Geri
16 Kasım 2026 2026

DENK PARTİSİ GERÇEĞİ: ÜÇ SANDALYEYLE BÜYÜK HESAPLARI DEĞİŞTİREN PARTİYİ KÜÇÜMSEMEYİN

Vergi planı, Temsilciler Meclisi’nden 76’ya karşı 74 oyla geçti. DENK’in üç oyu, çoğunluğun oluşmasında belirleyici oldu.

Denk lideri Van Baarle, çalışanların ay sonunda elinde daha fazla para kalması için destek verdiklerini anlatıyor. Temsilin, geçim hesabındaki karşılığı da böylece görünür oluyor.

Yıllar önce DENK’e açıkça destek veren bir gazeteci olarak, bugün de aynı soruyu soruyorum: Bir partinin ağırlığını yalnız sandalye sayısıyla mı ölçeceğiz?

VVD’nin öfkesi, koalisyonun kırılganlığını yeniden ortaya çıkardı. Daha önceki “Bu koalisyon çok yakında düşer” değerlendirmem de yerinde duruyor; siyasetin takvimi ise kendi bildiğini okuyor.

(Haberin Hollandacası, Türkçe haberin hemen altında.
De Nederlandse versie staat direct onder de Turkse tekst.)


                        İlhan KARAÇAY yazdı:

Değerli Okurlarım,

Siyasette bazen üç sandalye, uzun uzun kurulmuş hesapların tam ortasına yerleşir. DENK’in son vergi oylamasındaki rolü, bunun somut bir örneği oldu. Üç milletvekilli bir parti, hükümetin ihtiyaç duyduğu çoğunlukta belirleyici yer tuttu. Bu tabloya bakıp, hâlâ “Bunlardan ne olur?” diye soranlara, cevabı bu defa Meclis’in oy sayıları veriyor.

ÜÇ OYUN DEĞİŞTİRDİĞİ HESAP

DENK’in üç milletvekili, soldan sağa Stephan van Baarle, Doğukan Ergin ve Ismail el Abassi.

Bildiğiniz gibi, İşçi Partisi ile Yeşil Sol’un birleşmesinden doğan PRO ile, Avrupa Birliği bütünleşmesini savunan Volt, hükümetin 2027 Vergi Planı’nda değişiklik yapılması için ortak bir öneri sundu. Koalisyonun en büyük ortağı D66 ile Hıristiyan Demokratlar Birliği CDA, görüşmeler sonucunda bu önerinin değiştirilmiş biçimi üzerinde uzlaşırken, Dilan Yeşilgöz liderliğindeki VVD sert biçimde karşı çıkıyordu.

Önerinin temelinde, vergi yükünün bir bölümünü çalışanların omuzlarından alıp, büyük servetlerden elde edilen kazançlara kaydırmak vardı.

Kamuoyunda “milyonerler vergisi” diye anılan düzenlemeyle, varlıklı kesimlerden daha fazla katkı alınması, buna karşılık çalışanların gelir vergisinin hafifletilmesi amaçlanıyordu. Varılan uzlaşma, servet sahiplerinden yaklaşık bir milyar euro daha fazla vergi alınmasını ve gelir vergisinde aynı tutarda indirim yapılmasını öngörüyordu.

VVD ise bu değişikliğin, girişimcilere ve yatırım ortamına zarar vereceğini savunuyor, koalisyon anlaşmasına aykırı olduğunu söylüyordu.

Böylece aynı hükümetin ortakları, vergi yükünün nasıl paylaşılacağı konusunda karşı karşıya geldi. Bir tarafta D66 ile CDA, diğer tarafta VVD vardı. Ortakların aynı kabine masasında oturması, Meclis’te aynı yönde oy kullanacakları anlamına gelmiyordu.

12 Kasım’da, 2027 Vergi Planı için yapılan son oylamada 76 milletvekili kabul, 74 milletvekili ret oyu verdi. DENK, kabul oyu kullanan partiler arasındaydı. Üç milletvekili karşı oy kullansaydı, aynı katılımla tablo 73 kabul, 77 ret olacaktı. Üçü de çekimser kalsaydı, 73 kabul oyuna karşı 74 ret oyu bulunacaktı. Yani bu oylamada DENK’in desteği, gerçekten belirleyiciydi.

Bu başarıda, planı destekleyen diğer partilerin de payı var elbette. DENK’in farkı ise, üç milletvekiliyle, kabul ile ret arasındaki dengeyi değiştirebilmesiydi. Küçük görülen bir partinin, büyük bir kararda ne kadar etkili olabileceği böylece ortaya çıktı.

Önemli olan şu: Muhalefette bulunan küçük bir parti, büyük bir mali düzenlemede pazarlık gücüne sahip olabildi. Hükümette bakanı bulunmadan da, insanların hayatını etkileyecek bir kararın alınmasında rol oynayabildi.

Fakat bir ayrıntıyı da yerli yerine koyalım. Plan, Temsilciler Meclisi’nden geçti; henüz bütün yasama süreci tamamlanmış değil. Senato aşaması önümüzde duruyor. Dolayısıyla bugün, kesinleşmiş bütün sonuçların sevincinden önce, Meclis’te ortaya çıkan siyasi ağırlığı konuşuyoruz.

VAN BAARLE NE SÖYLÜYOR

Van Baarle geen lijsttrekker meer voor DENK na conflict over kandidatenlijst | Politiek | NU.nl
Van Baarle: “Gerçekten tarihî bir gündü.”

Stephan van Baarle, DENK’in sosyal medya hesabında yayımlanan açıklamasında, çalışanların daha az vergi ödeyerek ay sonunda ellerinde daha fazla para tutabilmesine katkı verdiklerini söylüyor. Akaryakıtta yaklaşık 10 euroluk ek artışı önlediklerini de savunuyor. Bu tutarı her litreye veya her aileye uygulanacak sabit bir kazanç gibi okumamak gerekir.

Açıklamada, uçak biletlerinin daha da pahalanmasını önleme iddiası ve faturalarını ödeyemeyen insanlara yardımcı olmak için ileride atılacak adımlar da var.
Van Baarle’nin siyasi mesajı ise açık: DENK’in oyları önem taşıyor, partisi sonucu etkileyebiliyor ve bu etkinin büyümesini istiyor.

Vergi yükünün hafiflemesi, ücretlere zam yapıldığı anlamına gelmiyor. Çalışanın elinde kalacak net tutar, gelirine ve düzenlemelerin bütününe bağlı. Faturasını ödeyemeyenler için ileride atılacağı söylenen adımların da, uygulamada takipçisi olmak gerekiyor.

Benim dikkatimi çeken ise, temsil meselesinin gündelik hayata bağlanması. İnsanların adının doğru söylenmesi, kimliğine saygı duyulması kadar, evine götürdüğü paranın da konuşulması gerekiyor. Van Baarle, bu oylamadaki desteği tam da o geçim hesabı üzerinden anlatıyor.

DENK HANGİ İHTİYAÇTAN DOĞDU

Kuzu en Öztürk als groep in Tweede Kamer | Trouw
Selçuk Öztürk ve Tunahan Kuzu

DENK’in hikâyesi, Tunahan Kuzu ve Selçuk Öztürk’ün 2014’te İşçi Partisi grubundan ayrılmasına uzanıyor. İki milletvekili, 9 Şubat 2015’te yeni hareketi tanıttı.
2017 seçimlerinde kazanılan üç sandalye, kuruculara ve Farid Azarkan’a Meclis’te birlikte çalışma imkânı verdi. Bugünkü grubun başında ise Stephan van Baarle bulunuyor.

Kuruluş gerekçesinde, ayrımcılıkla mücadele ve sesini siyasette yeterince duyuramadığını düşünen insanların temsili vardı. Böyle bir oluşumun değerini anlamak için, herkesin bütün görüşlerinde anlaşmasını bekleyemeyiz. Demokratik temsil, farklı hayat tecrübelerinin karar alınan yere taşınmasıyla anlam kazanır.

Bir iş başvurusunda soyadının önüne geçtiğini düşünen genç, okulda çocuğunun eşit fırsat bulmasını isteyen anne, kamu kurumundan adil muamele bekleyen vatandaş, bu tartışmanın içindedir. Bu insanların sorunlarını Meclis gündemine taşıma iddiası, başlı başına ciddi bir siyasi sorumluluktur.

Partinin sosyal ve ekonomik çizgisinde, yoksullukla mücadele, gelir dağılımı ve kamu hizmetleri de yer alıyor. Son vergi oylamasını, bu geçmişin yanına koyunca, DENK’in yalnız kimlik tartışmaları üzerinden okunmasının neden eksik kaldığı daha iyi anlaşılıyor.

Üstelik göçmen kökenli olmak, insanın hep “yabancı” kalması demek değildir. Burada doğmuş, burada çalışmış, burada vatandaş olmuş insanları da konuşuyoruz. DENK’in temsil iddiasını değerlendirirken, eşit yurttaşlık ihtiyacını görmemiz gerekiyor.

GEÇİM MESELESİNİN PASAPORTU YOK


DENK’in önceki döneminden bir arşiv karesi: Farid Azarkan ve Tunahan Kuzu.

DENK’in göçmen kökenli insanlar bakımından yararını anlatırken, her sorunu yalnız köken üzerinden açıklamak da doğru olmaz. Kira ödeyen, mutfak alışverişi yapan, çocuğunu okutan insanın geçim sıkıntısı, komşusunun kökenine göre değişmez. Aynı düşük ücret, aynı yüksek fatura, farklı ailelerin kapısını çalabilir.

Bu nedenle, çalışanların üzerindeki vergi yükünün hafifletilmesine destek vermek, yalnız bir topluluğu ilgilendiren bir tutum değildir. Böyle bir düzenlemeden şartları uygun olan herkes yararlanabilir. DENK’in bu konuda söz sahibi olması, temsil ettiği seçmenlerin sorunlarını ülkenin ortak gündemine bağlayabildiğini de gösterir.

Nitekim Doğukan Ergin, 10 Kasım’daki vergi görüşmesinde, fiyatları yükselen akaryakıt ve alışveriş üzerindeki vergilerin düşürülmesini istedi. Bu talebin dile getirilmesiyle, bütünüyle kabul edilmiş olması elbette aynı şey değil. Ama DENK’in, geçim sorununu Meclis gündemine hangi somut başlıklarla taşıdığını gösteren bir örnek.

Bir milletvekilinin, ayrımcılığa uğradığını söyleyen insanın derdini dinlemesi önemlidir. Aynı milletvekilinin, vergi düzenlemesinde o insanın cebini düşünmesi de önemlidir. Temsilin kıymeti, bu iki alan arasında bağ kurabildiğinde artar.

Burada sonucu ölçeceğimiz yer, ilerideki uygulama olacaktır. Kim, hangi gelir düzeyinde, ne kadar yararlanacak? Vergi indiriminin yanında başka giderler artacak mı? Faturasını ödeyemeyenler için sözü edilen adımlar atılacak mı? Desteğin hesabını sorabilmek, onu anlamlı kılan demokratik denetimdir.

Benim bu oylamadan çıkardığım ders şu: İnsanların hayatına yarayan bir sonuca katkı verebilmek için, mutlaka büyük bir partinin içinde olmak gerekmiyor. Bazen müzakere edebilen üç milletvekili, seçmenine somut bir siyasi karşılık gösterebiliyor.

BEN DENK İÇİN NEDEN AÇIKÇA YAZDIM


DENK’e destek çağrısı yaptığım 11 Mart 2021 tarihli yazımda kullandığım portre.

Ben bu konuda rengini bugün belli edenlerden değilim. 11 Mart 2021 tarihli yazımda, açıkça DENK’e oy verilmesini istemiştim. Ayrımcılık karşısında temsilin, çocukların geleceğinin ve sosyal hakların önemini anlatmıştım. Okuyucunun serbest tercihine saygımı belirterek, kendi görüşümü saklamamıştım.

16 Kasım 2023’te de, “Hollanda seçimlerinde benim oyum DENK Partisi’ne” başlığıyla yazdım. Van Baarle’nin haksızlıklar karşısında susmamasını ve Filistin meselesindeki tutumunu değerlendirdim. Kendi siyasi tercihim olduğunu, okuyucumdan gizlemedim.

Bugün o yazıları yeniden açınca, aradan geçen zamanın getirdiği önemli bir fark görüyorum. O gün temsilin gerekli olduğunu savunuyordum. Bugün, o temsilin bir Meclis oylamasındaki belirleyici karşılığını da gösterebiliyorum. Seçmenin verdiği oyun, gerektiğinde nasıl bir ağırlık taşıyabildiği önümüzde duruyor.

Gazetecinin kanaati olabilir. Benim için esas olan, kanaatimi haberin içine saklamadan, açıkça söylemek ve olguları doğru aktarmaktır. Desteklediğim bir partinin yanlışını görmezden gelirsem, kendi sözüme de zarar vermiş olurum. Nitekim DENK’in iç sorunlarını da yazdım; bugün o sayfaları kapatmış değilim.

Bu nedenle, son oylamayı anlatırken rahatım. Ne başkasının başarısını DENK’e mal etmeye ihtiyacım var, ne DENK’in katkısını sırf küçük bir parti olduğu için eksiltmeye.

ELEŞTİRİ BAŞKA KÜÇÜMSEME BAŞKA

DENK’in 2023 seçim dönemindeki adaylarını gösteren arşiv görseli. Bugünkü aday listesi değildir.

9 Ağustos 2025 tarihli analizimde, DENK’in iç mücadelelerini ve geleceğini tartışmıştım. Seçmen güveni, parti içindeki anlaşmazlıklar ve temsil sorumluluğu üzerinde durmuştum. Bir partinin yararlı olmasını istemek, yönetimindeki her davranışa alkış tutmayı gerektirmez.

DENK’i eleştiren herkes için “iradesiz” demem. Seçmenin başka bir partiye inanması, programın bazı maddelerine itiraz etmesi veya yöneticileri yetersiz bulması, en doğal hakkıdır. Fakat hiçbir somut işine bakmadan, yalnız “Bunlardan bir şey olmaz” diye kestirip atmak da siyasi değerlendirme sayılmaz.

İnsanın kendi kararını vermek yerine, güçlü görünenlerin küçümseyici sözlerini tekrarlaması, iradesini de başkasının eline bırakmasıdır. Bunu söylemek için kimseye bağırmaya gerek yok. “Üç kişi ne yapabilir?” diyen dostumuza, tatlı tatlı, “Son oylamanın hesabına birlikte bakalım mı?” diye sorabiliriz.

Siyasetin ilginç tarafı şudur: Uzaktan küçük görülen bir parti, oyuna ihtiyaç duyulduğunda birden ciddiye alınır. Dün kapısından geçmeyenler, bugün görüşmeye gider. Bu durum, o partinin her konuda haklı olduğunu kanıtlamaz. Fakat yok sayma alışkanlığının ne kadar kolay boşa çıkabildiğini gösterir.

Benim ölçüm, bir partinin tabelasının büyüklüğü değil, yaptığı işin karşılığıdır. DENK de bu ölçüyle değerlendirilmeli. İyi yaptığı iş teslim edilmeli, eksik bıraktığı iş sorulmalı. Peşin küçümsemenin yerini, kendi aklımızla verdiğimiz hüküm almalı.

BU KOALİSYON ÇOK YAKINDA DÜŞER DEMİŞTİM

Koalisyonun kriz görüşmeleriyle gündeme gelen Hilversum’daki De Zwaluwenberg yerleşkesi.

Daha önce yayımladığım değerlendirmede, “Bu koalisyon çok yakında düşer” demiştim. Düşme işi, benim “çok yakında” sözüme pek uymadı, biraz uzadı. Siyaset bu işte! Bazen ortaklar birbirine dayanamaz, ama ayrılığın hesabını yapınca aynı masada biraz daha oturur.

24 Şubat 2026 tarihli “Hollanda’nın yeni azınlık hükümeti umut vermiyor” analizimde de, yapının kırılganlığını ve her önemli karar için dışarıdan destek bulma zorunluluğunu anlatmıştım. Son vergi tartışması, bu sorunun günlük siyasette nasıl bir gerilime dönüşebildiğini gösterdi.

Yukarıda anlattığım vergi anlaşmazlığı, bu kırılganlığın son örneği oldu. İşin siyasi cilvesine bakınız: VVD’li Maliye Bakanı’nın savunduğu vergi planına, kendi partisinin Meclis grubu karşı çıkarken, muhalefetteki DENK kabul oyu verdi. Aynı hükümetin içinde anlaşamayanlar, dışarıdan gelen üç oyun belirleyici olduğu bir sonuçla karşılaştılar.

VVD, kendi açıklamasında hem girişimciler bakımından içerik düzeltmesi, hem de ortaklığın siyasi dengesinde değişiklik istiyor. Jetten ise 13 Kasım’daki basın toplantısında, ilişkileri düzeltmek için görüşmelerin süreceğini ve hükümetin kabul edilen teklifleri Senato’da savunacağını söyledi.

15 Kasım’da bu dosya hazırlanırken, kriz görüşmeleri sürüyordu. Hükümetin düşmüş olduğunu yazamayız. Ama yalnızca görüşmeler devam ediyor diye, güven sorununun çözülmüş olduğunu da söyleyemeyiz.

BUNDAN SONRA HANGİ YOLLAR AÇIK

İlk ihtimal, ortakların yeni çalışma kuralları üzerinde anlaşarak devam etmesi. VVD, kendi seçmenine gösterebileceği bazı güvenceler arayabilir; D66 ve CDA da muhalefetle destek arayışını sürdürebilecekleri bir alan isteyebilir. Böyle bir uzlaşma, hükümete zaman kazandırır. Kalıcı istikrar sağlayıp sağlamadığı ise sonraki bütçe ve yasa görüşmelerinde belli olur.

İkinci ihtimal, hükümetin dışarıdan aldığı desteği daha düzenli bir anlaşmaya bağlamaya çalışmasıdır. Ancak bir partiyi masaya davet etmekle, Meclis’te ve Senato’da güvenilir çoğunluk oluşturmak aynı şey değildir. Ortakların programları, kabul edebilecekleri tavizler ve iki meclisteki oy dağılımı birlikte hesaba katılmalıdır.

Üçüncü ihtimal, anlaşmazlığın büyümesi ve VVD’nin ortaklıktan çekilmesidir. Böyle bir durumda hükümetin geleceği, istifalar ve yeni siyasi temaslar gündeme gelebilir. Seçime gitmek önemli bir olasılıktır, fakat bir ortağın ayrılmasıyla ertesi gün sandık kurulmaz. Önce ortaya çıkan siyasi ve anayasal sürecin nasıl yönetileceği görülür.

Bir de siyasetin çok sevdiği dördüncü yol var: Sonuca bağlanmayan gerilimi, yeni bir toplantı tarihine taşımak. Bu yol, bir süre herkesin kendi tabanına konuşmasına imkân verir. Fakat ülkenin yönetimi bakımından belirsizliği uzatır. Ay sonunu hesaplayan insanın da, her hafta yeni bir koalisyon hesabını izlemeye sabrı sınırlıdır.

Benim değerlendirmem, bu ortaklığın güven sorununun bir basın açıklamasıyla kolayca giderilemeyeceği yönünde. Bununla birlikte, siyasette ayrılmanın bedeli, bazen birlikte kalmanın sıkıntısından daha ağır hesaplanır. Koalisyonun ömrünü uzatan etkenlerden biri bu olabilir. Bir tarih verip kesin düşüş ilan etmek yerine, hangi anlaşmazlıkların giderilip giderilmediğine bakmak daha öğretici.

Bu arada vergi planının Senato aşaması devam edecek. İlk mecliste kazanılan çoğunluk, ikinci mecliste kendiliğinden oluşmuyor. Sonucun vatandaşın hayatına yansıması için, bu sürecin de tamamlanması gerekiyor.

Hollanda’da siyasi tartışma kültüründen bir arşiv karesi. Görsel, 2023 seçim döneminden olup bugünkü koalisyon görüşmelerini göstermemektedir.

DENK İÇİN DE BİR SORUMLULUK SINAVI

DENK’in 2023 seçim afişinde, bugünkü üç milletvekili de yer alıyor. Arşiv afişindeki tarih, 2023 seçimine aittir.

DENK’in bundan sonra yapması gereken, bu oylamadaki etkisini seçmenine açık biçimde anlatmak ve verdiği desteğin sonuçlarını izlemek. Hangi değişikliğe neden destek verdi? Son görüşmelerde ne konuşuldu? Faturasını ödeyemeyen insanlar için sözü edilen adımların takvimi ne? Siyasi ağırlığın büyümesi, bu sorulara cevap verme yükünü de büyütür.

Benim geçmişte destek verdiğim temsil anlayışı, tam burada önem kazanıyor. İnsanların sesini Meclis’e taşımak, sonra da o sesin hangi kararda nasıl bir karşılık bulduğunu anlatmak gerekiyor. DENK’in bu haftaki başarısı, bu bakımdan görülebilir bir örnek sunuyor. Devamını getirmek ise partinin kendi sınavı olacak.

DENK’i küçümseyen dostlarıma da, gönül kırmadan şunu söylemek isterim: Bir partiyi sevmeyebilirsiniz. Ama yaptığı işe bakmadan değersiz sayarsanız, kendi değerlendirmenizi de eksik bırakırsınız. Bu ülkede siyasetin yalnız büyük partilerin arasında yürüdüğünü sananlara, son oylama küçük bir hesap dersi verdi.

Üç sandalye, 150 sandalyeli Meclis’in tamamı değildir. Fakat bu defa, o Meclis’te çoğunluğun oluşmasında belirleyici oldu. DENK gerçeği üzerine konuşmaya, buradan başlayabiliriz.

YAZILARIMI MİLYONLARA ULAŞTIRAN DOST HABER PORTALLARI

                                                       **********

                                      NEDERLANDSE VERSIE

DE WERKELIJKHEID VAN DENK: ONDERSCHAT DE PARTIJ NIET DIE MET DRIE ZETELS DE POLITIEKE VERHOUDINGEN VERANDERT

Het belastingplan werd met 76 tegen 74 stemmen aangenomen door de Tweede Kamer. De drie stemmen van DENK waren beslissend voor het ontstaan van een meerderheid.

Van Baarle legt uit dat zijn partij steun gaf om werkenden aan het einde van de maand meer geld te laten overhouden. Zo wordt ook zichtbaar wat politieke vertegenwoordiging voor de portemonnee kan betekenen.

Als journalist die jaren geleden openlijk steun uitsprak voor DENK, stel ik vandaag opnieuw dezelfde vraag: meten we het gewicht van een partij uitsluitend aan haar aantal zetels?

De woede van de VVD heeft de kwetsbaarheid van de coalitie opnieuw blootgelegd. Mijn eerdere uitspraak, “Deze coalitie valt binnenkort”, staat er nog altijd; de politieke agenda trekt zich er alleen weinig van aan.


              İlhan KARAÇAY schreef:

Beste lezers,

Soms zetten drie zetels zorgvuldig gemaakte politieke rekensommen op hun kop. De rol van DENK bij de recente stemming over het belastingplan was daar een concreet voorbeeld van. Een partij met drie Kamerleden was beslissend voor de meerderheid die het kabinet nodig had. Wie dan nog vraagt: “Wat kunnen zij nu helemaal bereiken?”, krijgt ditmaal antwoord van de stemverhoudingen in de Tweede Kamer.

HOE DRIE STEMMEN DE UITKOMST VERANDERDEN

De drie Kamerleden van DENK, van links naar rechts: Stephan van Baarle, Doğukan Ergin en Ismail el Abassi.

Zoals u weet, dienden PRO, ontstaan uit de fusie van de PvdA en GroenLinks, en Volt, dat Europese integratie voorstaat, gezamenlijk een voorstel in om het Belastingplan 2027 van het kabinet te wijzigen. Na onderhandelingen bereikten D66, de grootste coalitiepartij, en het CDA overeenstemming over een aangepaste versie van dat voorstel. De VVD onder leiding van Dilan Yeşilgöz verzette zich er echter fel tegen.

De kern van het voorstel was om een deel van de belastingdruk te verschuiven van werkenden naar inkomsten uit grote vermogens.

De regeling, in het publieke debat bekend als de “miljonairsbelasting”, moest vermogenden meer laten bijdragen en tegelijkertijd de inkomstenbelasting voor werkenden verlagen. Het bereikte compromis voorzag in ongeveer één miljard euro extra belasting bij vermogenden en een even grote verlaging van de inkomstenbelasting.

De VVD stelde daartegenover dat deze wijziging ondernemers en het investeringsklimaat zou schaden en in strijd was met het coalitieakkoord.

Zo kwamen de partijen binnen hetzelfde kabinet tegenover elkaar te staan over de verdeling van de belastingdruk. Aan de ene kant D66 en het CDA, aan de andere kant de VVD. Samen aan de kabinetstafel zitten betekende nog niet dat zij in de Kamer hetzelfde zouden stemmen.

Op 12 november stemden bij de eindstemming over het Belastingplan 2027 76 Kamerleden voor en 74 tegen. DENK behoorde tot de voorstemmers. Hadden de drie Kamerleden tegengestemd, dan was de uitslag bij dezelfde opkomst 73 voor en 77 tegen geweest. Hadden zij zich alle drie onthouden, dan waren er 73 voorstemmen tegenover 74 tegenstemmen geweest. De steun van DENK was bij deze stemming dus werkelijk beslissend.

Natuurlijk hadden ook de andere partijen die het plan steunden een aandeel in dit resultaat. Het bijzondere aan DENK was dat de partij met drie Kamerleden de balans tussen aannemen en verwerpen kon veranderen. Daarmee werd zichtbaar hoeveel invloed een klein geachte partij op een groot besluit kan hebben.


Stephan van Baarle legt in Café Kockelmann uit waarom zijn partij het belastingplan steunde.

Daar gaat het om: een kleine oppositiepartij wist onderhandelingsmacht te verwerven bij een grote fiscale regeling. Ook zonder een minister in het kabinet kon zij invloed uitoefenen op een besluit dat het leven van mensen raakt.

Eén kanttekening hoort daar wel bij. Het plan is door de Tweede Kamer aangenomen, maar het wetgevingstraject is nog niet afgerond. De behandeling in de Eerste Kamer moet nog volgen. We spreken vandaag dus over het politieke gewicht dat in de Tweede Kamer zichtbaar werd, terwijl de uiteindelijke uitwerking nog moet volgen.

WAT ZEGT VAN BAARLE

Van Baarle geen lijsttrekker meer voor DENK na conflict over kandidatenlijst | Politiek | NU.nl
Van Baarle: “Het was echt een historische dag.”

In de verklaring die via het sociale media-account van DENK werd verspreid, zegt Stephan van Baarle dat zijn partij eraan heeft bijgedragen dat werkenden minder belasting betalen en aan het einde van de maand meer overhouden. Hij stelt ook dat een extra stijging van ongeveer tien euro bij het tanken is voorkomen. Dat bedrag moet niet worden gelezen als een vast voordeel per liter of voor ieder gezin.

In de verklaring gaat het ook over het voorkomen van nog duurdere vliegtickets en over toekomstige stappen om mensen te helpen die hun rekeningen niet kunnen betalen.
De politieke boodschap van Van Baarle is duidelijk: de stemmen van DENK tellen mee, zijn partij kan de uitkomst beïnvloeden en hij wil die invloed verder vergroten.

Een lagere belastingdruk betekent niet dat de lonen zijn verhoogd. Hoeveel een werkende netto overhoudt, hangt af van het inkomen en het geheel aan maatregelen. Ook moet worden gevolgd of de aangekondigde stappen voor mensen die hun rekeningen niet kunnen betalen daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Wat mij vooral opvalt, is de verbinding tussen politieke vertegenwoordiging en het dagelijks leven. Het is belangrijk dat iemands naam goed wordt uitgesproken en dat diens identiteit wordt gerespecteerd. Maar ook het geld dat iemand mee naar huis neemt, moet ter sprake komen. Van Baarle verklaart de steun bij deze stemming juist vanuit die bestaanszekerheid.

UIT WELKE BEHOEFTE ONTSTOND DENK

Kuzu en Öztürk als groep in Tweede Kamer | Trouw
De oprichters van DENK: Selçuk Öztürk en Tunahan Kuzu.

De geschiedenis van DENK voert terug naar het vertrek van Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk uit de PvdA-fractie in 2014. Op 9 februari 2015 presenteerden de twee Kamerleden hun nieuwe beweging.
De drie zetels die bij de verkiezingen van 2017 werden behaald, gaven de oprichters en Farid Azarkan de mogelijkheid om samen in de Kamer te werken. Tegenwoordig staat Stephan van Baarle aan het hoofd van de fractie.

De strijd tegen discriminatie en de vertegenwoordiging van mensen die zich onvoldoende gehoord voelden in de politiek vormden de aanleiding voor de oprichting. Om de waarde van zo’n beweging te begrijpen, hoeven we niet te verwachten dat iedereen het over al haar standpunten eens is. Democratische vertegenwoordiging krijgt betekenis wanneer verschillende levenservaringen worden ingebracht op de plek waar besluiten vallen.

De jongere die bij een sollicitatie het gevoel heeft dat zijn achternaam zwaarder weegt dan zijn kwaliteiten, de moeder die gelijke kansen voor haar kind op school wil en de burger die een eerlijke behandeling door een overheidsinstantie verwacht, maken allemaal deel uit van dit verhaal. Alleen al de ambitie om hun problemen op de Kameragenda te zetten, brengt een grote politieke verantwoordelijkheid met zich mee.

Tot de sociaaleconomische koers van de partij behoren ook armoedebestrijding, inkomensverdeling en publieke voorzieningen. Wie de recente belastingstemming naast die achtergrond legt, begrijpt beter waarom het tekortschiet om DENK uitsluitend vanuit identiteitsdebatten te bekijken.

Bovendien betekent een migratieachtergrond niet dat iemand altijd een “buitenlander” blijft. We spreken ook over mensen die hier geboren zijn, hier werken en hier staatsburger zijn geworden. Bij het beoordelen van de vertegenwoordiging die DENK nastreeft, moeten we de behoefte aan gelijkwaardig burgerschap zien.

BESTAANSZEKERHEID HEEFT GEEN PASPOORT


Een archiefbeeld uit een eerdere periode van DENK: Farid Azarkan en Tunahan Kuzu.

Wanneer we bespreken wat DENK voor mensen met een migratieachtergrond kan betekenen, is het evenmin juist om ieder probleem alleen vanuit afkomst te verklaren. Wie huur betaalt, boodschappen doet en kinderen naar school laat gaan, heeft niet afhankelijk van de afkomst van de buren moeite om rond te komen. Hetzelfde lage loon en dezelfde hoge rekening kunnen bij heel verschillende gezinnen op de mat vallen.

Steun voor het verlichten van de belastingdruk op werkenden gaat daarom niet slechts één gemeenschap aan. Iedereen die aan de voorwaarden voldoet, kan van zo’n regeling profiteren. Dat DENK hierover meebeslist, laat ook zien dat de partij de problemen van haar kiezers kan verbinden met de gemeenschappelijke agenda van het land.

Zo vroeg Doğukan Ergin tijdens de belastingbehandeling van 10 november om lagere belastingen op brandstof en boodschappen, waarvan de prijzen waren gestegen. Dat zo’n verzoek wordt gedaan, betekent uiteraard niet dat het ook volledig is ingewilligd. Het is wel een voorbeeld van de concrete onderwerpen waarmee DENK de kosten van het dagelijks leven op de Kameragenda zet.

Het is belangrijk dat een Kamerlid luistert naar iemand die zegt te worden gediscrimineerd. Het is ook belangrijk dat hetzelfde Kamerlid bij belastingmaatregelen aan diens portemonnee denkt. De waarde van vertegenwoordiging groeit wanneer die verbinding wordt gelegd.

De uiteindelijke toets ligt hier bij de uitvoering. Wie profiteert, bij welk inkomen en voor welk bedrag? Stijgen er naast de belastingverlaging misschien andere uitgaven? Komen de beloofde stappen voor mensen die hun rekeningen niet kunnen betalen er werkelijk? Verantwoording kunnen vragen over de gegeven steun, is de democratische controle die deze steun betekenis geeft.

De les die ik uit deze stemming trek, is deze: om bij te dragen aan een resultaat dat mensen helpt, hoef je niet per se deel uit te maken van een grote partij. Soms kunnen drie Kamerleden die weten te onderhandelen hun kiezers een concreet politiek resultaat laten zien.

WAAROM IK OPENLIJK VOOR DENK SCHREEF

Het portret dat ik gebruikte bij mijn artikel van 11 maart 2021, waarin ik opriep DENK te steunen.

Ik beken in deze kwestie niet pas vandaag kleur. In mijn artikel van 11 maart 2021 riep ik openlijk op om op DENK te stemmen. Ik beschreef het belang van vertegenwoordiging tegenover discriminatie, van de toekomst van kinderen en van sociale rechten. Met respect voor de vrije keuze van de lezer stak ik mijn eigen mening niet onder stoelen of banken.

Op 16 november 2023 schreef ik opnieuw onder de titel “Mijn stem bij de Nederlandse verkiezingen gaat naar DENK”. Ik besprak dat Van Baarle niet zweeg tegenover onrecht en ging in op zijn standpunt over Palestina. Ik verborg mijn eigen politieke voorkeur niet voor mijn lezers.

Wanneer ik die artikelen vandaag herlees, zie ik een belangrijk verschil dat de tijd heeft gebracht. Destijds verdedigde ik de noodzaak van vertegenwoordiging. Vandaag kan ik ook laten zien hoe die vertegenwoordiging bij een stemming in de Tweede Kamer beslissend werd. Voor ons ligt een voorbeeld van het gewicht dat de stem van een kiezer op het juiste moment kan krijgen.

Een journalist mag een mening hebben. Voor mij is het wezenlijke dat ik die mening openlijk uitspreek, in plaats van haar in het nieuws te verstoppen, en dat ik de feiten juist weergeef. Als ik fouten van een partij die ik steun zou negeren, zou ik ook mijn eigen geloofwaardigheid schaden. Ik heb dan ook over de interne problemen van DENK geschreven; die bladzijden zijn voor mij vandaag niet gesloten.

Daarom kan ik deze stemming met een gerust hart beschrijven. Ik hoef geen verdienste van anderen aan DENK toe te schrijven en evenmin de bijdrage van DENK kleiner te maken omdat het om een kleine partij gaat.

KRITIEK IS IETS ANDERS DAN MINACHTING


Archiefbeeld van de DENK-kandidaten uit de verkiezingsperiode van 2023. Dit is niet de huidige kandidatenlijst.

In mijn analyse van 9 augustus 2025 besprak ik de interne strijd en de toekomst van DENK. Ik ging in op het vertrouwen van de kiezer, de onderlinge meningsverschillen en de verantwoordelijkheid die vertegenwoordiging met zich meebrengt. Willen dat een partij nuttig werk doet, verplicht niemand om iedere handeling van haar bestuur toe te juichen.

Ik noem niet iedereen die DENK bekritiseert iemand zonder eigen wil. Een kiezer heeft het volste recht om in een andere partij te geloven, bezwaar te maken tegen onderdelen van het programma of bestuurders onvoldoende geschikt te vinden. Maar zonder naar concrete prestaties te kijken meteen zeggen: “Die bereiken toch niets”, is evenmin een politieke beoordeling.

Wie in plaats van zelf een oordeel te vormen slechts de kleinerende woorden herhaalt van mensen die machtig lijken, geeft ook zijn eigen oordeel uit handen. Om dat te zeggen hoeven we tegen niemand te schreeuwen. Aan een vriend die vraagt: “Wat kunnen drie mensen nu helemaal doen?”, kunnen we vriendelijk terugvragen: “Zullen we samen eens naar de uitslag van de laatste stemming kijken?”

Het merkwaardige aan politiek is dit: een partij die op afstand klein wordt gevonden, wordt opeens serieus genomen zodra haar stemmen nodig zijn. Mensen die gisteren aan haar deur voorbijliepen, komen vandaag op gesprek. Dat bewijst niet dat die partij overal gelijk in heeft. Het laat wel zien hoe gemakkelijk de gewoonte om haar te negeren door de werkelijkheid kan worden ingehaald.

Mijn maatstaf is de betekenis van het werk dat een partij doet, niet de grootte van haar naambord. Ook DENK moet langs die meetlat worden gelegd. Goed werk verdient erkenning, over wat ontbreekt moeten vragen worden gesteld. Vooringenomen minachting moet plaatsmaken voor een oordeel dat we met ons eigen verstand vormen.

IK ZEI DAT DEZE COALITIE BINNENKORT ZOU VALLEN


Landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum, in het nieuws vanwege het crisisoverleg van de coalitie.

In een eerdere publicatie schreef ik: “Deze coalitie valt binnenkort.” Dat vallen heeft zich niet helemaal aan mijn “binnenkort” gehouden; het duurt wat langer. Zo gaat dat in de politiek! Soms kunnen partners elkaar niet meer verdragen, maar blijven ze toch nog even aan dezelfde tafel zitten zodra ze uitrekenen wat uit elkaar gaan kost.

Ook in mijn analyse van 24 februari 2026, “Het nieuwe Nederlandse minderheidskabinet biedt weinig hoop”, beschreef ik de kwetsbaarheid van deze constructie en de noodzaak om voor ieder belangrijk besluit steun van buiten de coalitie te vinden. Het recente belastingdebat liet zien hoe dat probleem in de dagelijkse politiek tot spanningen kan leiden.

Het belastingconflict dat ik hierboven beschreef, was het jongste voorbeeld van die kwetsbaarheid. Kijk eens naar de politieke ironie: de eigen Kamerfractie van de VVD stemde tegen het belastingplan dat haar minister van Financiën verdedigde, terwijl oppositiepartij DENK voorstemde. De partijen die er binnen hetzelfde kabinet niet uitkwamen, werden geconfronteerd met een uitslag waarin drie stemmen van buitenaf beslissend waren.

In haar eigen verklaring vraagt de VVD zowel om inhoudelijke aanpassingen voor ondernemers als om een verandering van het politieke evenwicht binnen de coalitie. Jetten zei tijdens zijn persconferentie van 13 november dat de gesprekken om de verhoudingen te verbeteren zouden doorgaan en dat het kabinet de aangenomen voorstellen in de Eerste Kamer zou verdedigen.

Toen dit artikel op 15 november werd geschreven, was het crisisoverleg nog gaande. We kunnen niet schrijven dat het kabinet is gevallen. Maar alleen omdat de gesprekken doorgaan, kunnen we evenmin zeggen dat het vertrouwensprobleem is opgelost.

WELKE WEGEN LIGGEN ER NU OPEN

De eerste mogelijkheid is dat de partners afspraken maken over nieuwe werkregels en samen doorgaan. De VVD kan zoeken naar garanties die zij haar eigen kiezers kan voorhouden; D66 en het CDA kunnen ruimte willen behouden om bij de oppositie steun te zoeken. Zo’n compromis geeft het kabinet tijd. Of het ook blijvende stabiliteit oplevert, zal bij de volgende begrotings- en wetsbehandelingen blijken.

Een tweede mogelijkheid is dat het kabinet probeert de steun van buitenaf in een vastere afspraak onder te brengen. Maar een partij aan tafel uitnodigen is niet hetzelfde als een betrouwbare meerderheid in de Tweede én de Eerste Kamer organiseren. De programma’s van de partners, de concessies die zij kunnen accepteren en de stemverhoudingen in beide Kamers moeten samen worden bekeken.

Een derde mogelijkheid is dat het conflict verder oploopt en de VVD uit de coalitie stapt. Dan kunnen de toekomst van het kabinet, ontslagen van bewindspersonen en nieuwe politieke gesprekken aan de orde komen. Verkiezingen zijn een belangrijke mogelijkheid, maar het vertrek van één partner betekent niet dat de volgende dag de stembussen klaarstaan. Eerst moet blijken hoe het politieke en staatsrechtelijke vervolg wordt vormgegeven.

En dan is er nog een vierde route, waar de politiek graag gebruik van maakt: onopgeloste spanningen doorschuiven naar een nieuwe vergaderdatum. Zo kan iedereen nog een tijdje het eigen verhaal aan de eigen achterban vertellen. Voor het bestuur van het land verlengt dat echter de onzekerheid. Wie probeert aan het einde van de maand rond te komen, heeft maar beperkt geduld om iedere week weer nieuwe coalitieberekeningen te volgen.

Mijn inschatting is dat het vertrouwensprobleem binnen deze samenwerking zich niet gemakkelijk met één persverklaring laat oplossen. Tegelijkertijd wordt in de politiek de prijs van een breuk soms hoger ingeschat dan het ongemak van samen doorgaan. Dat kan een van de factoren zijn die de levensduur van de coalitie verlengen. Het is leerzamer te kijken welke meningsverschillen wel en niet worden opgelost dan een datum te noemen waarop het kabinet zeker zal vallen.

Intussen gaat het traject van het belastingplan in de Eerste Kamer verder. Een meerderheid in de ene Kamer ontstaat niet vanzelf ook in de andere. Ook dat traject moet worden afgerond voordat het resultaat zijn uitwerking kan krijgen in het leven van burgers.

Een archiefbeeld van het Nederlandse politieke debat. De foto is uit de verkiezingsperiode van 2023 en toont niet het huidige coalitieoverleg.

OOK VOOR DENK EEN PROEF VAN VERANTWOORDELIJKHEID


De drie huidige Kamerleden staan ook op deze verkiezingsposter van DENK uit 2023. De datum op de archiefposter heeft betrekking op de verkiezingen van 2023.

Wat DENK nu moet doen, is de eigen invloed bij deze stemming helder aan de kiezers uitleggen en volgen wat de gegeven steun oplevert. Welke wijziging steunde de partij en waarom? Wat is er tijdens de laatste gesprekken besproken? Wanneer komen de aangekondigde stappen voor mensen die hun rekeningen niet kunnen betalen? Met groter politiek gewicht groeit ook de verantwoordelijkheid om die vragen te beantwoorden.

De opvatting over vertegenwoordiging die ik eerder steunde, wordt juist hier belangrijk. De stem van mensen moet naar de Kamer worden gebracht, en vervolgens moet worden uitgelegd welk besluit die stem heeft beïnvloed en op welke manier. Het succes van DENK van deze week is daar een zichtbaar voorbeeld van. Een vervolg eraan geven wordt de eigen proef voor de partij.

Tegen vrienden die DENK onderschatten, wil ik zonder iemand te kwetsen dit zeggen: u hoeft een partij niet sympathiek te vinden. Maar als u haar waardeloos noemt zonder naar haar werk te kijken, blijft ook uw eigen beoordeling onvolledig. Wie denkt dat de politiek in dit land alleen tussen grote partijen wordt bedreven, kreeg bij de laatste stemming een klein lesje rekenen.

Drie zetels vormen niet de hele Tweede Kamer met haar 150 zetels. Maar ditmaal waren ze wel beslissend voor het ontstaan van een meerderheid in die Kamer. Daar kunnen we het gesprek over de werkelijkheid van DENK beginnen.

 

BEVRIENDE NIEUWSSITES BRENGEN MIJN ARTIKELEN BIJ MILJOENEN LEZERS…

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir