Gazeteci, yazar ve prodüktör Fidan Ekiz, insanların uzun vedalaşmalardan vazgeçerek yılda iki gün kazandığını yazdı. Bu yazı, vedalaşmanın aslında ülkeden ülkeye değişen bir kültür meselesi olduğunu bir kez daha gösterdi.

Bir Hollandalı el sallayıp çıkıyor. Bir Türk ise kapıda ikinci bir toplantı yapıyor. Fidan Ekiz’in yazısı, vedalaşmanın bile kültürler arasındaki farkı ortaya koydu.

Eğer bu hesap doğruysa, kırk yıllık bir yetişkin hayatında yaklaşık seksen gününü sadece vedalaşarak geçiriyor…

(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY yorumladı:

Dün, Hollanda’nın önde giden gazetecilerinden biri olan, yazar ve prodüktör Fidan Ekiz’in bir yazısını okudum. Yazı, ilk bakışta çok sıradan bir konuyu anlatıyordu: Vedalaşmak.
Ama biraz düşününce, aslında bunun başlı başına bir kültür meselesi olduğunu fark ettim.

Fidan Ekiz, Türk kökenli bir ailede büyüdüğü için, çocukluğundan beri uzun vedalaşma törenlerine alışkın olduğunu anlatıyordu.
Bir düğünden ayrılırken bütün masaları dolaşmak, herkese tek tek el vermek, öpüşmek, hal hatır sormak, yeni gelen biri varsa onunla da birkaç dakika sohbet etmek, sonunda kapıya ulaşabilmek, ardından kapı önünde yeniden vedalaşmak ve sonra da arabaya kadar eşlik edilmek…

Yazıyı okurken gülümsedim. Çünkü anlattıkları bana hiç yabancı gelmedi. Hatta kendi hayatımdan birçok sahne gözümün önüne geldi.
Yıllardır katıldığım toplantılarda, davetlerde ve misafirliklerde ben de farklı bir yöntem geliştirdim. Ayağa kalkıyorum. Gülümseyerek etrafa bakıyorum.
Sonra da: “Size mikrop bulaştırmak istemiyorum. Hepinizi uzaktan öpüyorum.” diyerek el sallıyorum.

Genellikle kahkahalar yükseliyor. Bazıları yine de sarılmak istiyor ama çoğu kişi mesajı alıyor. Böylece on dakika sürecek vedalaşma, otuz saniyede bitiyor.
Yaş ilerledikçe insan zamanın değerini daha iyi anlıyor. Belki de bu yüzden Fidan Ekiz’in yazısı bana çok anlamlı geldi. Çünkü vedalaşma biçimleri aslında toplumların karakterini de yansıtıyor.

VEDALAŞMA BİÇİMİ BİR TOPLUMUN AYNASIDIR

Dünyanın farklı ülkelerinde vedalaşma şekilleri birbirinden oldukça farklıdır. Örneğin Hollandalılar bu konuda son derece pratiktir. Toplantı biter. İki üç kişiye el sallanır.
“Doei” (Duiy diye okunur) ya da “Tot ziens” (Tekrar görüşmek üzere) denilir ve çıkılır. Kimse alınmaz. Kimse gücenmez. Kimse arkanızdan, “Bak bize veda bile etmedi” demez.

Amerikalılar da benzer şekilde davranır. Onlarda da bireysel alan önemlidir.
Bir davetten sessizce ayrılmak çoğu zaman yadırganmaz. Hatta bazı sosyal araştırmalarda buna “Irish Exit” adı verilmiştir. Yani sessizce çıkıp gitmek ve kimseyi rahatsız etmeden ayrılmak.

Buna karşılık Akdeniz ülkelerinde durum farklıdır. Türkiye’de, Yunanistan’da, İtalya’da, İspanya’da ve Arap ülkelerinde vedalaşmak başlı başına ikinci bir toplantıdır.
Bazen asıl sohbet, insanlar kalktıktan sonra başlar.
Kapı önünde, asansörün yanında, arabanın kapısında ya da sokağın köşesinde…
Vedalaşma dakikalarca sürebilir. Hatta bazen yarım saat. Bazı ailelerde daha da uzun.

TÜRKLERİN VEDALAŞMASI BİRAZ DA DUYGUSALDIR

Türk toplumunda vedalaşmak sadece ayrılmak değildir. Karşı tarafa verilen değerin de göstergesidir. Bu yüzden birçok kişi: “Herkese tek tek veda etmeden çıkarsam ayıp olur.” diye düşünür.
Bu düşüncenin güzel tarafları vardır. İnsan ilişkilerini sıcak tutar. Toplumsal bağı güçlendirir. İnsanlara değer verildiğini hissettirir.
Ama bir de diğer tarafı vardır. Özellikle büyük toplantılarda, düğünlerde, dernek gecelerinde, konferanslarda ve yüzlerce kişinin bulunduğu organizasyonlarda vedalaşma bazen programın kendisinden daha uzun sürebilir.
İşte Fidan Ekiz de yazısında biraz buna dikkat çekiyordu. İnsanların hayatlarının önemli bir bölümünü farkında olmadan bu tür sosyal ritüellere harcadığını anlatıyordu.

ZAMANIN DEĞERİ YAŞ İLERLEDİKÇE ANLAŞILIYOR

Gençken zaman sonsuz gibi görünür. Ama yıllar geçtikçe insanın bakışı değişiyor. Eskiden önem vermediğimiz dakikalar değer kazanmaya başlıyor. Belki de bu nedenle modern toplumlar giderek daha pratik davranıyor. Daha az tören, daha az formalite ve daha az zaman kaybı…

Ama burada dikkat edilmesi gereken başka bir nokta var. Pratik olmak ile kabalaşmak aynı şey değildir. Bir insanın yüzüne bakmadan çıkıp gitmek, selam vermeden ayrılmak ve insanları yok saymak başka şeylerdir.

Fidan Ekiz’in anlattığı da bu değildi. Benim yaptığım da bu değil. Bir tebessüm, bir el sallama ve birkaç güzel söz çoğu zaman yeterlidir.

BELKİ DE EN DOĞRUSU ORTA YOLDUR

Bugün düşünüyorum da, ne tamamen eski usul vedalaşmalar doğru, ne de insanların birbirini görmezden geldiği aşırı bireysel yaklaşım. Belki de en doğrusu orta yoldur.
İnsanlara değer verdiğimizi gösterelim. Ama bunu saatler süren törenlere de dönüştürmeyelim. Bir gülümseme, bir teşekkür, bir el sallama ve içten söylenmiş bir “Hoşça kalın” çoğu zaman yeterlidir.

BELKİ DE GURBETÇİLER İKİ DÜNYANIN ORTASINDA KALDI

Yurt dışında yaşayan Türkler, vedalaşma konusunda iki kültürü birden öğrendi. Bir yanımız hâlâ Türk kaldı. Misafire değer vermeyi, büyüklerin elini sıkmayı ve dostlarla uzun uzun sohbet etmeyi seviyoruz.
Belki de bu yüzden, ne Türkiye’de tam Türk gibi, ne de Hollanda’da tam Hollandalı gibi vedalaşıyoruz.

Ama diğer yanımız da Hollandalılardan bazı alışkanlıklar edindi. Daha pratik olmayı öğrendik. Zamanın değerini daha fazla fark ettik. Belki de bu nedenle ne Türkiye’deki kadar uzun vedalaşıyoruz, ne de bazı Hollandalılar kadar sessizce çıkıp gidiyoruz. Kendimize göre bir orta yol bulduk.

Son yıllarda ben de bu orta yolu tercih ediyorum. Bir toplantıdan ya da misafirlikten ayrılırken ayağa kalkıyor ve gülümseyerek: “Size mikrop bulaştırmak istemiyorum. Hepinizi uzaktan öpüyorum.” diyorum.
Herkes gülüyor. Kimse alınmıyor. Ben de uzun vedalaşma törenlerine takılmadan yoluma devam ediyorum.

Belki de vedalaşmanın en güzel şekli budur. İnsanları kırmadan, kimseyi yormadan ve samimiyeti kaybetmeden…
Çünkü hayat gerçekten kısa.

Ve Fidan Ekiz’in hatırlattığı gibi, ömrümüzden her yıl iki gün gidiyorsa, onları kapı önlerinde harcamaya hiç gerek yok.

İŞTE FİDAN EKİZ’İN ‘DE TELEGRAAF’IN EKİ OLAN ‘KADIN’ DAKİ YORUMU:

HOŞÇA KALIN (Doei)

Kısa süre önce hayatımda korkunç derecede çok zaman kaybettiğimi fark ettim. İnternette bir araştırmaya rastladım. Buna göre insanlar, davetlerden ve kutlamalardan uzun uzun vedalaşmadan ayrıldıklarında yılda iki gün kazanabiliyormuş. Bunu okuyunca kendi kendime, “Bak işte, gördün mü!” dedim.

Bizim kültürde ise tam tersi öğretilirdi. Daha küçük yaşlardan itibaren sosyal ortamlardan ayrılırken herkese tek tek veda etmemiz beklenirdi.

Bunun en belirgin örneği düğünlerdi. Düğünler genellikle Rozenburg’daki De Schans Salonu’nda yapılırdı. Çocuk gözümle orası, köydeki bütün Türklerin toplandığı dev bir saray gibiydi. Eğer herkesi davet etmezseniz, geçici bir dışlanmayı ve yıllarca sürecek dedikoduları göze almak zorundaydınız.

Annem vedalaşma vakti geldiğinde bana: “Haydi, bütün masaları dolaş. Teyzelerinle ve amcalarınla vedalaş.” derdi.
Bunlar gerçek teyzeler ve amcalar değildi. Saygı gereği böyle hitap ederdik. Aynı saygı nedeniyle ellerini de öperdik. Bir bakıma The Godfather filmindeki sahneleri andırıyordu ama silahlar ve mafya kısmı olmadan.

Bazen büyüklerden biri tevazu göstermek için ya da belki de mikrop kapmamak için elini geri çekerdi. Ama bize öğretilen kurala göre yine de ısrar etmek gerekirdi. Üstelik sohbet etmek zorunda da kalabilirdiniz. Benim için en zor bölüm buydu. Türkçeyi akıcı konuşabiliyordum ama genç ve utangaç biri için bu yine de kolay değildi.

Bir bakıyordunuz, sohbet uzamış ve yeniden vedalaşma zamanı gelmiş. Öyle el sallayıp çıkmak mümkün değildi. Hayır. Bütün masaları bir kez daha dolaşmanız gerekirdi. Bu kez el öpmek şart değildi ama sonradan gelenlerle de birkaç kelime konuşmanız beklenirdi.

Bazen ilginç olaylar yaşanırdı. Örneğin genç bir kadın, ailesinin istemediği biriyle evlenebilmek için düğün sırasında ya da hemen sonrasında sevdiği adamla kaçardı. Böyle bir kargaşa çıktığında, uzun vedalaşma töreninden kurtulduğumuz için gizliden gizliye sevinirdik.

Bir de ev ziyaretleri vardı. İşte onlar tam bir sabır sınavıydı. Neredeyse her gün anne ve babamın arkadaşları gelir, televizyonumuzu Türk televizyonu ya da Türk filmleri izlemek için adeta işgal ederlerdi.

Misafirler ayrılırken ise uzun vedalaşma faslı başlardı. Biz de sabırsızlıkla onların gitmesini beklerdik. Kapı kapanır kapanmaz televizyona koşardık. Bazen o saate kadar yatma vakti bile gelmiş olurdu.

Şimdi dönüp baktığımda, çocukluğumun azımsanmayacak bir kısmını vedalaşarak geçirdiğimi düşünüyorum. Ne var ki çocukken öğrendiğiniz alışkanlıklardan kolay kolay kurtulamıyorsunuz. Bu yüzden yıllar boyunca doğum günlerinde, kitap tanıtımlarında ve resepsiyonlarda herkese tek tek gidip veda eden kişi ben oldum.

Sonra bir arkadaşım bana şöyle dedi: “Bir el sallayıp çıkman yeter. İnan bana, kimsenin umurunda değil.”
Buna gerçekten şaşırdım. Ama aynı zamanda rahatladım da. Meğer insanlar alınmıyormuş. Kimse arkamdan şikâyet etmiyormuş.
Üstelik daha az öpüşme ve sarılma olduğu için hastalıkların yayılma riski de azalıyor. En önemlisi ise inanılmaz zaman kazandırıyor.

Oysa hayatımızda zamanımızı zaten yeterince tüketen şeyler var. Anlamsız toplantılar. Şirketlerin düzenlediği sözde motivasyon günleri. Ve bitmek bilmeyen boş konuşmalar.
Hayatınızı geri alın.
Çünkü hayat zaten yeterince kısa.

**************

AFSCHEID NEMEN ALS CULTUURVERSCHIJNSEL KOST MENSEN ELK JAAR TWEE DAGEN VAN HUN LEVEN

Journaliste, schrijfster en producente Fidan Ekiz schreef dat mensen twee dagen per jaar kunnen winnen wanneer zij afzien van langdurige afscheidsceremonies. Haar column liet opnieuw zien dat afscheid nemen eigenlijk een cultuurverschijnsel is dat van land tot land verschilt.

Een Nederlander zwaait even en vertrekt. Een Turk houdt bij de deur nog een tweede bijeenkomst. De column van Fidan Ekiz maakte duidelijk dat zelfs afscheid nemen de verschillen tussen culturen blootlegt.

Als deze berekening klopt, brengt een volwassene in een periode van veertig jaar bijna tachtig dagen door met niets anders dan afscheid nemen…

İlhan KARAÇAY reageert:

Gisteren las ik een column van Fidan Ekiz, een van de bekendste journalisten, schrijfsters en producenten van Nederland. Op het eerste gezicht ging het over een heel alledaags onderwerp: afscheid nemen.
Maar toen ik er wat langer over nadacht, besefte ik dat dit eigenlijk een cultuurverschijnsel op zichzelf is.

Fidan Ekiz vertelde dat zij, omdat zij in een gezin met Turkse wortels is opgegroeid, van jongs af aan gewend was aan lange afscheidsceremonies.
Bij het verlaten van een bruiloft moest je langs alle tafels gaan, iedereen afzonderlijk een hand geven, elkaar begroeten met een kus, informeren hoe het ging, een praatje maken met mensen die later waren gekomen, uiteindelijk de deur bereiken, daar opnieuw afscheid nemen en vervolgens nog tot aan de auto worden begeleid…

Ik glimlachte toen ik haar verhaal las. Wat zij beschreef kwam mij namelijk helemaal niet vreemd voor. Integendeel, allerlei scènes uit mijn eigen leven kwamen weer voor mijn ogen.
In de loop der jaren heb ik tijdens bijeenkomsten, recepties en familiebezoeken mijn eigen methode ontwikkeld. Ik sta op, kijk glimlachend om mij heen en zeg: “Ik wil jullie geen microben bezorgen. Ik stuur jullie allemaal een kus van een afstand.” Daarbij zwaai ik vriendelijk naar iedereen.

Meestal klinkt er gelach. Sommigen willen mij toch nog omhelzen, maar de meesten begrijpen de boodschap. Zo wordt een afscheid dat normaal tien minuten duurt, in dertig seconden afgerond.
Naarmate men ouder wordt, beseft men steeds beter hoe waardevol tijd is. Misschien sprak de column van Fidan Ekiz mij daarom zo aan. De manier waarop mensen afscheid nemen zegt immers veel over het karakter van een samenleving.

DE MANIER VAN AFSCHEID NEMEN IS EEN SPIEGEL VAN DE SAMENLEVING

Over de hele wereld bestaan grote verschillen in de manier waarop mensen afscheid nemen. Nederlanders zijn daarin bijvoorbeeld bijzonder praktisch. Een bijeenkomst is afgelopen, men zwaait naar twee of drie mensen, zegt “Doei” of “Tot ziens” en vertrekt. Niemand voelt zich beledigd. Niemand neemt het kwalijk. Niemand zegt achteraf: “Kijk eens, hij heeft niet eens afscheid genomen.”

Amerikanen gedragen zich op een vergelijkbare manier. Ook daar speelt persoonlijke ruimte een belangrijke rol.
Stilletjes vertrekken van een bijeenkomst wordt meestal niet vreemd gevonden. In sommige sociale onderzoeken wordt dit zelfs aangeduid als een “Irish Exit”. Dat betekent ongemerkt vertrekken zonder anderen lastig te vallen of te storen.

In de landen rond de Middellandse Zee ligt dat anders. In Turkije, Griekenland, Italië, Spanje en de Arabische wereld is afscheid nemen vaak een bijeenkomst op zich.
Soms begint het echte gesprek pas wanneer iedereen al is opgestaan.
Bij de voordeur, naast de lift, bij de auto of op de hoek van de straat…
Een afscheid kan minutenlang duren. Soms zelfs een half uur. En in sommige families nog veel langer.

AFSCHEID NEMEN IS VOOR TURKEN OOK EEN KWESTIE VAN GEVOEL

In de Turkse samenleving betekent afscheid nemen niet alleen weggaan. Het is ook een manier om te laten zien hoeveel waarde je aan de ander hecht. Daarom denken veel mensen: “Het zou onbeleefd zijn als ik vertrek zonder iedereen persoonlijk gedag te zeggen.”

Deze gedachte heeft mooie kanten. Zij houdt menselijke relaties warm. Zij versterkt de sociale verbondenheid. Zij geeft mensen het gevoel dat zij gewaardeerd worden.
Maar er is ook een andere kant. Vooral bij grote bijeenkomsten, bruiloften, verenigingsavonden, conferenties en evenementen met honderden aanwezigen kan het afscheid soms langer duren dan het programma zelf.
Dat was precies een van de punten waarop Fidan Ekiz in haar column wees. Zij beschreef hoe mensen ongemerkt een belangrijk deel van hun leven besteden aan dit soort sociale rituelen.

NAARMATE MEN OUDER WORDT, BESEFT MEN DE WAARDE VAN TIJD BETER

Wanneer je jong bent, lijkt tijd eindeloos. Maar naarmate de jaren verstrijken, verandert je kijk op het leven. Minuten waaraan je vroeger geen aandacht schonk, krijgen steeds meer waarde.Misschien gedragen moderne samenlevingen zich daarom steeds praktischer. Minder ceremonie, minder formaliteiten en minder tijdverlies…

Toch is er hier een belangrijk onderscheid dat niet uit het oog mag worden verloren. Praktisch zijn is niet hetzelfde als onbeleefd zijn. Zonder iemand aan te kijken vertrekken, geen groet geven of anderen volledig negeren, is iets heel anders.

Dat was ook niet wat Fidan Ekiz bedoelde. En het is evenmin wat ik zelf doe. Een glimlach, een handgebaar en een paar vriendelijke woorden zijn vaak al voldoende.

MISSCHIEN IS DE MIDDENWEG WEL DE BESTE OPLOSSING

Als ik er vandaag over nadenk, geloof ik dat noch de ouderwetse, eindeloze afscheidsceremonies de ideale oplossing zijn, noch de extreem individualistische houding waarbij mensen elkaar nauwelijks nog aandacht schenken.
Misschien ligt de beste oplossing ergens in het midden.
Laten we elkaar tonen dat we elkaar waarderen. Maar laten we dat niet veranderen in rituelen die uren duren. Een glimlach, een bedankje, een zwaai en een oprecht uitgesproken “Tot ziens” zijn meestal meer dan voldoende.

MISSCHIEN ZIJN GURBETÇİ’S TUSSEN TWEE WERELDEN BLIJVEN STAAN

Turken die in het buitenland wonen, hebben op het gebied van afscheid nemen eigenlijk twee culturen geleerd. Een deel van ons is Turks gebleven. We hechten waarde aan gasten, schudden graag de hand van ouderen en houden van lange gesprekken met vrienden.
Misschien nemen we daarom afscheid op een manier die noch helemaal Turks, noch helemaal Nederlands is.

Maar een ander deel van ons heeft ook bepaalde Nederlandse gewoonten overgenomen. We hebben geleerd praktischer te zijn. We zijn ons meer bewust geworden van de waarde van tijd.
Misschien nemen we daarom niet meer zo uitgebreid afscheid als in Turkije, maar verdwijnen we ook niet zo stilletjes als sommige Nederlanders. We hebben onze eigen middenweg gevonden.

De laatste jaren geef ik zelf ook de voorkeur aan die middenweg. Wanneer ik een bijeenkomst of een familiebezoek verlaat, sta ik op, glimlach en zeg: “Ik wil jullie geen microben bezorgen.
Ik stuur jullie allemaal een kus van een afstand.”
Iedereen lacht. Niemand voelt zich beledigd. En ik kan mijn weg vervolgen zonder verstrikt te raken in lange afscheidsceremonies.

Misschien is dit wel de mooiste manier van afscheid nemen. Zonder mensen te kwetsen, zonder iemand te vermoeien en zonder de oprechtheid te verliezen…
Want het leven is werkelijk kort.

En als Fidan Ekiz gelijk heeft en wij elk jaar twee dagen van ons leven verliezen aan afscheid nemen, dan is er geen enkele reden om die tijd bij de voordeur te verspillen.

HIERONDER DE COLUMN VAN FIDAN EKIZ UIT DE VR OUWENBIJLAGE VAN DE TELEGRAAF:

DOEI

Kort geleden besefte ik dat ik in mijn leven ongelooflijk veel tijd heb verspild. Op internet kwam ik een onderzoek tegen waaruit bleek dat mensen twee dagen per jaar kunnen winnen wanneer zij na feestjes en bijeenkomsten niet eindeloos afscheid nemen. Toen ik dat las, dacht ik meteen: “Zie je wel, ik wist het!”

In onze cultuur werd juist het tegenovergestelde geleerd. Van jongs af aan werd van ons verwacht dat we, wanneer we een sociale gelegenheid verlieten, iedereen persoonlijk gedag zeiden.

Het duidelijkste voorbeeld daarvan waren de bruiloften. Die vonden meestal plaats in zalencentrum De Schans in Rozenburg. Door de ogen van een kind leek dat een enorm paleis waar alle Turken uit de omgeving samenkwamen. Als je niet iedereen uitnodigde, moest je rekening houden met tijdelijke uitsluiting en roddels die nog jaren konden doorgaan.

Wanneer het tijd was om te vertrekken, zei mijn moeder tegen mij: “Kom op, ga langs alle tafels en neem afscheid van je tantes en ooms.”
Dat waren natuurlijk niet mijn echte tantes en ooms. Uit respect spraken wij hen zo aan. Om dezelfde reden kusten wij ook hun hand. Het deed soms denken aan scènes uit The Godfather, maar dan zonder wapens en zonder maffia.

Soms trok een oudere zijn hand terug, uit bescheidenheid of misschien om geen ziektekiemen op te lopen. Maar volgens de regels die wij hadden geleerd, moest je dan toch aandringen. Bovendien kon je zomaar in een gesprek terechtkomen. Dat vond ik altijd het lastigste deel. Ik sprak vloeiend Turks, maar voor een jonge en verlegen persoon was het toch niet eenvoudig.

Voor je het wist, was het gesprek uitgelopen en moest je opnieuw afscheid gaan nemen. Even zwaaien en vertrekken was geen optie. Nee, je moest weer langs alle tafels. Deze keer hoefde je geen handen meer te kussen, maar van de mensen die later waren gekomen werd wel verwacht dat je nog even persoonlijk afscheid nam.

Soms gebeurden er ook opmerkelijke dingen. Zo kwam het voor dat een jonge vrouw tijdens of vlak na een bruiloft met haar geliefde wegliep omdat haar familie tegen het huwelijk was. Wanneer zo’n situatie ontstond, waren wij stiekem blij dat we daardoor aan de lange afscheidsceremonie ontsnapten.

En dan waren er nog de huisbezoeken. Die waren een ware oefening in geduld. Bijna iedere dag kwamen vrienden van mijn ouders langs. Ze namen onze televisie als het ware in beslag om Turkse televisieprogramma’s of Turkse films te bekijken.

Wanneer de gasten uiteindelijk vertrokken, begon de lange afscheidsfase. Wij wachtten ongeduldig tot ze weg waren. Zodra de deur dichtviel, renden wij naar de televisie. Soms was het inmiddels zelfs bedtijd geworden.

Nu ik erop terugkijk, besef ik dat een aanzienlijk deel van mijn jeugd bestond uit afscheid nemen. Toch raak je de gewoonten die je als kind hebt geleerd niet zomaar kwijt. Daarom bleef ik jarenlang degene die op verjaardagen, boekpresentaties en recepties iedereen persoonlijk gedag ging zeggen.

Tot een vriend op een dag tegen mij zei: “Je hoeft alleen maar even te zwaaien. Geloof me, het kan niemand iets schelen.”
Dat verbaasde mij enorm. Maar tegelijk voelde ik opluchting. Blijkbaar namen mensen het niet kwalijk. Niemand klaagde achter mijn rug om.
Bovendien verkleint minder zoenen en knuffelen de kans op verspreiding van ziektes. En het belangrijkste is misschien wel dat het ongelooflijk veel tijd bespaart.

Alsof er in het leven niet al genoeg dingen zijn die onze tijd opslokken. Zinloze vergaderingen. Zogenaamde motivatiedagen van bedrijven. En eindeloze gesprekken zonder inhoud.
Neem uw tijd terug.
Want het leven is al kort genoeg.