
Samen met de inmiddels overleden Necmi Tanyolaç, Halit Kıvanç, Togay Bayatlı, Ertuğrul Akbay, Güven Taner, Hüseyin Kırcalı, Kemal Belgin, Erol Aydın, Hasan Sarıçiçek en bondscoach Metin Türel – stuk voor stuk prominente namen uit de Turkse sportjournalistiek – versloegen wij dit toernooi.

Voor mij had dit WK nog een extra betekenis.
Ik woonde al jarenlang in Nederland en wenste uit de grond van mijn hart dat Nederland voor het eerst wereldkampioen zou worden.
Ook in die jaren speelde Oranje het voetbal waar de hele wereld bewondering voor had.
Maar opnieuw zou het lot Oranje niet gunstig gezind zijn.

De gebeurtenis die ik tot op de dag van vandaag niet ben vergeten, speelde zich echter al vóór de finalegroep af.
Argentinië moest Peru met minstens vier doelpunten verschil verslaan om de finale te bereiken.
In die dagen verbleef ook de Peruaanse nationale ploeg in het Liberty (Hürriyet) Hotel, waar ik logeerde.
De uitzonderlijke drukte in het hotel, de strenge veiligheidsmaatregelen en de gespannen sfeer onder de spelers staan mij nog altijd helder voor de geest.

Er gingen verhalen rond dat het militaire regime van dictator Jorge Videla politieke en economische druk op Peru uitoefende, allerlei toezeggingen deed en de Peruaanse spelers psychologisch onder zware druk zette.
Om de spelers van Peru uit hun slaap te houden, maakten supporters de hele nacht lawaai voor het hotel. Daardoor kon ook ik nauwelijks een oog dichtdoen.
…En uiteindelijk verloor Peru met 6-0 van Argentinië.
Daarna verschenen in de internationale pers dagenlang, maandenlang en zelfs jarenlang beschuldigingen en speculaties over deze wedstrijd.
Bijna een halve eeuw is inmiddels verstreken.
Nog altijd geldt die 6-0 als een van de meest omstreden wedstrijden uit de geschiedenis van het WK.
Als journalist die destijds in hetzelfde hotel verbleef, ben ik nooit vergeten wat ik daar heb meegemaakt.

In mijn ogen is Argentinië niet de enige kampioen van het WK van 1978. Over die wereldtitel hangt nog altijd de schaduw van het regime van generaal Videla. En FIFA heeft die schaduw nooit echt weggenomen, maar haar eerder genegeerd.

Het feit dat FIFA de zware beschuldigingen uit die periode nooit met een voldoende transparant en overtuigend onderzoek heeft kunnen wegnemen, is een van de belangrijkste redenen waarom het WK van 1978 nog steeds onderwerp van discussie is.
Ik herinner mij 1978 niet alleen als een Wereldkampioenschap. Ik herinner mij het als een toernooi waarop de politiek een schaduw wierp over het voetbal. En die schaduw is, ondanks het feit dat er bijna een halve eeuw is verstreken, nog altijd niet verdwenen.

Juist op dit punt wil ik mijn eerste vraag richten aan de heer Joachim Klement.
Meneer Klement…
Uw model berekent de bevolkingsomvang.
Het berekent de economie.
Het berekent het klimaat.
Het berekent de FIFA-ranglijst.

Maar hoe berekent uw model de invloed van de politiek?
In welke formule verwerkt u de druk die staten kunnen uitoefenen?
Met welke coëfficiënt meet u de uitzonderlijke omstandigheden waarin een land zich bevindt?
En hoe houdt uw model rekening met de mogelijkheid dat sommige wedstrijden méér worden beslist buiten het veld dan erop?

Maar dat is niet de enige vraag die ik heb.
Er is nog een onderwerp dat ik minstens zo belangrijk vind.
Volgens mij is een van de meest bepalende factoren voor succes op een Wereldkampioenschap de manier waarop een nationaal elftal zijn trainingskamp organiseert.

Een ploeg wordt niet alleen op het trainingsveld wereldkampioen.
Een kampioenschap begint op het moment dat de spelers het trainingskamp binnenstappen.
Daar heerst discipline.
Daar heerst rust.
Daar is een strak programma.
Daar draait alles om concentratie.
Het hoofd van de speler mag uitsluitend met voetbal bezig zijn.
Helaas heb ik in de loop der jaren ook het tegenovergestelde meegemaakt bij de trainingskampen van onze eigen nationale ploeg.
Genodigden van de voetbalbond…
Politici…
Protocolbezoeken…
Oud-bestuurders…
Goede bekenden…
Familieleden…
Mensen die op de foto willen…
Mensen die achter handtekeningen aan zitten…
Keer op keer hebben wij gezien hoe zaken die buiten het trainingskamp hadden moeten blijven, toch hun weg naar binnen vonden.

VARIABELEN DIE NIET IN KLEMENTS FORMULE VOORKOMEN

Soms zag ik taferelen waarbij je jezelf onwillekeurig afvroeg: “Is dit een trainingskamp van het nationale elftal of een open dag?”
Wat een voetballer in de aanloop naar een wedstrijd het hardst nodig heeft, is mentale rust.
Maar als de lobby van het hotel voortdurend vol mensen is…
Als er bezoekers zijn die zelfs proberen de kamers van de spelers te bereiken…
Als er elke dag weer nieuwe gasten langskomen…
Welke statistiek kan dan nog de concentratie beschermen?

Daar begint mijn tweede vraag aan de heer Joachim Klement.
Meneer Klement…
Meet uw model ook de discipline binnen een trainingskamp?
De autoriteit van de bondscoach…
De professionaliteit van de voetbalbond…
De mentale rust van de spelers…
Of een trainingskamp werkelijk afgesloten is van de buitenwereld…
Houdt uw model daar ook rekening mee?

Want naar mijn overtuiging zijn juist deze onzichtbare details soms veel belangrijker voor een wereldtitel dan economische gegevens ter waarde van miljarden.

VARIABELEN DIE IN KLEMENTS FORMULE ONTBREKEN

Ik behoor zeker niet tot de mensen die het belang van statistiek in het voetbal ontkennen.
Integendeel…
Als journalist die al meer dan een halve eeuw het voetbal van dichtbij volgt, heb ik vaak gezien dat cijfers je in de juiste richting kunnen wijzen.
Landen met een sterke jeugdopleiding zijn meestal succesvol.
Economisch krachtige landen kunnen meer investeren in voetbal.
Landen met een rijke voetbalcultuur brengen meer talent voort.

Daar ben ik het volledig mee eens.
Maar daarnaast bestaan er ook feiten die zich niet in cijfers laten vangen.
En naar mijn mening zijn het juist die onzichtbare factoren die vaak bepalen wie uiteindelijk wereldkampioen wordt.
Heeft een speler de nacht vóór de wedstrijd goed kunnen slapen?
Heeft hij zorgen om zijn familie?
Stond hij onder zware druk van de media?
Is er onrust binnen de voetbalbond?
Heeft de bondscoach werkelijk het laatste woord?
Of worden de beslissingen ergens anders genomen?

Geen computer kan zulke factoren berekenen.
Geen statistisch model kan er punten aan toekennen.
Maar de speler neemt ze allemaal mee het veld op.

In de loop der jaren heb ik talloze trainingskampen van nationale elftallen in Europa bezocht.
Vooral bij het Nederlands elftal staat discipline altijd op de eerste plaats.
Zodra het trainingskamp begint, blijft de buitenwereld zoveel mogelijk buiten de deur.
Wie welkom is…
Wie niet welkom is…
Wie een speler mag spreken…
En wie niet…
Alles ligt vooraf vast.
Zelfs het kleinste detail dat de concentratie van een speler zou kunnen verstoren, wordt serieus genomen.
Want men weet daar dat een wereldtitel niet alleen met de benen, maar ook met het hoofd wordt gewonnen.
Helaas heb ik bij onze eigen nationale ploeg soms precies het tegenovergestelde gezien.

Het trainingskamp is begonnen…
Maar het hotel verandert bijna in een ontmoetingsplaats.
Genodigden van de voetbalbond komen langs.
Protocolgasten verschijnen.
Mensen willen met de spelers op de foto.
Oude bekenden komen op bezoek.
Vrienden lopen binnen.
Soms zelfs familieleden van spelers.
En ineens verdwijnt het belangrijkste principe van een trainingskamp: isolatie.
Dan vraag je je vanzelf af: Is een speler zich werkelijk aan het voorbereiden op een wedstrijd…
Of is hij vooral bezig alle bezoekers te ontvangen?

DE VADER VAN EEN INTERNATIONAL LIET SHIRTS SIGNEREN EN VERKOCHT ZE DAARNA

Als zich in een trainingskamp van een nationaal elftal zaken voordoen die daar absoluut niet thuishoren, hoeft niemand zich nog af te vragen waarom de mentale voorbereiding van spelers wordt verstoord.

Sterker nog…
Tijdens het trainingskamp in de Verenigde Staten deden zich taferelen voor die veel vragen oproepen.
Volgens informatie die ik uit betrouwbare bron heb ontvangen, verscheen de vader van een van de meest gerespecteerde spelers van het Turkse nationale elftal in de lobby van het hotel.
Daar legde hij tientallen shirts op tafels…
De spelers werden één voor één gevraagd deze te signeren…
En korte tijd later zag je diezelfde shirts op verschillende plaatsen te koop worden aangeboden.

Het heeft geen enkele zin om namen te noemen.
Want het gaat niet om personen.
Het gaat om een mentaliteit.
Een trainingskamp van het nationale elftal is geen plaats om handel te drijven.
Het is geen locatie waar af en aan bezoekers horen te lopen.
En al helemaal geen podium voor commerciële activiteiten.
Het is de plek waar een land zich voorbereidt op het belangrijkste voetbaltoernooi dat er bestaat.
Daar is iedere minuut kostbaar.
Daar is ieder detail van belang.
Want soms kan slechts vijf minuten verlies van concentratie bij een speler uitmonden in de teleurstelling van miljoenen supporters.

WAT ZAL KLEMENT HIEROP ANTWOORDEN?

Juist daarom heb ik nog een vraag voor de heer Joachim Klement.
Met welke formule meet uw model de discipline binnen een trainingskamp?
Met welk cijfer drukt u de professionaliteit van een voetbalbond uit?
De mate waarin spelers in alle rust kunnen werken…
De autoriteit van de bondscoach…
Of een trainingskamp werkelijk een afgesloten trainingskamp is…
Houdt uw model daar ook rekening mee?
Want naar mijn overtuiging zijn deze factoren minstens zo belangrijk als de bevolkingsomvang.
Minstens zo belangrijk als de economie.
En soms zelfs belangrijker dan de positie op de FIFA-ranglijst.

Er is namelijk nóg een factor die het lot van een voetbalploeg kan bepalen.
En dat is de psychologie.
Een ploeg die met vertrouwen het veld opstapt, stijgt vaak boven zichzelf uit.
Een ploeg die zonder geloof aan een wedstrijd begint, benut zelfs haar eigen kwaliteiten niet volledig.
Voor zoiets bestaat geen wiskundige formule.
Maar in het voetbal bestaat het wél.

De geschiedenis levert daarvan honderden voorbeelden.
Hoe vaak hebben we niet gezien dat de grote favorieten al vroeg werden uitgeschakeld…
Terwijl ploegen waaraan niemand een kans gaf, uiteindelijk de beker omhoog hielden?
Dat bewijst dat voetbal niet alleen een spel van cijfers is.
Het is ook een spel van mentaliteit en karakter.

Want soms…
…kan de rust in een trainingskamp…
…de eensgezindheid in een kleedkamer…
…één enkele zin van een bondscoach…
…of gebeurtenissen die zich volledig buiten het zicht afspelen…
alle statistieken volledig op hun kop zetten.
Misschien is dát juist wat voetbal tot de mooiste sport ter wereld maakt.

Meneer Klement…
Misschien wordt Nederland inderdaad wereldkampioen.
Misschien krijgt uw model opnieuw gelijk.
Dat zou mij niet verbazen.
Maar dat is niet waar ik werkelijk op wil wijzen.
Soms wordt het lot van een voetbalwedstrijd door cijfers bepaald.

Meneer Klement…
Mag ik u vragen om in uw volgende model ook een plaats in te ruimen voor discipline…
voor de organisatie van een trainingskamp…
voor psychologie…
voor de invloed van politiek op het voetbal…
en vooral voor de menselijke factor?
Als u daarin slaagt…
dan voorspelt u misschien niet alleen drie, maar álle toekomstige wereldkampioenen.

Wiskunde helpt ons het voetbal beter te begrijpen…
Maar zij kan het voetbal nooit volledig verklaren.
Want soms…
…kan de stilte in een trainingskamp…
…de saamhorigheid in een kleedkamer…
…één enkele uitspraak van een bondscoach…
…of een onzichtbare gebeurtenis die de loop van de geschiedenis verandert…
alle statistieken waardeloos maken.

Daarom is het WK van 1978 voor mij niet zomaar een hoofdstuk uit de voetbalgeschiedenis.
Het is een les gebleven die laat zien dat wiskunde en statistiek alléén nooit alles kunnen verklaren.
Want in het voetbal winnen soms de statistieken…
Maar de wereldbekers worden uiteindelijk door mensen gewonnen.

DE NEDERLANDSE BONDSCOACH VAN NIGERIA ZEI 32 JAAR GELEDEN TEGEN MIJ: “IK BEN BANG VOOR DE MAFFIA”

Terwijl vandaag de dag iedereen spreekt over het wiskundige model van Joachim Klement, moet ik telkens weer denken aan een uitspraak die de toenmalige bondscoach van Nigeria, Clemence Westerhof, tijdens het WK van 1994 tegen mij deed.

Die woorden ben ik, ondanks het verstrijken van meer dan drie decennia, nooit vergeten.
In mijn artikel van vandaag heb ik enkele kanttekeningen geplaatst bij de voorspellingen van de Duitse econoom Joachim Klement.
Wiskunde…
Statistiek…
Economische kracht…
Bevolkingsomvang…
De FIFA-ranglijst…
Natuurlijk zijn dat allemaal belangrijke factoren.

Maar soms wordt het lot van een wereldkampioenschap bepaald door zaken die geen enkel model kan verklaren.
Ik gaf daarvan al een voorbeeld met het WK van 1978 in Argentinië.
Maar dat is niet de enige gebeurtenis die in mijn geheugen gegrift staat.

Vandaag neem ik u mee naar 32 jaar geleden, naar de Verenigde Staten.
Het WK van 1994…
De plaats van handeling: het hotel waar de Nigeriaanse nationale ploeg haar trainingskamp had opgeslagen…
En tegenover mij zat de Nederlandse bondscoach Clemence Westerhof.
Wat hij mij die dag vertelde, klinkt mij nog steeds in de oren.

“IK BEN BANG VOOR DE MAFFIA IN DE WEDSTRIJD TEGEN ITALIË”

Nigeria was een van de grote verrassingen van het toernooi.
Met aantrekkelijk voetbal, atletische spelers en een uitstekende discipline had de ploeg wereldwijd bewondering afgedwongen.
De volgende tegenstander was Italië.
Zoals ik dat tijdens grote toernooien wel vaker deed, bezocht ik het trainingskamp om met bondscoach Clemence Westerhof te spreken.
Hij oogde gespannen.
Veel gespannener dan ik van hem gewend was.
Tijdens ons gesprek zei hij plotseling iets waarvan ik dacht dat ik hem verkeerd had verstaan.
“Ik ben bang dat we tegen Italië slachtoffer worden van de maffia.”

Daarna werd zijn verhaal nog opmerkelijker.
Hij vertelde dat het hotel de laatste dagen werd bezocht door mensen die hij daar liever niet zag.
Er liepen voortdurend duistere figuren rond…
Er waren personen die contact probeerden te leggen met zijn spelers…
Zelfs vrouwen verschenen opeens rondom het trainingskamp.
En toen sprak hij de woorden uit die ik nooit meer vergeten ben: “Als ik ook maar één speler verdenk, zet ik hem zonder aarzelen buiten de selectie.”
Ik noteerde zijn woorden onmiddellijk in mijn notitieblok.

De volgende dag verschenen ze in mijn krant.
Wanneer ik vandaag die oude krantenknipsel opnieuw bekijk, besef ik opnieuw hoe oprecht zijn zorgen destijds waren.

EN WAT ER DAARNA OP HET VELD GEBEURDE…

Nigeria speelde een uitstekende wedstrijd tegen Italië.
Lange tijd had de Afrikaanse ploeg zelfs de overhand.
Italië stond bovendien met tien man.
Iedereen dacht dat Nigeria geschiedenis zou schrijven.
Maar het slot van de wedstrijd verliep totaal anders.
Italië maakte eerst de gelijkmaker.
En won vervolgens in de verlenging met 2-1.

Vandaag zal ik niet beweren dat dit of dat is gebeurd.
Daarvoor beschik ik niet over harde bewijzen.
En zulke beweringen zal ik dus ook niet doen.
Maar één ding weet ik wél.
De man die mij deze woorden toevertrouwde, was geen toevallige voorbijganger.
Hij was de bondscoach van een nationaal elftal op een Wereldkampioenschap.
En hij was daadwerkelijk bang.

NOG EEN PAAR WOORDEN OVER ONS NATIONALE ELFTAL…

Tot besluit wil ik ook nog enkele woorden wijden aan ons Turks nationaal elftal, dat dit toernooi vroegtijdig moest verlaten.

Ja…
We hebben niet de resultaten behaald waarop we hadden gehoopt.
We zijn er niet in geslaagd de volgende ronde te bereiken.
Dat heeft ons allemaal teleurgesteld.
Maar is u iets opgevallen?
Na de twee nederlagen waren er velen die moord en brand schreeuwden, de spelers met de grond gelijk maakten en de technische staf genadeloos bekritiseerden.
Na de 3-2-overwinning op de Verenigde Staten hoorde je diezelfde mensen ineens een stuk minder luid.
Want hun bedoeling was nooit geweest om het elftal eerlijk te beoordelen.
Hun bedoeling was te oordelen.

Maar zo werkt voetbal nu eenmaal.
Soms win je…
Soms verlies je…
Waar het werkelijk om gaat, is of je na een nederlaag weer kunt opstaan.
En dát heeft onze nationale ploeg gedaan.

Misschien bracht deze overwinning ons niet naar de volgende ronde.
Maar voor mij gaf zij wel een heel belangrijke boodschap af.
Dit elftal heeft zijn karakter niet verloren.
De spelers stapten niet het veld op met de gedachte: “We zijn toch al uitgeschakeld.”
Ze bleven vechten.
Ze bleven de eer van het nationale shirt verdedigen.
En juist dát verdient applaus.

Ik zeg het al jaren.
Een nationaal elftal is geen clubploeg.
Het nationale elftal mag nooit worden gebruikt om persoonlijke rekeningen te vereffenen.
Het mag ook geen speelbal worden van politieke discussies.
Wanneer het nationale elftal verliest, is het gemakkelijk om de spelers aan te vallen.
Veel moeilijker is het om juist op moeilijke momenten achter hen te blijven staan.
Want echte steun toon je niet wanneer de beker wordt omhooggehouden…
Maar wanneer de schouders zijn gezakt.

De overwinning op de Verenigde Staten heeft misschien niets meer veranderd aan het verloop van het toernooi.
Maar zij heeft wél opnieuw laten zien hoe overhaast en ongenuanceerd sommige harde oordelen na de eerste twee nederlagen waren.
Ik sta vandaag nog precies waar ik gisteren stond.
Ik blijf vertrouwen houden in deze jongens.
Want een voetbaltoernooi is nooit het einde.
Er komen nieuwe toernooien.
Nieuwe kansen.
Nieuwe successen.
Maar dan moeten wij wel ophouden onze eigen spelers na iedere nederlaag publiekelijk af te breken.
Wij moeten hun juist het vertrouwen geven om weer op te staan.

Voor mij was de mooiste winst van dit toernooi dan ook niet de drie punten tegen de Verenigde Staten.
De mooiste winst was dat ik opnieuw een nationaal elftal zag dat weigerde op te geven.