Yapay zekâyla hazırlanan konuşmalar, banka görevlisini taklit eden dolandırıcılar ve telefona yükletilen sahte uygulamalar… İnsanların güvenini hedef alan dijital suçlar, ülke sınırlarını aşan büyük bir tehlikeye dönüşüyor.

Hollanda’da ortaya çıkarılan dolandırıcılık olayında, yaklaşık 170 kişinin toplam 380 bin eurosunun çalındığı belirlendi. Kurbanlar arasında yalnız yaşlılar değil, gençler de bulunuyor.

“Kartınızı kapatacağız” diyen kişinin yönlendirmesiyle kartınızı telefonunuza yaklaştırmanız, hırsızların para çekmesine aracılık edebilir.

Türkiye’de de benzer aldatma yöntemlerine karşı uyarılar yapılıyor. Arayan kişinin Türkçe konuşması, adınızı bilmesi veya bankanızın adını kullanması, güvenilir olduğunu göstermiyor.

Şüpheli aramada ilk yapacağınız şey telefonu kapatmak, ardından bankanıza kendi bildiğiniz resmî kanaldan ulaşmak. İş işten geçtiyse, utanmak ve beklemek yerine hemen harekete geçmek gerekiyor.

(Haberin Hollandacası, Türkçe haberin hemen altında.
De Nederlandse versie staat direct onder de Turkse tekst.)

         İlhan KARAÇAY yazdı:

Değerli Okurlarım,

Telefonunuz çalıyor. Karşınızdaki ses son derece düzgün konuşuyor. Bankanızın adını söylüyor, hesabınızda şüpheli bir işlem görüldüğünü anlatıyor. Ardından sizi telaşlandıracak cümle geliyor: “Paranızı korumak için hemen işlem yapmamız gerekiyor.”

İnsan, yıllarca çalışarak kazandığı parasını kaybetme korkusuyla, karşısındaki kişinin talimatlarına uyabiliyor. Telefona bir uygulama yüklüyor, gelen bildirimi onaylıyor veya banka kartını telefonuna yaklaştırıyor. Kendisini koruduğunu düşünürken, dolandırıcının kurduğu düzeneğin bir parçası oluyor.

Hollanda’da ortaya çıkarılan son olay, bu tehlikenin ne kadar somut olduğunu gösteriyor. Ancak Türkiye’de yaşayanların da, Avrupa’daki Türklerin de çıkaracağı ders aynı: Paranızı kurtarma vaadiyle başlayan bir telefon görüşmesi, birikiminizi kaybetmenizin başlangıcı olabilir.

HOLLANDA’DAKİ OLAY, TÜRKİYE İÇİN DE BİR UYARI

Rotterdam polisinin açıkladığı soruşturmada, yaklaşık üç haftalık izleme döneminde 170 dolayında kişinin toplam 380 bin euro zarara uğratıldığı belirlendi. Mağdurlar arasında yirmili ve otuzlu yaşlardaki kişiler de bulunuyor. Soruşturma kapsamında iki şüpheli yakalandı, dolandırıcılıkta kullanılan sunucular devre dışı bırakıldı.

Polisin anlattığı yöntemde, yapay zekâyla üretilen ses kayıtlarıyla başlayan aramalar, sahte banka çalışanlarına aktarılıyordu. Mağdurlara kartlarını bloke etmek için bir uygulama yüklemeleri ve kartlarını telefonlarına yaklaştırmaları söyleniyordu. Bu sırada başka bir yerde bekleyen suç ortakları para çekiyordu.

Buradan, aynı uygulamanın Türkiye’deki bütün kartlarda aynı sonucu doğuracağı anlamı çıkarılmamalı. Bankaların, kartların ve telefonların güvenlik düzenekleri farklı olabilir. Fakat aldatmanın özü her yerde kullanılabilir: Önce korkutmak, sonra kendisini kurtarıcı olarak tanıtmak ve sonunda kişiye, normalde yapmayacağı bir işlemi yaptırmak.

DÜNYANIN ORTAK TEHLİKESİ: GÜVENİN TAKLİT EDİLMESİ

Tehlikenin büyüyen tarafı, dolandırıcının artık yalnızca sahte bir isim kullanmakla yetinmemesi. Ses, görüntü ve kurumsal görünüm de taklit edilebiliyor. Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi, üretken yapay zekânın sesleri taklit etmek, sahte görüntülü görüşmeler ve yapay kimlikler oluşturmak için kullanılabildiğine dikkat çekiyor.

Bu gelişme, insanlığın günlük hayatında dayandığı güven ilişkilerini de tehdit ediyor. Bankasından arandığını sanan müşteri, çocuğunun sesini duyduğunu düşünen anne, yöneticisinden talimat aldığını zanneden çalışan aynı temel soruyla karşı karşıya kalıyor: “Karşımdaki gerçekten söylediği kişi mi?”

Dolayısıyla yalnızca yabancı bir aksan, bozuk Türkçe veya yazım hatası arayarak korunmak yeterli değil. Çok düzgün bir konuşma da aldatıcı olabilir. Güvenliği sağlayacak olan, sesin ne kadar inandırıcı olduğu değil, isteğin bağımsız bir kanaldan doğrulanmasıdır.

TÜRKİYE’DEKİLER DE “BİZE OLMAZ” DEMESİN

Türkiye Bankalar Birliği’nin kamuoyuna aktarılan uyarılarında; sahte mesajlar, yanıltıcı internet siteleri, kişisel bilgileri elde etmeye yönelik yönlendirmeler, uzaktan erişim ve zararlı yazılımlar gibi yöntemler yer alıyor. Bunlar, Türkiye’deki vatandaşlarımızın da dijital dolandırıcılık tehlikesinin dışında olmadığını gösteriyor.

Yurt dışındaki Türkler için de temel kural değişmiyor. Görüşmenin Türkçe, Hollandaca, Almanca veya başka bir dilde yapılması güven ölçüsü değildir. Türkiye’deki bankanız adına da arayabilirler, yaşadığınız ülkedeki bankanız adına da.
“Adımı biliyordu, hangi bankayı kullandığımı söyledi” demek, karşıdaki kişinin gerçekten banka çalışanı olduğunu kanıtlamaz.

KARTINIZI TELEFONA YAKLAŞTIRMANIZ İSTENİRSE DURUN

Hollanda’daki olayda dikkat çeken unsur, kartın mağdurun elinde kalması. Dolandırıcının kapıya gelip kartı teslim almasına gerek duyulmadan, sahte uygulamayla kartın temassız iletişim özelliği kötüye kullanılıyor.

Buradaki uyarı, telefonla yapılan bütün temassız işlemlerin tehlikeli olduğu değildir. Asıl tehlike, beklemediğiniz bir aramada verilen talimatla uygulama yüklemek ve kartınızı o uygulamaya okutmak. “Güvenlik kontrolü”, “kart iptali” veya “hesap koruma” denilmesi bu talebi güvenilir hâle getirmez.

ŞÜPHELİ TELEFON GELDİĞİNDE NASIL DAVRANMALI?

Önce görüşmeyi bitirin. Karşıdaki kişi sizi acele ettiriyorsa, “Kapatırsanız paranız gider” diyorsa veya başkasıyla konuşmanızı engellemeye çalışıyorsa, talimatlarını yerine getirmeyin. Kontrolü yeniden elinize almanın ilk adımı, görüşmeyi sonlandırmaktır.

Bankanızı kendiniz arayın. Arayan kişinin verdiği numarayı kullanmayın. Kartınızın üzerindeki, önceden bildiğiniz veya bankanızın resmî uygulamasından ulaştığınız numarayı tercih edin. Hollanda polisi de doğrulama için kişinin kendi bildiği banka numarasını kullanmasını öneriyor.

Şifrenizi ve tek kullanımlık doğrulama kodunuzu paylaşmayın. Telefonunuza gelen bildirimin neyi onayladığını okumadan onay vermeyin. Sizi arayan birinin yönlendirmesiyle ekran paylaşımı veya uzaktan erişim başlatmayın.

Mesajdaki bağlantıdan uygulama yüklemeyin. Bankacılık uygulamasını, bankanızın resmî yönlendirmesini kontrol ederek resmî uygulama mağazasından edinin. Türkiye Bankalar Birliği de bilinmeyen kaynaklardan uygulama indirilmemesini, şifrelerin paylaşılmamasını ve uygulamaların istediği izinlerin incelenmesini öneriyor.

“Güvenli hesap” denilerek verilen bir hesaba para göndermeyin. Beklenmedik bir aramadaki para transferi talebini, görüşmeyi kapatıp bankanızla bağımsız biçimde doğrulamadan yerine getirmeyin.

YAKININIZIN SESİNİ DUYSANIZ DA DOĞRULAYIN

Bir yakınınız olduğunu söyleyen kişi, acil para istiyorsa yalnızca sesine güvenmeyin. Görüşmeyi kapatın ve O’nu daha önce kullandığınız numarasından arayın. Ulaşamıyorsanız başka bir yakınından durumu doğrulayın.

Aile içinde, acil para taleplerinde kullanılacak özel bir doğrulama sözü de belirlenebilir. Ancak bunu tek güvence saymayın. İngiltere’de Starling Bank’ın da önerdiği bu önlem, bağımsız geri aramayla birlikte düşünüldüğünde ek bir koruma sağlayabilir.

DOLANDIRILDIĞINIZI ANLARSANIZ İLK İŞİNİZ NE OLMALI?

Önce bankanıza, başka ve güvenilir bir telefon veya cihaz üzerinden ulaşın. Şüpheli işlemi bildirin; kartların ve ilgili dijital erişimlerin durdurulmasını isteyin. Para transferi yapıldıysa, işlemin durdurulması veya geri çağrılması için bankanın hemen girişimde bulunmasını talep edin. Paranın geri alınacağı garanti edilemez; yine de gecikmeyin.

Telefonunuza şüpheli uygulama yüklediyseniz, o cihazda bankacılık yapmayı bırakın ve internet bağlantısını kesin. Şifre değişikliklerini temiz ve güvenilir bir cihazdan yapın; telefonun yeniden güvenli kullanımı için teknik destek alın.

Mesajları, arama saatlerini, telefon numaralarını, dekontları, hesap bilgilerini ve uygulamanın adını saklayın. Delilleri silmeden, Türkiye’de polis veya jandarmaya ya da Cumhuriyet Başsavcılığına; yurt dışında ise bulunduğunuz ülkenin polis teşkilatına başvurun.
Başvuru sırasında, hangi bilgileri paylaştığınızı ve hangi işlemleri yaptığınızı eksiksiz anlatın. Utanarak bir ayrıntıyı gizlemek, olayın anlaşılmasını güçleştirebilir.

ASIL UTANMASI GEREKEN, İNSANLARIN GÜVENİNİ ÇALANLARDIR

Bu haberin ardından, aile büyüklerinize yalnızca “Dikkatli olun” demekle yetinmeyiniz. Şüpheli aramada kimi arayacaklarını belirleyiniz. Bankalarının gerçek iletişim numarasını bulmalarına yardımcı olunuz. Aynı konuşmayı çocuklarınızla ve genç yakınlarınızla da yapınız.
Bankalara ve kamu kurumlarına düşen görev de yalnızca uyarı mesajı göndermekle bitmiyor. Kolay anlaşılır bilgilendirme, hızlı müdahale ve mağdurun rahatça ulaşabileceği destek kanalları gerekiyor.

Türkiye’de de, Hollanda’da da, dünyanın başka bir köşesinde de akılda tutulacak kural aynı: Beklemediğiniz bir aramada korkutuluyor, acele ettiriliyor ve para ya da erişim vermeye yönlendiriliyorsanız durun. Telefonu kapatın.

                                             *****************

YAZILARIMI YAYINLAYAN DOST HABER PORTALLARI

                                                    *************

                                       NEDERLANDSE VERSIE

DRINGENDE WAARSCHUWING VOOR TURKEN IN TÜRKİYE EN DAARBUITEN:
ZE BELOVEN UW GELD TE REDDEN EN PLUNDEREN UW REKENING!

Met kunstmatige intelligentie gemaakte gesprekken, oplichters die zich voordoen als bankmedewerkers en frauduleuze apps die slachtoffers op hun telefoon installeren… Digitale criminaliteit maakt misbruik van vertrouwen en groeit uit tot een groot gevaar dat landsgrenzen overstijgt.

Bij een in Nederland ontdekt fraudenetwerk bleek ongeveer 170 mensen in totaal 380.000 euro afhandig te zijn gemaakt. Onder de slachtoffers zijn zowel ouderen als jongeren.

Als iemand zegt uw bankpas te gaan blokkeren en u vervolgens vraagt die tegen uw telefoon te houden, kunt u daarmee onbedoeld mogelijk maken dat criminelen geld opnemen.

Ook in Türkiye wordt voor vergelijkbare oplichting gewaarschuwd. Dat de beller Turks spreekt, uw naam kent of de naam van uw bank noemt, maakt hem nog niet betrouwbaar.

Bij een verdacht telefoontje moet u eerst ophangen en daarna zelf contact opnemen met uw bank via een officieel kanaal dat u kent. Bent u al opgelicht, wacht dan niet uit schaamte af, maar kom onmiddellijk in actie.

                  Door İlhan KARAÇAY:

Beste lezers,

Uw telefoon gaat. De stem aan de andere kant klinkt uiterst professioneel. De beller noemt uw bank en vertelt dat er een verdachte transactie op uw rekening is gesignaleerd. Dan volgt de zin die u ongerust moet maken: “We moeten onmiddellijk handelen om uw geld te beschermen.”

Uit angst om het geld te verliezen waarvoor iemand jarenlang heeft gewerkt, volgt die de aanwijzingen van de beller op. Een app installeren, een melding goedkeuren of een bankpas tegen de telefoon houden: het lijkt allemaal bedoeld om het geld veilig te stellen. Ondertussen wordt het slachtoffer onderdeel van de constructie die de oplichter heeft opgezet.

Een recent in Nederland ontdekte fraudezaak laat zien hoe concreet dit gevaar is. Maar de les is voor inwoners van Türkiye en Turken in Europa dezelfde:
Een telefoongesprek dat begint met de belofte uw geld te redden, kan het begin zijn van het verlies van uw spaargeld.

DE NEDERLANDSE FRAUDEZAAK IS OOK EEN WAARSCHUWING VOOR TÜRKİYE

Volgens de Rotterdamse politie werden in de ongeveer drie weken waarin rechercheurs het netwerk konden volgen, zo’n 170 mensen voor in totaal 380.000 euro gedupeerd. Onder de slachtoffers waren ook twintigers en dertigers. In het onderzoek werden twee verdachten aangehouden en werden de servers waarmee de fraude werd gepleegd, uitgeschakeld.

De politie beschrijft telefoontjes die begonnen met door kunstmatige intelligentie gemaakte geluidsopnamen. Vervolgens werden de slachtoffers doorverbonden met zogenaamde bankmedewerkers. Om hun bankpas te blokkeren, moesten zij een app installeren en hun pas tegen hun telefoon houden. Ondertussen namen medeplichtigen op een andere locatie geld op.

Hieruit mag niet worden afgeleid dat dezelfde app bij iedere bankpas in Türkiye hetzelfde resultaat oplevert. De beveiliging van banken, passen en telefoons kan verschillen. De kern van de misleiding kan echter overal worden toegepast: iemand eerst bang maken, vervolgens de redder spelen en die persoon uiteindelijk iets laten doen wat hij normaal gesproken nooit zou doen.

EEN WERELDWIJD GEVAAR: VERTROUWEN NABOOTSEN

Het gevaar neemt toe doordat oplichters niet langer alleen een valse naam gebruiken. Ook stemmen, beelden en de uitstraling van een organisatie kunnen worden nagebootst. De onderzoeksdienst van het Europees Parlement wijst erop dat generatieve kunstmatige intelligentie kan worden gebruikt om stemmen na te bootsen, nepvideogesprekken te voeren en fictieve identiteiten te creëren.

Deze ontwikkeling bedreigt ook het vertrouwen waarop ons dagelijks leven rust. De klant die denkt dat zijn bank belt, de moeder die meent de stem van haar kind te horen en de werknemer die denkt een opdracht van zijn leidinggevende te krijgen, staan voor dezelfde vraag: “Is degene met wie ik spreek werkelijk wie hij zegt te zijn?”

Alleen letten op een buitenlands accent, gebrekkig Turks of spelfouten biedt daarom onvoldoende bescherming. Ook een foutloos en overtuigend gesprek kan bedrog zijn. Uw veiligheid hangt niet af van hoe geloofwaardig een stem klinkt, maar van de vraag of u het verzoek via een onafhankelijk kanaal controleert.

OOK IN TÜRKİYE KAN DIT GEBEUREN

De Türkiye Bankalar Birliği, de bankenvereniging van Türkiye, waarschuwt onder meer voor valse berichten, misleidende websites, pogingen om persoonsgegevens te ontfutselen, toegang op afstand en schadelijke software. Ook onze landgenoten in Türkiye staan dus bloot aan digitale oplichting.

Voor Turken in het buitenland geldt dezelfde basisregel. Of een gesprek in het Turks, Nederlands, Duits of een andere taal wordt gevoerd, zegt niets over de betrouwbaarheid. Oplichters kunnen zich voordoen als uw bank in Türkiye, maar ook als uw bank in het land waar u woont.

“Hij kende mijn naam en wist bij welke bank ik zit” bewijst niet dat de beller werkelijk een bankmedewerker is.

STOP ALS IEMAND U VRAAGT UW BANKPAS TEGEN UW TELEFOON TE HOUDEN

Opvallend aan de Nederlandse fraudezaak is dat de bankpas bij het slachtoffer blijft. De oplichter hoeft niet meer aan de deur te komen om de pas op te halen. Via de frauduleuze app wordt misbruik gemaakt van de functie voor contactloze communicatie van de pas.

Dit betekent niet dat alle contactloze betalingen met een telefoon gevaarlijk zijn. Het risico ontstaat wanneer u tijdens een onverwacht telefoontje op aanwijzing van de beller een app installeert en daarmee uw bankpas scant. Woorden als “veiligheidscontrole”, “pas blokkeren” of “rekening beschermen” maken zo’n verzoek niet betrouwbaar.

WAT DOET U BIJ EEN VERDACHT TELEFOONTJE?

Beëindig eerst het gesprek. Volg geen instructies op als de beller u onder druk zet, zegt dat uw geld verdwijnt zodra u ophangt of probeert te voorkomen dat u met iemand anders overlegt. Ophangen is de eerste stap om de controle terug te krijgen.

Bel zelf uw bank. Gebruik niet het nummer dat de beller u geeft. Neem het nummer op uw bankpas, een nummer dat u al kent of het nummer dat u in de officiële bankapp vindt. Ook de Nederlandse politie adviseert om ter controle zelf de bank te bellen op een vertrouwd nummer.

Deel uw wachtwoord en eenmalige verificatiecode niet. Geef pas toestemming nadat u hebt gelezen wat u met een melding op uw telefoon goedkeurt. Deel uw scherm niet en geef niemand toegang op afstand op aanwijzing van iemand die u belt.

Installeer geen app via een link in een bericht. Controleer de officiële aanwijzingen van uw bank en download de bankapp via de officiële appwinkel. Ook de Türkiye Bankalar Birliği adviseert geen apps uit onbekende bronnen te downloaden, geen wachtwoorden te delen en te controleren welke toegangsrechten apps vragen.

Maak geen geld over naar een rekening die als “veilige rekening” wordt voorgesteld. Krijgt u onverwacht telefonisch het verzoek geld over te maken, hang dan op en controleer het verzoek eerst rechtstreeks bij uw bank.

CONTROLEER HET VERZOEK, OOK ALS U DE STEM VAN EEN DIERBARE HERKENT

Vraagt iemand die zich voordoet als een naaste dringend om geld, vertrouw dan niet alleen op de stem. Hang op en bel die persoon terug op het nummer dat u al eerder gebruikte. Krijgt u geen contact, controleer het verhaal dan bij een andere naaste.

U kunt binnen de familie ook een afgesproken codewoord of herkenningszin gebruiken voor dringende geldverzoeken. Beschouw dat echter niet als uw enige bescherming. Deze maatregel, die ook de Britse Starling Bank aanbeveelt, kan extra bescherming bieden in combinatie met zelfstandig terugbellen.

WAT MOET U ALS EERSTE DOEN ALS U BENT OPGELICHT?

Neem eerst contact op met uw bank via een andere, betrouwbare telefoon of een ander betrouwbaar apparaat. Meld de verdachte transactie en vraag om uw passen en de betrokken digitale toegang te blokkeren. Is er geld overgemaakt, vraag de bank dan onmiddellijk te proberen de transactie te stoppen of het geld terug te halen. Terugbetaling is niet gegarandeerd, maar wacht niet af.

Hebt u een verdachte app op uw telefoon geïnstalleerd, stop dan met bankieren op dat toestel en verbreek de internetverbinding. Wijzig uw wachtwoorden vanaf een schoon, betrouwbaar apparaat. Schakel technische hulp in om uw telefoon weer veilig te kunnen gebruiken.

Bewaar berichten, tijdstippen van telefoongesprekken, telefoonnummers, betalingsbewijzen, rekeninggegevens en de naam van de app. Wis geen bewijsmateriaal. Doe in Türkiye aangifte bij de politie, de jandarma of het Openbaar Ministerie; woont u elders, wend u dan tot de politie in uw woonland.

Vertel bij uw aangifte volledig welke gegevens u hebt gedeeld en welke handelingen u hebt verricht. Als u uit schaamte een detail verzwijgt, kan dat het onderzoek bemoeilijken.

WIE HET VERTROUWEN VAN MENSEN MISBRUIKT, MOET ZICH SCHAMEN

Zeg na het lezen van dit artikel niet alleen “Wees voorzichtig” tegen oudere familieleden. Spreek af wie zij bij een verdacht telefoontje kunnen bellen. Help hen het echte telefoonnummer van hun bank te vinden. Bespreek hetzelfde ook met uw kinderen en jongere naasten.

Ook banken en overheidsinstanties moeten meer doen dan alleen waarschuwingen versturen. Er is behoefte aan begrijpelijke informatie, snelle actie en ondersteuning die slachtoffers gemakkelijk kunnen bereiken.

In Türkiye, Nederland en overal ter wereld geldt dezelfde regel: wordt u tijdens een onverwacht telefoontje bang gemaakt, opgejaagd en aangespoord om geld over te maken of toegang te geven, stop dan. Hang op.

                                             *******************

VASTGESTELDE NIEUWSPORTALS DIE MIJN ARTIKELENPUBLICEREN