SAS, NAVY SEALS VE AVUSTRALYALI KOMANDOLARIN RUS ASKERLERİNİ AVRUPA’DA EĞİTTİĞİ İDDİASI DÜNYAYI KARIŞTIRDI

• Bu kapsamlı dosyayı, yıllardır en önemli konularda görüşlerine başvurduğum danışmanım ve sırdaşım ‘GÖLGE ADAM’ın araştırma desteğiyle hazırladım. Bir gazete kupüründen yola çıktık. Sızdırılan istihbarat notuna ilişkin haberleri, şirket bağlantılarını, kursları, fiyatları, Gazprom ilişkisini ve olayın Türkiye’ye uzanan izlerini birlikte araştırdık.

• Avustralya Gizli İstihbarat Servisi ASIS için hazırlandığı öne sürülen sızdırılmış not, Batılı seçkin birliklerin eski mensuplarının Bulgaristan ve Sırbistan’daki özel kamplarda Rus vatandaşlarını ve muvazzaf Rus askerlerini eğittiğini iddia ediyor.

• İddiaya göre eğitimlerde yakın mesafe çatışma, ileri keskin nişancılık, özel kuvvet taktikleri ve drone kullanımı öğretiliyor. Kurs ücretleri birkaç günlük programlarda 1.230 avrodan başlayıp, daha uzun uzmanlık eğitimlerinde 6.560 avroya kadar çıkıyor.

• Haberde adı geçen Alfa-Metal, bütün suçlamaları reddediyor. Şirket, 2020’den bu yana hiçbir Rus vatandaşına eğitim vermediğini ve SAS ya da Avustralya komandolarını Rusları eğitmek amacıyla çalıştırmadığını savunuyor.

• Şirketin kendi internet sitesi ise geçmiş veya mevcut ortak ve müşterileri arasında Gazprom International B.V. ile ZAO Gazprom Zarubezhneftegaz adlarını sıralıyor; 2026 takviminde keskin nişancı, yakın mesafe çatışma ve savaş drone’u kursları açıkça satışa sunuluyor.

• Alfa-Metal kendisini NATO ve Birleşmiş Milletler için kayıtlı hizmet sağlayıcı olarak tanıtıyor. Bu kayıt, NATO’nun şirkete askerî güvence verdiği veya kursları denetlediği anlamına gelmiyor.

• Gazprom’un Türkiye’deki eski ortağı ise, Fenerbahçe’nin eski başkanı ve şahsımın çok iyi dostu Ali Şen’in ailesine ait Bosphorus Gaz’dı. Gazprom’un şirketteki yüzde 71 hissesi 2018’de Şen Grubu’na geçti. Bu tarihî ortaklığın askerî eğitim iddialarıyla bağlantısı bulunduğuna ilişkin hiçbir kanıt yok.

(Haberin Hollandacası, Türkçe haberin hemen altında.
De Nederlandse versie van het artikel staat direct onder de Turkse tekst.)

İlhan KARAÇAY/GÖLGE ADAM yazdılar:

Değerli Okurlarım,

Bu kez sizlere sunacağım dosyanın hazırlanmasında, yıllardır önemli konularda fikirlerine başvurduğum danışmanım ve sırdaşım ‘GÖLGE ADAM’ın çok değerli katkısı oldu.

Önümüze çıkan küçücük bir gazete kupürünün arkasında çok daha büyük bir hikâye bulunduğunu fark ettik. ‘GÖLGE ADAM’ ile birlikte konunun izini sürünce, Bulgaristan ve Sırbistan’daki askerî eğitim kamplarından İngiliz SAS gazilerine, Avustralya istihbaratından Amerikan Navy SEALs mensuplarına, Rus Alfa Region şirketinden Gazprom’a ve oradan Türkiye’ye kadar uzanan çok geniş bir bağlantılar zinciri ortaya çıktı.

Hollanda basınında yer alan haber, Avustralya istihbaratına ait olduğu öne
sürülen sızdırılmış nota dayanıyor.

Elinizdeki çalışma, yalnızca yabancı basında yayınlanan bir haberin Türkçeye aktarılması değildir. İddiaları, reddiyeleri, şirketin kendi açıklamalarını, kurs programlarını, ücretleri, ortaklık geçmişini ve cevapsız kalan soruları ayrı ayrı incelediğimiz kapsamlı bir araştırmanın ürünüdür.

Savaş denildiğinde gözümüzün önüne cephe, tank, füze ve asker gelir. Oysa modern savaşların bir de görünmeyen pazarı var…

Yıllar boyunca devletlerin en seçkin birliklerinde yetiştirilen askerler emekli olduktan sonra, sahip oldukları bilgiyi özel güvenlik ve askerî danışmanlık şirketleri aracılığıyla para karşılığında başka ülkelere aktarabiliyor. Şimdi ortaya atılan iddia, bu pazarın Ukrayna savaşında karşı cepheye kadar uzanmış olabileceğini gösteriyor.

İngiliz The Daily Telegraph gazetesinin ele geçirdiği ve Avustralya Gizli İstihbarat Servisi ASIS için hazırlandığı belirtilen bir değerlendirme notuna göre, İngiliz SAS, Amerikan Navy SEALs ve Avustralya Komando Alayı gibi seçkin birliklerde görev yapmış bazı eski askerler, Rus vatandaşlarına ve hatta görevdeki Rus askerlerine savaş eğitimi vermek üzere Avrupa’daki özel kamplara çağrıldı. İddiaların merkezinde Bulgaristan’ın Gabrovo bölgesindeki Alfa-Metal adlı uluslararası taktik eğitim merkezi bulunuyor.

Notun, iki eski Avustralya özel kuvvet mensubu ile görevdeki bir yedek askerin anlatımlarına dayandığı bildiriliyor. Bu üç kişinin, Bulgaristan ve Sırbistan’da Rus müşterileri kabul ettiği öne sürülen kamplarda eğitmen olmaları için kendilerine teklif götürüldüğünü söylediği belirtiliyor. Sızdırılan değerlendirmenin Five Eyes, yani Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’dan oluşan Beş Göz istihbarat ağı içinde paylaşılmış olabileceği de ileri sürülüyor.

En ağır iddia şu: Görüşülen özel kuvvet mensupları, kampın mevcut çalışanlarından aldıkları bilgiye dayanarak Rus vatandaşlarının 2025 yılında da eğitilmeye devam ettiğini söylüyor. Bu anlatım doğruysa, mesele 2022’de başlayan geniş çaplı Ukrayna işgalinden önceki sıradan ticari ilişkilerle sınırlı değil. Eğitim faaliyetinin savaş sürerken devam ettiği öne sürülüyor.

Alfa-Metal’in internet sitesinde kullanılan özel harekât tanıtım fotoğrafı. Fotoğraf şirketin kendi tanıtım malzemesidir; görüntüdeki kişilerin Rus askerlerini eğittiğini kanıtlamaz. Kaynak: Alfa-Metal.

ÜÇ TANIK NE ANLATIYOR

Sızdırılan nota ilişkin haberlerde, tanıkların adları güvenlik gerekçesiyle açıklanmıyor. Bu nedenle kamuoyu, anlatımların kimlere ait olduğunu, askerî geçmişlerinin hangi belgelerle doğrulandığını ve kendilerine yapılan teklifin yazılı mı yoksa sözlü mü olduğunu henüz bilmiyor. The Telegraph da iddiaları bağımsız biçimde doğrulayamadığını açıkça belirtiyor. Bu eksiklik, iddiayı önemsiz kılmıyor; fakat onu kesinleşmiş mahkeme bulgusu haline de getirmiyor.

Tanıkların anlatımını güçlendiren çevrim içi izler bulunduğu öne sürülüyor. Şirketin internet sitesinde SAS armasının bir eğitmen tanıtımında kullanıldığı, ayrıca 2026’nın ilk aylarında LinkedIn üzerinden Birleşik Krallık vatandaşı, güçlü operasyonel geçmişi ve eğitmenlik deneyimi bulunan bir ‘SAS eğitmeni’ arandığı bildirildi. İlanda, deneyimli bir SAS eğitmeninin ekibe katılmasının istendiği açıkça yazıyordu. İlan daha sonra haber sitelerindeki ekran görüntüleriyle gündeme geldi.

Burada önemli bir ihtimal daha var. Gerçek SAS gazileri, birlik adının özel güvenlik pazarında sık sık sahte özgeçmişler için kullanıldığını söylüyor. Habere konuşan bir SAS kaynağına göre yaklaşık 5 bin gerçek SAS gazisine karşılık, özgeçmişinde SAS geçmişi bulunduğunu ileri süren çok daha fazla kişi var. Emekli SAS Albayı David White da bu tür iddiaların çoğunun gerçeği yansıtmadığını savunuyor. Dolayısıyla eğitmenlerin askerî geçmişi, kursiyerlerin kimliği ve tanık anlatımlarının doğruluğu ayrı ayrı araştırılmalıdır. Mevcut bilgiler, hangi açıklamanın doğru olduğunu kesinleştirmeye yetmiyor.

ALFA METAL NASIL BİR MERKEZ

Alfa-Metal kendisini Avrupa’nın önde gelen taktik eğitim merkezlerinden biri olarak tanıtıyor. Şirketin açıklamasına göre merkez 2006’da eski özel kuvvet mensupları tarafından kuruldu; Bulgaristan’daki eğitim faaliyeti 2008’den beri sürüyor. Şirket, 7 binden fazla güvenlik görevlisi, büyükelçilik ve devlet başkanı koruması ile özel askerî yüklenici adayına eğitim verdiğini ileri sürüyor.

Merkezin altyapısı sıradan bir atış poligonundan çok daha büyük. Şirket 30 hektarlık bir araziden, 17 bin metrekarelik açık atış alanından, binalar ve araçlar içinde yakın mesafe çatışmasının öğretildiği bir CQB köyünden, özel havaalanından, konaklama tesisinden, havuzlardan, spor ve dinlenme alanlarından söz ediyor. Tesisin tamamının veya belirli bölümlerinin özel gruplara kiralanabildiği de şirket sitesinde yazıyor.

Müşteri kitlesi yalnız polis veya askerlerden oluşmuyor. Şirket, askerî ve polis personelinin yanında sivillerin de programlara katılabileceğini belirtiyor. Beş veya daha fazla kişilik bir grup oluşturulduğunda, takvimde bulunmayan bir tarihte özel kurs düzenlenebileceği ilan ediliyor. Başka bir sayfada ise şirket, yüksek riskli bölgelerde çalışacak güvenlik personeli, koruma görevlisi, özel askerî yüklenici, deniz güvenliği uzmanı ve konvoy sürücüsü arayan işverenlere uygun aday bulabileceğini bildiriyor.

Alfa-Metal’in Gabrovo bölgesindeki tesisini ve havaalanını gösteren şirket tanıtım fotoğrafı. Merkez, eğitim alanlarının yanında konaklama ve havaalanı altyapısına sahip olduğunu bildiriyor.

KURSLARIN FİYATI VE İÇERİĞİ

Alfa-Metal’in 11 Eylül 2026 tarihinde erişilebilen kurs takvimi, merkezin ne sattığını açıkça gösteriyor. Programlar, kişisel korunmadan savaş alanı becerilerine kadar uzanıyor. Bazı kurslar sivillere de açık; bazıları ise özel güvenlik, polis, asker ve özel askerî yüklenici adaylarına yönelik hazırlanmış.

Takvimde görülen fiyatlar, gazete haberindeki ‘yaklaşık 4 bin avro’ ifadesinin tek bir sabit ücret olmadığını gösteriyor. Kısa temel kurslar 1.230 avrodan başlıyor; iki haftaya yaklaşan taktik keskin nişancı programı 6.560 avroya çıkıyor. Haberde başka paketlerin 9 bin dolara kadar ulaşabildiği bildiriliyor. Ulaşım, silah, mühimmat, konaklama ve özel grup talepleri nihai bedeli değiştirebilir.

Alfa-Metal’in ileri keskin nişancı kursu için kullandığı tanıtım fotoğrafı. Şirketin Eylül 2026 programında bu kursun ücreti 4.950 avro olarak yer alıyor.

RUSYA BAĞLANTISINDA GAZPROM AYRINTISI

İddiaların en dikkat çekici taraflarından biri, Bulgaristan’daki Alfa-Metal ile St. Petersburg merkezli Rus güvenlik şirketi Alfa Region arasındaki geçmiş ilişki. Haberlerde, Alfa Region’un kendi internet sitesinde Bulgaristan kampının reklamını yaptığı ve eğitmenlerin Bulgaristan, Amerika, Rusya, Yunanistan, İsrail ve Ukrayna’daki özel kuvvetler ile polis birimlerinde geniş deneyime sahip olduğunu yazdığı aktarılıyor.

Alfa-Metal önce güncel bir bağlantı bulunmadığını açıkladı. Daha sonra iki şirket arasında ‘tarihî meslekî temaslar’ olduğunu kabul etti ve eski bir sayfada karşısına çıkan ‘ortaklık anlaşması’ ifadesi üzerine geçmiş tanıtım malzemelerini incelemeye aldığını bildirdi. Bu açıklama, bugünkü işbirliğini kanıtlamıyor. Fakat geçmişte meslekî temas bulunduğunun kabul edilmesi, bu temasların tarihinin ve kapsamının ayrıca araştırılmasını gerektiriyor. Daha da çarpıcı olanı, Alfa-Metal’in bugün kendi sitesinde yayınladığı ortak ve müşteri listesidir. Listede Gazprom International B.V. ve ZAO Gazprom Zarubezhneftegaz adları açıkça bulunuyor. Şirket bu isimleri ‘geçmiş ve mevcut ortaklarımız ve müşterilerimiz’ başlığı altında birlikte sıraladığı için ilişkinin hangi tarihte, hangi hizmet kapsamında ve ne kadar sürdüğü anlaşılmıyor. Bu kayıt, Alfa-Metal’in Rus devleti adına asker eğittiğini kanıtlamaz. Ancak Rusya ile hiçbir ticari geçmişi olmadığı izlenimini de doğrulamaz.

Gazprom Rus devletinin denetimindeki stratejik enerji şirketidir. Bir güvenlik eğitim merkezinin Gazprom bağlantılı kuruluşlara hangi hizmeti verdiği, hizmetin çalışan koruması mı, tesis güvenliği mi, silahlı eğitim mi olduğu açıklanmış değildir. Bu belirsizlik, şirketten yanıt istenmesi gereken başlıca sorulardan biridir.

GAZPROM’UN TÜRKİYE’DEKİ ESKİ ORTAĞI ALİ ŞEN’İN ŞİRKETİYDİ

Alfa-Metal’in kendi sitesinde müşteri olarak gösterdiği Gazprom’un Türkiye’de de dikkat çekici bir geçmişi bulunuyor. Gazprom, Fenerbahçe’nin eski başkanı ve şahsımın çok iyi dostu Ali Şen’in ailesine ait Bosphorus Gaz’ın uzun yıllar çoğunluk hissedarıydı. Gazprom önce şirkete yüzde 40 ortak oldu; payını 2009’da yüzde 51’e, 2010’da ise yüzde 71’e yükseltti. Rus enerji devi, yüzde 71 oranındaki bütün hisselerini 2018 yılında Şen Grubu’na satarak Bosphorus Gaz’dan tamamen ayrıldı. Böylece şirketin yüzde 100’ü Şen Grubu’na geçti.

Bu tarihî ortaklığın Alfa-Metal’deki askerî eğitim iddialarıyla doğrudan bağlantısı bulunduğuna ilişkin hiçbir kanıt yoktur. Ali Şen’in veya Bosphorus Gaz’ın dosyada anlatılan eğitim faaliyetleriyle ilişkili olduğu da öne sürülemez. Ancak Alfa-Metal’in Gazprom şirketlerini müşteri listesinde göstermesi, Gazprom’un Türkiye’deki eski ortaklık geçmişini dosyanın Türkiye’ye uzanan gerçek ve belgeli halkalarından biri haline getiriyor.

Alfa-Metal’in özel askerî yüklenici kursuna ait tanıtım fotoğrafı. Şirket, PMC adaylarını eğittiğini ve işverenlere yüksek riskli bölgelerde çalışacak personel bulabildiğini belirtiyor.

NATO VE BM ADININ KULLANILMASI NE ANLAMA GELİYOR

Alfa-Metal internet sitesinde kendisini ‘NATO ve BM onaylı hizmet sağlayıcı’ olarak tanıtıyor; NATO için 015BU, Birleşmiş Milletler Küresel Pazarı için 820655 numarasını veriyor. Hemen ardından şirketin NATO veya BM’nin parçası olmadığını, bu statünün tedarikçi ve hizmet sağlayıcı kaydını ifade ettiğini de ekliyor.

Bu ayrım son derece önemli. Büyük uluslararası kurumların satın alma sistemlerine kaydolmak, o kurumların bir şirketin bütün faaliyetlerini güvenlik bakımından onayladığı anlamına gelmez. Kayıt, şirketin teklif verebilmesine veya belirli ihale süreçlerine katılabilmesine yarayan idarî bir statüdür. Dolayısıyla ‘NATO onaylı merkez Rus askerlerini eğitti’ biçimindeki kesin bir cümle, eldeki veriyi aşar. Doğru soru şudur: NATO tedarikçi sisteminde kayıtlı olduğunu ilan eden bir şirket hakkında böylesine ağır bir istihbarat iddiası ortaya çıktığında hangi inceleme mekanizması devreye girer?

Şirket ayrıca Bulgaristan’ın Ulusal Meslekî Eğitim ve Öğretim Ajansı NAVET tarafından akredite edildiğini, çeşitli ISO standartlarına sahip olduğunu, uluslararası diploma, sertifika ve Europass belgesi düzenleyebildiğini ileri sürüyor. Bunlar kurumsal görünüm sağlar; fakat bir kursiyerin gerçek kimliğinin, askerî bağlantısının veya öğrendiği bilgiyi nerede kullanacağının denetlendiğini tek başına göstermez.

ŞİRKET BÜTÜN SUÇLAMALARI REDDEDİYOR

Alfa-Metal, 15 Eylül 2026 tarihli açıklamasında, 2024 yılında merkezde Rusça konuşan Ukrayna vatandaşlarının eğitim gördüğünü, bunların çoğunlukla sivil hayata hazırlanmak için meslekî eğitim alan, farklı derecelerde engelliliği bulunan gaziler olduğunu savundu. Şirket, kısa süreli bir ziyarette Rusça duyulmasının kursiyerlerin milliyeti hakkında yanlış bir kanaate yol açmış olabileceğini belirtti. Bu açıklama da bağımsız biçimde doğrulanmış bir bulgu değil, şirketin savunmasıdır.

Alfa-Metal, The Telegraph haberini doğrulanmamış, sızdırılmış bilgilere dayanan bir yayın olarak nitelendiriyor. Şirketin cevabı üç noktada toplanıyor. Birincisi, 2020’den bu yana Rus vatandaşlarına, Rus şirketlerine veya bağlantılı kuruluşlara hiçbir eğitim hizmeti verilmediği savunuluyor. İkincisi, İngiliz SAS veya Avustralya Komando Alayı’nın görevdeki ya da emekli mensuplarının Rusları eğitmek amacıyla hiçbir zaman çalıştırılmadığı belirtiliyor. Üçüncüsü, bütün faaliyetlerin Avrupa ve uluslararası hukuk ile yetkili Bulgar makamlarının denetimine uygun yürütüldüğü ileri sürülüyor.

Şirketin açıklaması dosyada tam ağırlığıyla yer almalıdır. Çünkü ortada henüz isimleri açıklanmış sanıklar, mahkeme kararı, resmî soruşturma sonucu veya kamuya sunulmuş ASIS belgesi yok. Buna karşılık iddiaların bir istihbarat değerlendirmesine dayanması, üç askerî kaynağın benzer tekliflerden söz etmesi, SAS eğitmeni arayan ilan, Alfa Region ile kabul edilen tarihî temas ve Gazprom şirketlerinin müşteri listesinde bulunması, konunun yalnız söylenti diye geçiştirilemeyeceğini gösteriyor.

RUSYA NEDEN DIŞARIDAN EĞİTİME İHTİYAÇ DUYABİLİR

Ukrayna’da uzayan savaş, Rus ordusunun yeni personel bulma ve bu personeli kısa sürede cephe şartlarına hazırlama ihtiyacını artırıyor. Burada mesele yalnız asker sayısını tamamlamak değildir. Yeni katılan personele silah kullanmayı, birlik içinde hareket etmeyi ve savaş alanında hayatta kalmayı öğretecek deneyimli eğitmenlere de ihtiyaç vardır. Deneyimli askerlerin kaybı veya cephede görevlendirilmesi, eğitim için ayrılabilecek personeli de azaltabilir. Böyle bir ortamda, başka ülkelerin seçkin birliklerinde yetişmiş eski askerlerin bilgi ve tecrübesi değerli görülebilir. Ancak bu ihtiyacın varlığı, dosyada anlatılan özel kamplarda Rus askerlerine eğitim verildiği iddiasını tek başına doğrulamaz; bunun ayrıca somut belgelerle ortaya konması gerekir.

Savaşın niteliği de değişti. Siper savaşı, küçük birlik baskınları, bina içi çatışma, termal görüntüleme, keskin nişancılık ve FPV drone saldırıları aynı cephede birleşiyor. Cephede aylarca deneme yanılma yoluyla öğrenilecek bir taktiğin, deneyimli bir eğitmenden birkaç haftada alınması büyük avantaj sağlayabilir. Bu nedenle askerî eğitim, silah kadar değerli bir ihracat ürününe dönüşmüş durumda.

RAFALE HABERİ DE GÖSTERİYOR: SİLAH KADAR, EĞİTİM DE ÖNEMLİ

Yukarıdaki gazete kupüründe, Ukraynalı pilotların Fransız Rafale savaş uçaklarını kullanmak üzere eğitime başlayacağı bildiriliyor. Haberin dikkat çekici yanı, gelişmiş uçaklara sahip olmanın tek başına yeterli olmadığını vurgulaması. Pilotların yanında bakım personelinin ve teknisyenlerin de yetiştirilmesi, gerekli lojistik altyapının kurulması gerekiyor. Başka bir deyişle, savaş gücü yalnızca satın alınan silahla değil, o silahı kullanacak ve çalışır durumda tutacak insanların bilgi ve becerisiyle oluşuyor.
Bu durum, dosyamızda ele aldığımız askerî eğitim meselesinin neden önemli olduğunu da açıklıyor. Bir savaş uçağını kullanmayı öğrenmek ile yakın mesafe çatışma, keskin nişancılık veya savaş drone’u eğitimi almak farklı uzmanlık alanlarıdır. Ancak hepsinin ortak noktasında, askerî bilgi ve deneyimin aktarılması bulunur. Bir ordunun yıllar içinde biriktirdiği tecrübe, başka bir ordunun savaşma kapasitesini güçlendirebilir.

Burada iki haber arasındaki ayrımı korumak gerekir: Kupürde anlatılan, Fransa ile Ukrayna arasındaki anlaşma kapsamında yürütülecek eğitimdir. SAS gazileri dosyamızdaki konu ise, Batılı eski özel kuvvet mensuplarının özel kamplarda Ruslara eğitim verdiğine ilişkin, şirket tarafından reddedilen ve henüz bağımsız biçimde doğrulanmamış iddialardır. Rafale haberi bu iddialara kanıt oluşturmaz; askerî eğitimin stratejik değerini gösteren ayrı bir örnektir.

Tam da bu nedenle, özel kamplara ilişkin iddialarda yalnızca hangi silahların kullanıldığına değil, kimin, kime, hangi bilgiyi, hangi izinlerle öğrettiğine bakılması gerekiyor. Çünkü savaş alanında etkili olan, yalnızca silahın teknik gücü değil, onu kullanacak insanın eğitimidir.

Eğer bir Batılı özel kuvvet gazisi Rus askerlerine yakın mesafe çatışma, hedef seçimi veya keşif öğretmişse, aktarılan bilgi bir gün Ukrayna askerlerine karşı kullanılabilir. Daha da önemlisi, aynı yöntemler gelecekte NATO ülkelerinin askerlerine karşı da kullanılabilir. Eski SAS personeli Phil Campion’un itirazının özü budur: Böyle bir davranışın etik olmayacağını, ancak tamamen başına buyruk veya para hırsıyla hareket eden kişilerin bunu yapabileceğini söylüyor.

Alfa-Metal’in birleşik DJI ve FPV savaş drone’u eğitimi için kullandığı fotoğraf.
Şirketin Eylül–Ekim 2026 programında bu kurs 5.500 avroya sunuluyor.

KANUNLAR ESKİ ASKERLERİ NASIL SINIRLIYOR

Avustralya, askerî bilgi sızıntısına karşı 6 Mayıs 2024’te yürürlüğe giren Askerî Sırların Korunması düzenlemesini uyguluyor. SAMS adıyla bilinen sistem, belirli eski Avustralya Savunma Kuvvetleri mensupları ve eski savunma çalışanlarının yabancı bir devlet veya yabancı askerî kuruluş için çalışmadan önce izin almasını gerektiriyor. İzinsiz biçimde yabancı askerî yapılara eğitim veya hizmet vermek ağır hapis cezalarına yol açabiliyor.

Birleşik Krallık’ın 2023 tarihli Ulusal Güvenlik Yasası, korunan bilgiyi yabancı bir güce aktarmayı ve yabancı istihbarat hizmetinin faaliyetlerine esaslı destek sağlamayı suç haline getiriyor. Yasanın uygulanması, kişinin ne öğrettiğine, bilginin korunan nitelikte olup olmadığına, yabancı güç bağlantısına ve Birleşik Krallık’ın güvenliğine zarar ihtimaline bağlı. Bu nedenle ‘Her eski SAS mensubunun yurt dışında verdiği her eğitim otomatik olarak suçtur’ demek doğru olmaz. Fakat Rus devletine veya onun adına hareket eden bir yapıya hassas taktik bilgi aktarılması halinde son derece ağır suçlamalar gündeme gelebilir.

Amerika Birleşik Devletleri’nde ise ITAR ihracat kontrolleri, yabancı kişilere verilen bazı askerî eğitim ve danışmanlık hizmetlerini ‘savunma hizmeti’ sayıyor. Bu tür hizmetler, faaliyetin içeriğine göre Dışişleri Bakanlığı iznine tabi olabiliyor. Yani devletlerin sırrı yalnız belge değildir; yıllar içinde kazanılan taktik, yöntem ve operasyon bilgisi de denetlenen bir ihracat değeridir.

TÜRKİYE BAĞLANTISI VAR MI?

Bu dosya hazırlanırken Alfa-Metal’in internet sitesi, kurs takvimi, ortak ve müşteri listesi, haberlerde belirtilen eğitmen ülkeleri ve açık kaynaklardaki şirket izleri Türkiye bağlantısı bakımından ayrıca incelendi. Ulaşılabilen belgelerde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir eğitmenin, Türk şirketinin, Türk güvenlik biriminin veya Türk askerinin Alfa-Metal’deki Ruslara eğitim iddiasına katıldığına dair doğrulanmış kayıt bulunamadı. Bunu varmış gibi yazmak dosyayı büyütmez, tersine güvenilirliğini zedeler.

Bununla birlikte Türkiye’yi ilgilendiren küçük fakat gerçek bir bağlantı var: Haberde tartışılan özel askerî eğitim modeli Türkiye’ye yabancı değil. İstanbul merkezli SADAT, kendi tanıtımında uluslararası savunma danışmanlığı, askerî eğitim ve lojistik hizmetleri sunduğunu belirtiyor. Şirket, emekli Tuğgeneral Adnan Tanrıverdi öncülüğünde eski askerler tarafından kuruldu ve yıllardır yabancı ülkelerde eğitim verdiği, silahlı gruplarla ilişki kurduğu yönündeki iddiaların merkezinde bulunuyor. SADAT bu suçlamaların önemli bölümünü reddediyor.

Alfa-Metal ile SADAT arasında bir ortaklık veya temas bulunduğuna ilişkin kanıt yoktur. Benzerlik, şirketlerin suçlandığı faaliyetlerde değil, iş modelindedir: Devlet ordusunda edinilmiş askerî bilgi, emekli personel ve özel şirket yapısı üzerinden uluslararası müşteriye sunuluyor. Avrupa’daki son iddia Türkiye için şu soruyu doğuruyor: Emekli Türk özel kuvvet mensuplarının yabancı devletlere veya özel yapılara aktarabileceği hassas taktik bilgi hangi açık, özel ve denetlenebilir kurallarla korunuyor?

Türkiye ayrıca Rusya ve Ukrayna ile aynı anda ilişki kurabilen bir NATO ülkesi. Ankara, Kyiv’e silahlı drone sağlarken Moskova ile enerji, ticaret ve diplomasi bağlarını sürdürdü; Batı’nın Rusya yaptırımlarına bütünüyle katılmadı ve barış görüşmelerinde arabulucu rolü üstlendi. Bu denge, Türkiye’yi özel askerî eğitim ağları konusunda hem hassas hem de dikkat çekici bir kavşak haline getiriyor. Fakat eldeki Alfa-Metal dosyasında Türkiye’ye uzanan doğrudan operasyonel bir hat saptanmış değildir.

SIRBİSTAN NEDEN DOSYADA?

Sızdırılan değerlendirme yalnız Bulgaristan’dan söz etmiyor; teklif götürülen Avustralyalı askerlerin Sırbistan’daki kamplardan da bahsettiği aktarılıyor. Ancak kamuya yansıyan haberlerde Sırbistan’daki merkezin adı, yeri ve işletmecisi açıklanmıyor. Bu nedenle Bulgaristan’daki Alfa-Metal hakkında çevrim içi izler bulunurken, Sırbistan ayağı şimdilik daha karanlık kalıyor.

Sırbistan’ın Rusya ile tarihî ve siyasî yakınlığı, Rus vatandaşlarına vizesiz seyahat imkânı ve Avrupa Birliği’ne aday olmasına rağmen Moskova’ya karşı yaptırımlara katılmaması, ülkeyi Rus ağları açısından elverişli hale getiriyor. 2023’te Wagner’in Sırp vatandaşlarını Ukrayna savaşı için toplamaya çalıştığı haberleri üzerine Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić sert tepki göstermiş ve Sırpların yabancı savaşlara katılmasının yasak olduğunu hatırlatmıştı.

Daha yakın dönemde Sırbistan’da yabancı kişilere protesto ve kargaşa eğitimi verildiği yönünde başka soruşturmalar da açıldı. Bunlar Alfa-Metal iddiasının kanıtı değildir. Fakat Balkanlar’da askerî ve yarı askerî becerilerin özel kamplarda sınır aşan müşterilere aktarılması riskinin hayal ürünü olmadığını gösteriyor.

BEŞ GÖZ AĞI NEDEN DEVREDE?

ASIS Avustralya’nın dış istihbarat servisidir. İddiaya konu değerlendirmenin Beş Göz ortaklarıyla paylaşılması beklenir; çünkü adı geçen muhtemel eğitmenler Avustralya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri’nden geliyor. Olası suçlar da tek ülkenin sınırları içinde kalmıyor. İşe alma ilanı Birleşik Krallık’ta görülebilir, şirket Bulgaristan’da faaliyet gösterebilir, eğitmen Avustralyalı veya Amerikalı olabilir, kursiyer Rusya’dan gelebilir ve öğrendiği beceriyi Ukrayna’da kullanabilir.

Bu yapı soruşturmayı zorlaştırıyor. İstihbarat servisleri tehdit değerlendirmesi yapabilir, fakat ceza davası için kimlik, sözleşme, ödeme, seyahat kaydı, kursiyer listesi ve verilen eğitimin içeriği gerekir. Her ülkenin sır, ihracat kontrolü ve yabancı devlet adına çalışma yasası farklıdır. Bir ülkede kuşkulu görülen faaliyet, başka bir ülkede özel güvenlik eğitimi adı altında yasal kalabilir.

DOSYANIN CEVAP BEKLEYEN 12 SORUSU

1. ASIS için hazırlandığı öne sürülen belgenin tarihi, sınıflandırma derecesi ve tam metni nedir?

2. Üç askerî kaynakla kim görüştü ve kaynakların özel kuvvet geçmişi nasıl doğrulandı?

3. Rus müşterilerin 2025’te kabul edildiği iddiasını destekleyen kursiyer, ödeme veya seyahat kaydı var mı?

4. Eğitim aldığı öne sürülen kişiler sivil Rus vatandaşları mı, muvazzaf askerler mi, yoksa özel askerî şirket mensupları mıydı?

5. Alfa-Metal’in SAS eğitmeni aradığı LinkedIn ilanına kimler başvurdu ve işe alım yapıldı mı?

6. Şirket sitesinde SAS armasının kullanılmasına kim izin verdi?

7. Alfa Region ile ‘tarihî meslekî temaslar’ hangi yıllarda ve hangi sözleşmeler kapsamında sürdü?

8. Gazprom International B.V. ve ZAO Gazprom Zarubezhneftegaz’a hangi hizmetler verildi?

9. Alfa-Metal’in 2020’den sonra hiç Rus müşterisi olmadığı iddiası bağımsız kayıtlarla denetlendi mi?

10. Sırbistan’daki kampın adı, işletmecisi ve yeri neden açıklanmadı?

11. NATO ve BM tedarikçi kayıtları, ağır güvenlik iddiaları karşısında yeniden incelenecek mi?

12. Avustralya, İngiltere, Amerika, Bulgaristan ve Sırbistan makamları ortak adlî soruşturma başlatacak mı?

SONUÇ

Ortaya çıkan tablo, henüz hüküm kurulacak kadar tamamlanmış değil; fakat görmezden gelinecek kadar da zayıf değil. Bir istihbarat değerlendirmesi, üç askerî kaynağın anlatımı, SAS eğitmeni arayan ilan, Rus Alfa Region ile kabul edilen geçmiş temas, Gazprom şirketlerinin müşteri listesinde yer alması ve savaş becerilerinin açıkça satıldığı güncel kurs programı aynı noktada birleşiyor.

Şimdi sorumluluk Avustralya, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Bulgaristan ve Sırbistan makamlarında. İddialar doğruysa, Batı’nın yıllarca ve büyük bütçelerle yetiştirdiği seçkin askerlerin bilgisi Rus savaş makinesine para karşılığında aktarılmış demektir. İddialar yanlışsa, bir Avrupa şirketinin itibarı sızdırılmış fakat doğrulanmamış bir belgeyle ağır biçimde zedelenmiştir. Her iki durumda da kamuoyuna açıklanması gereken gerçekler vardır.

Bu dosyanın asıl meselesi birkaç eski askerin nerede çalıştığından daha büyüktür.
Devletlerin gizli tuttuğu savaş bilgisi, emeklilikten sonra kime aittir?
Üniforma çıkarıldığında sadakat yükümlülüğü biter mi?
Özel şirketler, birkaç bin avro ödeyen herkese yakın mesafe çatışma, keskin nişancılık ve savaş drone’u kullanmayı öğretebilir mi?
Ukrayna’daki kanlı savaş, bu soruların artık ertelenemeyeceğini gösteriyor.

                           ************

                NEDERLANDSE VERSIE

SAMEN MET MIJN ADVISEUR EN VERTROUWELING ‘GÖLGE ADAM’ ONDERZOCHTEN WIJ DE ACHTERGRONDEN: IS DE MEEST GEHEIME OORLOGSKENNIS VAN HET WESTEN AAN RUSSEN VERKOCHT?

DE BESCHULDIGING DAT VETERANEN VAN DE SAS, NAVY SEALS EN AUSTRALISCHE COMMANDO’S RUSSISCHE MILITAIREN IN EUROPA OPLEIDEN, HEEFT INTERNATIONAAL OPSCHUDDING VEROORZAAKT

• Ik heb dit uitgebreide dossier samengesteld met de onderzoekssteun van mijn adviseur en vertrouweling ‘GÖLGE ADAM’, die ik al jarenlang raadpleeg over de belangrijkste onderwerpen. Een krantenknipsel vormde ons vertrekpunt. Samen onderzochten wij de berichtgeving over de gelekte inlichtingennotitie, de bedrijfsrelaties, de cursussen, de prijzen, de relatie met Gazprom en de sporen die naar Türkiye leiden.

• In een gelekte notitie die zou zijn opgesteld voor de Australische buitenlandse inlichtingendienst ASIS, wordt beweerd dat voormalige leden van westerse elite-eenheden Russische burgers en militairen in actieve dienst opleiden in particuliere kampen in Bulgarije en Servië.

• Volgens de beschuldigingen omvat de opleiding gevechten op korte afstand, gevorderde sluipschutterstechnieken, tactieken van speciale eenheden en het gebruik van drones. De cursusprijzen beginnen bij 1.230 euro voor programma’s van enkele dagen en lopen op tot 6.560 euro voor langere specialistische opleidingen.

• Alfa-Metal, het bedrijf dat in de berichtgeving wordt genoemd, ontkent alle beschuldigingen. Het stelt sinds 2020 geen enkele Russische burger te hebben opgeleid en geen leden van de SAS of Australische commando’s te hebben ingezet om Russen op te leiden.

• De eigen website van het bedrijf noemt Gazprom International B.V. en ZAO Gazprom Zarubezhneftegaz echter onder zijn voormalige of huidige partners en klanten. In de cursuskalender voor 2026 worden opleidingen in sluipschieten, gevechten op korte afstand en het gebruik van gevechtsdrones openlijk aangeboden.

• Alfa-Metal presenteert zich als geregistreerde dienstverlener voor de NAVO en de Verenigde Naties. Deze registratie betekent niet dat de NAVO militaire garanties voor het bedrijf geeft of toezicht houdt op de cursussen.

• Gazproms voormalige partner in Türkiye was Bosphorus Gaz, dat eigendom was van de familie van Ali Şen, voormalig voorzitter van Fenerbahçe en een zeer goede vriend van mij. Gazproms belang van 71 procent in het bedrijf ging in 2018 over naar de Şen Groep. Er is geen enkel bewijs dat deze historische samenwerking verband houdt met de beschuldigingen over militaire opleidingen.

İlhan KARAÇAY/GÖLGE ADAM schreven:

Beste lezers,

Bij het samenstellen van het dossier dat ik u deze keer voorleg, heeft mijn adviseur en vertrouweling ‘GÖLGE ADAM’, wiens mening ik al jarenlang vraag over belangrijke onderwerpen, een zeer waardevolle bijdrage geleverd.

Wij ontdekten dat achter een klein krantenknipsel een veel groter verhaal schuilging. Toen wij samen met ‘GÖLGE ADAM’ de zaak verder uitzochten, kwam een brede keten van verbanden naar voren: van militaire opleidingskampen in Bulgarije en Servië tot Britse SAS-veteranen, van de Australische inlichtingendienst tot voormalige Amerikaanse Navy SEALs, en van het Russische bedrijf Alfa Region tot Gazprom en vervolgens Türkiye.

De berichtgeving in de Nederlandse pers is gebaseerd op een gelekte
notitie die afkomstig zou zijn van de Australische inlichtingendienst.

Dit dossier is meer dan een Turkse vertaling van een bericht uit de buitenlandse pers. Het is het resultaat van uitgebreid onderzoek waarin wij de beschuldigingen, de ontkenningen, de eigen verklaringen van het bedrijf, de cursusprogramma’s, de prijzen, de geschiedenis van samenwerkingsverbanden en de onbeantwoorde vragen afzonderlijk hebben onderzocht.

Bij oorlog denken wij aan het front, tanks, raketten en soldaten. Maar moderne oorlogen kennen ook een onzichtbare markt…

Militairen die jarenlang zijn opgeleid binnen de meest selecte eenheden van hun land, kunnen na hun vertrek uit de krijgsmacht hun kennis via particuliere beveiligingsbedrijven en militaire adviesbureaus tegen betaling overdragen aan andere landen. De beschuldiging die nu naar buiten is gekomen, wijst erop dat deze markt in de oorlog in Oekraïne mogelijk zelfs de andere kant van het front heeft bereikt.

Volgens een beoordelingsnotitie die de Britse krant The Daily Telegraph heeft ingezien en die zou zijn opgesteld voor de Australian Secret Intelligence Service, ASIS, zijn enkele voormalige militairen van elite-eenheden zoals de Britse SAS, de Amerikaanse Navy SEALs en het Australische Commando Regiment benaderd om Russische burgers en zelfs Russische militairen in actieve dienst gevechtstraining te geven in particuliere kampen in Europa. Centraal in de beschuldigingen staat Alfa-Metal, een internationaal centrum voor tactische opleidingen in de Bulgaarse regio Gabrovo.

De notitie zou zijn gebaseerd op de verklaringen van twee voormalige leden van Australische speciale eenheden en een reservist die nog in dienst is. Deze drie personen zouden hebben verklaard dat hun werk als instructeur was aangeboden in kampen in Bulgarije en Servië waar naar verluidt Russische klanten werden toegelaten. Ook wordt geopperd dat de gelekte beoordeling mogelijk is gedeeld binnen Five Eyes, het inlichtingensamenwerkingsverband van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland.

De zwaarste beschuldiging luidt als volgt: de geïnterviewde voormalige leden van speciale eenheden zeggen, op basis van informatie van medewerkers van het kamp, dat ook in 2025 Russische burgers werden opgeleid. Als deze verklaringen kloppen, gaat het niet uitsluitend om gewone handelsrelaties van vóór de grootschalige invasie van Oekraïne in 2022. De beschuldiging is dat de opleidingen doorgingen terwijl de oorlog voortduurde.

Promotiefoto voor speciale operaties op de website van Alfa-Metal. De foto behoort tot het eigen promotiemateriaal van het bedrijf en bewijst niet dat de afgebeelde personen Russische militairen hebben opgeleid. Bron: Alfa-Metal.

WAT VERTELLEN DE DRIE GETUIGEN

In de berichtgeving over de gelekte notitie worden de namen van de getuigen om veiligheidsredenen niet bekendgemaakt. Het publiek weet daardoor nog niet van wie de verklaringen afkomstig zijn, met welke documenten hun militaire achtergrond is gecontroleerd en of het aanbod schriftelijk of mondeling is gedaan. The Telegraph vermeldt bovendien uitdrukkelijk dat de krant de beschuldigingen niet onafhankelijk heeft kunnen verifiëren. Dat maakt de beschuldiging niet onbelangrijk, maar evenmin tot een door de rechter vastgesteld feit.

Er zouden online aanwijzingen zijn gevonden die de verklaringen van de getuigen ondersteunen. Volgens de berichtgeving werd het SAS-embleem gebruikt bij de presentatie van een instructeur op de website van het bedrijf. Ook zou Alfa-Metal in de eerste maanden van 2026 via LinkedIn hebben gezocht naar een ‘SAS-instructeur’ met de Britse nationaliteit, een sterke operationele achtergrond en ervaring als opleider. In de vacature stond expliciet dat men een ervaren SAS-instructeur aan het team wilde toevoegen. De advertentie kwam later via schermafbeeldingen op nieuwssites in de belangstelling te staan.

Er is nog een belangrijke mogelijkheid. Echte SAS-veteranen zeggen dat de naam van hun eenheid op de particuliere beveiligingsmarkt vaak wordt gebruikt voor valse cv’s. Volgens een SAS-bron die met de krant sprak, zijn er ongeveer vijfduizend echte SAS-veteranen, terwijl veel meer mensen op hun cv beweren een SAS-verleden te hebben. Ook de gepensioneerde SAS-kolonel David White stelt dat zulke beweringen vaak niet kloppen. Daarom moeten de militaire achtergrond van de instructeurs, de identiteit van de cursisten en de juistheid van de getuigenverklaringen afzonderlijk worden onderzocht. De beschikbare informatie is onvoldoende om vast te stellen welke verklaring juist is.

WAT VOOR CENTRUM IS ALFA-METAL

Alfa-Metal presenteert zich als een van de toonaangevende centra voor tactische opleidingen in Europa. Volgens het bedrijf werd het centrum in 2006 opgericht door voormalige leden van speciale eenheden en worden er sinds 2008 opleidingen in Bulgarije gegeven. Het bedrijf stelt meer dan zevenduizend beveiligers, persoonsbeveiligers voor ambassades en staatshoofden en aspirant-medewerkers van particuliere militaire bedrijven te hebben opgeleid.

De infrastructuur van het centrum is veel uitgebreider dan die van een gewone schietbaan. Het bedrijf beschrijft een terrein van dertig hectare, een open schietterrein van zeventienduizend vierkante meter, een CQB-oefendorp waar gevechten op korte afstand in gebouwen en voertuigen worden onderwezen, een eigen vliegveld, accommodatie, zwembaden en sport- en recreatiefaciliteiten. Op de website staat ook dat het hele complex of onderdelen ervan aan besloten groepen kunnen worden verhuurd.

De klanten zijn niet uitsluitend politieagenten of militairen. Het bedrijf vermeldt dat ook burgers aan de programma’s kunnen deelnemen. Voor groepen van vijf personen of meer kunnen particuliere cursussen worden georganiseerd op data buiten de reguliere kalender. Op een andere pagina meldt het bedrijf geschikte kandidaten te kunnen vinden voor werkgevers die beveiligers, persoonsbeveiligers, medewerkers van particuliere militaire bedrijven, maritieme beveiligingsspecialisten en konvooichauffeurs zoeken voor werk in risicogebieden.

Promotiefoto van het terrein en het vliegveld van Alfa-Metal in de regio Gabrovo.
Het centrum vermeldt dat het naast oefenterreinen ook over accommodatie en vliegveldfaciliteiten beschikt.

DE PRIJZEN EN INHOUD VAN DE CURSUSSEN

De cursuskalender van Alfa-Metal die op 11 september 2026 beschikbaar was, laat duidelijk zien wat het centrum aanbiedt. De programma’s lopen uiteen van persoonlijke bescherming tot vaardigheden voor het slagveld. Sommige cursussen staan ook open voor burgers; andere zijn gericht op particuliere beveiligers, politieagenten, militairen en aspirant-medewerkers van particuliere militaire bedrijven.

De prijzen in de kalender laten zien dat de ‘ongeveer vierduizend euro’ uit het krantenbericht geen vast tarief voor alle opleidingen is. Korte basiscursussen beginnen bij 1.230 euro; een tactische sluipschuttersopleiding van bijna twee weken kost 6.560 euro. In de berichtgeving wordt vermeld dat andere pakketten tot negenduizend dollar kunnen kosten. Vervoer, wapens, munitie, accommodatie en bijzondere wensen van groepen kunnen de uiteindelijke prijs beïnvloeden.

Promotiefoto voor de gevorderde sluipschutterscursus van Alfa-Metal.
In het programma van september 2026 staat voor deze cursus een prijs van 4.950 euro vermeld.

HET GAZPROM-ASPECT VAN DE RUSSISCHE CONNECTIE

Een van de opvallendste aspecten van de beschuldigingen is de vroegere relatie tussen Alfa-Metal in Bulgarije en het Russische beveiligingsbedrijf Alfa Region uit Sint-Petersburg. Volgens de berichtgeving maakte Alfa Region op zijn eigen website reclame voor het Bulgaarse kamp en vermeldde het dat de instructeurs ruime ervaring hadden binnen speciale eenheden en politiediensten in Bulgarije, de Verenigde Staten, Rusland, Griekenland, Israël en Oekraïne.

Alfa-Metal verklaarde aanvankelijk dat er geen huidige relatie bestond. Later erkende het ‘historische professionele contacten’ tussen de twee bedrijven. Nadat de vermelding van een ‘samenwerkingsovereenkomst’ op een oude pagina was aangetoond, liet het bedrijf weten zijn vroegere promotiemateriaal te onderzoeken. Deze verklaring bewijst geen samenwerking in het heden. De erkenning van vroegere professionele contacten maakt het echter noodzakelijk om de periode en de omvang van die contacten nader te onderzoeken.

Nog opvallender is de lijst van partners en klanten die Alfa-Metal op zijn eigen website publiceert. Daarop staan Gazprom International B.V. en ZAO Gazprom Zarubezhneftegaz expliciet vermeld. Omdat het bedrijf deze namen gezamenlijk onder de noemer ‘onze voormalige en huidige partners en klanten’ opsomt, is niet duidelijk wanneer de relatie bestond, om welke diensten het ging en hoelang deze duurde. Deze vermelding bewijst niet dat Alfa-Metal militairen voor de Russische staat heeft opgeleid. Zij ondersteunt echter evenmin de indruk dat het bedrijf nooit commerciële relaties met Rusland heeft gehad.

Gazprom is een strategisch energiebedrijf onder controle van de Russische staat. Welke diensten een beveiligingsopleidingscentrum aan Gazprom-gerelateerde ondernemingen heeft geleverd, is niet toegelicht. Ging het om bescherming van werknemers, beveiliging van installaties of gewapende training? Deze onduidelijkheid behoort tot de belangrijkste vragen waarop het bedrijf antwoord zou moeten geven.

GAZPROMS VOORMALIGE PARTNER IN TÜRKİYE WAS HET BEDRIJF VAN ALİ ŞEN

Gazprom, waarvan ondernemingen op de klantenlijst van Alfa-Metal staan, heeft ook een opmerkelijke geschiedenis in Türkiye. Het concern was jarenlang meerderheidsaandeelhouder van Bosphorus Gaz, het bedrijf van de familie van Ali Şen, voormalig voorzitter van Fenerbahçe en een zeer goede vriend van mij. Gazprom verwierf aanvankelijk een belang van veertig procent, verhoogde dit in 2009 tot 51 procent en in 2010 tot 71 procent. De Russische energiereus verkocht in 2018 zijn volledige belang van 71 procent aan de Şen Groep en trok zich daarmee geheel terug als aandeelhouder van Bosphorus Gaz. Zo kwam het bedrijf volledig in handen van de Şen Groep.

Er is geen enkel bewijs dat deze historische samenwerking rechtstreeks verband houdt met de beschuldigingen over militaire opleidingen bij Alfa-Metal. Evenmin kan worden gesteld dat Ali Şen of Bosphorus Gaz betrokken was bij de opleidingsactiviteiten die in dit dossier worden beschreven. De vermelding van Gazprom-ondernemingen op de klantenlijst van Alfa-Metal maakt Gazproms vroegere samenwerking in Türkiye wel tot een werkelijk bestaand en gedocumenteerd onderdeel van de bredere achtergrond van dit dossier.

Promotiefoto voor de opleiding van Alfa-Metal voor medewerkers van particuliere militaire bedrijven. Het bedrijf vermeldt dat het PMC-kandidaten opleidt en werkgevers kan helpen personeel te vinden voor werk in risicogebieden.

WAT BETEKENT HET GEBRUIK VAN DE NAMEN NAVO EN VN

Alfa-Metal presenteert zich op zijn website als een ‘door de NAVO en VN goedgekeurde dienstverlener’ en vermeldt het nummer 015BU voor de NAVO en 820655 voor de United Nations Global Marketplace. Direct daarop voegt het bedrijf toe dat het geen onderdeel van de NAVO of de VN is en dat deze status betrekking heeft op registratie als leverancier en dienstverlener.

Dat onderscheid is bijzonder belangrijk. Registratie in de inkoopsystemen van grote internationale organisaties betekent niet dat deze organisaties alle activiteiten van een bedrijf op veiligheidsgebied hebben goedgekeurd. Het gaat om een administratieve status die het bedrijf in staat kan stellen aanbiedingen te doen of aan bepaalde aanbestedingsprocedures deel te nemen. Een stellige zin als ‘een door de NAVO goedgekeurd centrum heeft Russische militairen opgeleid’ gaat daarom verder dan de beschikbare gegevens toelaten. De juiste vraag is: welk onderzoeksmechanisme treedt in werking wanneer zo’n zware inlichtingenbeschuldiging naar buiten komt over een bedrijf dat zegt in het leverancierssysteem van de NAVO te zijn geregistreerd?

Het bedrijf stelt bovendien te zijn geaccrediteerd door NAVET, het Bulgaarse nationale agentschap voor beroepsonderwijs en opleiding, aan verschillende ISO-normen te voldoen en internationale diploma’s, certificaten en Europass-documenten te kunnen afgeven. Dit geeft een institutionele uitstraling, maar bewijst op zichzelf niet dat de werkelijke identiteit en militaire banden van een cursist, of het latere gebruik van diens opgedane kennis, worden gecontroleerd.

HET BEDRIJF ONTKENT ALLE BESCHULDIGINGEN

In een verklaring van 15 september 2026 stelde Alfa-Metal dat in 2024 Russischtalige Oekraïense burgers in het centrum waren opgeleid. Het zou voornamelijk gaan om veteranen met uiteenlopende beperkingen die een beroepsopleiding volgden om zich voor te bereiden op het burgerleven. Volgens het bedrijf kan iemand die tijdens een kort bezoek Russisch hoorde spreken, daardoor een onjuiste conclusie hebben getrokken over de nationaliteit van de cursisten. Ook dit is geen onafhankelijk geverifieerde bevinding, maar de verdediging van het bedrijf.

Alfa-Metal noemt het bericht van The Telegraph een publicatie die berust op niet-geverifieerde, gelekte informatie. De reactie van het bedrijf bestaat uit drie punten. Ten eerste stelt het sinds 2020 geen opleidingen te hebben verzorgd voor Russische burgers, Russische bedrijven of aan hen verbonden organisaties. Ten tweede zegt het nooit actieve of voormalige leden van de Britse SAS of het Australische Commando Regiment te hebben ingezet om Russen op te leiden. Ten derde stelt het dat alle activiteiten worden uitgevoerd overeenkomstig het Europese en internationale recht en onder toezicht van de bevoegde Bulgaarse autoriteiten.

De verklaring van het bedrijf verdient in dit dossier volwaardige aandacht. Er zijn immers nog geen bij naam bekende verdachten, geen rechterlijke uitspraak, geen openbaar resultaat van een officieel onderzoek en geen voor het publiek beschikbaar ASIS-document. Tegelijkertijd laten de inlichtingenbeoordeling waarop de beschuldigingen zijn gebaseerd, de drie militaire bronnen die vergelijkbare aanbiedingen beschrijven, de vacature voor een SAS-instructeur, de erkende vroegere contacten met Alfa Region en de Gazprom-ondernemingen op de klantenlijst zien dat de zaak niet zonder meer als een gerucht kan worden afgedaan.

WAAROM ZOU RUSLAND OPLEIDING VAN BUITENAF NODIG HEBBEN

De aanhoudende oorlog in Oekraïne vergroot de behoefte van het Russische leger om nieuw personeel te vinden en het in korte tijd voor te bereiden op de omstandigheden aan het front. Het gaat daarbij niet alleen om het aanvullen van het aantal militairen. Er zijn ook ervaren instructeurs nodig die nieuw personeel leren wapens te gebruiken, in een eenheid samen te werken en op het slagveld te overleven. Het verlies van ervaren militairen of hun inzet aan het front kan bovendien het aantal mensen verminderen dat beschikbaar is voor opleidingen. In zulke omstandigheden kunnen de kennis en ervaring van voormalige militairen uit elite-eenheden van andere landen als waardevol worden beschouwd. Maar het bestaan van die behoefte bevestigt op zichzelf niet de beschuldiging dat Russische militairen worden opgeleid in de particuliere kampen die in dit dossier worden beschreven. Dat moet afzonderlijk met concrete documenten worden aangetoond.

Ook het karakter van de oorlog is veranderd. Loopgravenoorlog, aanvallen door kleine eenheden, gevechten in gebouwen, thermische beeldvorming, sluipschieten en aanvallen met FPV-drones komen samen aan hetzelfde front. Een tactiek die aan het front pas na maanden van vallen en opstaan wordt geleerd, kan een groot voordeel opleveren wanneer een ervaren instructeur die binnen enkele weken overdraagt. Militaire opleiding is daarmee een exportproduct geworden dat even waardevol kan zijn als wapens.

OOK HET RAFALE-BERICHT LAAT ZIEN: OPLEIDING IS EVEN BELANGRIJK ALS BEWAPENING

In het bovenstaande krantenknipsel wordt gemeld dat Oekraïense piloten binnenkort beginnen aan een opleiding om met Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen te vliegen. Opvallend is dat het bericht benadrukt dat het bezit van geavanceerde vliegtuigen op zichzelf niet voldoende is. Naast piloten moeten ook onderhoudspersoneel en technici worden opgeleid en moet de noodzakelijke logistieke infrastructuur worden opgebouwd. Met andere woorden: militaire slagkracht ontstaat niet alleen door aangeschafte wapens, maar ook door de kennis en vaardigheden van de mensen die deze bedienen en operationeel houden.

Dit maakt ook duidelijk waarom de militaire opleidingen die wij in dit dossier bespreken zo belangrijk zijn. Leren vliegen met een gevechtsvliegtuig vereist een andere specialisatie dan een opleiding in gevechten op korte afstand, sluipschieten of het gebruik van gevechtsdrones. Toch hebben al deze opleidingen één gemeenschappelijk element: de overdracht van militaire kennis en ervaring. De expertise die een krijgsmacht jarenlang heeft opgebouwd, kan de gevechtscapaciteit van een andere krijgsmacht versterken.

Het onderscheid tussen de twee berichten moet daarbij behouden blijven: Het krantenknipsel gaat over een opleiding in het kader van een overeenkomst tussen Frankrijk en Oekraïne. Ons dossier over SAS-veteranen behandelt daarentegen beschuldigingen dat voormalige leden van westerse speciale eenheden Russen in particuliere kampen zouden hebben opgeleid. Het betrokken bedrijf ontkent deze beschuldigingen, die nog niet onafhankelijk zijn geverifieerd. Het Rafale-bericht vormt geen bewijs voor deze beschuldigingen; het is een afzonderlijk voorbeeld van de strategische waarde van militaire opleidingen.

Juist daarom moet bij de beschuldigingen over particuliere kampen niet alleen worden gekeken naar de gebruikte wapens, maar ook naar wie welke kennis aan wie overdraagt en met welke toestemming. Want op het slagveld telt niet alleen de technische kracht van een wapen, maar ook de opleiding van degene die het gebruikt.

Als een westerse veteraan van speciale eenheden Russische militairen gevechten op korte afstand, doelselectie of verkenning heeft geleerd, kan die overgedragen kennis op een dag tegen Oekraïense militairen worden gebruikt. Dezelfde methoden zouden in de toekomst bovendien tegen militairen uit NAVO-landen kunnen worden ingezet. Dat is de kern van het bezwaar van voormalig SAS-militair Phil Campion: hij noemt zo’n handelwijze onethisch en zegt dat alleen mensen die volledig op eigen houtje of uit geldzucht handelen, daartoe zouden overgaan.

Foto waarmee Alfa-Metal zijn gecombineerde opleiding voor DJI- en FPV-gevechtsdrones presenteert. In het programma voor september–oktober 2026 wordt deze cursus voor 5.500 euro aangeboden.

HOE WETTEN VOORMALIGE MILITAIREN BEPERKEN

Australië past de regeling ter bescherming van militaire geheimen toe die op 6 mei 2024 in werking trad. Het systeem, bekend als SAMS, verplicht bepaalde voormalige leden van de Australian Defence Force en voormalige defensiemedewerkers toestemming te verkrijgen voordat zij voor een buitenlandse overheid of militaire organisatie werken. Zonder toestemming opleidingen of diensten leveren aan buitenlandse militaire organisaties kan leiden tot zware gevangenisstraffen.

De Britse National Security Act uit 2023 stelt het overdragen van beschermde informatie aan een buitenlandse mogendheid en het wezenlijk ondersteunen van een buitenlandse inlichtingendienst strafbaar. De toepassing van de wet hangt af van wat iemand onderwijst, of de informatie beschermd is, de relatie met een buitenlandse mogendheid en de mogelijke schade aan de veiligheid van het Verenigd Koninkrijk. Daarom is het onjuist te stellen dat iedere opleiding die een voormalig SAS-lid in het buitenland geeft, automatisch strafbaar is. Maar wanneer gevoelige tactische kennis wordt overgedragen aan de Russische staat of aan een organisatie die namens die staat handelt, kunnen zeer zware beschuldigingen aan de orde komen.

In de Verenigde Staten beschouwen de ITAR-exportregels bepaalde vormen van militaire opleiding en advies aan buitenlandse personen als ‘defensiediensten’. Afhankelijk van de inhoud van de activiteit kan daarvoor toestemming van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken nodig zijn. Staatsgeheimen bestaan dus niet alleen uit documenten. Ook tactieken, methoden en operationele kennis die in de loop der jaren zijn opgebouwd, kunnen onder exporttoezicht vallen.

IS ER EEN CONNECTIE MET TÜRKİYE?

Bij het samenstellen van dit dossier zijn de website van Alfa-Metal, de cursuskalender, de lijst van partners en klanten, de in de berichtgeving genoemde herkomstlanden van instructeurs en de bedrijfssporen in openbare bronnen ook afzonderlijk onderzocht op mogelijke banden met Türkiye. In de beschikbare documenten is geen geverifieerde vermelding gevonden waaruit blijkt dat een instructeur met de nationaliteit van de Republiek Türkiye, een Turks bedrijf, een Turkse veiligheidsdienst of een Turkse militair betrokken was bij de vermeende opleiding van Russen bij Alfa-Metal. Doen alsof die betrokkenheid wel bestaat, maakt het dossier niet sterker, maar tast de betrouwbaarheid ervan aan.

Toch is er een beperkt maar werkelijk verband dat Türkiye raakt: het model van particuliere militaire opleidingen dat hier wordt besproken, is ook in Türkiye bekend. SADAT, gevestigd in İstanbul, vermeldt in zijn eigen presentatie internationale defensieadvisering, militaire opleidingen en logistieke diensten aan te bieden. Het bedrijf werd opgericht door voormalige militairen onder leiding van de gepensioneerde brigadegeneraal Adnan Tanrıverdi. Het staat al jarenlang in het middelpunt van beschuldigingen over opleidingen in het buitenland en relaties met gewapende groepen. SADAT ontkent een belangrijk deel van deze beschuldigingen.

Er is geen bewijs voor samenwerking of contact tussen Alfa-Metal en SADAT. De overeenkomst ligt niet in de activiteiten waarvan de bedrijven worden beschuldigd, maar in hun bedrijfsmodel: militaire kennis die binnen een nationale krijgsmacht is verworven, wordt via voormalig personeel en een particuliere onderneming aan internationale klanten aangeboden. De recente beschuldiging in Europa roept voor Türkiye de volgende vraag op: met welke duidelijke, specifieke en controleerbare regels wordt de gevoelige tactische kennis beschermd die voormalige leden van Turkse speciale eenheden aan buitenlandse staten of particuliere organisaties zouden kunnen overdragen?

Türkiye is bovendien een NAVO-land dat tegelijkertijd relaties onderhoudt met Rusland en Oekraïne. Ankara leverde bewapende drones aan Kyiv en zette tegelijk de energie-, handels- en diplomatieke betrekkingen met Moskou voort. Het sloot zich niet volledig aan bij de westerse sancties tegen Rusland en speelde een bemiddelende rol bij vredesbesprekingen. Dat evenwicht maakt Türkiye tot een gevoelig en opvallend knooppunt in discussies over particuliere militaire opleidingsnetwerken. In het beschikbare Alfa-Metal-dossier is echter geen rechtstreekse operationele verbinding met Türkiye vastgesteld.

WAAROM KOMT SERVIË IN HET DOSSIER VOOR?

De gelekte beoordeling gaat niet alleen over Bulgarije. Volgens de berichtgeving spraken de Australische militairen die een aanbod kregen ook over kampen in Servië. In de openbaar geworden berichten worden de naam, de locatie en de exploitant van het Servische centrum echter niet genoemd. Daardoor zijn er online sporen te vinden van Alfa-Metal in Bulgarije, terwijl het Servische deel voorlopig minder duidelijk blijft.

Serviës historische en politieke banden met Rusland, de mogelijkheid voor Russische burgers om zonder visum te reizen en het feit dat het land ondanks zijn kandidaat-lidmaatschap van de Europese Unie niet deelneemt aan sancties tegen Moskou, maken het aantrekkelijk voor Russische netwerken. Toen in 2023 berichten verschenen dat Wagner Servische burgers probeerde te werven voor de oorlog in Oekraïne, reageerde president Aleksandar Vučić scherp. Hij herinnerde eraan dat deelname van Serviërs aan buitenlandse oorlogen verboden is.

Meer recent zijn in Servië ook andere onderzoeken geopend naar vermeende opleidingen voor buitenlanders in het organiseren van protesten en onlusten. Deze zaken vormen geen bewijs voor de beschuldigingen over Alfa-Metal. Ze laten echter zien dat het risico van grensoverschrijdende overdracht van militaire en paramilitaire vaardigheden aan klanten in particuliere kampen op de Balkan niet denkbeeldig is.

WAAROM IS HET FIVE EYES-NETWERK BETROKKEN?

ASIS is de buitenlandse inlichtingendienst van Australië. Het ligt voor de hand dat de beoordeling waarover de beschuldigingen gaan met de Five Eyes-partners wordt gedeeld, omdat de genoemde mogelijke instructeurs uit Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten afkomstig zijn. Ook eventuele strafbare feiten blijven niet binnen de grenzen van één land. Een vacature kan in het Verenigd Koninkrijk verschijnen, het bedrijf kan in Bulgarije opereren, de instructeur kan Australiër of Amerikaan zijn, de cursist kan uit Rusland komen en zijn opgedane vaardigheden in Oekraïne gebruiken.

Deze structuur bemoeilijkt het onderzoek. Inlichtingendiensten kunnen dreigingen beoordelen, maar voor een strafzaak zijn identiteitsgegevens, contracten, betalingen, reisgegevens, cursistenlijsten en informatie over de inhoud van de opleiding nodig. Elk land heeft andere wetten over geheimen, exportcontrole en werkzaamheden voor buitenlandse staten. Een activiteit die in het ene land verdacht wordt gevonden, kan in een ander land onder de noemer particuliere beveiligingsopleiding legaal blijven.

DE TWAALF VRAGEN IN DIT DOSSIER DIE OP ANTWOORD WACHTEN

1. Wat zijn de datum, het classificatieniveau en de volledige tekst van het document dat voor ASIS zou zijn opgesteld?

2. Wie heeft de drie militaire bronnen geïnterviewd en hoe is hun achtergrond bij speciale eenheden geverifieerd?

3. Zijn er cursistenlijsten, betalingsgegevens of reisgegevens die de beschuldiging ondersteunen dat in 2025 Russische klanten werden toegelaten?

4. Waren de vermeende cursisten Russische burgers, militairen in actieve dienst of medewerkers van particuliere militaire bedrijven?

5. Wie solliciteerden op de LinkedIn-vacature waarin Alfa-Metal een SAS-instructeur zocht, en is er iemand aangenomen?

6. Wie gaf toestemming om het SAS-embleem op de bedrijfswebsite te gebruiken?

7. In welke jaren en op basis van welke overeenkomsten bestonden de ‘historische professionele contacten’ met Alfa Region?

8. Welke diensten zijn geleverd aan Gazprom International B.V. en ZAO Gazprom Zarubezhneftegaz?

9. Is de bewering van Alfa-Metal dat het sinds 2020 geen Russische klanten heeft gehad, aan de hand van onafhankelijke gegevens gecontroleerd?

10. Waarom zijn de naam, de exploitant en de locatie van het kamp in Servië niet bekendgemaakt?

11. Worden de leveranciersregistraties bij de NAVO en de VN opnieuw onderzocht naar aanleiding van de ernstige veiligheidsbeschuldigingen?

12. Zullen de autoriteiten van Australië, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Bulgarije en Servië een gezamenlijk strafrechtelijk onderzoek beginnen?

CONCLUSIE

Het beeld dat naar voren komt, is nog niet compleet genoeg om een definitief oordeel te vellen, maar ook niet zo zwak dat het kan worden genegeerd. Een inlichtingenbeoordeling, de verklaringen van drie militaire bronnen, de vacature voor een SAS-instructeur, de erkende vroegere contacten met het Russische Alfa Region, de Gazprom-ondernemingen op de klantenlijst en het cursusprogramma waarin gevechtsvaardigheden openlijk worden aangeboden, komen in deze zaak samen.

De verantwoordelijkheid ligt nu bij de autoriteiten van Australië, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Bulgarije en Servië. Als de beschuldigingen juist zijn, is de kennis van elitemilitairen die het Westen jarenlang en met grote budgetten heeft opgeleid, tegen betaling aan de Russische oorlogsmachine overgedragen. Als de beschuldigingen onjuist zijn, is de reputatie van een Europees bedrijf ernstig beschadigd door een gelekt maar niet-geverifieerd document. In beide gevallen zijn er feiten die aan het publiek moeten worden uitgelegd.

De kern van dit dossier gaat verder dan de vraag waar enkele voormalige militairen werken. Van wie is de oorlogskennis die staten geheimhouden, nadat een militair de dienst heeft verlaten? Eindigt de loyaliteitsplicht wanneer het uniform wordt uitgetrokken? Mogen particuliere bedrijven iedereen die enkele duizenden euro’s betaalt leren vechten op korte afstand, sluipschieten of gevechtsdrones gebruiken? De bloedige oorlog in Oekraïne laat zien dat deze vragen niet langer kunnen worden uitgesteld.