Bu büyük Almere ve Flevoland dosyasına geçmeden önce, Hollanda Türk toplumunun altı deneyimli isminin oluşturduğu “ALMERE MECLİSİ” ile tanışacaksınız: İbrahim Görmez, Berk Güden, Kâmil Saygı, Veyis Güngör, İlhan Karaçay ve Mehmet Tütüncü…
Hemen her hafta aynı masa etrafında buluşan bu altı çınar, Türkiye’nin, Hollanda’nın ve Hollanda Türk toplumunun geçmişini, bugününü ve geleceğini konuşuyor.

Almere’nin doğuşuna giden yolu açan 1916 sel felaketinde Türkiye, savaşın ve yokluğun ağır şartlarına rağmen Hollandalı felaketzedelere para yardımı gönderdi.
Türkiye, 1.836 kişinin hayatını kaybettiği 1953 sel felaketinde de battaniyeler göndererek Hollanda’yı bir kez daha yalnız bırakmadı.

İlginç benzerlik: Denizin dibinden doğan Almere ile, narenciye bahçelerinin arasından yükselen Mersin’in Mezitli ilçesi, farklı coğrafyalarda benzer bir yarım asırlık dönüşüm yaşadı. Dönemin Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan da Amsterdam’daki uluslararası toplantıda iki şehrin dikkat çekici kader ortaklığına vurgu yapmıştı.

Denizlerle mücadelede dünyaya örnek olan Hollandalılar, Kuzey Hollanda ile Friesland arasına 32 kilometrelik Afsluitdijk’i inşa ettiler. Bu dev sed yolunu 15 dakikada geçenler, Kuzey Hollanda’dan doğrudan Friesland’a ulaşıyor.

Hollandalılar daha sonra yeni sedlerle çevirdikleri geniş alanlardaki suyu pompalarla boşalttılar. Deniz dibinden kazanılan toprakları kurutup işleyerek Flevoland’ı yarattılar.

Bu yeni topraklarda önce Lelystad, ardından Almere kuruldu. Böylece 11 vilayetli Hollanda, 1 Ocak 1986’da Flevoland’ın katılmasıyla 12’nci vilayetine kavuştu.

30 Kasım 1976’da 24 evin anahtarı ilk 100 sakine teslim edildi. Bu tarihî başlangıçtan yarım yüzyıl sonra Almere’nin nüfusu 233 bine ulaştı.

Almere Stad, Almere Buiten, Almere Haven, Almere Hout, Almere Poort ve gelişme aşamasındaki Almere Pampus’tan oluşan kent, Hollanda’nın yüzölçümü geniş ve en hızlı büyüyen şehirlerinden biri oldu.

Mühendis ve devlet adamı Cornelis Lely’nin uzun yıllar hayal olarak görülen projesi, Hollanda’nın yalnızca su yönetimini değil, haritasını ve geleceğini de değiştirdi.

(Haberin Hollandacası, Türkçe haberin hemen altında.
De Nederlandse versie van het artikel staat direct onder de Turkse tekst.)

İlhan KARAÇAY yazdı:

DENİZDEN DOĞAN ALMERE MUCİZESİNDEN ÖNCE:
“ALMERE MECLİSİ”

Değerli okurlarım,

Birazdan, Hollanda’nın denizi nasıl dize getirdiğini, suları boşaltarak Flevoland’ı nasıl yarattığını ve denizin dibine Almere gibi modern bir şehri nasıl kurduğunu anlatan çok geniş bir dosyaya dalacağız.

Ancak Hollanda’nın bu en genç şehri, bir Türk oluşumuna da adını vermiş: “ALMERE MECLİSİ”…

Yaşları, deneyimleri ve toplumsal hizmetleri toplandığında birkaç asra ulaşan altı kişi, hemen her hafta aynı masa etrafında buluşuyor.
Bu buluşmalarda ne yok ki…
Türkiye konuşuluyor, Hollanda konuşuluyor; siyaset, eğitim, kültür, göçmenlik yılları ve Türk toplumunun bugünü ile yarını konuşuluyor. Bazen görüşler çarpışıyor, bazen eski hatıralar canlanıyor, bazen de memleket meseleleri masaya yatırılıyor.

Almere dosyasının hemen başında “Almere Meclisi” ile karşılaşmanız, elbette hoş bir tesadüf. Ama bu oluşumun “Almere Meclisi” adını alması tesadüf değil.
Neden bu adı seçtiğimizi, Meclis’in kimlerden oluştuğunu, toplantılarımızda hangi konuları ele aldığımızı ve neler yaptığımızı aşağıdaki görselden okuyabilirsiniz.

Şimdi sözü “ALMERE MECLİSİ” görseline bırakalım…

Şimdi de gelelim dosya habere…
BU DOSYAYI MUTLAKA SAKLAYINIZ

Bu çalışma yalnızca Almere’nin 50 yıllık hikâyesini değil; Hollanda’nın denizle mücadelesini, Afsluitdijk’in inşasını, Flevoland’ın doğuşunu, Türkiye’nin 1916 ve 1953 sel felaketlerinde Hollanda’ya yaptığı yardımları ve Almere ile Mezitli’nin yarım asırlık dönüşümünü tarihî belgeler ve fotoğraflarla anlatıyor.

Bugün okunacak, yarın yeniden başvurulacak ve gelecek kuşaklara bırakılacak bir tarih dosyası…

Hollandalılar için deniz, yalnızca kıyısında yaşanacak, üzerinde gemiler yüzdürülecek veya manzarası seyredilecek büyük bir su kütlesi değildir.
Deniz, gerektiğinde önü kesilecek, sınırları değiştirilecek, içindeki su boşaltılacak ve dibinden yeni topraklar çıkarılacak dev bir çalışma alanıdır.

Dünyanın pek çok yerinde insanlar, şehirlerini kendilerine miras kalan toprakların üzerine kurdular. Hollandalılar ise daha ileri gittiler. Önce toprağı meydana getirdiler, daha sonra o toprağın üzerine yollar, köprüler, kanallar, tarlalar, ormanlar, köyler ve şehirler inşa ettiler.

Bu nedenle Hollanda’nın tarihi, yalnızca kralların, savaşların, ticaret gemilerinin ve sömürge dönemlerinin tarihi değildir. Bu tarih, aynı zamanda insan ile su arasında yüzyıllardır devam eden büyük bir mücadelenin tarihidir.

Hollandalılar, denize karşı verdikleri mücadelede yalnızca kendilerini korumakla yetinmediler. Denizden toprak kazandılar, ülkenin haritasını değiştirdiler ve kendi elleriyle yeni bir coğrafya yarattılar.

Bugünkü Flevoland vilayeti ile Lelystad ve Almere şehirleri, bu cesaretin, bilginin ve insan iradesinin en görkemli eserleri arasında yer aldı.

HOLLANDA’NIN KADERİNİ DEĞİŞTİREN MÜHENDİS: CORNELIS LELY

Hollanda’nın denizle mücadelesindeki en önemli isimlerden biri, su mühendisi ve devlet adamı Cornelis Lely idi.
Henüz genç bir mühendisken Zuiderzee’nin kapatılması ve bu büyük iç denizin bazı bölümlerinin kurutularak yeni topraklar kazanılması için kapsamlı planlar hazırladı.

Lely’nin düşüncesi, yalnızca bir sed inşa etmekten ibaret değildi. O, Hollanda’nın su güvenliğini sağlayacak, ülkeye yeni tarım alanları kazandıracak ve gelecek kuşaklara yaşayabilecekleri yeni bir coğrafya bırakacak büyük bir dönüşüm tasarlıyordu.

Ancak bugün hayranlıkla bakılan bu proje, ortaya atıldığı yıllarda herkesi ikna etmedi. Planın çok büyük, pahalı ve gerçekleştirilmesinin son derece güç olduğu öne sürüldü. Zuiderzee kıyılarında balıkçılıkla geçinenler de denizin kapatılmasına karşı çıktı.

Cornelis Lely vazgeçmedi. Mühendisliğinin yanında siyasette de görev aldı, üç kez Su Yönetimi Bakanlığı yaptı ve hazırladığı projenin devlet politikası haline gelmesi için yıllarca mücadele etti.

1916 FELAKETİ, LELY’NİN HAKLILIĞINI ORTAYA ÇIKARDI

Lely’nin yıllarca savunduğu projenin önemini ortaya çıkaran gelişmelerden biri, 1916 yılında yaşanan büyük su baskını oldu. Zuiderzee çevresindeki sedlerin çeşitli noktalarda yıkılmasıyla geniş bölgeler sular altında kaldı. İnsanlar yaşamlarını yitirdi, binlerce kişi evini terk etmek zorunda kaldı ve büyük ekonomik zarar meydana geldi.

Birinci Dünya Savaşı yıllarında yaşanan gıda sıkıntısı da Hollanda’nın daha fazla tarım alanına ihtiyacı olduğunu gösterdi.
Bir tarafta deniz taşkınlarından korunma zorunluluğu, diğer tarafta yeni tarım arazilerine duyulan ihtiyaç vardı. Böylece Cornelis Lely’nin uzun yıllar fazla cesur ve pahalı bulunan projesi yeniden gündeme geldi.

1918 yılında kabul edilen Zuiderzee Yasası, Hollanda’nın yalnızca su yönetimini değil, coğrafyasını da değiştirecek büyük dönüşümün yolunu açtı.

HOLLANDA’NIN FELAKET GÜNLERİNDE OSMANLI VE TÜRKİYE YARDIMA KOŞTU

Birinci Dünya Savaşı’nın yokluk yıllarında Osmanlı’dan gönderilen para yardımı, 1953 felaketinde Türkiye’den ulaştırılan battaniyeler…
Türk halkı, Hollanda’yı iki büyük sel felaketinde de yalnız bırakmadı.

1916 yılında yapılan yardım için Kraliçe Wilhelmina adına gönderilen teşekkür mektubu ile 1953’te Türkiye’den gönderilen battaniyelere sarılan Hollandalı selzedelerin fotoğrafları, iki ülke arasındaki dayanışmanın unutulmaz belgeleri olarak tarihteki yerini aldı.

1916 FELAKETİNİN PEK BİLİNMEYEN TÜRKİYE HİKÂYESİ

Hollanda’yı Afsluitdijk’in inşasına ve Zuiderzee’nin kapatılmasına götüren 1916 sel felaketinin, Türk-Hollanda ilişkileri bakımından pek bilinmeyen, fakat son derece anlamlı bir yönü daha bulunuyor.

13 Ocak’ı 14 Ocak 1916’ya bağlayan gece şiddetli fırtınanın etkisiyle Zuiderzee çevresindeki sedler birçok noktada yıkıldı. Amsterdam’ın kuzeyindeki geniş bölgeler sular altında kaldı. Evler yıkıldı, binlerce insan yaşadığı yeri terk etmek zorunda kaldı. Karada ve denizde toplam 51 kişi hayatını kaybetti.

Felaketin meydana geldiği sırada Avrupa, Birinci Dünya Savaşı’nın ateşi içindeydi. Osmanlı da savaşın yol açtığı büyük askerî ve ekonomik güçlüklerle mücadele ediyordu. Halkın maddî durumu iyi değildi; devletin bütün imkânları savaşın ağır yükü altında bulunuyordu.

Buna rağmen, Hollanda’da felakete uğrayan insanlar unutulmadı.

Osmanlı tarafından Hollandalı selzedeler için 2.387,90 Hollanda florini tutarında yardım gönderildi. Bu meblağın bugünkü satın alma gücüyle yaklaşık 20 bin euroya karşılık geldiği tahmin ediliyor.

Yardımın miktarından daha önemli olan, taşıdığı insanî anlamdı. Kendisi savaşın ve yokluğun içinde bulunan bir ülke, kilometrelerce uzaktaki Hollanda halkının acısına kayıtsız kalmamıştı.

Hollanda Dışişleri Bakanı da Kraliçe Wilhelmina adına gönderdiği mektupla bu anlamlı yardım için teşekkür etti.

O mektup, yalnızca diplomatik bir teşekkür belgesi değildi. Savaşın ülkeleri birbirinden ayırdığı bir dönemde, insanî dayanışmanın sınırları aşabildiğini gösteren tarihî bir dostluk belgesiydi.

KRALİÇE ADINA GÖNDERİLEN TEŞEKKÜR MEKTUBU

Bu bölümde yer alan ilk görselde, 1916 yılında yaşanan sel felaketi sırasında sular altında kalan evler, felaket bölgesinin haritası ve Kraliçe Wilhelmina adına gönderilen teşekkür mektubu görülüyor.

Suların ortasında kalan evler felaketin büyüklüğünü, teşekkür mektubu ise o karanlık günlerde Hollanda’ya uzanan dost elini anlatıyor.

Aradan bir asırdan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen bu belge, Türk ve Hollanda halkları arasındaki ilişkilerin yalnızca resmî ziyaretlere ve diplomatik görüşmelere dayanmadığını gösteriyor.

İki halkın dostluğu, felaket günlerinde gösterilen dayanışmayla da tarihe yazılmış bulunuyor.

37 YIL SONRA TÜRKİYE YİNE HOLLANDA’NIN YANINDAYDI

1916 yılında yaşanan bu dayanışmanın üzerinden 37 yıl geçti.

31 Ocak’ı 1 Şubat 1953’e bağlayan gece Hollanda, bu kez tarihinin en büyük doğal felaketlerinden biriyle karşılaştı.
Kuzey Denizi’nde meydana gelen ağır fırtına ile yükselen sular, özellikle Zeeland, Güney Hollanda ve Kuzey Brabant bölgelerindeki sedleri aştı. Geniş yerleşim alanları birkaç saat içinde sular altında kaldı.

Felakette 1.836 kişi hayatını kaybetti. On binlerce insan evlerini terk etmek zorunda kaldı. Binlerce ev ve çiftlik yıkıldı veya ağır hasar gördü. Hayvanlar boğuldu, tarım arazileri deniz suyuyla kaplandı.

Hollanda’ya dünyanın çeşitli ülkelerinden yardım gönderilmeye başlandı. Selden kurtarılan insanların yiyeceğe, giyeceğe, ilaca ve özellikle battaniyeye ihtiyacı vardı.
Türkiye, Hollanda’dan yükselen bu yardım çağrısına da kayıtsız kalmadı.

1916 yılında Osmanlı’nın yaptığı para yardımından sonra, 1953 felaketinde de Türkiye’den Hollandalı selzedeler için battaniyeler gönderildi.
Gönderilen battaniyelerin miktarını belirten kesin bir belgeye ulaşamadım. Ancak Hollandalı selzedelerin Türkiye’den gönderilen battaniyelere sarılmış hâlde çekilen fotoğrafları, yapılan yardımın en açık ve en dokunaklı kanıtıdır.

TÜRKİYE’DEN GELEN BATTANİYELERE SARILAN SELZEDELER

İkinci görselde, 1953 felaketinin ardından Türkiye’den gönderilen battaniyelere sarılan Hollandalı selzedeler, sular altında kalan evler ve felaketin en ağır biçimde yaşandığı Zeeland bölgesinin haritası görülüyor.

Bir battaniye, normal zamanlarda sıradan bir ihtiyaç maddesi olarak görülebilir.
Ama evini, eşyalarını ve yakınlarını kaybetmiş, kışın ortasında suların içinden kurtarılmış bir insan için o battaniye yalnızca soğuktan korunmanın aracı değildir.
O battaniye, kilometrelerce uzaktaki insanların kendisini unutmadığını gösteren bir dostluk işaretidir.
Fotoğraftaki Hollandalı selzedelerin üzerine sarılan battaniyeler de Türkiye’den Hollanda’ya uzanan şefkatin ve dayanışmanın sessiz tanıklarıdır.

İKİ FELAKET, İKİ YARDIM VE UNUTULMAMASI GEREKEN BİR DOSTLUK

1916 yılında Osmanlı’nın gönderdiği para yardımı…
1953 yılında Türkiye’nin gönderdiği battaniyeler…

Biri Birinci Dünya Savaşı’nın yokluk yıllarında, diğeri İkinci Dünya Savaşı’nın yaralarının henüz tam olarak sarılamadığı bir dönemde gerçekleştirildi.
Her iki yardım da Türk halkının, Hollanda’nın acılı günlerinde sergilediği insanî dayanışmanın tarihî belgeleri oldu.

Bu yardımların parasal büyüklüğünden çok daha önemli olan, taşıdığı anlamdır.
İnsanlar ve ülkeler arasındaki gerçek dostluk, yalnızca güzel günlerde söylenen sözlerle ölçülmez. Gerçek dostluk, felaket anında gösterilen dayanışmayla, uzatılan bir elle, gönderilen bir battaniyeyle ve acının paylaşıldığını anlatan küçücük bir belgeyle anlaşılır.

Düşmanlıkların sona ermesi ve insanların birbirlerine yaklaşması için mutlaka yeni felaketlerin yaşanmasını beklemek doğru değildir.
En doğrusu, ülkeler ve halklar arasında her zaman karşılıklı anlayışa, saygıya ve dostluğa dayanan ilişkiler kurmaktır.

Osmanlı’nın ve Türkiye’nin Hollanda’ya yaptığı bu iki yardım da, Türk-Hollanda dostluğunun geçmişten günümüze ulaşan, unutulmaması gereken sayfalarıdır.

DENİZİN ORTASINA ÇEKİLEN 32 KİLOMETRELİK ÇİZGİ

Kuzey Hollanda ile Friesland arasında inşa edilen Afsluitdijk, Hollandalıların su mühendisliğindeki kudretini bütün dünyaya gösteren bir eser oldu.
32 kilometre uzunluğundaki bu dev yapı, teknik bakımdan adı “dijk”, yani sed olsa da iki tarafında su bulunduğu için aslında büyük bir baraj niteliğindeydi.

Çalışmalar sırasında modern çağın dev makineleri henüz yoktu. Binlerce işçi, taşları ve bazalt bloklarını büyük ölçüde elleriyle yerleştirdi. Buharlı tarama makinelerinden yararlanıldı ama yapının önemli bir bölümü insan emeğiyle meydana getirildi.

Yaklaşık 5 bin işçinin aynı anda çalıştığı dönemler oldu. Her taşın doğru yere yerleştirilmesi, suyun akıntısına ve dalgaların gücüne dayanacak bir bütün oluşturması gerekiyordu.
28 Mayıs 1932 günü, Vlieter adı verilen son açıklık da kapatıldı. Böylece Kuzey Denizi’nin bir uzantısı olan Zuiderzee ile açık deniz arasındaki bağlantı kesildi.
O güne kadar Zuiderzee olarak bilinen tuzlu iç deniz, zamanla tatlı su gölüne dönüştü ve IJsselmeer adını aldı.

Bir yıl sonra Afsluitdijk’in üzerinden araçlar geçmeye başladı. Bugün A7 otoyolunun geçtiği sed, yalnızca bir su savunma yapısı değil; Hollanda’nın kuzeyi ile batısını birbirine bağlayan hayati bir ulaşım yolu haline geldi.

Afsluitdijk, 90 yılı aşkın süredir Hollanda’yı deniz taşkınlarına karşı koruyor. Son yıllarda yeni iklim şartları ve yükselen deniz seviyesi dikkate alınarak güçlendirilen sed, Hollandalıların geçmişte yarattıkları büyük eseri gelecek kuşaklara taşıma kararlılığını da gösteriyor.

AFSLUITDIJK’İN SİYASİ YÖNÜ: FRIESLAND’I HOLLANDA’YA YAKLAŞTIRMAK

Bazı yazar ve siyasetçilerin değerlendirmelerine göre Afsluitdijk’in yapımında, su baskınlarını önlemek ve denizden yeni topraklar kazanmak kadar açıkça ifade edilmeyen siyasi bir amaç da vardı: Kendilerini güçlü biçimde Friz olarak tanımlayan Friesland halkını, Hollanda’nın diğer bölgelerine yaklaştırmak.

Bu düşüncenin yalnızca geçmişe ait olmadığı, Friesland’daki siyasî ve kültürel hareketlerden de anlaşılıyor. De Kanttekening gazetesinde 2017 yılında yayınlanan geniş bir araştırmada, 19’uncu yüzyıldan beri faaliyet gösteren Friz hareketinin kendi dilini ve kültürünü korumak, Friesland’a daha geniş özerklik kazandırmak için mücadele ettiği anlatılıyor. Bu hareketten doğan Fryske Nasjonale Partij de bağımsızlıktan çok, Friesland için daha fazla özerklik talep ediyor.

Bununla birlikte hareket içindeki bazı Friz milliyetçileri daha ileri giderek Hollanda’dan ayrılmayı savunuyor. Tarihçi Kerst Huisman, kendisini “Hollandalı” kavramıyla özdeşleştirmediğini ve bağımsız bir Kuzey Hollanda istediğini belirtirken; eğitimci Sytze Hiemstra da Friz dilinin ve kültürünün merkezi yönetim içinde yeterince korunamadığını öne sürerek daha geniş bir siyasî özerkliği savunuyor.

Bu görüşler bütün Friesland halkını temsil etmiyor. Ancak Friz kimliğinin, yalnızca folklorik bir aidiyet olmadığını; dil, kültür ve özerklik talepleriyle yaşayan güçlü bir siyasî kimlik olduğunu açıkça gösteriyor. Afsluitdijk’in Friesland’ı ülkenin batısına doğrudan bağlamasının neden yalnızca bir ulaşım hamlesi değil, aynı zamanda önemli bir toplumsal ve siyasî gelişme olarak değerlendirildiği de böylece daha iyi anlaşılıyor.

Afsluitdijk yapılmadan önce Kuzey Hollanda’dan Friesland’a ulaşabilmek için Zuiderzee’nin çevresinden uzun bir yol katetmek gerekiyordu. 32 kilometrelik seddin üzerine yapılan yol, iki bölge arasında doğrudan bağlantı kurdu; seddin bir ucundan diğerine geçiş yaklaşık 15 dakikaya indi.

Bu görüşü savunanlara göre Hollanda yönetimi, Friesland’ı ülkeye yaklaştırırken Friz kimliğini ortadan kaldırmak yerine onu tanımayı tercih etti. Frizceye okullarda ve resmî alanlarda kullanım hakkı tanındı; Friesland bayrağının dalgalandırılması ve insanların gururla “Ben bir Friz’im” demesi doğal karşılandı. Leeuwarden başta olmak üzere bölgeye zamanla önemli devlet kuruluşlarının yerleştirilmesi de bu bütünleşme politikasının bir parçası olarak yorumlandı.

Böylece Afsluitdijk, yalnızca denizin önüne çekilmiş dev bir sed değil, uzun süre birbirinden uzak kalan iki bölgeyi birbirine bağlayan siyasi ve toplumsal bir köprü haline geldi.

HOLLANDA HARİTASINA YENİ TOPRAKLAR EKLENDİ

Afsluitdijk’in tamamlanması, büyük projenin sonu değil, yeni bir dönemin başlangıcıydı.
Hollandalılar, sedlerle çevreledikleri bölgelerdeki suyu güçlü pompalarla boşaltmaya başladılar. Sular çekildikçe, yüzyıllardır denizin altında bulunan toprak ortaya çıktı.

Fakat suyun boşaltılması tek başına yeterli değildi. Ortaya çıkan toprağın kurutulması, tuzdan arındırılması ve kullanılabilir hale getirilmesi gerekiyordu. Kanallar açıldı, drenaj sistemleri kuruldu, toprak işlendi ve yıllar süren hazırlıklardan sonra tarıma ve yerleşime elverişli hale getirildi.

Yeni toprakların kazanılması aşama aşama ilerledi. Wieringermeer 1930’da, Noordoostpolder 1942’de kurutuldu. Doğu Flevoland 1957’de, Almere’nin kurulacağı Güney Flevoland ise 1968’de tamamen sudan arındırıldı. Dün teknelerin ve balıkçı gemilerinin dolaştığı yerlerde artık traktörler çalışıyor, otomobiller ilerliyor, çocuklar okula gidiyor ve yüz binlerce insan yaşamını sürdürüyor.

Flevoland, 1 Ocak 1986’da Hollanda’nın 12’nci vilayeti oldu. Böylece Hollanda, yalnızca denizden arazi kazanmakla kalmadı; denizin bulunduğu yerde yepyeni bir idarî bölge meydana getirdi.

LELY’NİN ADI, DENİZDEN KAZANILAN ŞEHİRDE YAŞATILDI

Denizin altından çıkarılan yeni topraklarda kurulacak şehirlerden ilki Lelystad oldu.
Şehre, büyük Zuiderzee projesinin mimarı Cornelis Lely’nin adı verildi. Böylece Lely, yalnızca heykellerde ve tarih kitaplarında değil, hayalini kurduğu toprakların üzerinde yükselen bir şehrin adında da yaşamaya devam etti.

Lelystad, daha sonra kurulacak Flevoland vilayetinin başkenti oldu.
Ancak Hollanda’nın, özellikle Amsterdam ve çevresinde hızla büyüyen nüfusu için daha fazla yerleşim alanına ihtiyacı vardı. Başkentte ve Gooi bölgesinde artan konut ihtiyacını karşılamak üzere, Güney Flevoland’da yeni ve büyük bir şehir kurulması kararlaştırıldı.
Bu şehir Almere olacaktı.

ALMERE ADI, YÜZYILLAR ÖNCESİNİN SU HARİTASINDAN GELDİ

Yeni şehir için başlangıçta “Zuidweststad” adı kullanılıyordu. IJmeerstad, Flevostad ve Gooimeerstad gibi başka isimler de gündeme geldi. Ancak hiçbiri kurulmakta olan şehrin ruhunu tam olarak yansıtmıyordu.

1970 yılının son günlerinde, IJsselmeerpolders İdaresi Direktörü Will Otto’nun eline Hollanda’nın eski su yollarını anlatan bir kitapçık geçti. Kitapçıktaki Orta Çağ haritasında, bugünkü IJsselmeer bölgesinde yer alan büyük iç göl “Almere” adıyla gösteriliyordu. Will Otto bu tarihî addan etkilendi; öneri kabul edildi ve “Almere” adı 2 Ocak 1971’de resmen benimsendi.

Böylece denizin altından çıkarılan yeni şehir, adını yüzyıllar önce aynı bölgede bulunan sulardan aldı. Hollanda Hükümeti de Nisan 1971’de Almere’nin kurulmasına karar verdi.

ALMERE’DE ÖNCE TOPRAK, SONRA ŞEHİR YARATILDI

Almere, kendiliğinden büyüyen eski Avrupa şehirlerinden biri değildir.
Burada önce tarihî bir köy, çevresinde gelişen mahalleler ve daha sonra oluşan bir şehir merkezi yoktu. Her şey planlanarak başladı.
Şehrin nerede kurulacağı, yolların nereden geçeceği, yeşil alanların nasıl korunacağı, evlerin, okulların ve alışveriş merkezlerinin nerelere yapılacağı daha ilk sakinler gelmeden önce düşünüldü.

Almere, tek bir yoğun şehir merkezinden meydana gelmek yerine, farklı merkezleri bulunan yeşil bir bahçe şehir olarak tasarlandı. Zamanla Almere Stad, Almere Buiten, Almere Haven, Almere Hout, Almere Poort ve henüz gelişme aşamasındaki Almere Pampus olmak üzere altı büyük bölgeye ayrıldı.

Almere’de konut inşaatının ilk kazması 1975 yılında vuruldu. 30 Eylül 1975’te Bakan Tjerk Westerterp, Schoolwerf’te yapılacak 414 sosyal konut için ilk kazığı çaktı.

Taş evler tamamlanmadan önce, 1 Aralık 1975’te Almere Haven’da “Bivak” adı verilen sekiz geçici ahşap konut kullanıma açıldı. Şehrin ilk görevlileri ve ailelerinden oluşan bu küçük topluluk, henüz yolların ve imkânların bulunmadığı yeni toprakların ilk öncüleri oldu.

Asıl tarihî dönüm noktası ise 30 Kasım 1976’da yaşandı. Tamamlanan ilk 24 taş evin anahtarları, bu evlerde yaşayacak ilk 100 Almereliye café-restaurant De Roef’te düzenlenen törenle teslim edildi.

İlk anahtar, dönemin Ulaştırma ve Su Yönetimi Bakanı Tjerk Westerterp tarafından Henk ve Lia de Clerck çiftine verildi. İki kızlarıyla birlikte Almere’ye yerleşen De Clerck ailesi, yeni şehrin ilk taş evinin resmî sakinleri olarak tarihe geçti.

O gün anahtarı teslim edilen ev, Almere Haven’daki Schoolwerf’te bulunuyordu.
Henüz yolların, mağazaların ve sosyal imkânların son derece sınırlı olduğu bir dönemde buraya gelen ilk sakinler, kelimenin tam anlamıyla yeni bir şehrin öncüleri oldular.

24 EVLE BAŞLAYAN ŞEHİRDE BUGÜN 233 BİN KİŞİ YAŞIYOR

İlk evlerin anahtarlarının verildiği 1976 yılında Almere, harita üzerinde yeni beliren küçük bir yerleşim alanıydı.

Aradan geçen yarım yüzyılda şehir büyük bir dönüşüm geçirdi. İlk 24 evle başlayan yerleşim, bugün yaklaşık 233 bin insanın yaşadığı, Hollanda’nın en büyük şehirleri arasında yer alan çok kültürlü bir kent haline geldi.

Almere’nin nüfusu yalnızca Hollanda’nın farklı bölgelerinden gelenlerle büyümedi. Türkler başta olmak üzere dünyanın çok farklı ülkelerinden gelen insanlar burada yeni bir hayat kurdu.
Bir zamanlar şehir planlamacılarının çizim masasında bulunan Almere’de bugün modern konutlar, geniş parklar, iş merkezleri, okullar, kültür kuruluşları, spor tesisleri, plajlar ve su sporları alanları bulunuyor.

DE TELEGRAAF, ALMERE’NİN YARIM ASIRLIK SERÜVENİNİ İKİ SAYFADA ANLATTI

De Telegraaf gazetesi, 22 Ağustos 2026 tarihli hafta sonu sayısında Almere’nin 50 yıllık gelişimine iki tam sayfa ayırdı.

Gazete, 1976 yılında ilk taş evin anahtarını alan Henk ve Lia de Clerck çiftinin hikâyesinden yola çıkarak, kuruluşundan bu yana şehrin geçirdiği büyük değişimi anlattı. Haberde, bir zamanlar denizin altında bulunan topraklarda kurulan Almere’nin, yarım asır içinde yaklaşık 233 bin nüfuslu modern ve çok kültürlü bir şehre dönüşmesine dikkat çekildi.

“ALMERE HENÜZ BÜYÜMESİNİ TAMAMLAMADI”

Almere Belediye Başkanı Hein van der Loo’ya göre şehir, ilk anahtarın teslim edilmesinden 50 yıl sonra bile gelişmesini tamamlamış değil.

Van der Loo, Almere’nin hâlâ büyümek ve olgunlaşmak için geniş imkânlara sahip bulunduğunu belirterek, şehrin yalnızca konut sayısını artırmakla yetinmemesi gerektiğine dikkat çekti.

Yeni konutların yanında daha fazla iş imkânı, eğitim kurumu ve şirket merkezi oluşturulması gerektiğini söyledi.

Şehir yönetimi, önümüzdeki 20 yıl içinde Almere’nin yaklaşık 350 bin nüfusa ulaşabileceğini öngörüyor. Belediye Başkanı Van der Loo ise bakışını daha da ileriye taşıyarak, 50 yıl sonrasının Almere’sinde 500 bin kişinin sağlıklı ve mutlu bir hayat sürebileceği imkânların şimdiden düşünülmesi gerektiğini belirtiyor.

Bu büyük öngörü gerçekleşirse Almere, bir zamanlar denizin altında bulunan toprakların üzerinde yükselen, yarım milyon nüfuslu bir dünya şehri haline gelecek.

HOLLANDA’NIN EN BÜYÜK ESERİ, YALNIZCA SEDLER DEĞİLDİR

Afsluitdijk, Flevoland, Lelystad ve Almere’ye bakıldığında Hollandalıların başarısı çoğu zaman pompalarla, sedlerle, kanallarla ve dev makinelerle açıklanıyor.
Oysa bu büyük başarının arkasında makinelerden daha önemli bir güç bulunuyor: Uzun vadeli düşünme, bilimsel bilgiye güvenme, sabırla çalışma ve gelecek kuşaklar için yatırım yapma iradesi.

Cornelis Lely’nin hazırladığı planların sonuçları, onun ilk çizimleri yapmasından onlarca yıl sonra ortaya çıktı. Projeyi başlatanların çoğu, denizin altından çıkarılan topraklarda kurulacak şehirleri göremedi. Ama onlar, yalnızca kendi dönemleri için çalışmadılar.
Denizin önüne sed çeken işçiler, suları boşaltan mühendisler, toprağı işleyen çiftçiler, yolları açan görevliler ve ilk evleri yapan inşaatçılar; bugün yüz binlerce insanın yaşadığı bir geleceğin temelini attılar.

Bu nedenle Almere’nin 50’nci yılı, yalnızca bir şehrin doğum günü değildir.
Bu yıldönümü, denizle çevrili küçük bir ülkenin, bilgiye, emeğe ve insan iradesine güvenerek kendi coğrafyasını nasıl değiştirdiğinin yıldönümüdür.
Hollandalılar denizden yalnızca toprak kazanmadılar.

Suyun bulunduğu yerde yeni bir vilayet, yeni şehirler ve yeni bir hayat kurdular. Almere de bu büyük insan iradesinin yaşayan eserlerinden biri oldu.

**************

DENİZİN DİBİNDEN DOĞAN ALMERE, NARENCİYE BAHÇELERİNDEN YÜKSELEN MEZİTLİ: İKİ ŞEHRİN YARIM ASIRLIK MUCİZESİ

Hollandalılar, denizin sularını boşaltarak kazandıkları toprakların üzerine Almere’yi kurdular. Mersin’in Mezitli ilçesi ise denizden değil, narenciye bahçelerinin, kumsalların ve küçük bir köyün içinden yükselerek büyük bir şehre dönüştü.

Almere’de ilk taş evlerin anahtarları 1976 yılında teslim edildi. Aynı yıllarda Mezitli’de birkaç bina dışında neredeyse hiçbir yapı yoktu. Aradan geçen yarım yüzyılda iki şehir de yüz binlerce insanın yaşadığı modern yerleşim merkezleri haline geldi.

İki şehrin kaderini birbirine bağlayan isimlerden biri de, Hollanda’ya davet edilen dönemin Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan oldu. Tarhan, Amsterdam’daki uluslararası toplantıda yaptığı konuşmada Mezitli’nin gelişimini anlatırken, Almere ile Mezitli arasındaki dikkat çekici benzerliği özellikle vurguladı.

BİRİ DENİZDEN, DİĞERİ BAHÇELERDEN DOĞDU

Değerli Okurlarım,

Yukarıda, Hollandalıların denizin sınırlarını değiştirerek nasıl yeni topraklar kazandıklarını; Flevoland’ı, Lelystad’ı ve Almere’yi nasıl kurduklarını okudunuz.

Afsluitdijk ile denizin önü kesildi, sular pompalarla boşaltıldı, denizin dibi kurutuldu ve ortaya çıkan toprakların üzerine önce tarlalar, yollar ve kanallar, ardından da yepyeni şehirler inşa edildi. Almere, insan iradesinin, mühendisliğin, sabrın ve uzun vadeli düşünmenin eseri olarak doğdu.

Şimdi sizleri, Hollanda’dan Türkiye’nin güneyine, Almere’den Mersin’in Mezitli ilçesine götürmek istiyorum. Çünkü Almere’nin yarım asırlık hikâyesini anlatırken, gözümün önüne sürekli Mezitli’nin geçirdiği olağanüstü değişim geldi.

Elbette Almere ile Mezitli aynı şekilde kurulmadı. Almere, denizin altından kazanılan ve her ayrıntısı önceden planlanan toprakların üzerine inşa edildi. Mezitli ise denizin kurutulmasıyla değil; sahilinde yapılan küçük dolgular, rıhtımlar ve marinaların yanında, narenciye bahçelerinin, kumsalların ve eski köy yerleşiminin içinde büyüdü.

Ama bu iki şehrin arasında inkâr edilemeyecek çok önemli bir benzerlik bulunuyor: Her ikisi de yaklaşık 50 yıl içinde, yok denecek kadar küçük bir yerleşimden yüz binlerce insanın yaşadığı büyük bir şehre dönüştü.

MEZİTLİ’NİN DEĞİŞİMİNE YALNIZCA TANIK OLMADIM, ONU YAŞADIM

Mezitli’nin yarım asırlık serüveni, benim için yalnızca uzaktan izlenmiş bir şehirleşme hikâyesi değildir.
Ben, Mezitli’nin çevresinde neredeyse hiçbir yapının bulunmadığı yılları gördüm. Bundan yaklaşık 50 yıl önce Mezitli tabelasının önünde çektirdiğim fotoğrafta, arkamda birkaç ağaç ve uçsuz bucaksız boş arazi bulunuyordu.

O yıllarda Mersin şehir merkezine yaklaşık 10 kilometre uzaklıktaki Mezitli, küçük ve sakin bir köydü.
Viranşehir’deki antik Pompeipolis kalıntılarının yakınında Karaçay kardeşler tarafından işletilen gazino, plaj ve motel, bölgenin ilk önemli sosyal ve turistik tesisleri arasında yer aldı. Bugün çok doğal karşılanan müzikli eğlenceler, danslar ve plaj yaşamı, o günlerin Mezitli’sinde büyük bir yenilik, hatta bazı köylüler açısından kabul edilmesi güç bir değişimdi.

Daha sonra narenciye bahçelerinin arasında ilk apartmanlar yükselmeye başladı. Soli Tesisleri, Doktorlar Sitesi, İçişleri Bakanlığı Tesisleri ve diğer büyük yerleşim alanları birbirini izledi.

Bir zamanlar portakal ve limon ağaçlarının bulunduğu arazilerde, yüzme havuzlu siteler, geniş bulvarlar, alışveriş merkezleri ve göğe doğru yükselen apartmanlar ortaya çıktı.
Yarım asır önce çevresinde tek bir apartman bulunmayan Mezitli, bugün Mersin’in en kalabalık, en modern ve en çok tercih edilen ilçelerinden biri haline geldi.

İKİ ŞEHRİ BİRBİRİNE BAĞLAYAN SÖZLER HOLLANDA’DA SÖYLENDİ

Almere ile Mezitli arasındaki benzerliği dile getiren kişi, dönemin Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan oldu.
Tarhan, Amsterdam’da düzenlenen ve dünyanın farklı şehirlerinden yüzlerce konuşmacının katıldığı uluslararası belediyecilik etkinliğine Türkiye’den davet edilen tek belediye başkanıydı.
Kendisini Hollanda’ya geldiği günden ayrıldığı güne kadar yakından izledim. Katıldığı toplantıları, yaptığı temasları ve Mezitli’yi dünyaya nasıl anlattığını haberleştirdim.

Tarhan, Amsterdam’daki konuşmasında Mezitli’yi tanıtırken şu dikkat çekici benzetmeyi yaptı: “Mezitli, Hollanda’da denizden kazanılan toprakların üzerine kurulan Almere kenti ile aynı kaderi paylaşır sayılır.”

Bu cümle, iki şehir arasındaki benzerliği en yalın biçimde anlatıyordu.
Almere’de denizin suları çekilmiş, ortaya çıkan boş arazinin üzerine şehir kurulmuştu. Mezitli’de ise narenciye bahçeleri, kumsallar ve küçük bir köy yerleşimi, yarım yüzyıl içinde büyük bir kente dönüşmüştü.

Birinin arkasında Hollanda’nın su mühendisliği, diğerinin arkasında Türkiye’nin hızla değişen şehirleşme serüveni bulunuyordu.
Ama sonuçta her ikisi de yarım asır içinde doğmuş, büyümüş ve yüz binlerce insanın hayatını değiştirmişti.

ŞİMDİ SIRA MEZİTLİ’NİN HİKÂYESİNDE

Yukarıdaki Almere dosyasını tamamladıktan sonra, sizlere daha önce kaleme aldığım iki Mezitli haberini yeniden sunmanın çok anlamlı olacağını düşündüm.

İlk haberde, 50 yıl önce çevresinde tek bir binanın bile bulunmadığı Mezitli’nin, narenciye bahçelerinden yükselen büyük bir şehre nasıl dönüştüğünü okuyacaksınız.

İkinci haberde ise dönemin Belediye Başkanı Neşet Tarhan’ın Hollanda ziyaretini, Amsterdam’daki uluslararası toplantılarda Mezitli’yi nasıl tanıttığını ve Almere ile Mezitli arasında kurduğu dikkat çekici benzerliği bulacaksınız.

Biri denizin dibinden, diğeri narenciye bahçelerinin arasından doğan iki şehir…
Biri Hollanda’da, diğeri Türkiye’de…
Ama ikisi de insan iradesinin, çalışmanın, değişimin ve geleceğe inanmanın eseri.

Şimdi geliniz, Almere’den Mezitli’ye uzanan bu olağanüstü yarım asırlık yolculuğu birlikte okuyalım.

***********

Guinness Rekorlar Kitabı’na girmesi gereken ilçe.

ME R S İ N-M E Z İ T L İ

50 yıl önce bir tek bina yoktu.
Şimdi gökdelenler yükselmiş.

MERSİN,- 50 yıl önce Mersin’in Mezitli ilçesi girişinde, Mezitli tabelasının önünde çekilmiş olduğum alttaki fotoğrafta, etrafta hiçbir yapının olmadığını görürsünüz.

1960’lı yılların başında, Mersin Özel İdaresi, Mezitli’nin Viranşehir Mevkii’nde, Pompeipolis diye anılan antik kentin üzerine bir restaurant inşa etmiş ve burayı Karaçay kardeşlere 40 yıllığına kiraya vermişti.
Karaçay kardeşler, orta büyüklükte inşa edilen bu restaurantı büyüterek, Türkiye’de ‘gazino’ olarak anılan müzikli bir restaurant haline getirmişlerdir.

O zaman, Mersin şehir merkezine 10 km. mesfede bulunan Mezitli, küçük bir köydür.
O zamanın köy sakinleri için, dans edilip yemek yenilen bir gazino çok lükstür ve hatta geleneklerine göre ‘ayıp’tır. Bu nedenle köy sakinlerinden bazıları, Pompeipolis-Karaçay Gazinosu’na gelen otomobilleri taşlamaktadır.

Karaçaylar’ın ilk ayları, otomobil taşlayanlarla mücadele ile geçmiştir.
Karaçaylar daha sonra kumsal üzerine bir motel inşa etmişler ve daha sonra da yaz günleri 2000 kişinin uğrak yeri olan bir plajı işletmeye açmışlar. Öyle ki, Belediye otobüsleri Mersin’den Viranşehir’e gün boyu yolcu taşımışlar. Plaja gelenlerin kimi yüzüyor, kimi de mangal yakıyordu.

1960’lı yıllarda, Mezitli’de bir tek apartman dahi yoktu. İlk apartman 1973 yılında Niyazi ve Vefa Develi kardeşlerin narenciye bahçesinin ortasına dikilmiştir. Daha sonra bu apartmana ilaveler yapılmış ve Soli Tesisleri olarak, Türkiye’de ilk ‘yüzme havuzlu site’ modası yaratılmıştır.

 

Soli Tesisleri bugün 11 yüzme havuzu ve 2 bin daire ile Türkiye’nin hem ilk ve hem de en büyük sitelerinden biridir.

Viranşehir’de kurulan ilk apartman ‘Doktorlar Sitesi’dir. Daha sonra İçişleri Bakanlığı Tesisleri ve diğerleri inşa edilmiştir. Ve artık Mezitli’nin bahçeleri apartman yığınları ile dolmaya başlamıştır.

50 YIL SONRA

50 yıl sonra Mezitli yolundaki o tabela yoktu ama, ‘Mezitli Belediyesi’ yazılı olan tabelanın önünde çektirdiğim fotoğrafta ise, göğe yükselen binalar görünüyor.

Bugün, Mezitli de dahil olmak üzere, Mersin-Silifke arasında tam 500 bin dairelik konutlar inşa edilmiştir. Liparis ve Quinaba gibi süper lüks sitelerin bulunduğu Mersin-Silifke arasında, Türkiye’nin dört bir yanından gelenler birer daire satın almışlardır. Daire satın alanlar arasında 5 bin yabancı uyruklu da vardır. Yabancı uyruklu olanların çoğu Belçikalı, Hollandalı, Rus ve İskandinav’dır. Yakın bir gelecekte Mersin onbinlerce yabancı uyruklunun yaşadığı bir kent olacaktır.

Yaz aylarında,Mersin-Silifke arasındaki alış-veriş merkezleri önündeki otomobiller içinde 33 numaralı Mersin plakasına rastlamak zordur. Bu plakaların çoğu, Adana. Gaziantep, Kayseri, Sivas, Kahramanmaraş, Malatya, Urfa, Diyarbakır, Konya, Ankara ve İstanbul’a aittir.

BELEDİYE BAŞKANI NEŞET TARHAN

Mezitli’nin, Guinness Rekorlar Kitabı’na girecek kadar hızla gelişmesinde, Belediye Başkanları’nın etkileri de çok önemli. Daha önce Uğur Yıldırım, sonra da Neşet Tarhan, Mezitli’nin sosyal ve kültürel yaşamına da renk katmışlardır.

Benim şahsen görüşüp sohbet ettiğim ve Hollanda’da ağırladığım Neşet Tarhan’ı, isterseniz Mersinli yazar Ahmet Akın’ın kaleminden okuyalım:

Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan 62 bin 504 oyla başkanlığa bir kez daha seçildi. 2014 seçiminde 42 bin 141 olan oyunu 62 bin 504 oya çıkararak önemli bir başarıya imza attı. Tarhan, 5 yıllık döneminde başarılı işlere imza atarak belediye başkanlığında adeta bir marka haline geldi. Mezitlililer de, hizmetlerinin karşılığını oy olarak sandıklara yansıttı.

Neşet Tarhan’dan bahsederken eşi Sembol Hanımdan bahsetmeden geçmek olmaz. İyimser ve hoşgörülü tavrı, gülen yüzüyle her eve girdi. Mezitli’nin ve çocukların geleceği için oy istedi. Adeta bir lokomotif görevi üstlendi. Hani derler ya, “her başarılı erkeğin arkasında bir kadın vardır”, işte Sembol Hanım o kadınlardan birisi.

Neşet Tarhan çok sayıda yeni projeler sundu. Ama, benim en çok tuttuğum “Mezitli’yi kültür ve sanatın merkezi yapacağız” sözleri oldu. Gerçekten, 60’lı, 70’li yıllarda kültür ve sanatta, eğitim ve sporda, ticaret ve tarımda Türkiye’ye önder olan Mersin’in eski güzel günlerine kavuşması her Mersinli’nin büyük bir özlemi.

“3-6 yaş okul öncesi eğitim faaliyetlerini yürütecek en az 5 okul” projesi ile, “0-36 ay çocuklar için çocuk bakım merkezleri” projesi, Mezitli’nin yüz akı olacaktır. Okul öncesi eğitim süresince çocuklar ilköğretime hazırlanırken, paylaşmayı, dayanışmayı, sosyalleşmeyi ve birlikte çalışmayı öğrenirler. Okul öncesi eğitimin amacı çocuklarda öğrenmeye ilgi uyandırmak ve çocuğun varolan yeteneklerini görünür kılmaktır.  0-6 yaş grubunda, gelişim düzeyinde okul öncesi eğitimi almış çocukların, düzeyleri daha yüksektir ve okuma yazmaya daha hızlı geçmektedirler. Çocuklarımızın Şikago’da yaşamaları nedeni ile yanlarına gidip geliyoruz. Gördüğüm ve hayran olduğum okul öncesi eğitim sistemi Şikago’ya bağlı 146 bin nüfuslu Naperville ilçesinde. Yazarak anlatmak çok zor. Gidip yaşamak ve görmek gerekiyor.

Öğrenci Yurdu, Çocuklar İçin Eğitim Projeleri, Yaşayan Laboratuvar, Heykel Tasarım Akademisi ve Müzesi, Sanat Merkezi ve Sosyal Tesis, Mezitli Belediye Tiyatrosu, Sanat Sokağı, Gezici Tiyatro-Sinema-Kütüphane Hizmetleri, Ücretsiz Kültür Gezileri, Sivil Toplum Kuruluşları ve Basın Merkezi, Engelsiz Plajı, Geçici Hayvan Bakımevi, Endemik Türler Tanıtım Merkezi, Tece’de Deniz Kenarında 76 Dekarlık Yeşil Alan ve Spor Tesisi, Kapalı Yüzme Havuzu ve Kapalı Spor Merkezi, Fındıkpınarı Yaylasında Gençlik Kampı, Kapalı Şişme Oyun Parkı, Kent Laboratuvarı, Mutlu Yaşam Merkezi, Mezitli Deresi Kenarı Çevre Düzenlemesi diğer projeleri.

…VE NEŞET TARHAN ALMERE’DE

Avrupa Birliği tarafından, ‘Herkes İçin Eşit Şartlarda Yaşanabilir Kent ‘ seçilen Amsterdam’da, belediyeciliği A’dan Z’ye araştırdı.

Bir hafta süren ve çeşitli etkinliklerde, dünyanın dört bir yanından gelen 450 konuşmacıya da ders veren Tarhan, Mersin ve Mezitli’yi 45 dakika süren tartışmada anlattı.

İlhan KARAÇAY yazdı:

WeMakeThe.City adlı festivale dünyanın dört bir yanından konuşmacılar,müzisyenler ve çocuklar davet edildiler.

Hollanda’nın Amsterdam kemtinde yapılan ve tam bir hafta süren ‘Herkes İçin Eşit Şartlarda Yaşanabilir Kent Festivali‘ne, dünyanın dört bir yanından 450 konuşmacı davet edilirken, Türkiye’den sadece bir Beldiye Başkanı davet edildi. Bu da, Mersin’in Mezitli İlçesi Belediye Başkanı Neşet Tarhan’dan başkası değildi.

Evet, Neşet Tarhan, festivaldeki etkinlikleri takip etmek ve de konuşmak için geldiği Amsterdam’da adeta fırtına gibi esti. Tarhan’ın burada fırtına gibi esmesine katkıda bulunan iki kadınımız da vardı.
Amsterdam’daki organizasyonun ortaklarından Pakhuis De Zwijgers’in, ‘WeMakeThe.City’ projesinin beyni olan Ekim Tan ile Mersin Üniversitesi’nden Nida Naycı, tüm etkinliklerde Neşet Tarhan’ın yanında oldular.

Festival’in konusu

Festivalin doğuşu 2016 yılına dayanıyor. Avrupa Birliği Komisyonu Jurisi, şehri daha yaşanır hale getirmek için, firmalar, girişimciler, sosyal yardım kuruluşları, ilim dünyası ve halka, yenilikler ve değişimler üzerinde hizmet veren ve eşitsizliğe karşı mücadele yapan Amsterdam Belediyesi’ni birinci seçmişti. Amsterdam belediyesi de, bu seçimden iki yıl sonra 2018’de, belediyeciliği dünyaya öğretmek için festival yapma kararı aldı.
İlki geçen yıl yapılan festivalin ikincisi bu yıl 17-23 Haziran’da yapıldı.

Amsterdam’daki festival etkinlikleri çerçevesinde, kentin, eşit şartlarda yaşanabilir hale gelmesi için, insanların yaşamlarındaki sosyal, kültürel, sağlık, eğitim, iş yaşamı gibi konulardaki yenilikler gösterilirken, kentin imarı, su ve enerji sorunlarının da nasıl çözümlendiği gösterildi ve anlatıldı.

Örneğin, Amsterdam’da binlerce Türk’ün de çalışmış olduğu NDSM tersanesi ve Türkler’in barındığı Atatürk Kampı’nın kapanışından sonra, bu yerlerdeki toprağın zehirlenmiş olduğu anlaşılmış. Zehirlenmiş toprakların temizlenmesi için özel bitkiler yetiştirilmiş ve oralara yerleştirilen gemiden bozulmuş evlerin toprakla bağlantısı da, yüksek teraslarla kesilmiş.
Bu yöntem ile toprak 5 yıl içinde zehirden arındırılmış oluyor.

Aynı bölgede, evlerde harcanan sular da yeni yöntemlerle değerlendiriliyor. Yağmur suları, mutfak suları ve tuvalet suları ayrı ayrı depolanıyor ve bunlar heba edilmeden arındırılarak yeniden kullanılıyor. Enerji konusu da güneş panelleri ile çözümleniyor.
Su içinde inşa edilen evlerde de iklim şartlarına göre ucuz ve konforlu bir yaşamın nasıl gerçekleştirildiğine şahit olduğumuz gün, balık yetiştirilen özel konteyner-akvaryumlardan alınan sular ile daha yararlı bir bitki yetiştiriciliğini gördük.

Yukarıda anlattığım konular üzerinde uzman olan Mersin Üniversitesi’nden Nida Naycı, Neşet Tarhan’a bu konuda teknik biligier verdi. Nida Naycı, bunların aynı şekilde uygulanması için, Mersin’de bir labaratuvar kuracaklarını belirtti. Bu konuda bir çalışma var bile. Play City ve CityLab olarak adlandırılan bu çalışma sonunda, Play City, çeşitli kuruluşların ve bireylerin ayrılmaz ve işbirliğine dayalı planlama alanı olmak için, Mersin Üniversitesi ile işbirliği içinde Mersin CityLab’ı kurulmuştur. Proje, mevcut kentsel planlama gündeminde acil iki konuya değinmektedir: Birincisi, şehir planlamada işbirlikçi karar vermeye yönelik uzun vadeli kültürel değişim yaratmayı amaçlamaktadır . İkincisi, Citylab kentsel dönüşümdeki mevcut kısa vadeli yaklaşıma bir alternatif olarak düşünen dairesel sistemlere odaklanmayı önermektedir . Bu proje, Yaratıcı Endüstriler için Hollanda Uyarım Fonu tarafından kolaylaştırılan uluslararasılaşma programı çerçevesinde ortaya çıkmıştır.

Neşet Tarhan, Amsterdam’daki etkinliklerin tamamını görebilmek için yoğun bir çaba sarfetti.
O tiyatrodan bu tiyatroya, o etkinlikten bu etkinliğe koşarken çok yoruluyordu tabii.
Kendilerine eşlik ettiğim Tarhan, bahçesine yerleştirmiş olduğu uçak sayesinde dünyaca ünlü olan Corendon Oteli’nde arada bir dinleniyordu.

…Ve tarihi gün

Neşet Tarhan’ın, Amsterdam festivalindeki en önemli günü, konuşma yaptığı gün oldu.

Dünya envanterlerinde kayıtlara geçen festivalin iki saat süren bir tartışma bölümünde, Mersin için 45 dakika ayrıldı. Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan, Mersin Üniversitesi’nden Nida Naycı, Amsterdam’daki organizasyon bürosundan Ekim Tan ve Mersin’de daha önce çalışmalar yapan uzman Frank Alsema’dan kurulu bir panel, program moderatörün sorularına yanıtlar verdi.

Amsterdam dışında Berlin, Londra, Anvers, Roterdam, Milano gibi farklı kentlerde,   sürdürülebilir kentler, sağlıklı kentler, katılımcı kentler, ıklim duyarlı kentler, döngüsel kentler gibi geleceğe ilişkin vizyonların tartışıldığı oturumlarda, Mersin’den ilgili  projeler tam 45 dakika tanıtıldı.

Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan, kadın üretici pazarı, gönüllü serası gibi kentsel ekonomiye ilişkin deneyimli projelerini aktarırken, Avrupalılar’a adeta ders verdi.

Aşağıda, Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan’ın yapmış olduğu konuşmayı sunuyorum.

İşte, Neşet Tarhan’ın dikkatle dinlenen ve zaman zaman alkışlanan slayt gösterimli konuşması:

”Değerli Konuklar, Ben Türkiye’nin güneyinde, Kıbrıs’a bakan bir sahil kentinde Belediye Başkanlığı yapıyorum.
Başkanlık yaptığım yer Mersin-Mezitli.

Mezitli, Hollanda’da denizin kurutulmasından sonra kazanılan toprakların üzerine kurulan Almere kenti ile aynı kaderi paylaşır sayılır.

 

Almere de 1976 yılında teslim edilen ilk ev sonrasında, Amsterdam’ın Satelit kenti sayılabilecek 208 bin nüfuslu bir yer oldu.

Mezitli’nin nüfusu, yaz aylarında yarım milyonu geçmektedir. Zira burada kurulan yüzme havuzlu ve sosyal tesisli binlerce siteye, yüzbinlerce insan yerleşiyor.

İlçemizin güneyinde 15 km. deniz ve kumsal, kuzeyinde ise 2 bin metre yüksekliğe ulaşan Toros Dağları vardır. İlçemizin kuzey bölgesinde narenciye ve diğer tarım ürünleri yetiştiriciliği vardır. Deniz yönündeki yerleşim alanları ise Mersinliler’in ikamet için tercih ettiği yerlerdir.

Mezitli 2500 yıllık tarihi olan ve hâlâ arkeolojik kazı çalışmalarının devam ettiği bir yerdir. İlçemiz, kültür ve sanatsal kimliği ile öne çıkmaktadır. Bu kent kimliğinin, uluslararası boyutta da öne çıkarılması, Kent Labaratuarı’nda bir çalışma konusu olmalıdır.

Mezitli, kadın dostu bir belediyeye sahiptir. Özellikle % 90’nı kırsal alanda, % 10’u da kent merkezinde olmak üzere 650 kadın, 9 yerdeki üretici merkezlerinde ürettikleri ürünleri doğrudan tüketicilere sunmaktadır. Bu projemiz, 2018 yılı sonunda Çin’de gerçekleştirilen Kentsel İnovasyon Yarışması’nda birincilik kazanmıştır.

İlçemizde kadın nüfusu daha fazladır. Mezitli, yalnız yaşayan kadınların tercih ettikleri bir bölgedir.

Kent planlaması ve plan değişikliklerinde de, Birleşmiş Milletler’in 2030 yılına kadar öngördüğü 17 hedeften bazılarının öne çıkarılması, sürdürülebilir kalkınma için önemlidir.

Son olarak ifade edeceğim önemli bir konu da şudur: Mezitli’de 200 binlik nüfusun yanında, sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte, kayıt dışı olanlarla beraber 40 bin Suriyeli Mülteci bulunmaktadır. Bir milyon nüfuslu Mersin kentinde ise Suriyeli sayısının 350 bin olduğu bilinmektedir. Uluslararası kurumlar, bu bağlamda ülkemize yapacaklarını öngördükleri sözleri tam olarak yerine getirmemişlerdir. Bütün bu olumsuzluklara karşın Belediyemiz, Mezitli’deki Suriye dernekleri ile iletişim içerisinde ortak çalışmalarını sürdürmektedir.
Belediyemiz, Suriyeli gençlere ücretsiz spor sahaları tahsis etmekte, Suriyeli kadınların ürettiklerini doğrudan pazarlamaları için yer tahsisi yapmaktadır.
Entellektüel düzeyi yüksek, sosyal yaşam olarak yerleşik nüfus ile, Suriyeliler arasında önemli doku yumuşaklığı aşılamamıştır. Bu durum potansiyel sosyal çatışma ortamına zemin hazırlayabilmektedir. Bu sorunun çözümünde tüm gelişmiş ülkeler ve AB gibi uluslararası kurumların harekete geçmelerinin grektiği kanısındayım.

Sürdürülebilir kalkınma için, Birleşmiş Milletlerin öngördüğü 2030 hedeflerinden öncelikli olanların etap etap desteklenmesi, gerçekleştirilmesi gerekir.
Bütün bunlar için, yeniliğe açık, entellektüel birikimi yüksek, yılın 325 günü güneşli Mezitli ilçemizde, (tabii ki destekleriniz ile) Mezitli Kent Labaratuvarını, Mersin Büyükşehir Belediyesi, Mersin’deki üniversitelerimizle ve diğer kent dinamikleri ile gerçekleştirmek arzusundayız.”

Neşet Tarhan dostlarla buluştu ve veda etti.

Amsterdam’da festival boyunca yoğun çalışmalar yapan ve Mersin’i tüm dünyaya tanıtan Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan, festivalin sonunda dostlarla buluştu ve sonra da Hollanda’ya veda etti.

Amsterdam’ın göl kenarındaki Meram Restaurant’ta, Mezitli’de evleri bulunan ve Lahey’de balıkçılık yapan Birol ve Hülya Tekin çifti, eğitimci ve politikacı Cezmi Doğaner, Kraliyet ailesinin terzisi İbrahim Özcan, gazeteciler Coşkun Yeğenoğlu, Deniz Erkoçu ve İlhan Karaçay ile yenilen yemekten sonra, gölbaşı hatırası görüntülenen Tarhan, bu buluşmadan duyduğu memnuniyet ile Hollanda’ya veda etti.

NEDERLANDSE VERSIE

ALMERE, GEBOUWD OP LAND DAT OP DE ZEE WERD GEWONNEN, VIERT ZIJN 50-JARIG BESTAAN: DE STAD DIE MET 24 WONINGEN BEGON, TELT NU 233.000 INWONERS

Voordat u aan dit grote dossier over Almere en Flevoland begint, maakt u kennis met
“DE ALMERE-RAAD”, gevormd door zes ervaren vertegenwoordigers van de Turks-Nederlandse gemeenschap: İbrahim Görmez, Berk Güden, Kâmil Saygı, Veyis Güngör, İlhan Karaçay en Mehmet Tütüncü… Deze zes eikenbomen komen bijna iedere week rond dezelfde tafel bijeen en spreken over het verleden, het heden en de toekomst van Türkiye, Nederland en de Turks-Nederlandse gemeenschap.

Tijdens de watersnoodramp van 1916, die de weg vrijmaakte voor het ontstaan van Almere, stuurde Türkiye ondanks de zware omstandigheden van oorlog en armoede financiële hulp aan de Nederlandse slachtoffers. Ook na de watersnoodramp van 1953, waarbij 1.836 mensen om het leven kwamen, liet Türkiye Nederland niet alleen en stuurde het dekens voor de slachtoffers.

Een opmerkelijke gelijkenis: Almere, geboren uit de zeebodem, en het district Mezitli van Mersin, dat tussen de citrusboomgaarden verrees, maakten in verschillende geografische gebieden een vergelijkbare ontwikkeling van een halve eeuw door. Ook de toenmalige burgemeester van Mezitli, Neşet Tarhan, benadrukte tijdens een internationale bijeenkomst in Amsterdam de opvallende lotsverbondenheid van beide steden.

De Nederlanders, die met hun strijd tegen het water wereldwijd een voorbeeld zijn, bouwden tussen Noord-Holland en Friesland de 32 kilometer lange Afsluitdijk. Wie deze enorme dijkweg in 15 minuten oversteekt, rijdt rechtstreeks van Noord-Holland naar Friesland.

Daarna pompten de Nederlanders het water weg uit uitgestrekte gebieden die zij met nieuwe dijken hadden omringd. Door de op de zeebodem gewonnen grond droog te leggen en te bewerken, schiepen zij Flevoland.

Op dit nieuwe land werd eerst Lelystad en daarna Almere gebouwd. Nederland, dat elf provincies telde, kreeg er met de toetreding van Flevoland op 1 januari 1986 een twaalfde provincie bij.

Op 30 november 1976 werden de sleutels van 24 woningen aan de eerste honderd bewoners overhandigd. Een halve eeuw na dit historische begin telt Almere 233.000 inwoners.

De stad, bestaande uit Almere Stad, Almere Buiten, Almere Haven, Almere Hout, Almere Poort en het nog in ontwikkeling zijnde Almere Pampus, groeide uit tot een van de ruimst opgezette en snelst groeiende steden van Nederland.

Het project van ingenieur en staatsman Cornelis Lely, dat jarenlang als een droom werd beschouwd, veranderde niet alleen het Nederlandse waterbeheer, maar ook de kaart en de toekomst van het land.

Geschreven door İlhan KARAÇAY:

VOORDAT WE BEGINNEN AAN HET WONDER VAN ALMERE, GEBOREN UIT DE ZEE:

             “DE ALMERE-RAAD”

Beste lezers,

Straks duiken we in een zeer uitgebreid dossier over de manier waarop Nederland de zee bedwong, het water wegpompte, Flevoland creëerde en op de voormalige zeebodem een moderne stad als Almere bouwde.

Maar deze jongste stad van Nederland heeft ook haar naam gegeven aan een Turks initiatief:
“DE ALMERE-RAAD”…

Zes mensen, die samen goed zijn voor enkele eeuwen aan levenservaring, deskundigheid en maatschappelijke inzet, komen bijna iedere week rond dezelfde tafel bijeen.

Waarover wordt tijdens deze bijeenkomsten niet gesproken…
Türkiye komt ter sprake, Nederland komt ter sprake; politiek, onderwijs, cultuur, de jaren van migratie en het heden en de toekomst van de Turkse gemeenschap worden besproken. Soms botsen de meningen, soms komen oude herinneringen weer tot leven en soms worden de vraagstukken van onze landen op tafel gelegd.

Dat u helemaal aan het begin van dit dossier over Almere kennismaakt met “De Almere-Raad”, is natuurlijk een mooi toeval. Maar dat dit initiatief de naam “De Almere-Raad” draagt, is geen toeval.

Waarom wij voor deze naam hebben gekozen, uit wie de Raad bestaat, welke onderwerpen wij tijdens onze bijeenkomsten bespreken en wat wij doen, kunt u in de onderstaande afbeelding lezen.

Laten we nu het woord geven aan de afbeelding over “DE ALMERE-RAAD”.

            BEWAAR DIT DOSSIER GOED

Dit dossier vertelt niet alleen het vijftigjarige verhaal van Almere, maar ook over de Nederlandse strijd tegen het water, de aanleg van de Afsluitdijk, het ontstaan van Flevoland, de hulp die Türkiye na de watersnoodrampen van 1916 en 1953 aan Nederland verleende en de ontwikkeling die Almere en Mezitli in een halve eeuw doormaakten. Dit alles wordt verteld aan de hand van historische documenten en foto’s.

Een historisch dossier om vandaag te lezen, later opnieuw te raadplegen en voor toekomstige generaties te bewaren…

Voor Nederlanders is de zee niet alleen een enorme watermassa waaraan men woont, waarop schepen varen of waarvan men het uitzicht bewondert. De zee is een gigantisch werkterrein dat, wanneer dat nodig is, kan worden afgesloten, van grenzen kan worden voorzien, leeggepompt en waarvan de bodem in nieuw land kan worden veranderd.

Op veel plaatsen in de wereld bouwden mensen hun steden op de grond die zij hadden geërfd. De Nederlanders gingen verder. Eerst maakten zij het land, daarna bouwden zij daarop wegen, bruggen, kanalen, akkers, bossen, dorpen en steden.

Daarom is de geschiedenis van Nederland niet alleen de geschiedenis van koningen, oorlogen, handelsschepen en koloniale perioden. Het is ook de geschiedenis van een eeuwenlange strijd tussen mens en water.

In hun strijd tegen de zee beperkten de Nederlanders zich niet tot zelfbescherming. Zij wonnen land op de zee, veranderden de kaart van het land en schiepen met eigen handen een nieuwe geografie.

De huidige provincie Flevoland en de steden Lelystad en Almere behoren tot de indrukwekkendste resultaten van die moed, kennis en menselijke wilskracht.

Nu ga ik verder waar ik gebleven was met het verhaal over het ontstaan van Almere:

DE INGENIEUR DIE HET LOT VAN NEDERLAND VERANDERDE: CORNELIS LELY

Een van de belangrijkste figuren in de Nederlandse strijd tegen de zee was waterbouwkundig ingenieur en staatsman Cornelis Lely. Al als jonge ingenieur maakte hij uitvoerige plannen om de Zuiderzee af te sluiten en delen van deze grote binnenzee droog te leggen om nieuw land te winnen.

Lely’s idee beperkte zich niet tot de aanleg van één dijk. Hij voorzag een grote transformatie die de waterveiligheid van Nederland zou garanderen, het land nieuwe landbouwgronden zou opleveren en toekomstige generaties een nieuwe leefbare geografie zou nalaten.

Het project dat tegenwoordig bewondering afdwingt, wist in de jaren waarin het werd voorgesteld echter niet iedereen te overtuigen. Men vond het te groot, te duur en bijzonder moeilijk uitvoerbaar. Ook de vissersgemeenschappen langs de Zuiderzee verzetten zich tegen de afsluiting.

Cornelis Lely gaf niet op. Naast zijn werk als ingenieur was hij ook politiek actief, trad hij driemaal op als minister van Waterstaat en streed hij jarenlang om zijn project tot staatsbeleid te maken.

DE RAMP VAN 1916 BEWEES DAT LELY GELIJK HAD

Een van de gebeurtenissen die het belang aantoonde van het project waarvoor Lely jarenlang had gepleit, was de grote overstroming van 1916. Toen de dijken rond de Zuiderzee op verschillende plaatsen doorbraken, kwamen uitgestrekte gebieden onder water te staan. Er vielen doden, duizenden mensen moesten hun huizen verlaten en de economische schade was enorm.

Ook het voedseltekort tijdens de Eerste Wereldoorlog maakte duidelijk dat Nederland meer landbouwgrond nodig had. Aan de ene kant bestond de noodzaak zich tegen overstromingen te beschermen, aan de andere kant was er behoefte aan nieuwe landbouwgebieden. Zo kwam het plan van Cornelis Lely, dat jarenlang als te gedurfd en te kostbaar was beschouwd, opnieuw op de agenda.

De Zuiderzeewet, die in 1918 werd aangenomen, maakte de weg vrij voor een grote verandering die niet alleen het Nederlandse waterbeheer maar ook de geografie van het land zou wijzigen.

HET OTTOMAANSE RIJK EN TÜRKİYE SCHOTEN NEDERLAND IN TIJDEN VAN RAMPEN TE HULP

Financiële hulp uit het Ottomaanse Rijk tijdens de moeilijke jaren van de Eerste Wereldoorlog, dekens uit Türkiye na de watersnoodramp van 1953…
Het Turkse volk liet Nederland tijdens twee grote overstromingsrampen niet in de steek.

De dankbrief die na de hulpverlening in 1916 namens koningin Wilhelmina werd verstuurd, en de foto’s van Nederlandse slachtoffers die zich in 1953 in dekens uit Türkiye wikkelden, kregen een onvergetelijke plaats in de geschiedenis van de solidariteit tussen beide landen.

HET NAUWELIJKS BEKENDE TURKSE VERHAAL ACHTER DE RAMP VAN 1916

De watersnoodramp van 1916, die Nederland uiteindelijk tot de aanleg van de Afsluitdijk en de afsluiting van de Zuiderzee bracht, heeft ook een nauwelijks bekende maar bijzonder betekenisvolle kant binnen de Turks-Nederlandse betrekkingen.

In de nacht van 13 op 14 januari 1916 braken door een zware storm de dijken rond de Zuiderzee op verschillende plaatsen door. Grote gebieden ten noorden van Amsterdam kwamen onder water te staan. Huizen werden verwoest en duizenden mensen moesten hun woonplaatsen verlaten. Op het land en op zee kwamen in totaal 51 mensen om het leven.

Europa bevond zich op het moment van de ramp midden in de Eerste Wereldoorlog. Ook het Ottomaanse Rijk kampte met grote militaire en economische problemen als gevolg van de oorlog. De bevolking verkeerde in moeilijke omstandigheden en vrijwel alle middelen van de staat stonden onder de zware druk van de oorlog.

Desondanks werden de slachtoffers van de ramp in Nederland niet vergeten.

Vanuit het Ottomaanse Rijk werd een bedrag van 2.387,90 Nederlandse gulden voor de Nederlandse slachtoffers beschikbaar gesteld. Naar schatting zou dit bedrag, gemeten naar de huidige koopkracht, overeenkomen met ongeveer 20.000 euro.

Belangrijker dan de hoogte van het bedrag was de menselijke betekenis ervan. Een land dat zelf te maken had met oorlog en grote tekorten, bleef niet onverschillig tegenover het leed van mensen in het verafgelegen Nederland.

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken bedankte namens koningin Wilhelmina voor deze betekenisvolle hulp.

Die brief was meer dan alleen een diplomatieke dankbetuiging. Het was een historisch document van vriendschap, dat liet zien dat menselijke solidariteit grenzen kon overschrijden in een tijd waarin oorlog landen juist van elkaar scheidde.

DE DANKBRIEF NAMENS DE KONINGIN

Op de eerste afbeelding bij dit gedeelte zijn de huizen te zien die tijdens de watersnoodramp van 1916 onder water kwamen te staan, evenals de kaart van het rampgebied en de dankbrief die namens koningin Wilhelmina werd verstuurd.

De ondergelopen huizen laten de omvang van de ramp zien. De dankbrief vertelt tegelijkertijd het verhaal van de helpende hand die Nederland in die donkere dagen werd toegestoken.

Hoewel er inmiddels meer dan een eeuw is verstreken, toont dit document aan dat de betrekkingen tussen het Turkse en het Nederlandse volk niet uitsluitend zijn gebaseerd op officiële bezoeken en diplomatieke gesprekken.

De vriendschap tussen beide volken werd ook door de solidariteit tijdens rampen in de geschiedenis vastgelegd.

37 JAAR LATER STOND TÜRKİYE OPNIEUW NAAST NEDERLAND

Na deze solidariteit in 1916 gingen 37 jaar voorbij.

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 werd Nederland getroffen door een van de grootste natuurrampen uit zijn geschiedenis.
Door een zware storm op de Noordzee en het uitzonderlijk hoge water bezweken de dijken, vooral in Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant. Uitgestrekte woongebieden kwamen binnen enkele uren onder water te staan.

Bij de ramp kwamen 1.836 mensen om het leven. Tienduizenden mensen moesten hun woningen verlaten. Duizenden huizen en boerderijen werden verwoest of zwaar beschadigd. Dieren verdronken en landbouwgronden werden door het zeewater overspoeld.

Vanuit verschillende landen kwam hulp naar Nederland. De mensen die uit het water waren gered, hadden behoefte aan voedsel, kleding, medicijnen en vooral aan dekens.
Ook Türkiye bleef niet onverschillig tegenover deze Nederlandse noodkreet.
Na de financiële hulp uit het Ottomaanse Rijk in 1916 werden in 1953 vanuit Türkiye dekens voor de Nederlandse slachtoffers gestuurd.

Ik heb geen document kunnen vinden waarin het exacte aantal verzonden dekens wordt vermeld. De foto’s van Nederlandse slachtoffers die in de uit Türkiye afkomstige dekens zijn gewikkeld, vormen echter het duidelijkste en ontroerendste bewijs van deze hulp.

SLACHTOFFERS GEWIKKELD IN DEKENS UIT TÜRKİYE

Op de tweede afbeelding zijn Nederlandse slachtoffers te zien die na de ramp van 1953 in dekens uit Türkiye zijn gewikkeld. Daarnaast zien we de ondergelopen huizen en een kaart van Zeeland, de provincie die bijzonder zwaar door de ramp werd getroffen.

Onder normale omstandigheden lijkt een deken misschien een gewoon gebruiksvoorwerp.
Maar voor iemand die midden in de winter uit het water is gered en zijn huis, bezittingen en dierbaren heeft verloren, biedt zo’n deken veel meer dan alleen bescherming tegen de kou.

Die deken laat zien dat mensen op duizenden kilometers afstand hem niet zijn vergeten.
De dekens rond de Nederlandse slachtoffers op de foto zijn daarom stille getuigen van de betrokkenheid en solidariteit die vanuit Türkiye naar Nederland werden overgebracht.

TWEE RAMPEN, TWEE HULPACTIES EN EEN VRIENDSCHAP DIE NIET MAG WORDEN VERGETEN

De financiële hulp uit het Ottomaanse Rijk in 1916…
De dekens die Türkiye in 1953 stuurde…

De ene hulpactie vond plaats tijdens de moeilijke jaren van de Eerste Wereldoorlog, de andere in een periode waarin de wonden van de Tweede Wereldoorlog nog niet volledig waren geheeld.

Beide hulpacties werden historische bewijzen van de menselijke solidariteit die het Turkse volk op de moeilijkste momenten van Nederland heeft getoond.
Belangrijker dan de geldelijke waarde van deze hulp is de betekenis die eraan verbonden is.

Ware vriendschap tussen mensen en landen wordt niet uitsluitend gemeten aan de hand van woorden die op goede dagen worden uitgesproken. Ware vriendschap blijkt uit de solidariteit tijdens een ramp, uit een toegestoken hand, een geschonken deken en een klein document waaruit blijkt dat het verdriet wordt gedeeld.

Het is niet juist om te wachten op nieuwe rampen voordat vijandschap wordt beëindigd en mensen nader tot elkaar komen.
Het beste is dat landen en volken altijd relaties onderhouden die gebaseerd zijn op wederzijds begrip, respect en vriendschap.

De twee hulpacties van het Ottomaanse Rijk en Türkiye voor Nederland behoren dan ook tot de onvergetelijke bladzijden van de Turks-Nederlandse vriendschap, die vanuit het verleden tot op de dag van vandaag voortleeft.

EEN LIJN VAN 32 KILOMETER DWARS DOOR DE ZEE

De Afsluitdijk tussen Noord-Holland en Friesland werd een bouwwerk dat de kracht van de Nederlandse waterbouwkunde aan de hele wereld toonde. Hoewel deze 32 kilometer lange constructie technisch een ‘dijk’ heet, heeft zij door het water aan beide zijden in feite ook het karakter van een grote dam.

Tijdens de werkzaamheden bestonden de gigantische machines van onze moderne tijd nog niet. Duizenden arbeiders plaatsten de stenen en basaltblokken grotendeels met de hand. Er werden stoomgedreven baggermachines gebruikt, maar een belangrijk deel van het bouwwerk kwam door menselijke arbeid tot stand.

Soms werkten ongeveer vijfduizend arbeiders tegelijk. Iedere steen moest op de juiste plaats worden gelegd en samen met de andere stenen bestand zijn tegen stromingen en golven. Op 28 mei 1932 werd ook het laatste sluitgat, de Vlieter, gedicht. Daarmee werd de verbinding tussen de Zuiderzee, een uitloper van de Noordzee, en de open zee verbroken. De zoute binnenzee die tot dan toe Zuiderzee heette, veranderde geleidelijk in een zoetwatermeer en kreeg de naam IJsselmeer.

Een jaar later reden de eerste voertuigen over de Afsluitdijk. De dijk waarover tegenwoordig de snelweg A7 loopt, werd niet alleen een waterkering, maar ook een levensbelangrijke verkeersverbinding tussen het noorden en het westen van Nederland.

De Afsluitdijk beschermt Nederland al meer dan negentig jaar tegen overstromingen vanuit zee. De dijk is de afgelopen jaren versterkt met het oog op nieuwe klimaatomstandigheden en de stijgende zeespiegel. Daarmee tonen de Nederlanders ook hun vastberadenheid om het grote werk uit het verleden aan toekomstige generaties door te geven.

DE POLITIEKE KANT VAN DE AFSLUITDIJK:
FRIESLAND DICHTER BIJ NEDERLAND BRENGEN

Volgens sommige schrijvers en politici speelde bij de aanleg van de Afsluitdijk, naast het voorkomen van overstromingen en het winnen van nieuw land, ook een niet openlijk uitgesproken politiek doel: de inwoners van Friesland, die zich sterk als Fries identificeerden, dichter bij de andere delen van Nederland brengen.

Dat deze gedachte niet alleen tot het verleden behoort, blijkt ook uit de politieke en culturele bewegingen in Friesland. In een uitvoerig onderzoek dat De Kanttekening in 2017 publiceerde, werd beschreven hoe de Friese beweging sinds de negentiende eeuw strijdt voor het behoud van de eigen taal en cultuur en voor meer autonomie voor Friesland. De uit deze beweging voortgekomen Fryske Nasjonale Partij vraagt eerder om ruimere autonomie dan om onafhankelijkheid.

Sommige Friese nationalisten binnen de beweging gaan echter verder en pleiten voor afscheiding van Nederland. Historicus Kerst Huisman zegt zich niet met het begrip ‘Nederlander’ te identificeren en een onafhankelijk Noord-Nederland te wensen. Onderwijskundige Sytze Hiemstra stelt dat de Friese taal en cultuur binnen het centrale bestuur onvoldoende worden beschermd en pleit daarom voor verdergaande politieke autonomie.

Deze opvattingen vertegenwoordigen niet de hele Friese bevolking. Zij maken wel duidelijk dat de Friese identiteit niet alleen folkloristische verbondenheid is, maar een krachtige politieke identiteit die leeft in taal, cultuur en wensen om autonomie. Daardoor wordt beter begrijpelijk waarom de rechtstreekse verbinding van Friesland met het westen van het land via de Afsluitdijk niet alleen als een verkeersmaatregel, maar ook als een belangrijke maatschappelijke en politieke ontwikkeling wordt beschouwd.

Voor de aanleg van de Afsluitdijk moest men vanuit Noord-Holland een lange route rond de Zuiderzee afleggen om Friesland te bereiken. De weg op de 32 kilometer lange dijk vormde een rechtstreekse verbinding tussen beide gebieden. De reistijd van het ene uiteinde van de dijk naar het andere daalde tot ongeveer vijftien minuten.

Volgens de verdedigers van deze zienswijze koos de Nederlandse overheid ervoor de Friese identiteit te erkennen, in plaats van haar uit te wissen terwijl Friesland dichter bij het land werd gebracht. Het Fries mocht op scholen en in officiële omgevingen worden gebruikt. De Friese vlag kon vrij wapperen en mensen konden trots zeggen: ‘Ik ben Fries.’ Ook de vestiging van belangrijke overheidsinstellingen in onder meer Leeuwarden werd gezien als onderdeel van dit integratiebeleid.

Zo werd de Afsluitdijk niet alleen een enorme dijk tegen de zee, maar ook een maatschappelijke en politieke brug tussen twee gebieden die lange tijd ver van elkaar verwijderd waren.

NIEUW LAND WERD AAN DE KAART VAN NEDERLAND TOEGEVOEGD

De voltooiing van de Afsluitdijk was niet het einde van het grote project, maar het begin van een nieuw tijdperk. De Nederlanders begonnen met krachtige pompen het water weg te malen uit de gebieden die zij met dijken hadden omringd. Naarmate het water verdween, kwam land tevoorschijn dat eeuwenlang onder de zee had gelegen.

Alleen het water wegpompen was niet genoeg. De vrijgekomen grond moest worden gedroogd, ontzilt en bruikbaar gemaakt. Er werden kanalen gegraven en drainagesystemen aangelegd. De bodem werd bewerkt en was na jarenlange voorbereiding geschikt voor landbouw en bewoning.

De landwinning verliep in fasen. De Wieringermeer werd in 1930 drooggelegd en de Noordoostpolder in 1942. Oostelijk Flevoland viel in 1957 droog en Zuidelijk Flevoland, waar Almere zou worden gebouwd, werd in 1968 volledig drooggelegd. Waar gisteren boten en vissersschepen voeren, rijden nu tractoren en auto’s, gaan kinderen naar school en leven honderdduizenden mensen.

Flevoland werd op 1 januari 1986 de twaalfde provincie van Nederland. Nederland won daarmee niet alleen land op de zee, maar vormde op de plek van het water een geheel nieuw bestuurlijk gebied.

LELY’S NAAM LEEFT VOORT IN EEN STAD OP NIEUW LAND

Lelystad was de eerste stad die op het nieuwe, aan de zee onttrokken land werd gebouwd. De stad kreeg de naam van Cornelis Lely, de architect van het grote Zuiderzeeproject. Zo leefde Lely niet alleen voort in standbeelden en geschiedenisboeken, maar ook in de naam van een stad die op het door hem gedroomde land verrees.

Lelystad werd later de hoofdstad van de provincie Flevoland. Nederland had echter, vooral vanwege de snelgroeiende bevolking van Amsterdam en omgeving, meer woonruimte nodig. Om de toenemende woningbehoefte in de hoofdstad en het Gooi op te vangen, werd besloten in Zuidelijk Flevoland een nieuwe grote stad te bouwen. Die stad zou Almere worden.

DE NAAM ALMERE KWAM VAN EEN EEUWENOUDE WATERKAART

Voor de nieuwe stad werd aanvankelijk de naam ‘Zuidweststad’ gebruikt. Ook namen als IJmeerstad, Flevostad en Gooimeerstad kwamen ter sprake. Geen daarvan leek echter de geest van de nieuwe stad volledig te weerspiegelen.

In de laatste dagen van 1970 kreeg Will Otto, directeur van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders, een boekje over oude Nederlandse waterwegen in handen. Op een middeleeuwse kaart in het boekje stond het grote binnenmeer in het gebied van het huidige IJsselmeer aangeduid als ‘Almere’. Will Otto werd door deze historische naam getroffen. Het voorstel werd aanvaard en de naam ‘Almere’ werd op 2 januari 1971 officieel aangenomen.

Zo kreeg de nieuwe stad, gebouwd op grond die onder de zee vandaan was gehaald, de naam van het water dat eeuwen eerder in hetzelfde gebied lag. De Nederlandse regering besloot in april 1971 tot de stichting van Almere.

IN ALMERE WERD EERST LAND EN DAARNA EEN STAD GEMAAKT

Almere behoort niet tot de oude Europese steden die vanzelf zijn gegroeid. Er was hier geen historisch dorp waar omheen wijken ontstonden en later een stadscentrum groeide. Alles begon met een plan. Nog voordat de eerste bewoners arriveerden, was nagedacht over de plaats van de stad, het verloop van de wegen, de bescherming van het groen en de locaties van woningen, scholen en winkelcentra.

Almere werd niet als één dicht stadscentrum ontworpen, maar als een groene tuinstad met verschillende centra. In de loop der tijd ontstonden zes grote stadsdelen: Almere Stad, Almere Buiten, Almere Haven, Almere Hout, Almere Poort en het nog in ontwikkeling zijnde Almere Pampus.

De woningbouw in Almere begon in 1975. Op 30 september 1975 sloeg minister Tjerk Westerterp de eerste paal voor 414 sociale woningen aan de Schoolwerf.

Nog voordat de stenen huizen klaar waren, werden op 1 december 1975 in Almere Haven acht tijdelijke houten woningen onder de naam ‘Bivak’ in gebruik genomen. Deze kleine gemeenschap van de eerste medewerkers van de stad en hun gezinnen werd de pionier van het nieuwe land, waar wegen en voorzieningen nog ontbraken.

Het werkelijke historische keerpunt kwam op 30 november 1976. De sleutels van de eerste 24 voltooide stenen woningen werden tijdens een plechtigheid in café-restaurant De Roef overhandigd aan de eerste honderd Almeerders die er zouden wonen.

De eerste sleutel werd door de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat, Tjerk Westerterp, overhandigd aan Henk en Lia de Clerck. Het echtpaar vestigde zich met zijn twee dochters in Almere en ging de geschiedenis in als de officiële bewoners van de eerste stenen woning van de nieuwe stad.

De woning waarvan die dag de sleutel werd overhandigd, stond aan de Schoolwerf in Almere Haven. De eerste bewoners, die hier kwamen toen wegen, winkels en sociale voorzieningen nog uiterst beperkt waren, waren in de ware betekenis van het woord de pioniers van een nieuwe stad.

IN DE STAD DIE MET 24 WONINGEN BEGON, WONEN NU 233.000 MENSEN

Toen in 1976 de sleutels van de eerste woningen werden uitgereikt, was Almere een kleine nederzetting die nog maar net op de kaart verscheen.

In de daaropvolgende halve eeuw maakte de stad een enorme ontwikkeling door. De nederzetting die met 24 huizen begon, groeide uit tot een multiculturele stad met ongeveer 233.000 inwoners en behoort nu tot de grootste steden van Nederland.

De bevolking van Almere groeide niet alleen door mensen uit andere delen van Nederland. Mensen uit vele landen, onder wie vooral Turken, bouwden hier een nieuw bestaan op. Almere, dat ooit alleen op de tekentafel van stedenbouwkundigen bestond, beschikt tegenwoordig over moderne woningen, uitgestrekte parken, bedrijvencentra, scholen, culturele instellingen, sportvoorzieningen, stranden en watersportgebieden.

DE TELEGRAAF BESCHREEF DE HALVE EEUW VAN ALMERE OP TWEE PAGINA’S

De Telegraaf besteedde in de weekendeditie van 22 augustus 2026 twee volledige pagina’s aan de ontwikkeling van Almere in de afgelopen vijftig jaar.

De krant nam het verhaal van Henk en Lia de Clerck, die in 1976 de sleutel van de eerste stenen woning ontvingen, als uitgangspunt voor de grote verandering die de stad sinds haar ontstaan heeft doorgemaakt. Het artikel benadrukte hoe Almere, gebouwd op grond die ooit onder de zee lag, in een halve eeuw veranderde in een moderne en multiculturele stad met ongeveer 233.000 inwoners.

‘ALMERE IS NOG NIET UITGEGROEID’

Volgens burgemeester Hein van der Loo is de ontwikkeling van de stad zelfs vijftig jaar na de overhandiging van de eerste sleutel nog niet voltooid.

Van der Loo wees erop dat Almere nog volop ruimte heeft om te groeien en volwassen te worden, en dat de stad zich niet mag beperken tot het vergroten van het aantal woningen.

Naast nieuwe woningen moeten er volgens hem meer banen, onderwijsinstellingen en hoofdkantoren van bedrijven komen.

Het stadsbestuur verwacht dat Almere binnen twintig jaar ongeveer 350.000 inwoners zal tellen. Burgemeester Van der Loo kijkt nog verder vooruit en vindt dat nu al moet worden nagedacht over de voorzieningen die over vijftig jaar een gezond en gelukkig leven voor 500.000 inwoners mogelijk moeten maken.

Als deze grote toekomstverwachting uitkomt, zal Almere uitgroeien tot een wereldstad met een half miljoen inwoners, op grond die ooit onder de zee lag.

HET GROOTSTE WERK VAN NEDERLAND BESTAAT NIET ALLEEN UIT DIJKEN

Wanneer men naar de Afsluitdijk, Flevoland, Lelystad en Almere kijkt, wordt het Nederlandse succes vaak verklaard door pompen, dijken, kanalen en gigantische machines. Achter deze grote prestatie staat echter een kracht die belangrijker is dan machines: het vermogen om op lange termijn te denken, vertrouwen in wetenschappelijke kennis, geduldig werken en de wil om voor toekomstige generaties te investeren.

De resultaten van de plannen van Cornelis Lely werden pas tientallen jaren na zijn eerste tekeningen zichtbaar. De meesten die het project begonnen, zagen de steden op de drooggelegde zeebodem niet meer. Zij werkten echter niet alleen voor hun eigen tijd. De arbeiders die de zee met dijken afsloten, de ingenieurs die het water wegpompten, de boeren die de grond bewerkten, de mensen die de wegen aanlegden en de bouwers van de eerste huizen legden de fundamenten van een toekomst waarin nu honderdduizenden mensen leven.

Daarom is het vijftigjarig bestaan van Almere niet alleen de verjaardag van een stad. Het is de herdenking van de manier waarop een klein, door zee omringd land zijn eigen geografie veranderde door te vertrouwen op kennis, arbeid en menselijke wilskracht. De Nederlanders wonnen niet alleen land op de zee.

Waar ooit water lag, stichtten zij een nieuwe provincie, nieuwe steden en een nieuw leven. Almere werd een levend monument van die indrukwekkende menselijke wilskracht.

**************

ALMERE, GEBOREN UIT DE ZEEBODEM, EN MEZİTLİ, VERREZEN TUSSEN DE CITRUSBOOMGAARDEN: HET WONDER VAN EEN HALVE EEUW VAN TWEE STEDEN

De Nederlanders bouwden Almere op grond die zij wonnen door het zeewater weg te pompen. Het district Mezitli van Mersin kwam niet uit de zee voort, maar groeide tussen citrusboomgaarden, stranden en een klein dorp uit tot een grote stad.

De sleutels van de eerste stenen woningen in Almere werden in 1976 overhandigd. In diezelfde jaren stonden er in Mezitli, op enkele gebouwen na, vrijwel geen bouwwerken. In de daaropvolgende halve eeuw groeiden beide steden uit tot moderne woonplaatsen met honderdduizenden inwoners.

Een van de personen die het lot van beide steden met elkaar verbond, was de toenmalige burgemeester van Mezitli, Neşet Tarhan, die voor een bezoek aan Nederland werd uitgenodigd. Toen Tarhan tijdens een internationale bijeenkomst in Amsterdam de ontwikkeling van Mezitli beschreef, legde hij bijzondere nadruk op de opvallende gelijkenis tussen Almere en Mezitli.

DE ENE STAD KWAM UIT DE ZEE VOORT, DE ANDERE UIT DE BOOMGAARDEN

Beste lezers,

Hierboven hebt u gelezen hoe de Nederlanders de grenzen van de zee veranderden, nieuw land wonnen en Flevoland, Lelystad en Almere bouwden.

Met de Afsluitdijk werd de zee afgesloten, het water werd weggepompt en de zeebodem drooggelegd. Op de vrijgekomen grond kwamen eerst akkers, wegen en kanalen en daarna geheel nieuwe steden. Almere ontstond als een werk van menselijke wilskracht, techniek, geduld en langetermijndenken.

Nu wil ik u meenemen van Nederland naar het zuiden van Türkiye, van Almere naar het district Mezitli van Mersin. Terwijl ik het verhaal van een halve eeuw Almere vertelde, verscheen voortdurend de uitzonderlijke verandering van Mezitli voor mijn ogen.

Almere en Mezitli zijn natuurlijk niet op dezelfde manier ontstaan. Almere werd gebouwd op land dat op de zee werd gewonnen en waarvan ieder detail vooraf was gepland. Mezitli groeide niet door de zee droog te leggen, maar tussen citrusboomgaarden, stranden en een oude dorpskern, naast kleine landaanwinningen, pieren en jachthavens langs de kust.

Toch bestaat er tussen beide steden een onmiskenbare en belangrijke overeenkomst: binnen ongeveer vijftig jaar groeiden zij allebei van een vrijwel niet-bestaande kleine nederzetting uit tot een grote stad met honderdduizenden inwoners.

IK WAS NIET ALLEEN GETUIGE VAN DE VERANDERING VAN MEZİTLİ, IK HEB HAAR BELEEFD

De reis van Mezitli door de afgelopen halve eeuw is voor mij niet alleen een verhaal over verstedelijking dat ik van een afstand volgde. Ik heb de jaren meegemaakt waarin rond Mezitli vrijwel geen enkel gebouw stond. Op een foto die ongeveer vijftig jaar geleden bij het plaatsnaambord van Mezitli werd gemaakt, sta ik met achter mij slechts enkele bomen en een eindeloze lege vlakte.

In die jaren was Mezitli, ongeveer tien kilometer van het centrum van Mersin, een klein en rustig dorp. Het uitgaanscentrum, het strand en het motel die de gebroeders Karaçay exploiteerden bij de ruïnes van het antieke Pompeipolis in Viranşehir, behoorden tot de eerste belangrijke sociale en toeristische voorzieningen van de streek. Muziek, dans en strandleven, die nu heel gewoon worden gevonden, vormden in het Mezitli van toen een grote vernieuwing en voor sommige dorpelingen zelfs een moeilijk te aanvaarden verandering.

Later verrezen tussen de citrusboomgaarden de eerste flats. Soli Tesisleri, Doktorlar Sitesi, de voorzieningen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en andere grote wooncomplexen volgden elkaar op.

Op terreinen waar ooit sinaasappel- en citroenbomen stonden, verschenen wooncomplexen met zwembaden, brede boulevards, winkelcentra en flats die naar de hemel reikten. Mezitli, waar een halve eeuw geleden in de wijde omgeving geen enkele flat stond, behoort nu tot de dichtstbevolkte, modernste en meest geliefde districten van Mersin.

DE WOORDEN DIE BEIDE STEDEN VERBONDEN, WERDEN IN NEDERLAND UITGESPROKEN

De persoon die de gelijkenis tussen Almere en Mezitli onder woorden bracht, was de toenmalige burgemeester van Mezitli, Neşet Tarhan. Tarhan was de enige burgemeester uit Türkiye die werd uitgenodigd voor de internationale bijeenkomst over stedelijk bestuur in Amsterdam, waaraan honderden sprekers uit steden overal ter wereld deelnamen. Vanaf zijn aankomst in Nederland tot zijn vertrek volgde ik hem van nabij. Ik deed verslag van de bijeenkomsten waaraan hij deelnam, zijn contacten en de manier waarop hij Mezitli aan de wereld presenteerde.

Tijdens zijn toespraak in Amsterdam maakte Tarhan bij zijn presentatie van Mezitli de volgende opvallende vergelijking: ‘Mezitli deelt als het ware hetzelfde lot als Almere, de Nederlandse stad die werd gebouwd op land dat op de zee is gewonnen.’

Deze zin beschreef de overeenkomst tussen beide steden in haar eenvoudigste vorm. In Almere was het zeewater weggepompt en op de vrijgekomen grond was een stad gebouwd. In Mezitli waren citrusboomgaarden, stranden en een kleine dorpskern binnen een halve eeuw in een grote stad veranderd.

Achter de ene stad stond de Nederlandse waterbouwkunde, achter de andere de snel veranderende stedelijke ontwikkeling van Türkiye. Maar uiteindelijk waren beide steden binnen een halve eeuw geboren en gegroeid en hadden zij het leven van honderdduizenden mensen veranderd.

NU IS HET TIJD VOOR HET VERHAAL VAN MEZİTLİ

Na voltooiing van het bovenstaande dossier over Almere leek het mij bijzonder zinvol u opnieuw twee eerder door mij geschreven artikelen over Mezitli voor te leggen.

In het eerste artikel leest u hoe Mezitli, waar vijftig jaar geleden in de wijde omgeving geen enkel gebouw stond, tussen de citrusboomgaarden uitgroeide tot een grote stad.

In het tweede artikel leest u over het bezoek van de toenmalige burgemeester Neşet Tarhan aan Nederland, hoe hij Mezitli tijdens internationale bijeenkomsten in Amsterdam presenteerde en welke opvallende gelijkenis hij tussen Almere en Mezitli zag.

Twee steden, de ene geboren uit de zeebodem, de andere tussen de citrusboomgaarden. De ene in Nederland, de andere in Türkiye. Maar beide zijn het resultaat van menselijke wilskracht, arbeid, verandering en geloof in de toekomst.

Laten we nu samen deze bijzondere reis van een halve eeuw, van Almere naar Mezitli, lezen.

***********

Een district dat een plaats in het Guinness Book of Records verdient.

M E R S İ N – M E Z İ T L İ

Vijftig jaar geleden stond er geen enkel gebouw. Nu rijzen er wolkenkrabbers op.

MERSİN, Op de onderstaande foto, die vijftig jaar geleden bij het plaatsnaambord aan de ingang van het district Mezitli in Mersin werd genomen, ziet u dat er in de omgeving geen enkel gebouw stond.

Begin jaren zestig bouwde het provinciebestuur van Mersin in de wijk Viranşehir van Mezitli een restaurant op de antieke stad die als Pompeipolis bekendstaat. Het gebouw werd voor veertig jaar aan de gebroeders Karaçay verhuurd. De gebroeders Karaçay vergrootten het middelgrote restaurant en maakten er een restaurant met muziek van, in Türkiye een ‘gazino’ genoemd.

Mezitli, dat toen ongeveer tien kilometer van het centrum van Mersin lag, was een klein dorp. Voor de dorpelingen van die tijd was een uitgaansgelegenheid waar werd gedanst en gegeten bijzonder luxueus en volgens hun tradities zelfs ‘ongepast’. Daarom bekogelden sommige dorpelingen de auto’s die naar de Pompeipolis-Karaçay Gazinosu kwamen met stenen.

De eerste maanden van de familie Karaçay gingen voorbij met de strijd tegen mensen die auto’s met stenen bekogelden. Later bouwden de Karaçays een motel op het strand en openden zij een strandbedrijf dat op zomerdagen tweeduizend bezoekers trok. Gemeentebussen vervoerden de hele dag passagiers van Mersin naar Viranşehir. Sommige bezoekers zwommen, andere staken de barbecue aan.

In de jaren zestig stond er in Mezitli geen enkele flat. De eerste flat werd in 1973 midden in de citrusboomgaard van de broers Niyazi en Vefa Develi gebouwd. Later werd het gebouw uitgebreid en ontstond onder de naam Soli Tesisleri de eerste Turkse trend van wooncomplexen met een zwembad.

 

Soli Tesisleri behoort tegenwoordig met elf zwembaden en tweeduizend appartementen tot de eerste en grootste wooncomplexen van Türkiye.

De eerste flat die in Viranşehir werd gebouwd, was Doktorlar Sitesi. Daarna volgden de voorzieningen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en andere complexen. De tuinen van Mezitli begonnen zich nu met rijen flats te vullen.

VIJFTIG JAAR LATER

Vijftig jaar later was het oude plaatsnaambord langs de weg naar Mezitli verdwenen. Maar op de foto die ik maakte bij het bord met het opschrift ‘Gemeente Mezitli’ zijn de hoge gebouwen op de achtergrond duidelijk zichtbaar.

Tegenwoordig zijn tussen Mersin en Silifke, met inbegrip van Mezitli, woningen met in totaal vijfhonderdduizend appartementen gebouwd. In het gebied Mersin-Silifke, waar zeer luxueuze complexen als Liparis en Quinaba liggen, hebben mensen uit heel Türkiye een appartement gekocht. Onder de kopers bevinden zich ook vijfduizend buitenlanders, voornamelijk Belgen, Nederlanders, Russen en Scandinaviërs. In de nabije toekomst zal Mersin een stad zijn waar tienduizenden buitenlanders wonen.

In de zomer is het op de parkeerplaatsen van de winkelcentra tussen Mersin en Silifke moeilijk een auto met het kenteken van Mersin, nummer 33, te vinden. De meeste kentekens komen uit Adana, Gaziantep, Kayseri, Sivas, Kahramanmaraş, Malatya, Urfa, Diyarbakır, Konya, Ankara en İstanbul.

BURGEMEESTER NEŞET TARHAN

Ook de burgemeesters speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling van Mezitli, die zo snel verliep dat zij een vermelding in het Guinness Book of Records verdient. Eerst Uğur Yıldırım en daarna Neşet Tarhan brachten bovendien kleur in het sociale en culturele leven van Mezitli.

Laten we Neşet Tarhan, met wie ik persoonlijk sprak en die ik in Nederland ontving, nu lezen door de pen van de Mersinse schrijver Ahmet Akın:

Burgemeester Neşet Tarhan van Mezitli werd met 62.504 stemmen opnieuw gekozen. Hij verhoogde zijn stemmenaantal van 42.141 bij de verkiezingen van 2014 tot 62.504 en boekte daarmee een belangrijk succes. Door de goede resultaten in zijn ambtstermijn van vijf jaar werd Tarhan bijna een merknaam onder burgemeesters. De inwoners van Mezitli beloonden zijn diensten bij de stembus.

Wie over Neşet Tarhan spreekt, mag zijn echtgenote mevrouw Sembol niet vergeten. Met haar optimistische, verdraagzame houding en glimlach kwam zij in ieder huis. Zij vroeg steun voor de toekomst van Mezitli en van de kinderen en fungeerde als een locomotief. Men zegt wel: ‘Achter iedere succesvolle man staat een vrouw.’ Mevrouw Sembol is zo’n vrouw.

Neşet Tarhan presenteerde vele nieuwe projecten. De woorden die mij het meest aanspraken waren: ‘Wij zullen van Mezitli een centrum van cultuur en kunst maken.’ Voor iedere inwoner van Mersin is het werkelijk een groot verlangen dat Mersin, dat in de jaren zestig en zeventig in cultuur en kunst, onderwijs en sport, handel en landbouw een voortrekkersrol in Türkiye vervulde, zijn mooie oude dagen terugkrijgt.

Het project voor ‘minstens vijf scholen voor voorschoolse educatie van kinderen van drie tot zes jaar’ en het project voor ‘kinderopvangcentra voor kinderen van nul tot 36 maanden’ zullen visitekaartjes van Mezitli worden. Tijdens de voorschoolse educatie worden kinderen voorbereid op de basisschool en leren zij delen, solidariteit, sociale omgang en samenwerken. Het doel is hun belangstelling voor leren te wekken en hun aanwezige talenten zichtbaar te maken. Kinderen van nul tot zes jaar die passend voorschools onderwijs hebben gevolgd, bereiken een hoger ontwikkelingsniveau en leren sneller lezen en schrijven. Omdat onze kinderen in Chicago wonen, bezoeken wij hen geregeld. Het voorschoolse onderwijssysteem dat ik in Naperville, een district met 146.000 inwoners bij Chicago, zag en bewonderde, is moeilijk op papier uit te leggen. Men moet erheen gaan om het te beleven en te zien.

Een studentenhuis, onderwijsprojecten voor kinderen, een levend laboratorium, een academie en museum voor beeldhouwkunst, een kunstcentrum met sociale voorzieningen, het gemeentelijk theater van Mezitli, een kunststraat, mobiele theater-, bioscoop- en bibliotheekdiensten, gratis culturele excursies, een centrum voor maatschappelijke organisaties en de pers, een toegankelijk strand, een tijdelijk dierenopvangcentrum, een promotiecentrum voor inheemse soorten, 76 hectare groen- en sportgebied aan zee in Tece, een overdekt zwembad en sportcentrum, een jeugdkamp op de Fındıkpınarı-hoogvlakte, een overdekt opblaasbaar speelpark, een stadslaboratorium, een centrum voor gelukkig leven en landschapsinrichting langs de Mezitli-rivier behoren tot de andere projecten.

…EN NEŞET TARHAN IN ALMERE

In Amsterdam, dat door de Europese Unie was uitgeroepen tot een ‘stad waarin iedereen onder gelijke voorwaarden kan leven’, onderzocht hij het gemeentebestuur van A tot Z.

Tijdens het festival van een week, met uiteenlopende activiteiten en 450 sprekers uit de hele wereld, vertelde Tarhan in een discussie van 45 minuten over Mersin en Mezitli en gaf hij de aanwezigen als het ware les.

Geschreven door İlhan KARAÇAY:

Voor het festival WeMakeThe.City werden sprekers, musici en kinderen uit de hele wereld uitgenodigd.

Voor het een week durende festival ‘Leefbare stad onder gelijke voorwaarden’ in Amsterdam werden 450 sprekers uit alle delen van de wereld uitgenodigd. Uit Türkiye werd slechts één burgemeester gevraagd: Neşet Tarhan, burgemeester van het district Mezitli in Mersin.

Neşet Tarhan maakte in Amsterdam, waar hij de festiviteiten volgde en een toespraak hield, grote indruk. Twee vrouwen leverden een belangrijke bijdrage aan zijn succesvolle optreden. Ekim Tan, de drijvende kracht achter het project WeMakeThe.City van medeorganisator Pakhuis De Zwijger, en Nida Naycı van de Universiteit van Mersin stonden tijdens alle activiteiten aan zijn zijde.

Het thema van het festival

Het festival vindt zijn oorsprong in 2016. Een jury van de Europese Commissie had de gemeente Amsterdam als eerste gekozen vanwege haar diensten aan bedrijven, ondernemers, hulporganisaties, de wetenschappelijke wereld en de bevolking, haar vernieuwingen om de stad leefbaarder te maken en haar strijd tegen ongelijkheid. Twee jaar na die verkiezing besloot de gemeente Amsterdam in 2018 een festival te organiseren om haar kennis van stedelijk bestuur met de wereld te delen. De eerste editie vond vorig jaar plaats en de tweede werd dit jaar van 17 tot en met 23 juni gehouden.

Tijdens de festivalactiviteiten in Amsterdam werden sociale, culturele, gezondheids-, onderwijs- en arbeidsinnovaties getoond die het leven in de stad onder gelijke voorwaarden mogelijk moeten maken. Ook werd uitgelegd hoe problemen op het gebied van stadsontwikkeling, water en energie worden opgelost.

Na de sluiting van de NDSM-werf in Amsterdam, waar ook duizenden Turken hadden gewerkt, en van het Atatürk-kamp waar Turken verbleven, bleek de bodem op die plaatsen verontreinigd. Om de vervuilde grond te reinigen werden bijzondere planten gekweekt. De verbinding met de grond van woningen die uit schepen waren gebouwd en daar waren geplaatst, werd door hoge terrassen onderbroken. Met deze methode wordt de bodem binnen vijf jaar gereinigd.

In hetzelfde gebied wordt ook afvalwater uit woningen met nieuwe methoden benut. Regenwater, keukenwater en toiletwater worden afzonderlijk opgeslagen, gezuiverd en opnieuw gebruikt. De energievoorziening wordt met zonnepanelen geregeld. Op de dag waarop wij zagen hoe in woningen op het water onder verschillende klimaatomstandigheden goedkoop en comfortabel kan worden geleefd, zagen wij ook hoe water uit speciale containeraquaria voor viskweek kon worden gebruikt om planten doeltreffender te telen.

Nida Naycı van de Universiteit van Mersin, deskundige op de hierboven beschreven terreinen, gaf Neşet Tarhan technische informatie. Zij vertelde dat in Mersin een laboratorium zou worden opgericht om deze methoden op dezelfde wijze toe te passen. Er loopt zelfs al een project. In het kader van dit werk, Play City en CityLab genoemd, werd in samenwerking met de Universiteit van Mersin het Mersin CityLab opgericht als een geïntegreerde en op samenwerking gebaseerde planningsruimte voor instellingen en burgers. Het project behandelt twee urgente kwesties in de huidige stedelijke planning. Ten eerste wil het een langdurige culturele verandering bevorderen die gezamenlijke besluitvorming in de stadsplanning mogelijk maakt. Ten tweede richt CityLab zich op circulaire systemen als alternatief voor de huidige kortetermijnbenadering van stedelijke transformatie. Het project ontstond binnen een internationaliseringsprogramma dat werd ondersteund door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Neşet Tarhan deed grote moeite om alle activiteiten in Amsterdam te kunnen zien. Terwijl hij van het ene theater naar het andere en van de ene activiteit naar de volgende rende, raakte hij natuurlijk vermoeid. Tarhan, die ik begeleidde, rustte af en toe in het Corendon-hotel, dat wereldberoemd werd door het vliegtuig in de tuin.

…En de historische dag

De belangrijkste dag van Neşet Tarhan op het Amsterdamse festival was de dag waarop hij zijn toespraak hield.

Tijdens een twee uur durende discussie op het internationaal geregistreerde festival werd 45 minuten voor Mersin uitgetrokken. Een panel bestaande uit burgemeester Neşet Tarhan van Mezitli, Nida Naycı van de Universiteit van Mersin, Ekim Tan van het Amsterdamse organisatiebureau en deskundige Frank Alsema, die eerder in Mersin had gewerkt, beantwoordde de vragen van de programmamoderator.

Tijdens bijeenkomsten in steden als Amsterdam, Berlijn, Londen, Antwerpen, Rotterdam en Milaan werden toekomstvisies besproken over duurzame, gezonde, participatieve, klimaatbewuste en circulaire steden. Projecten uit Mersin werden gedurende 45 minuten gepresenteerd.

Burgemeester Neşet Tarhan van Mezitli gaf de Europeanen als het ware les toen hij zijn ervaren projecten voor de stedelijke economie beschreef, waaronder de producentenmarkt voor vrouwen en de vrijwillige kas.

Hieronder presenteer ik de toespraak van burgemeester Neşet Tarhan van Mezitli.

Dit is de met aandacht beluisterde en af en toe met applaus onderbroken presentatie van Neşet Tarhan:

‘Geachte gasten, ik ben burgemeester van een kuststad in het zuiden van Türkiye, tegenover Cyprus. Mijn gemeente is Mersin-Mezitli.

Mezitli deelt als het ware hetzelfde lot als Almere, de Nederlandse stad die werd gebouwd op land dat na het droogleggen van de zee werd gewonnen.

 

Almere groeide na de oplevering van de eerste woning in 1976 uit tot een plaats met 208.000 inwoners, die als satellietstad van Amsterdam kan worden beschouwd.

In de zomer stijgt het aantal inwoners van Mezitli tot boven een half miljoen. Honderdduizenden mensen verblijven dan in de duizenden wooncomplexen met zwembaden en sociale voorzieningen.

Ten zuiden van ons district ligt vijftien kilometer zee en strand, in het noorden rijst het Taurusgebergte tot tweeduizend meter hoogte. In het noordelijke deel van het district worden citrusvruchten en andere landbouwproducten geteeld. De woongebieden aan zee zijn de plaatsen waar inwoners van Mersin het liefst wonen.

Mezitli heeft een geschiedenis van 2.500 jaar en de archeologische opgravingen gaan er nog steeds door. Ons district onderscheidt zich door zijn culturele en artistieke identiteit. De internationale profilering van die stedelijke identiteit moet een onderwerp van studie zijn binnen het Stadslaboratorium.

Mezitli heeft een vrouwvriendelijk gemeentebestuur. In negen producentencentra bieden 650 vrouwen hun producten rechtstreeks aan de consument aan. Van hen woont negentig procent op het platteland en tien procent in het stadscentrum. Ons project behaalde eind 2018 de eerste plaats in de wedstrijd voor stedelijke innovatie in China.

Het aantal vrouwen in ons district is groter. Mezitli is een gebied dat de voorkeur geniet van alleenwonende vrouwen.

Ook bij stedelijke planning en wijzigingen van bestemmingsplannen is het voor duurzame ontwikkeling belangrijk prioriteit te geven aan een aantal van de zeventien doelstellingen die de Verenigde Naties voor 2030 hebben vastgesteld.

Tot slot wil ik een belangrijk onderwerp noemen. Naast de bevolking van 200.000 mensen wonen in Mezitli, met inbegrip van niet-geregistreerde personen, naar schatting veertigduizend Syrische vluchtelingen. In de stad Mersin, met één miljoen inwoners, zou hun aantal 350.000 bedragen. Internationale instellingen hebben hun toezeggingen aan ons land in dit verband niet volledig nagekomen. Ondanks al deze moeilijkheden zet onze gemeente in samenwerking met Syrische verenigingen in Mezitli gezamenlijke activiteiten voort. Onze gemeente stelt gratis sportvelden ter beschikking aan Syrische jongeren en biedt Syrische vrouwen plaatsen waar zij hun producten rechtstreeks kunnen verkopen. Tussen de hoogopgeleide, maatschappelijk gevestigde bevolking en de Syriërs is nog onvoldoende sociale toenadering ontstaan. Dit kan de bodem leggen voor mogelijke sociale conflicten. Ik ben van mening dat alle ontwikkelde landen en internationale instellingen als de EU in actie moeten komen om dit probleem op te lossen.

Voor duurzame ontwikkeling moeten de prioritaire doelstellingen voor 2030 van de Verenigde Naties stap voor stap worden ondersteund en verwezenlijkt. Om dit alles te bereiken willen wij in ons vernieuwingsgezinde, intellectueel ontwikkelde en 325 dagen per jaar zonnige district Mezitli, uiteraard met uw steun, het Stadslaboratorium van Mezitli tot stand brengen, samen met de grootstedelijke gemeente Mersin, de universiteiten in Mersin en de andere stedelijke partners.’

Neşet Tarhan ontmoette vrienden en nam afscheid

Burgemeester Neşet Tarhan van Mezitli, die tijdens het festival in Amsterdam intensief had gewerkt en Mersin aan de wereld had voorgesteld, ontmoette aan het einde van het festival vrienden en nam daarna afscheid van Nederland.

In restaurant Meram aan het Amsterdamse meer werd Tarhan samen met vrienden op de foto gezet na een maaltijd met Birol en Hülya Tekin, die woningen in Mezitli bezitten en in Den Haag in de visserij werken, onderwijsman en politicus Cezmi Doğaner, kleermaker van het Koninklijk Huis İbrahim Özcan en de journalisten Coşkun Yeğenoğlu, Deniz Erkoçu en İlhan Karaçay. Tarhan sprak zijn tevredenheid over deze ontmoeting uit en nam afscheid van Nederland.