*Hollanda’da yaşayan Türklerin hayatı iki ülkeye yayılıyor; ölümden sonra geride kalan miras da iki ayrı hukuk ve bürokrasi düzeniyle karşı karşıya kalabiliyor.

*Almere’de katıldığım miras hukuku toplantısında vasiyetname, yaşam vasiyetnamesi, miras vergisi ve aileyi ileride çıkabilecek anlaşmazlıklardan korumanın yolları anlatıldı.

*Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunun devreye girmesi, Hollanda’da hazırlanan tek bir belgenin her sorunu kendiliğinden çözmeyeceğini gösteriyor.

*Yaşam vasiyetnamesi, ölümden sonrası için değil; demans, ağır hastalık veya kaza nedeniyle karar veremeyen kişinin işlerinin hayattayken kim tarafından yürütüleceğini belirlemek için hazırlanıyor.

*Nikâhsız yaşayanlar, ikinci evliliğini yapanlar, önceki evlilikten çocukları bulunanlar ve iki ülkede mal varlığı olanlar, standart çözümlerle yetinmemeli.

*Bu dosya genel bilgi vermektedir; her aile, kendi vatandaşlığına, ikamet yerine, evliliğine, çocuklarına ve mal varlığına göre Hollanda ve Türkiye hukukunu birlikte bilen uzmanlardan kişisel görüş almalıdır.

*Türkiye’de mal varlığı bulunan diğer ülkelerdeki yurttaşlarımız da benzer sorunlarla karşılaşabilir. Ancak, bu dosyada anlatılan Hollanda’ya özgü hukuk ve vergi kuralları, başka ülkelerde aynen uygulanmaz.

(Haberin Hollandacası, Türkçe haberin hemen altında.
De Nederlandse versie van het artikel staat direct onder de Turkse tekst.)

İlhan KARAÇAY yazdı:

Hollanda’da yaşayan ve Türkiye ile bağını sürdüren yüz binlerce Türk için miras, tek ülkenin sınırları içinde kalan bir mesele değil.

HAYATIMIZ İKİ ÜLKEDE, MİRASIMIZ DA İKİ ÜLKEDE…

Değerli Okurlarım,

Hollanda’da yaşayan biz Türklerin büyük bir bölümünün hayatı iki ülkeye yayılmış durumda. Burada çalışıyor, emekli oluyor, ev sahibi oluyor ve çocuklarımızla birlikte yaşıyoruz. Türkiye’de ise kimi zaman aileden kalmış bir evimiz, küçük bir arsamız, yazlığımız, banka hesabımız veya henüz paylaşılmamış bir miras hakkımız bulunuyor. Hayat iki ülkeye yayılınca, ölümden sonra geride bırakılan miras da yalnızca bir ülkenin meselesi olmaktan çıkıyor.

Almere’de Erfrecht Alliantie tarafından düzenlenen miras hukuku, vasiyetname ve yaşam vasiyetnamesi konulu toplantıya katıldım. Salondaki ilgi ve sorular, insanların ölümden sonrasını düşünmekten çok, geride kalan eşini ve çocuklarını korumak istediğini gösteriyordu.
Toplantıdan sonra görüştüğüm miras ve vergi hukuku uzmanı Neill Buijze ile, vasiyetname ile yaşam vasiyetnamesinin birbirine uyumlu hazırlanması, miras vergisinin önceden hesaplanması ve aile durumuna göre kişisel görüş alınması üzerinde durduk.

İlhan Karaçay, Almere’deki toplantının ardından Erfrecht Alliantie’nin konuşmacısıyla birlikte. Toplantı, miras hukuku ile vasiyetname ve yaşam vasiyetnamesine ayrılmıştı.

TÜRKLER İÇİN ASIL MESELE, SINIRLARI AŞAN MİRAS

Toplantıda anlatılan genel kurallar, Hollanda’daki herkes için önemliydi. Fakat Türkiye kökenli aileler açısından dosyanın fazladan bir katmanı var. Çünkü kişinin ikamet ettiği ülke Hollanda olabilir, Türk vatandaşlığı da bulunabilir, çocukları farklı ülkelerde yaşayabilir ve taşınmaz mallarının bir bölümü Türkiye’de olabilir. Böyle bir tabloda “Ben Hollanda’da vasiyetname yaptırdım, artık her şey tamamdır” demek güvenli değildir.

Avrupa Birliği’nin miras düzenlemesinde genel hareket noktası, ölen kişinin son olağan ikametgâhıdır. Kişi vasiyetnamesinde sahip olduğu vatandaşlıklardan birinin hukukunu seçebilir. Çifte vatandaşlığı bulunan biri açısından bu seçim özellikle önem taşır.
Ancak, Türkiye Avrupa Birliği üyesi değildir ve kendi milletlerarası özel hukuk kurallarını uygular. Türkiye’de yürürlükteki 5718 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi, mirası kural olarak ölenin millî hukukuna bağlarken, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını açıkça belirtir.

Hollanda’da yapılan hukuk seçiminin Türkiye’deki işlemlerde de kendiliğinden aynı sonucu doğuracağı düşünülmemelidir. Türk vatandaşlığı da bulunan çifte vatandaşların durumu, Türkiye’nin kendi kuralları bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

İşte Türkler bakımından en kritik nokta budur: Hollanda’daki ev, banka hesabı ve yatırımlar için yapılan plan ile Türkiye’deki tapulu malın intikali aynı uygulama zincirini izlemeyebilir. Hollanda’daki noter ile Türkiye’deki noter veya avukatın birbirinden habersiz hazırladığı belgeler de yorum ve uygulama sorunları yaratabilir. Bu nedenle hazırlık yapılırken bütün mal varlığı, vatandaşlıklar, aile yapısı ve eski belgeler tek dosyada görülmelidir.

Hangi hukukun uygulanacağı yalnızca pasaporta bakılarak belirlenmez. Son olağan ikametgâh, hukuk seçimi, malın bulunduğu ülke ve aile yapısı birlikte değerlendirilir.

VASİYETNAME İLE YAŞAM VASİYETNAMESİ AYNI ŞEY DEĞİL

Türkçede “levenstestament” için kullanılan yaşam vasiyetnamesi sözü, zaman zaman yanlış anlaşılıyor. Vasiyetname ölümden sonra hüküm doğurur. Kimlerin mirasçı olacağı, belirli bir malın kime bırakılacağı, vasiyeti kimin yerine getireceği ve çocuklarla ilgili bazı istekler bu belgede düzenlenebilir.

Ancak, vasiyetname yapmak, kişinin bütün mirasını hiçbir sınırlama olmadan istediğine bırakabileceği anlamına gelmez. Uygulanacak ülke hukukuna göre, eşin ve çocukların vasiyetnameyle tamamen ortadan kaldırılamayan bazı hakları bulunabilir.

Yaşam vasiyetnamesi ise kişi hayattayken önem kazanır. Demans, beyin kanaması, ağır hastalık veya kaza nedeniyle kendi kararlarını veremeyen bir insanın banka hesabını kimin yöneteceği, faturalarını kimin ödeyeceği, evini kimin kiraya verebileceği veya satabileceği, vergi ve sigorta işlerini kimin takip edeceği bu belgede belirlenebilir. Kişisel bakım ve sağlık konularındaki istekler ile bu alanlarda muhatap olacak kişiler de kayda geçirilebilir.

Çocukların anne veya babalarının işlerini zaten kendiliğinden yürütebileceği sanılıyor. Oysa yetişkin bir kişinin çocuğu olmak, O kişinin banka hesabında işlem yapmaya veya evini satmaya tek başına yetmez. Geçerli ve yeterli bir yetki yoksa mahkeme yoluyla bewind, curatele veya mentorschap gibi koruma tedbirleri gündeme gelebilir. Bu işlemler de aile için zaman, masraf ve denetim anlamına gelir.

Vasiyetname ölümden sonrasını, yaşam vasiyetnamesi ise kişi hayattayken kendi kararlarını veremediği dönemi düzenler. İki belge birbirinin yerine geçmez.

TÜRKİYE’DEKİ EV İÇİN AYRI DİKKAT GEREKİYOR

Türkiye’de ev, arsa veya tarla sahibi olanların tapu bilgilerinin güncel olması gerekir. Eski köy adı, değişen ada ve parsel numarası, aile içinde yapılmış fakat tapuya işlenmemiş paylaşım, hisseli mülkiyet veya yıllardır tamamlanmamış intikal işlemi, ölümden sonra çocukların karşısına büyük bir dosya olarak çıkabilir. “Herkes kimin payı olduğunu biliyor” sözü, tapu kaydının yerine geçmez.

Mirasçıların ölüm ve akrabalık belgelerini toplaması, mirasçılık belgesi alması, vergi beyannamesini vermesi ve tapuda intikal işlemlerini yürütmesi gerekir. Ancak, miras kalan taşınmazın mirasçılar adına tescili için veraset ve intikal vergisinin tahakkukunun beklenmesi şart değildir. Taşınmazın daha sonra satılması veya üzerinde ayni hak kurulması bakımından ise ilgili verginin tamamen ödenmesi gerekir.

Hollanda’dan alınan belgelerin Türkiye’de kullanılması için belgenin türüne göre apostil, yeminli tercüme veya başka bir tasdik gerekebilir. İsim ve soyadı yazılışlarındaki farklılıklar, özellikle eski nüfus kayıtlarında ve çifte vatandaşlarda ayrıca gecikme yaratabilir.

Hollanda’da düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi de metnin içeriğine bağlıdır. “Bütün işlerimi yapmaya yetkilidir” gibi genel bir cümle, tapu satışı, mirasın reddi, banka hesabı veya dava işlemi için her zaman yeterli olmayabilir. Yetkinin hangi işlem için verildiği açıkça yazılmalı ve belgeyi kullanacak Türk kurumu bakımından önceden kontrol edilmelidir.

NİKÂHSIZ BİRLİKTE YAŞAYANLAR EN BÜYÜK RİSK GRUBUNDA

Hollanda’da, evlilik dışında belediyede resmen kurulan ‘kayıtlı partnerlik’ (geregistreerd partnerschap), yasal mirasçılık bakımından evlilik gibi hak sağlar. Ancak, yalnızca aynı evde yaşamak veya birlikte yaşam sözleşmesi yapmak, çiftleri kendiliğinden birbirlerinin mirasçısı yapmaz. Buradaki uyarımız, evlilik veya resmî kayıtlı partnerlik bağı bulunmadan birlikte yaşayan çiftler içindir.

Hollanda’da uzun yıllar birlikte yaşayan fakat evlenmeyen çiftlerin birbirlerini otomatik olarak mirasçı sandıkları görülüyor. Birlikte oturmak, aynı adreste kayıtlı olmak veya ortak banka hesabı kullanmak, tek başına eşe tanınan miras hakkını yaratmaz. Birlikte yaşayanların samenlevingscontract ile vasiyetnameyi ayrı ayrı değerlendirmesi gerekir.

İkinci evliliklerde de tablo hassastır. Önceki evlilikten çocuklar, yeni eş, üvey çocuklar ve iki ülkedeki mallar arasında denge kurulmadığında, ilk ölümden sonra başlayan anlaşmazlık yıllarca sürebilir. Üvey çocuğun miras vergisi bakımından bazı durumlarda çocuk gibi kabul edilmesi, medeni hukuk bakımından her durumda kendiliğinden mirasçı olduğu anlamına gelmez. Bu iki konu birbirine karıştırılmamalıdır.

MİRAS SADECE MAL DEĞİL, BORÇ DA OLABİLİR

Bir mirasın kabul edilmesi, yalnızca ev, para veya ziynet eşyasının kabulü değildir. Borçlar da mirasın içinde bulunabilir. Hollanda’da mirasçıların mirası kayıtsız şartsız kabul etme, tereke borçlarına karşı kişisel mal varlığını kural olarak koruyan envanter koşuluyla kabul etme (beneficiair aanvaarden) veya reddetme seçenekleri vardır. Aceleyle mal almak, para çekmek veya bazı eşyaları sahiplenmek, dosyanın durumuna göre sonuç doğurabilir. Bu nedenle mal varlığı ve borçlar görülmeden hareket edilmemelidir.

Türkiye’de de mirasın reddi süreye bağlıdır ve işlemin usulüne uygun yapılması gerekir. İki ülkede mal veya borç bulunuyorsa, bir ülkede atılan adımın diğer ülkedeki etkisi ayrıca sorulmalıdır. “Hollanda’da reddettim, Türkiye’de de kendiliğinden bitti” ya da bunun tersi varsayımıyla hareket etmek risklidir.

Almere’deki toplantıda katılımcılar, miras vergisi, vasiyetname ve yaşam vasiyetnamesi konusunda konuşmacıya çok sayıda soru yöneltti.

MİRAS VERGİSİNDE 2026 TUTARLARI VE ORANLARI

Hollanda’da miras vergisi, miras kalan net miktara ve mirasçının ölen kişiyle yakınlığına göre hesaplanıyor. Önce kişiye tanınan muafiyet düşülüyor, kalan tutara ilgili oran uygulanıyor. 2026 yılında 158.669 avroya kadar olan vergilendirilebilir bölümde eş ve çocuklar için yüzde 10, torunlar için yüzde 18, diğer mirasçılar için yüzde 30 oranı geçerli. Bu sınırın üzerindeki bölümde oranlar sırasıyla yüzde 20, yüzde 36 ve yüzde 40’a çıkıyor.

Ancak oran tablosu tek başına yeterli değildir. Eş, çocuk ve diğer yakınlar için muafiyetler farklıdır. Ölen kişinin nerede yaşadığı, ne kadar süredir yurt dışında bulunduğu ve mirasın hangi ülkedeki mallardan oluştuğu vergi değerlendirmesini değiştirebilir. Türkiye’deki veraset ve intikal vergisi ile Hollanda’daki miras vergisinin aynı dosyada nasıl ele alınacağı, çifte vergilendirmeyi önleyen kurallar ve mahsup imkânları uzman tarafından incelenmelidir.

Hollanda’da, 1 Ocak 2026 ve sonrasında gerçekleşen ölümler için miras vergisi beyannamesinin verilme süresi 20 aydır. Türkiye’de ise süre, ölümün gerçekleştiği ülkeye ve mirasçının bulunduğu yere göre değişir. Örneğin, ölüm Hollanda’da gerçekleşmiş ve mirasçı da Hollanda’da bulunuyorsa, Türkiye’de verilmesi gereken veraset ve intikal vergisi beyannamesi için kural olarak dört aylık süre söz konusudur. Bir ülkenin süresi, diğer ülke için de geçerli sanılmamalıdır.

Hollanda’da yaşayan bir kişinin Türkiye’den miras alması, tek başına Hollanda’da miras vergisi doğurmaz. Miras bırakanın ikameti, vatandaşlığı ve Hollanda’dan ayrılmasının üzerinden geçen süre de önem taşır.

HİZMETİN BEDELİNİ VE KAPSAMINI ÖNCEDEN ÖĞRENİN

Toplantı sonrasında katılımcılara vasiyetname ve yaşam vasiyetnamesi hazırlanmasına yönelik ücretli hizmet de sunuldu. Böyle bir hizmet alınmadan önce toplam bedelin, noter ve kayıt giderlerinin, ölüm sonrası desteğin ve Türkiye bağlantılı işlemlerin kapsamının yazılı olarak öğrenilmesi gerekir.

VASİYETNAMEYİ YAPTIRMAK YETMEZ, ESKİ BELGELER DE GÖZDEN GEÇİRİLMELİ

Yıllar önce hazırlanmış bir vasiyetname, bugünkü aile ve mal varlığı durumuna uymayabilir. Eşin ölmesi, boşanma, yeniden evlenme, yeni çocuk veya torun, Türkiye’de ev alınması, şirket kurulması ya da iki ülkeden birinde sürekli yaşamaya başlanması belgenin yeniden incelenmesini gerektirebilir. Vasiyetnamenin kendiliğinden her değişikliğe uyum sağlayacağı düşünülmemelidir.

Aynı şekilde yaşam vasiyetnamesinde yetkilendirilen kişi artık güvenilir veya ulaşılabilir olmayabilir. Yetkinin tek kişiye mi, iki kişiye birlikte mi verileceği; hesap verebilirlik, denetim ve büyük işlemlerde ikinci imza gibi koruyucu hükümler de düşünülmelidir. Yaşlı kişinin parasının kötüye kullanılmasına karşı belge yalnızca yetki vermemeli, gerektiğinde denetim de kurmalıdır.

Hollanda ve Türkiye’deki belgeler tek bir aile dosyasında toplanmalı; dosyanın yeri, güvendiğiniz
en az bir kişi tarafından bilinmelidir.

AİLELERİN BUGÜN CEVAPLAMASI GEREKEN YEDİ SORU

İlk dört sorudan birine ‘evet’, son üç sorudan birine ise ‘hayır’ veya ‘bilmiyorum’ cevabı veriyorsanız, miras hazırlığınızı bir uzmanla gözden geçirmeniz yararlı olabilir.

Belgelerin yeri de en az içeriği kadar önemlidir. Vasiyetnamenin varlığı Hollanda’daki Centraal Testamentenregister üzerinden araştırılabilir; ancak yaşam vasiyetnamesinin kaydı ve belgenin kimler tarafından görülebileceği ayrı kurallara tabidir. Türkiye’deki tapu kayıtları, banka bilgileri, nüfus belgeleri, eski vekâletnameler ve uzmanların iletişim bilgileri de aile tarafından bulunabilecek düzenli bir dosyada tutulmalıdır.

SON SÖZ: ÇOCUKLARINIZA PARA DEĞİL, DÜZENLİ BİR DOSYA BIRAKIN

Miras konuşmak, ölümü çağırmak değildir. Tam tersine, insanın hayattayken ailesini korumasıdır. Bir evin veya banka hesabının değeri ne kadar yüksek olursa olsun, belirsizlik içinde bırakıldığında kardeşleri birbirine düşürebilir. Açık, güncel ve iki ülkenin hukukunu dikkate alan bir düzenleme ise geride kalanlara para kadar kıymetli bir huzur bırakır.

Almere’de katıldığım toplantı bana bir kez daha gösterdi ki, bu konu Hollanda’daki Türk toplumu için genel bir hukuk başlığından çok daha fazlasıdır. Bizler yarım asrı aşan göç tarihimiz boyunca iki ülkede hayat kurduk. Şimdi, o hayatın birikimini çocuklarımıza sorun değil güvence olarak bırakmanın zamanıdır.

ÖNEMLİ NOT: Bu haber genel bilgilendirme amacı taşır ve kişisel hukuk veya vergi görüşü değildir. Uluslararası miras dosyalarında Hollanda noteri, Türk hukuku uzmanı ve gerektiğinde vergi danışmanından aileye özel görüş alınmalıdır.

                                                         *************

YAZILARIMI YAYINLAMAKTA OLAN DOST HABER PORTALLARI

                                                      ******************

                                              NEDERLANDSE VERSIE

BELANGRIJKE WAARSCHUWING VOOR TURKEN IN NEDERLAND. REGEL NU DE TOEKOMST VAN UW HUIS, GROND EN NALATENSCHAP IN TÜRKİYE.

*Het leven van veel Turken in Nederland speelt zich af in twee landen. Na hun overlijden kan ook hun nalatenschap te maken krijgen met twee rechtsstelsels en twee administratieve procedures.

*Tijdens een bijeenkomst over erfrecht in Almere kwamen testamenten, levenstestamenten, erfbelasting en het voorkomen van latere familieconflicten aan bod.

*Voor onroerend goed in Türkiye geldt het Turkse erfrecht. Eén document dat in Nederland is opgesteld, lost daarom niet vanzelf alle problemen op.

*Een levenstestament regelt zaken tijdens uw leven: wie behartigt uw belangen als u door dementie, ernstige ziekte of een ongeval niet meer zelf kunt beslissen?

*Ongehuwd samenwonenden, mensen die opnieuw zijn getrouwd, ouders met kinderen uit een eerdere relatie en gezinnen met bezittingen in twee landen hebben advies op maat nodig.

*Dit dossier geeft algemene informatie. Welk advies bij uw gezin past, hangt af van uw nationaliteit, woonplaats, huwelijk, kinderen en bezittingen. Laat uw situatie beoordelen door deskundigen die samen de Nederlandse en Turkse regels kunnen overzien.

*Ook landgenoten die elders wonen en bezittingen in Türkiye hebben, kunnen vergelijkbare problemen tegenkomen. De Nederlandse juridische en fiscale regels in dit dossier gelden echter niet zonder meer in andere landen.

            İlhan KARAÇAY schrijft:

Voor honderdduizenden Turken die in Nederland wonen en hun band met Türkiye behouden, houdt de nalatenschap niet op bij één landsgrens.

ONS LEVEN SPEELT ZICH AF IN TWEE LANDEN, ONZE NALATENSCHAP OOK…

Beste lezers,

Voor velen van ons, Turken in Nederland, speelt het leven zich af in twee landen. Hier werken wij, gaan wij met pensioen, kopen wij een huis en wonen wij met onze kinderen. In Türkiye hebben wij soms een geërfd huis, een stukje grond, een vakantiewoning, een bankrekening of een aandeel in een erfenis die nog niet is verdeeld. Als ons leven over twee landen is verdeeld, kan ook wat wij nalaten niet uitsluitend volgens de regels van één land worden afgewikkeld.

Ik woonde in Almere een bijeenkomst van Erfrecht Alliantie bij over erfrecht, testamenten en levenstestamenten. De belangstelling en de vragen uit de zaal maakten duidelijk dat de aanwezigen vooral hun partner en kinderen wilden beschermen. Na afloop sprak ik met erfrecht- en belastingdeskundige Neill Buijze. Wij bespraken hoe een testament en een levenstestament op elkaar moeten aansluiten, waarom het verstandig is de erfbelasting vooraf te laten berekenen en hoe belangrijk persoonlijk advies over de gezinssituatie is.

İlhan Karaçay, na de bijeenkomst in Almere, samen met de spreker van Erfrecht Alliantie.
De bijeenkomst ging over erfrecht, testamenten en levenstestamenten.

VOOR TURKSE GEZINNEN GAAT HET OM ERVEN OVER DE GRENS

De algemene regels die tijdens de bijeenkomst werden besproken, zijn belangrijk voor iedereen in Nederland. Voor gezinnen met een Turkse achtergrond komt daar een extra vraagstuk bij. Iemand kan in Nederland wonen, ook de Turkse nationaliteit hebben, kinderen in verschillende landen hebben en een deel van zijn onroerend goed in Türkiye bezitten. In zo’n situatie is het niet verstandig om te denken: ‘Ik heb in Nederland een testament laten maken, dus alles is geregeld.’

Volgens de Europese Erfrechtverordening is het uitgangspunt het recht van het land waar de overledene zijn laatste gewone verblijfplaats had. In een testament kan iemand ook kiezen voor het recht van een land waarvan hij de nationaliteit bezit. Bij een dubbele nationaliteit kan die keuze van groot belang zijn. Türkiye is echter geen lid van de Europese Unie en past zijn eigen regels van internationaal privaatrecht toe. Artikel 20 van de Turkse wet nr. 5718 bepaalt dat een nalatenschap in beginsel wordt beheerst door het nationale recht van de overledene. Voor onroerend goed in Türkiye geldt het Turkse recht.

Een rechtskeuze in een Nederlands testament heeft bij procedures in Türkiye niet vanzelfsprekend hetzelfde gevolg. Voor mensen met een dubbele nationaliteit, waaronder de Turkse, moet ook worden onderzocht wat de Turkse regels voor hun situatie betekenen.

Daar zit voor Turkse gezinnen een belangrijk aandachtspunt. De afwikkeling van een huis, bankrekening of beleggingen in Nederland kan anders verlopen dan de overdracht van geërfd onroerend goed in Türkiye. Ook kunnen documenten tot uitlegproblemen leiden als de Nederlandse notaris en de Turkse notaris of advocaat ze los van elkaar opstellen. Daarom moeten alle bezittingen, nationaliteiten, familiebanden en bestaande documenten bij de voorbereiding gezamenlijk worden bekeken.

Welk recht van toepassing is, blijkt niet alleen uit een paspoort. Ook de laatste gewone verblijfplaats, een eventuele rechtskeuze, de ligging van de bezittingen en de gezinssituatie spelen een rol.

EEN TESTAMENT EN EEN LEVENSTESTAMENT ZIJN VERSCHILLENDE DOCUMENTEN

De Turkse vertaling van ‘levenstestament’ kan verwarring oproepen. Een gewoon testament werkt na het overlijden. Daarin kan worden vastgelegd wie erft, wie een bepaald bezit krijgt, wie het testament uitvoert en welke regelingen voor de kinderen moeten gelden.

Een testament geeft echter geen onbeperkte vrijheid om alles aan wie dan ook na te laten. Afhankelijk van het toepasselijke recht kunnen de partner en kinderen bepaalde beschermde rechten hebben die niet volledig met een testament kunnen worden weggenomen.

Een levenstestament is juist bedoeld voor situaties tijdens het leven. Denk aan dementie, een hersenbloeding, ernstige ziekte of een ongeval waardoor iemand niet meer zelf kan beslissen. In het document kan staan wie de bankzaken beheert, rekeningen betaalt, de woning mag verhuren of verkopen en belasting- en verzekeringszaken afhandelt. Ook wensen over persoonlijke verzorging en medische zaken kunnen worden vastgelegd, samen met de personen die daarbij als vertegenwoordiger optreden.

Vaak wordt gedacht dat kinderen vanzelf de zaken van hun ouders mogen regelen. Maar het feit dat u iemands volwassen kind bent, geeft u nog geen bevoegdheid om geld van diens rekening over te maken of diens huis te verkopen. Zonder een geldige en toereikende volmacht kan een rechterlijke maatregel nodig zijn, zoals bewind, curatele of mentorschap. Dat kan de familie tijd en geld kosten en verplichtingen tot verantwoording en toezicht meebrengen.

Een testament regelt zaken na het overlijden. Een levenstestament legt vast wie tijdens uw leven uw belangen behartigt wanneer u niet meer zelf kunt beslissen. Het ene document vervangt het andere niet.

EEN HUIS IN TÜRKİYE VRAAGT EXTRA AANDACHT

Wie in Türkiye een huis, bouwgrond of landbouwgrond bezit, doet er goed aan de kadastrale gegevens te controleren. Een oude dorpsnaam, gewijzigde perceelnummers, een familieverdeling die nooit officieel is geregistreerd, gezamenlijk eigendom of een jarenlang uitgestelde erfoverdracht kan de kinderen later veel werk bezorgen. ‘Iedereen weet van wie welk deel is’ vervangt geen officiële eigendomsregistratie.

Erfgenamen moeten overlijdens- en familiegegevens verzamelen, een verklaring van erfrecht verkrijgen, belastingaangifte doen en de registratie van het geërfde onroerend goed regelen. Voor de inschrijving op naam van de erfgenamen hoeft de Turkse erfbelasting echter nog niet te zijn vastgesteld. Voor een latere verkoop of het vestigen van een zakelijk recht op het onroerend goed moet de daarop betrekking hebbende erfbelasting wel volledig zijn betaald.

Om Nederlandse documenten in Türkiye te kunnen gebruiken, kan afhankelijk van het document een apostille, beëdigde vertaling of andere legalisatie nodig zijn. Verschillen in de schrijfwijze van voor- en achternamen kunnen eveneens vertraging veroorzaken, vooral bij oude bevolkingsregisters en mensen met een dubbele nationaliteit.

Of een Nederlandse volmacht in Türkiye bruikbaar is, hangt ook af van de inhoud. Een algemene formulering als ‘mag al mijn zaken regelen’ is niet altijd voldoende voor de verkoop van onroerend goed, het verwerpen van een erfenis, bankzaken of een gerechtelijke procedure. Beschrijf duidelijk voor welke handeling de volmacht geldt en laat vooraf controleren of de Turkse instantie die het document moet accepteren, ermee kan werken.

ONGEHUWD SAMENWONEN KAN GROTE ERFRECHTELIJKE RISICO’S MEEBRENGEN

In Nederland geeft een geregistreerd partnerschap voor het wettelijke erfrecht dezelfde positie als een huwelijk. Alleen samenwonen of een samenlevingscontract sluiten maakt partners echter niet automatisch tot elkaars erfgenaam. De waarschuwing in deze paragraaf gaat over stellen die niet getrouwd zijn en ook geen geregistreerd partnerschap hebben.

Sommige stellen die al jarenlang samenwonen, denken dat zij vanzelf van elkaar erven. Samen een woning bewonen, op hetzelfde adres ingeschreven staan of een gezamenlijke bankrekening hebben, geeft op zichzelf niet de erfrechten van een echtgenoot. Samenwonenden moeten daarom zowel een samenlevingscontract als een testament laten beoordelen: die documenten regelen verschillende zaken.

Ook bij een tweede huwelijk kan de situatie ingewikkeld zijn. Kinderen uit een eerdere relatie, een nieuwe partner, stiefkinderen en bezittingen in twee landen kunnen na het eerste overlijden tot langdurige conflicten leiden als de afspraken onduidelijk zijn. Dat een stiefkind voor de erfbelasting onder de regels voor kinderen kan vallen, betekent niet dat het ook automatisch wettelijk erfgenaam is. Fiscale regels en erfrecht moeten hier uit elkaar worden gehouden.

EEN ERFENIS KAN OOK SCHULDEN BEVATTEN

Een erfenis bestaat niet alleen uit een huis, geld of sieraden. Ook schulden kunnen erbij horen. In Nederland kunnen erfgenamen zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Bij beneficiaire aanvaarding blijft het privévermogen in beginsel beschermd tegen schulden van de nalatenschap, mits de geldende regels worden gevolgd. Zomaar goederen meenemen, geld opnemen of spullen als eigen bezit behandelen kan juridische gevolgen hebben. Handel daarom niet voordat duidelijk is welke bezittingen en schulden er zijn.

Ook in Türkiye is het verwerpen van een erfenis aan termijnen en formele eisen gebonden. Zijn er bezittingen of schulden in beide landen, vraag dan wat een beslissing in het ene land betekent voor de afwikkeling in het andere. Ga er niet zonder meer van uit dat verwerping in Nederland ook alles in Türkiye afhandelt, of andersom.

Tijdens de bijeenkomst in Almere stelden de deelnemers veel vragen over erfbelasting, testamenten en levenstestamenten.

ERFBELASTING IN 2026: BEDRAGEN EN TARIEVEN

In Nederland hangt de erfbelasting af van de waarde van het erfdeel en de relatie tussen de erfgenaam en de overledene. Eerst wordt de toepasselijke vrijstelling afgetrokken. Over het resterende, belastbare bedrag wordt het tarief berekend. In 2026 betalen partners en kinderen 10 procent over de eerste
€ 158.669 van hun belastbare verkrijging, kleinkinderen 18 procent en overige erfgenamen 30 procent. Over het deel boven deze grens gelden respectievelijk 20, 36 en 40 procent.

Alleen de tarieventabel bekijken is niet voldoende. Voor partners, kinderen en andere familieleden gelden verschillende vrijstellingen. Ook de woonplaats van de overledene, een eventueel vertrek naar het buitenland en de ligging van de bezittingen kunnen van belang zijn. Bij een nalatenschap met Nederlandse en Turkse aspecten moet een deskundige beoordelen hoe de erfbelasting in beide landen samenloopt en welke mogelijkheden er zijn om dubbele belasting te beperken.

Bij een overlijden op of na 1 januari 2026 is de aangiftetermijn voor de Nederlandse erfbelasting 20 maanden. In Türkiye hangt de termijn af van het land van overlijden en van het land waar de erfgenaam zich bevindt. Overlijdt iemand bijvoorbeeld in Nederland en bevindt de erfgenaam zich ook in Nederland, dan geldt voor een eventueel vereiste Turkse aangifte erfbelasting in beginsel een termijn van vier maanden. De termijn van het ene land geldt dus niet automatisch ook in het andere.

Dat iemand in Nederland woont en een erfenis uit Türkiye ontvangt, betekent op zichzelf niet dat Nederlandse erfbelasting verschuldigd is. Ook de woonplaats en nationaliteit van de overledene en de tijd die sinds diens vertrek uit Nederland is verstreken, zijn van belang.

VRAAG VOORAF WAT DE DIENSTVERLENING KOST EN OMVAT

Na de bijeenkomst kregen de deelnemers ook betaalde dienstverlening aangeboden voor het opstellen van testamenten en levenstestamenten. Vraag voordat u zo’n opdracht geeft schriftelijk naar de totale prijs, de notaris- en registratiekosten, de ondersteuning na overlijden en de vraag of ook de werkzaamheden rond Türkiye binnen de opdracht vallen.

EEN TESTAMENT LATEN MAKEN IS NIET GENOEG: CONTROLEER OOK OUDE DOCUMENTEN

Een testament van jaren geleden sluit mogelijk niet meer aan bij uw gezin of bezittingen. Het overlijden van een partner, een scheiding, een nieuw huwelijk, een nieuw kind of kleinkind, de aankoop van een huis in Türkiye, het starten van een bedrijf of een verhuizing naar het andere land kan aanleiding zijn om het document opnieuw te laten beoordelen. Een testament past zich niet vanzelf aan iedere verandering aan.

Hetzelfde geldt voor een levenstestament. De aangewezen vertegenwoordiger is misschien niet meer bereikbaar of niet langer de juiste vertrouwenspersoon. Denk ook na over de vraag of één persoon zelfstandig mag handelen of twee personen samen, en over verantwoording, toezicht en een tweede handtekening bij belangrijke transacties. Om financieel misbruik te helpen voorkomen, moet het document niet alleen bevoegdheden geven, maar waar nodig ook controle regelen.

Bewaar de Nederlandse en Turkse documenten samen in één familiedossier. Zorg dat ten minste één vertrouwenspersoon weet waar het ligt.

ZEVEN VRAGEN DIE GEZINNEN ZICH NU MOETEN STELLEN

Beantwoordt u één van de eerste vier vragen met ‘ja’, of één van de laatste drie met ‘nee’ of ‘dat weet ik niet’? Dan is het verstandig uw voorbereiding met een deskundige door te nemen.

Het is niet alleen belangrijk wat er in uw documenten staat, maar ook of ze te vinden zijn. Via het Centraal Testamentenregister kan worden nagegaan of er een testament bestaat. Voor de registratie en inzage van een levenstestament gelden afzonderlijke regels. Bewaar ook Turkse eigendomsgegevens, bankinformatie, bevolkingsdocumenten, oude volmachten en contactgegevens van adviseurs in een overzichtelijk dossier dat uw familie kan vinden.

TOT SLOT: LAAT UW KINDEREN OOK EEN OVERZICHTELIJK DOSSIER NA

Over een erfenis praten, roept de dood niet dichterbij. Het is juist een manier om uw familie tijdens uw leven te beschermen. Hoe waardevol een huis of bankrekening ook is, onduidelijke afspraken kunnen broers en zussen tegenover elkaar zetten. Een heldere, actuele regeling die rekening houdt met beide rechtsstelsels laat de nabestaanden naast geld ook iets anders kostbaars na: rust.

De bijeenkomst in Almere liet mij opnieuw zien dat dit voor de Turkse gemeenschap in Nederland veel meer is dan een algemeen juridisch onderwerp. In ruim een halve eeuw migratie hebben wij in twee landen een leven opgebouwd. Nu is het tijd om ervoor te zorgen dat de opbrengst van dat leven onze kinderen zekerheid geeft en geen problemen bezorgt.

BELANGRIJK: Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen persoonlijk juridisch of fiscaal advies. Laat een internationale nalatenschap beoordelen door een Nederlandse notaris, een deskundige in het Turkse recht en zo nodig een belastingadviseur, afgestemd op uw eigen gezinssituatie.

                                           *****************

VASTGESTELDE NIEUWSPORTALS DIE MIJN ARTIKELEN PUBLICEREN