Gazeteci dostum Ziya Akçapar’ın oğlu, Hollanda’da birlikte çalışacağım 19’uncu büyükelçi oldu.

Burak Akçapar’la tanışma buluşmasında, baba mesleğinin hatıralarıyla benim yıllanmış muhabirlik defterim aynı masada açıldı.

Hollandaca konuşurken Belçikalı sanılan Akçapar, Türk basınıyla doğrudan iletişim için “kırmızı hat” önerdi.

Aksandan laleye uzanan neşeli sohbet, duvardaki imzalı Hürriyet kupürümle, Ahmet Benler’in acı hatırasına döndü.

Bu yazı, alışılmış bir büyükelçiyle tanışma haberi değil, gazeteci bir babanın oğluyla, 19 büyükelçi tanımış bir muhabirin, hatıralar ve latifeler eşliğinde buluşmasının hikâyesi.

(Haberin Hollandacası, Türkçe haberin hemen altında.
De Nederlandse versie staat direct onder de Turkse tekst.)

İlhan KARAÇAY yazdı:

Değerli Okurlarım,

Fark etmişsinizdir, son haftalarda sizlere, kalıplaşmış haber ve yorumların dışına çıkarak, daha canlı, daha samimi, sohbet eder gibi yazmaya özen gösteriyorum. Yaşananların yanında, o anların havasını, insanları, hatıraları ve yüzümüzde bir tebessüm bırakan ayrıntıları da aktarmak istiyorum.

Bugünkü yazım da aynı anlayışla kaleme alındı. Bir büyükelçiyle tanışma buluşmasını anlatırken, meslek hayatımın eski sayfalarını da açacak, kimi yerde gülümseyecek, kimi yerde hüzünleneceğiz. Buyurun, sohbetimize siz de katılın.

Meslek hayatım boyunca, Hollanda’da tam 19 büyükelçiyle tanışma ve çalışma olanağı buldum. Vahit Halefoğlu ile başlayan bu uzun yolculuğun on dokuzuncu tanışma toplantısında, karşımda Büyükelçi Burak Akçapar oturuyordu. Büyükelçime de söyledim. İnsan bunu dile getirince, ister istemez kendi kendine soruyor: “Ben mi çok kaldım, büyükelçiler mi çabuk değişti?”

Bu toplantıların haberini de çok yazdım. “Büyükelçi basın mensuplarını kabul etti, karşılıklı görüş alışverişinde bulunuldu, hatıra fotoğrafı çektirildi…”
Bunların hepsi doğru, ama okur da haklı olarak sorabilir: Peki İlhan, çayın yanında başka ne vardı?

Bu defa vardı kardeşim. Hem de epeyce vardı. Bir gazeteci babanın yetiştirdiği büyükelçi, Hollandaca konuşurken Belçikalı sanılmasını anlatıyordu. Gazeteciler de sırayla kendilerini tanıtırken, özgeçmiş okumakla yetinmeyip, meslek çantalarından hatıralar çıkarıyordu.

Lahey Büyükelçiliği Ahmet Benler Toplantı Salonu’nda, Türk çayı eşliğindeki buluşmada, resmî gündeme gazetecilik hatıraları da eşlik etti. Foto: Mustafa Koyuncu

BABA GAZETECİ OLUNCA EVDE DE HABER MESAİSİ VAR

Eylül ayında Hollanda’daki görevine başlayan ve 11 Kasım’da Kral Willem-Alexander’a güven mektubunu sunan Akçapar’la, 13 Kasım’daki buluşmamızın benim için ayrıca bir anlamı vardı. Babası Ziya Akçapar, iyi bir dostum ve aynı gazetede çalıştığım meslektaşımdı. Şimdi O’nun oğluyla, bu defa büyükelçi olarak karşı karşıyaydık.

Ziya Akçapar, Atina’da altı yıl muhabirlik yapmıştı. Oğlunun anlattıklarından anlaşılıyor ki, babanın gazeteciliği yalnızca gazete sütunlarında kalmamış, evin içine de taşınmış. Önüne bir metin koyup tercüme etmesini istiyor, başka bir metni özetletiyor, kimi zaman da okuldan alıp haber izlemeye götürüyormuş. Atina’da da, Kıbrıs’ta da, haberin saati ders programına pek uymuyormuş.

Bizim meslekte haber beklemez deriz ya, Ziya belli ki oğlunun okul çıkışını da her zaman beklememiş! Akçapar, kimi önemli gelişmelerin peşinde babasıyla koşarken, okulunu ve sınavını aksattığı zamanları da anlattı. Bugün geriye dönüp baktığında ise, bu gayriresmî gazetecilik okulunun mesleğine çok şey kattığını söylüyor.

Henüz 19 yaşındayken, Anadolu Ajansı’nın Atina bürosunda çalışması için üniversiteyi bırakmasını önerenler olmuş. Ciddi ciddi düşünmüş, sonunda öğrenimini tamamlamaya karar vermiş. İyi ki de kararını vermiş, yoksa bugün karşımızda bir büyükelçi yerine, belki yeni bir meslektaşımız oturacaktı. Tabii, o zaman toplantının haberini kimin yazacağına da ayrıca karar vermemiz gerekecekti.

Babasının verdiği tercüme ve özetleme işleri, yazıyla ilişkisini daha genç yaşta güçlendirmiş. Gördüğünü anlayabilmek, özü ayıklayabilmek ve başkasına aktarabilmek… Haberci için de, diplomat için de ne kadar gerekli işler. Akçapar’ın basına ilgisi, yalnızca görev icabı gösterilen bir yakınlık gibi durmuyordu. O, bu işin evde nasıl yaşandığını biliyordu.

YİRMİ BİR YAŞINDA BAŞLAYAN DİPLOMASİ YOLCULUĞU

Resmî özgeçmişi de yoğun bir meslek hayatını gösteriyor. 1967 İstanbul doğumlu Akçapar, Dışişleri’ne Aralık 1988’de, henüz 21 yaşındayken girmiş. Boğaziçi Üniversitesi’nde siyaset bilimi okumuş, Hamburg Üniversitesi’nde uluslararası hukuk doktorasını yapmış. Doha, Hamburg, NATO ve Washington görevlerinin ardından, Hindistan ve İspanya’da büyükelçilik, Dışişleri Bakan Yardımcılığı ve Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi nezdinde daimi temsilcilik üstlenmiş. Şimdi Lahey’de.

Silahsızlanmadan kriz yönetimine, dış politika planlamasından uluslararası güvenliğe uzanan alanlarda çalışmış, kitaplar yazmış, dersler vermiş. Kısacası, babasının verdiği yazı ödevleri, ilerleyen yıllarda hayli ciddi dosyalara dönüşmüş.

HOLLANDA’YA ALIŞTI AKSANI HENÜZ YERLEŞEMEDİ

Akçapar, Hollanda’ya geldiğinden beri yabancılık çekmediğini, sanki uzun yıllardır burada yaşıyormuş gibi hissettiğini söyledi. Benim bu ülkeye alışmamla O’nunki arasında elbette küçük bir süre farkı var. Ama insanın daha ilk aylarda kendisini evinde hissetmesi, iyi bir başlangıç.

Üstelik Hollandaca konuşmaya da başlamış. Yalnız, karşısındakiler aksanını bir türlü Hollanda’ya yerleştiremiyormuş. Önce Alman olup olmadığını soranlar çıkmış, şimdi de Belçikalı sananlar varmış. Diplomaside ülkenizi siz temsil ediyorsunuz, ama aksanınız bazen kendi dış politikasını yürütüyor!

Sohbet, Hollandaca ile Almancanın yakınlığına gelince, ben de dayanamadım. Hollandalıların millî marşında “Kanım Alman kanı” sözlerinin geçtiğini, İspanya Kralı’nın da anıldığını hatırlattım. Bu sözler, marşın tarihsel kahramanı Willem van Oranje’nin ağzından söyleniyor elbette. Bizim masada ise, dil sohbetini tarihe bağlamak için yeterli oldu.

İspanya’da büyükelçilik yapmış olan Akçapar, oradaki sohbetlerde İnebahtı Deniz Savaşı’nın nasıl hatırlandığını anlattı. O sırada Hollandalıların da İspanya’ya karşı mücadele ettiklerini hatırlatarak, iki ülkenin geçmişindeki ortak zemine işaret etti. Ben de Hollanda’daki Türkiye yerleşimiyle ilgili anlatıyı açtım. Büyükelçi, orayı ziyaret etmek istediğini söyledi.

LALEYİ VERMİŞİZ FINDIK BİZDE KALMIŞ

Tarih sohbetinin lalesiz kalması mümkün mü? Osmanlı topraklarından Avrupa’ya uzanan lalenin hikâyesi açılınca, Akçapar’ın fındık üzerinden yaptığı espri de masaya renk kattı: İyi ki onu da Hollandalılara kaptırmamışız, yoksa bir gün “Hollanda fındığı” mı diyecektik?

Ben de lalenin yolculuğundan söz ettim. Bu hikâyenin önemli isimleri arasında, Osmanlı ülkesinde elçilik yapan Busbecq ve botanikçi Carolus Clusius bulunuyor. Hollanda’daki ününün yerleşmesinde ise, Clusius’un Leiden’deki çalışmaları ve 1594’teki bahçe belirleyici bir yer tutuyor. Lalenin pasaportu bizim sohbetlerde hâlâ konuşulur, ama ticaretini Hollandalıların iyi yaptığına itiraz edecek pek kimse çıkmaz sanırım.

Yalnız Akçapar, geçmişi anlatıp orada kalmak istemiyor. Dört yüz yılı aşan diplomatik ilişkinin, bugünün ve yarının iş birliğine ne katabileceğini soruyor. Hatıraların tadı yerinde, ama büyükelçinin önündeki dosya, yalnızca hatıra defteri değil.

BÜYÜKELÇİYE ANLATTIĞIM LÂLENİN İZİNİ TRT İÇİN DE SÜRMÜŞTÜM

TRT’de yayımlanan röportajım için ziyaret ettiğimiz Leiden Üniversitesi Botanik Bahçesi’nde, dönemin bahçe yöneticisi Paul Kessler, bize Clusius’un lâle yetiştirdiği bölümü gösterirken.

Lâle konusu açılınca, TRT’de yayımlanan röportajım için Leiden Üniversitesi’nin botanik bahçesine yaptığımız ziyareti de hatırladım. Büyükelçiye anlattığım hikâyenin izini, daha önce kamerayla sürmüştüm. Dönemin bahçe yöneticisi Paul Kessler, bize Clusius’un lâle yetiştirdiği bölümü göstermişti.

Charles de l’Ecluse, yani daha çok bilinen adıyla Carolus Clusius, Busbecq aracılığıyla edindiği lâle soğanlarını da içeren koleksiyonuyla, Leiden’de lâlenin yetiştirilmesine ve tanınmasına önemli katkıda bulunmuştu. Sonrasında çiçeğe duyulan ilgi, soğanların elden ele dolaştığı büyük bir ticari tutkuya dönüştü.

Özellikle 1636 ve 1637’de fiyatlar öylesine yükseldi ki, bazı gözde lâle soğanlarına Amsterdam’da bir kanal evinin bedeline denk değerler biçiliyordu. Hollandalıların “tulpenmanie” dediği bu döneme, ben de “Hollanda’nın lâle devri” diyorum. Bizim topraklardan yola çıkan çiçek, burada hem gönüllere hem ticaret defterlerine yerleşmişti!

HOLLANDA ZENGİNLEŞİRSE BURADAKİ TÜRKLER DE KAZANIR

Akçapar’ın üzerinde durduğu düşüncelerden biri, Hollanda’nın refahı ile burada yaşayan insanlarımızın geleceğinin birbirinden ayrı olmadığıydı. Bu ülke daha müreffeh olursa, burada hayat kurmuş Türkler de bundan yararlanacak. İş kuran, çalışan, çocuk yetiştiren insanlarımız, iki ülke arasındaki ilişkinin doğrudan içinde.

Sohbette Türk toplumunu köprüye, hatta iki ülkeyi birbirine bağlayan bir tutkala benzetti. Köprü sözüne alışığız da, tutkal biraz daha evin içinden bir benzetme. Bazen diplomatik ilişkinin ihtiyacını, uzun cümlelerden daha iyi anlatabiliyor.

Türkiye’nin ulaşım, enerji ve ticaret bağlantılarıyla, Hollanda’nın limanları, teknolojisi ve dünyaya yayılan şirketleri arasında daha fazla iş birliği kurulabileceğini anlattı. Orta Koridor ve Irak üzerinden geliştirilen Kalkınma Yolu gibi projelerden söz etti. Türkiye’nin bağlantı imkânlarının, Hollandalılar bakımından da somut bir karşılığı olduğunu düşünüyor.

Ticaret ve karşılıklı yatırımları büyütme arzusunu, konuşmasında verdiği sayılar üzerinden dile getirdi. Burada önemli olan, mevcut sayıları bir başarı levhası gibi duvara asmak değil, daha fazlasının iki tarafa da kazandıracağını görmekti. Türkiye kazansın, Hollanda kazansın, aradaki insanlarımız da kazansın.
Büyükelçinin anlattığı hesabın özü buydu.

NATO’da aynı masada oturduğumuz Hollanda’nın, Avrupa Birliği içinde de Türkiye’yi daha iyi tanıyarak konuşmasını istediğini belirtti. Türkiye’nin Finlandiya’yla arabuluculuk, İspanya’yla Medeniyetler İttifakı alanlarında geliştirdiği girişimleri hatırlatarak, Hollanda’yla da dünyayı ilgilendiren ortak çalışmalar yapılabileceğini söyledi.

Buluşmanın ardından, Büyükelçi Burak Akçapar ve Türk medya temsilcileri, Büyükelçilik bahçesindeki geleneksel merdiven fotoğrafında bir araya geldi.

HERKES KENDİ KULVARINDA GÜÇLENSİN

Toplumumuzun dernekleri, kuruluşları ve farklı düşünceleri konusundaki yaklaşımını da anlattı. Herkesin kendi amacı, ilkesi ve çalışma alanına saygı gösterilmesini, insanların kendi kulvarlarında güçlenmesini önemsiyor. Millî bir mesele olduğunda insanlarımızın bir araya gelmesini bildiğini, bu bakımdan milletine güvendiğini söyledi.

Bu sözleri önemsiyorum. Hollanda’daki Türk toplumunu tek bir toplantı masasına, tek bir görüşe veya tek bir dernek tabelasına sığdırmak kolay değil. Zaten hayatın kendisi de böyle işlemiyor. Ortak ihtiyaçları konuşurken, farklılıkları da görebilmek gerekiyor.

BASIN İÇİN BİR KIRMIZI HAT

Toplantıya İletişim Müşaviri İsmail Erkam Sula da katıldı. Akçapar, gazetecilerin yayınlarını takip ettiğini, gözden kaçırmamak için Büyükelçilik içinde bir WhatsApp grubu oluşturduklarını anlattı. Demek ki yazıyı gönderdikten sonra, “Acaba gördüler mi?” diye düşünürken, bir de içerideki dolaşımını hesaba katacağız.

Basınla temas için önerdiği “kırmızı hat” ise, bence toplantının somut başlıklarından biriydi. Gazeteci bir şey duymuş, doğrulatmak istiyor. Bir iddia var, karşı tarafın açıklaması gerekiyor. Böyle durumlarda ulaşılabilecek bir iletişim kanalı kurulmasını önerdi. Her gelişmeden kendilerinin de anında haberdar olamayabileceğini, bazen gazetecinin telefonu sayesinde bir konuyu öğreneceklerini açıkça söyledi.

Bizim işte telefonun öbür ucunda konuşacak birini bulmak, bazen haberi bulmak kadar zor olur. Bu yüzden, önerinin nasıl işleyeceğini görmek isterim. Yakın temas, gazetecinin kendi sorusunu sormasını ve kendi değerlendirmesini yapmasını da kolaylaştırdığı ölçüde değerlidir.

DUVARDAKİ HÜRRİYET BENİ KÖLN’E GÖTÜRDÜ

Sıra kendimizi tanıtmaya geldiğinde, Akçapar duvardaki, benim imzamı taşıyan Hürriyet kupürüne dikkat çekti. Ahmet Benler’in öldürülmesiyle ilgili haberdi bu. Toplandığımız salonun adını taşıyan genç insanın acısı, bir anda sohbetin neşeli akışını değiştirdi.

O gün, rahmetli Nezih Demirkent ile Köln’de bir toplantıdaydım. Hollanda’daki büromdan telefon geldi, Büyükelçimizin oğlu Ahmet Benler’in öldürüldüğünü bildirdiler. Haberi Nezih Bey’e söyledim. Bana tek kelimelik bir talimat verdi: “Fırla!”
Ben de Hollanda’ya doğru fırladım. Duvardaki kupür, ertesi gün yayımlanan haberin hatırasıydı.

Bazı kupürler yalnızca eski bir haberi saklamaz, insanın o günkü telaşını, yolunu, duyduğu acıyı da saklar. Yıllar sonra aynı kupürün önünde, on dokuzuncu büyükelçimle konuşuyordum.

AYAKÜSTÜ SOHBETİN HATIRASI KALICI

Buluşmada Hollanda Türk Gazeteciler Birliği’nin çalışmaları da konuşuldu. HTGB Başkanı Özcan Özbay, Başkan Yardımcısı Zeynel Abidin Kılıç, Genel Sekreter Mahmut Eröztürk ve Onursal Başkan olarak ben, Büyükelçi Akçapar’la ayrıca ayaküstü sohbet ettik. Görüşmenin hatırası da fotoğrafa geçti. Biz gazeteciler için ayaküstü konuşmanın süresi kısa olabilir, içinden çıkacak haberin boyu önceden bilinmez.

Soldan sağa: HTGB Başkan Yardımcısı Zeynel Abidin Kılıç, Başkan Özcan Özbay, Genel Sekreter Mahmut Eröztürk, Büyükelçi Burak Akçapar ve Onursal Başkan İlhan Karaçay.

Ben de yaklaşık 30 yıldır yazılarımın çoğunu Hollandacaya çevirerek Hollandalı muhataplara ulaştırmaya çalıştığımı anlattım. Son yazılarımı da yaklaşık 600 medya
e-posta adresine, senatörlere, milletvekillerine ve siyasi partilere göndermiştim. Gazetecilik biraz da budur, yalnızca kendi aramızda konuşmakla kalmayıp, sözümüzü başkasına da duyurmaya çalışmak. Yayımlamasa bile, belki okur, belki bir cümle aklında kalır.

Diğer meslektaşlarımız da kendi çalışmalarını ve yaşadıklarını anlattılar. Masanın çevresinde, Hollanda’daki Türk basınının farklı sesleri ve farklı meslek hikâyeleri vardı.

Buluşmaların sürdürülmesi, şubat ayında yeniden bir araya gelinmesi konusunda sözleşildi. Akçapar, sonraki toplantıların sosyal yönünün de olmasını, her defasında yalnızca büyükelçinin konuştuğu bir düzen kurulmamasını istediğini belirtti.

On dokuzuncu tanışma toplantımdan geriye, bu defa yalnızca bir merdiven fotoğrafı kalmadı. Ziya Akçapar’la dostluğum, oğlunun gazetecilik hatıraları, duvardaki eski haberim ve yeni bir iletişim sözü de kaldı.

Bakalım şubat buluşmasına kadar Büyükelçimizin Hollandaca aksanı nereye yerleşecek? Benim için değişmeyecek olan, yine soracak bir sorumun, anlatacak bir hatıramın bulunması. Altmış yıla yaklaşan Hollanda defteri, kolay kolay kapanmıyor kardeşim.

YAZILARIMI MİLYONLARA ULAŞTIRAN DOST HABER PORTALLARI

                                                    *******************

                                              NEDERLANDSE VERSIE

MET BURAK AKÇAPAR VAN PROTOCOL NAAR HERINNERINGEN…

                                                         MIJN NEGENTIENDE AMBASSADEUR, EEN HEEL ANDER GESPREK

De zoon van mijn journalistenvriend Ziya Akçapar is de negentiende ambassadeur met wie ik in Nederland zal samenwerken.

Tijdens de kennismaking met Burak Akçapar kwamen de herinneringen aan het vak van zijn vader en mijn eigen jarenlange verslaggeversbestaan aan dezelfde tafel samen.

Akçapar, die voor een Belg wordt aangezien wanneer hij Nederlands spreekt, stelde een “hotline” voor om rechtstreeks contact met de Turkse pers te onderhouden.

Het opgewekte gesprek, van accenten tot tulpen, kreeg een droevige wending toen mijn gesigneerde Hürriyet-knipsel aan de muur de herinnering aan Ahmet Benler opriep.

Dit is geen doorsneeverslag van een kennismaking met een ambassadeur, maar het verhaal van een ontmoeting vol herinneringen en kwinkslagen, tussen de zoon van een journalist en een verslaggever die negentien ambassadeurs heeft gekend.

Door İlhan KARAÇAY:

Beste lezers,

Het is u vast opgevallen dat ik de laatste weken bij mijn berichten en commentaren vaker de vaste stramienen loslaat en levendiger, persoonlijker schrijf, alsof ik met u in gesprek ben. Naast de gebeurtenissen wil ik ook de sfeer van het moment, de mensen, de herinneringen en de details die ons een glimlach bezorgen, met u delen.

Ook dit artikel heb ik in die geest geschreven. Terwijl ik u vertel over een kennismaking met een ambassadeur, slaan we ook oude bladzijden uit mijn journalistieke loopbaan open. Soms zullen we glimlachen, soms worden we even stil van verdriet. Schuif gerust aan en praat met ons mee.

In mijn loopbaan heb ik in Nederland maar liefst negentien ambassadeurs leren kennen en met hen mogen samenwerken. Die lange reis begon met Vahit Halefoğlu. Bij mijn negentiende kennismakingsbijeenkomst zat ambassadeur Burak Akçapar tegenover mij. Dat vertelde ik hem ook. Als je het zo uitspreekt, vraag je je vanzelf af: “Ben ik zo lang gebleven, of wisselden de ambassadeurs elkaar zo snel af?”

Over zulke bijeenkomsten heb ik vaak bericht. “De ambassadeur ontving vertegenwoordigers van de pers, er werden wederzijds standpunten uitgewisseld en er werd een herinneringsfoto gemaakt…”
Allemaal waar, maar de lezer mag terecht vragen: Goed İlhan, wat werd er behalve thee nog meer geserveerd?

Deze keer heel wat, beste mensen. Een ambassadeur die door een journalist was opgevoed, vertelde hoe hij voor een Belg werd aangezien als hij Nederlands sprak. En de journalisten beperkten zich bij hun voorstelronde niet tot hun cv, maar haalden ook herinneringen uit hun verslaggeverstas.

Tijdens de bijeenkomst met Turkse thee in de Ahmet Benler-vergaderzaal van de ambassade in Den Haag kregen ook journalistieke herinneringen een plaats naast de officiële agenda. Foto: Mustafa Koyuncu

MET EEN JOURNALIST ALS VADER GAAT HET NIEUWSWERK THUIS DOOR

De ontmoeting op 13 november met Akçapar, die in september aan zijn werkzaamheden in Nederland begon en op 11 november zijn geloofsbrieven aan koning Willem-Alexander aanbood, had voor mij een bijzondere betekenis. Zijn vader Ziya Akçapar was een goede vriend en een collega met wie ik bij dezelfde krant had gewerkt. Nu zat ik tegenover zijn zoon, ditmaal als ambassadeur.

Ziya Akçapar werkte zes jaar als correspondent in Athene. Uit de verhalen van zijn zoon bleek dat het journalistieke werk van zijn vader niet beperkt bleef tot de krantenkolommen, maar ook thuis doorging. Hij legde hem een tekst voor om te vertalen, liet hem een andere tekst samenvatten en haalde hem soms van school om samen een nieuwsgebeurtenis te volgen. Zowel in Athene als op Cyprus hield het nieuws zich kennelijk niet aan het lesrooster.

In ons vak zeggen we dat het nieuws niet wacht. Ziya wachtte blijkbaar ook niet altijd tot zijn zoon uit school kwam! Akçapar vertelde dat hij tijdens het volgen van belangrijke gebeurtenissen met zijn vader soms lessen en examens misliep. Terugkijkend zegt hij dat deze onofficiële opleiding in de journalistiek hem veel heeft gebracht in zijn latere loopbaan.

Toen hij pas negentien was, werd hem voorgesteld zijn universitaire studie te laten schieten om bij het kantoor van Anadolu Ajansı in Athene te gaan werken. Hij heeft het serieus overwogen, maar besloot uiteindelijk zijn studie af te maken. Gelukkig maar, anders had hier vandaag misschien een nieuwe collega tegenover ons gezeten in plaats van een ambassadeur. Dan hadden we natuurlijk ook nog moeten uitmaken wie het verslag van de bijeenkomst zou schrijven.

De vertaal- en samenvattingsopdrachten van zijn vader hielpen hem al jong zijn schrijfvaardigheid te ontwikkelen. Begrijpen wat je ziet, de kern eruit halen en die aan anderen overbrengen… Wat zijn dat onmisbare vaardigheden, voor een journalist én voor een diplomaat. Akçapars belangstelling voor de pers leek meer dan een beleefdheid die bij zijn functie hoort. Hij wist hoe dat vak thuis werd beleefd.

EEN DIPLOMATIEKE LOOPBAAN DIE OP ZIJN EENENTWINTIGSTE BEGON

Ook zijn officiële cv laat een druk beroepsleven zien. Akçapar, in 1967 geboren in İstanbul, trad in december 1988, op eenentwintigjarige leeftijd, in dienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij studeerde politicologie aan de Boğaziçi Universiteit en promoveerde in het internationaal recht aan de Universiteit Hamburg. Na functies in Doha, Hamburg, bij de NAVO en in Washington was hij ambassadeur in India en Spanje, viceminister van Buitenlandse Zaken en permanent vertegenwoordiger bij het VN-kantoor in Genève. Nu is hij in Den Haag.

Hij werkte op terreinen die uiteenlopen van ontwapening en crisisbeheersing tot beleidsplanning en internationale veiligheid, schreef boeken en gaf les. Kortom, de schrijfopdrachten van zijn vader groeiden in de loop der jaren uit tot behoorlijk gewichtige dossiers.

GEWEND AAN NEDERLAND ZIJN ACCENT ZOEKT NOG EEN PLEK

Akçapar zei dat hij zich sinds zijn aankomst in Nederland geen vreemdeling had gevoeld, alsof hij hier al jaren woonde. Tussen de tijd die ik hier heb doorgebracht en zijn verblijf zit natuurlijk een klein verschil. Maar je al in de eerste maanden thuis voelen, is een goed begin.

Bovendien is hij al Nederlands gaan spreken. Alleen konden zijn gesprekspartners zijn accent maar niet in Nederland plaatsen. Eerst vroegen mensen of hij Duits was, inmiddels houden sommigen hem voor een Belg. In de diplomatie vertegenwoordig je zelf je land, maar je accent voert soms zijn eigen buitenlandse beleid!

Toen het gesprek op de verwantschap tussen het Nederlands en het Duits kwam, kon ik het niet laten. Ik herinnerde eraan dat het Nederlandse volkslied de woorden “van Duitsen bloed” bevat en ook de koning van Spanje noemt. Die woorden worden natuurlijk uitgesproken vanuit de historische figuur Willem van Oranje. Aan onze tafel was het genoeg om van taal naar geschiedenis over te stappen.

Akçapar, die ambassadeur in Spanje was, vertelde hoe de Slag bij Lepanto daar in gesprekken ter sprake kwam. Hij wees op de historische raakvlakken tussen beide landen: in diezelfde tijd vochten de Nederlanders tegen Spanje. Ik begon ook over de geschiedenis van de plaats Türkiye in Nederland. De ambassadeur zei dat hij die graag wilde bezoeken.

DE TULP GAVEN WE WEG DE HAZELNOOT HIELDEN WE ZELF

Kun je over die geschiedenis praten zonder op de tulp uit te komen? Toen de reis van de tulp vanuit het Ottomaanse Rijk naar Europa ter sprake kwam, bracht Akçapar met een grap over hazelnoten extra kleur in het gesprek: gelukkig hadden we die niet óók aan de Nederlanders overgelaten, anders spraken we op een dag misschien van “Hollandse hazelnoten”!

Ook ik vertelde over de reis van de tulp. Tot de belangrijke namen in dat verhaal behoren Busbecq, die als gezant in het Ottomaanse Rijk werkte, en de botanicus Carolus Clusius. Voor de bekendheid van de tulp in Nederland waren Clusius’ werk in Leiden en de tuin van 1594 van grote betekenis. Over het paspoort van de tulp praten we nog altijd, maar dat de Nederlanders goed zijn in de handel ermee, zal vermoedelijk niemand ontkennen.

Akçapar wil het echter niet bij het verleden laten. Hij vraagt zich af wat meer dan vier eeuwen diplomatieke betrekkingen kunnen bijdragen aan de samenwerking van vandaag en morgen. Herinneringen zijn mooi, maar het dossier op het bureau van de ambassadeur is meer dan een herinneringsalbum.

HET TULPENVERHAAL VOLGDE IK EERDER AL VOOR TRT

Tijdens ons bezoek aan de Hortus botanicus van de Universiteit Leiden voor mijn op TRT uitgezonden reportage liet de toenmalige prefect Paul Kessler ons zien waar Clusius tulpen kweekte.

Toen de tulp ter sprake kwam, dacht ik ook terug aan ons bezoek aan de Hortus botanicus van de Universiteit Leiden voor mijn op TRT uitgezonden reportage. Het verhaal dat ik de ambassadeur vertelde, had ik eerder al met de camera gevolgd. De toenmalige prefect Paul Kessler liet ons zien waar Clusius tulpen kweekte.

Charles de l’Ecluse, beter bekend als Carolus Clusius, leverde met zijn collectie, waaronder tulpenbollen die hij via Busbecq had verkregen, een belangrijke bijdrage aan de teelt en bekendheid van de tulp in Leiden. De belangstelling voor de bloem groeide later uit tot een ware handelsrage, waarbij de bollen voortdurend van eigenaar wisselden.

Vooral in 1636 en 1637 liepen de prijzen zo hoog op dat sommige gewilde tulpenbollen evenveel waard werden geacht als een Amsterdams grachtenpand. Deze periode, die Nederlanders “tulpenmanie” noemen, omschrijf ik ook als “het Nederlandse tulpentijdperk”. De bloem die vanuit onze streken op reis was gegaan, kreeg hier een plaats in zowel de harten als de handelsboeken!

ALS NEDERLAND WELVARENDER WORDT PROFITEREN OOK DE TURKEN HIER

Een gedachte die Akçapar benadrukte, was dat de Nederlandse welvaart en de toekomst van onze mensen hier met elkaar verbonden zijn. Als dit land welvarender wordt, profiteren ook de Turken die hier hun leven hebben opgebouwd. Onze mensen die ondernemen, werken en kinderen grootbrengen, maken rechtstreeks deel uit van de betrekkingen tussen beide landen.

Hij vergeleek de Turkse gemeenschap met een brug, en zelfs met de lijm die beide landen met elkaar verbindt. Aan het woord brug zijn we gewend, maar lijm klinkt wat huiselijker. Soms maakt zo’n vergelijking beter duidelijk wat diplomatieke betrekkingen nodig hebben dan lange volzinnen.

Hij vertelde dat er meer samenwerking mogelijk is tussen de vervoers-, energie- en handelsverbindingen van Türkiye en de havens, technologie en wereldwijd actieve bedrijven van Nederland. Hij noemde projecten zoals de Middencorridor en de Ontwikkelingsweg via Irak. Volgens hem hebben de verbindingsmogelijkheden van Türkiye ook voor Nederlanders concrete betekenis.

Aan de hand van de cijfers die hij in zijn toespraak noemde, sprak hij zijn wens uit om de handel en wederzijdse investeringen te vergroten. Het ging erom de huidige cijfers niet als een trofee aan de muur te hangen, maar te zien dat méér samenwerking beide partijen winst kan opleveren. Türkiye profiteert, Nederland profiteert en ook onze mensen die hen met elkaar verbinden, profiteren.
Dat was de kern van de rekensom van de ambassadeur.

Hij zei te willen dat Nederland, waarmee we binnen de NAVO aan dezelfde tafel zitten, ook binnen de Europese Unie met meer kennis van Türkiye spreekt. Hij herinnerde aan de initiatieven die Türkiye samen met Finland op het gebied van bemiddeling en met Spanje rond de Alliantie der Beschavingen heeft ontwikkeld. Ook met Nederland zijn volgens hem gezamenlijke initiatieven mogelijk die de hele wereld aangaan.

Na afloop poseerden ambassadeur Burak Akçapar en de vertegenwoordigers van de Turkse media voor de traditionele foto op de trap in de tuin van de ambassade.

IEDEREEN STERKER IN ZIJN EIGEN WERKVELD

Hij lichtte ook zijn benadering toe van de verenigingen, organisaties en verschillende opvattingen binnen onze gemeenschap. Hij vindt respect voor ieders doel, beginselen en werkterrein belangrijk en wil mensen in hun eigen werkveld versterken. Hij zei vertrouwen te hebben in zijn landgenoten, die bij een nationale kwestie weten hoe ze de handen ineen moeten slaan.

Ik hecht waarde aan die woorden. De Turkse gemeenschap in Nederland past niet zomaar aan één vergadertafel, onder één opvatting of achter het naambord van één vereniging. Zo werkt het leven nu eenmaal ook niet. Wie over gedeelde behoeften spreekt, moet ook verschillen kunnen zien.

EEN HOTLINE VOOR DE PERS

Ook persattaché İsmail Erkam Sula woonde de bijeenkomst bij. Akçapar vertelde dat hij de publicaties van journalisten volgt en dat binnen de ambassade een WhatsApp-groep is opgezet om niets te missen. Dus als we na het versturen van een artikel denken: “Zouden ze het gezien hebben?”, moeten we voortaan ook rekening houden met de interne verspreiding.

De “hotline” die hij voor het contact met de pers voorstelde, was naar mijn mening een van de concrete punten van de bijeenkomst. Een journalist heeft iets gehoord en wil het verifiëren. Er ligt een bewering en er is wederhoor nodig. Hij stelde een bereikbaar communicatiekanaal voor zulke gevallen voor. Hij zei openlijk dat ook zij niet iedere ontwikkeling onmiddellijk kunnen kennen en soms juist dankzij het telefoontje van een journalist ergens van zullen horen.

In ons vak is iemand aan de andere kant van de lijn vinden soms net zo moeilijk als het nieuws zelf vinden. Daarom ben ik benieuwd hoe dit voorstel in de praktijk zal werken. Goed contact is waardevol voor zover het een journalist ook helpt zijn eigen vragen te stellen en zijn eigen afweging te maken.

DE HÜRRİYET AAN DE MUUR BRACHT MIJ TERUG NAAR KEULEN

Toen wij ons gingen voorstellen, wees Akçapar op het Hürriyet-knipsel aan de muur dat mijn naam droeg. Het ging over de moord op Ahmet Benler. Het verdriet om de jonge man naar wie onze vergaderzaal is vernoemd, veranderde plotseling de opgewekte sfeer van het gesprek.

Die dag was ik met wijlen Nezih Demirkent bij een bijeenkomst in Keulen. Mijn kantoor in Nederland belde: Ahmet Benler, de zoon van onze ambassadeur, was vermoord. Ik vertelde het aan Nezih Bey. Hij gaf me een opdracht van één woord: “Vooruit!”

En ik haastte me naar Nederland. Het knipsel aan de muur was de tastbare herinnering aan het bericht dat de volgende dag verscheen.

Sommige knipsels bewaren meer dan een oud bericht. Ze bewaren ook je haast van die dag, je reis en het verdriet dat je voelde. Jaren later stond ik bij datzelfde knipsel met mijn negentiende ambassadeur te praten.

EEN KORT GESPREK EEN BLIJVENDE HERINNERING

Ook het werk van de Vereniging van Turkse Journalisten in Nederland, de HTGB, kwam ter sprake. Voorzitter Özcan Özbay, vicevoorzitter Zeynel Abidin Kılıç, secretaris-generaal Mahmut Eröztürk en ik, als erevoorzitter, spraken de ambassadeur ook nog even staande. De ontmoeting werd op de foto vastgelegd. Voor ons journalisten kan een gesprek kort zijn, maar hoeveel nieuws eruit voortkomt, weet je nooit vooraf.

Van links naar rechts: HTGB-vicevoorzitter Zeynel Abidin Kılıç, voorzitter Özcan Özbay, secretaris-generaal Mahmut Eröztürk, ambassadeur Burak Akçapar en erevoorzitter İlhan Karaçay.

Ik vertelde ook dat ik al ongeveer dertig jaar de meeste van mijn artikelen in het Nederlands vertaal om Nederlandse lezers en gesprekspartners te bereiken. Mijn laatste artikelen had ik naar zo’n zeshonderd e-mailadressen van media gestuurd, en ook naar senatoren, Tweede Kamerleden en politieke partijen. Ook dat is journalistiek: niet alleen met elkaar blijven praten, maar proberen je stem ook door anderen te laten horen. Zelfs als iemand het niet publiceert, leest hij het misschien en blijft er wellicht één zin hangen.

Ook de andere collega’s vertelden over hun werk en belevenissen. Rond de tafel zaten verschillende stemmen en verschillende journalistieke levensverhalen uit de Turkse pers in Nederland.

We spraken af de bijeenkomsten voort te zetten en in februari opnieuw samen te komen. Akçapar zei dat hij volgende ontmoetingen ook een sociaal karakter wilde geven, zodat het niet telkens alleen de ambassadeur is die spreekt.

Van mijn negentiende kennismakingsbijeenkomst bleef ditmaal meer over dan een foto op de trap: mijn vriendschap met Ziya Akçapar, de journalistieke herinneringen van zijn zoon, mijn oude bericht aan de muur en de belofte van nieuw contact.

Benieuwd waar het Nederlandse accent van onze ambassadeur tegen de ontmoeting in februari zijn plek zal hebben gevonden. Voor mij zal één ding niet veranderen: ik zal weer een vraag en een herinnering hebben. Mijn Nederlandse kroniek van bijna zestig jaar laat zich niet zomaar afsluiten, beste mensen.

BEVRIENDE NIEUWSSITES BRENGEN MIJN ARTIKELEN BIJ MILJOENEN LEZERS…