Dankbaarheid betekent niet dat je je eigen land verloochent.
Elke medaille heeft een keerzijde.
Een leven met twee wortels: Kracht uit de oorsprong, horizon uit de mogelijkheden.
Mijn geboorteland hield mij overeind, Nederland bracht mij vooruit.
(De Turkse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY schreef:
Aan de ene kant de warme en soms meedogenloze aarde van Anatolië, aan de andere kant het ordelijke, door arbeid gevormde landschap van Nederland. Twee geografische werelden, twee gemoedstoestanden, maar één levensweg. Een evenwicht waarin de veerkracht van de wortels samenkomt met de horizon die mogelijkheden openen.
Wat in deze koppen wordt verwoord, is voor veel migranten die deze regels lezen herkenbaar. Dit verhaal gaat niet over één persoon. Het bevat beweging, zoeken, aanpassen, kwetsbaarheid en volhouden. Wie migreerde, leest deze tekst niet alleen als een “ik”, maar ook als een “wij”, als onderdeel van een gedeeld geheugen. In sommige zinnen herkent men het eigen verleden, in andere de vragen en gevoelens die nog altijd worden meegedragen. Daarom moet deze tekst niet worden gelezen als een individuele vertelling, maar als de stem van een gedeelde levenservaring.
Sommige levens beginnen niet in één land.
Sommige identiteiten laten zich niet in één taal vangen.
Soms wordt een mens geboren als kind van het ene land, maar leert hij mens te zijn in een ander.
Wortels fluisteren waar we vandaan komen, mogelijkheden leren ons waarheen we kunnen gaan.
Deze tekst vertelt het verhaal van een leven dat precies op het snijpunt van deze twee werkelijkheden staat. Tegelijk is het een stille maar diepe getuigenis over migratie, identiteit en verbondenheid in onze tijd.
EEN IDENTITEIT GEVORMD DOOR GEDULD
Mijn wortels liggen in Azië, in de door de zon verharde en door ontbering gevormde grond van Turkije. Mijn verhaal begon in een omgeving waar kracht niet vanzelfsprekend is en waar geduld en uithoudingsvermogen deel uitmaken van het dagelijks leven. In die wereld leerde ik buigen zonder te breken. Ik leerde dat het leven niet altijd rechtvaardig is en dat echte kracht vaak in stilte wordt opgebouwd. De ruggengraat van mijn identiteit en de diepste lagen van mijn geheugen zijn daar gevormd.
Die aarde leerde mij niet alleen te volharden, maar ook te begrijpen dat groei tijd vraagt. Dat niets blijvends ontstaat zonder inspanning. Dat waardigheid niet wordt geschonken, maar wordt opgebouwd. Het is daar dat mijn innerlijke kompas werd afgesteld, in een werkelijkheid waarin men leert wachten zonder te wanhopen en te dragen zonder te verharden.
WAT ORDE EN MOGELIJKHEDEN LEREN
Maar mijn verhaal bleef daar niet. Want daar was ook Nederland. Niet slechts een ander land, maar een andere wereld. Een samenleving die ruimte biedt om te groeien, die leren ziet als een recht en niet als een gunst, en die vallen niet beschouwt als falen maar als onderdeel van het leven. Hier bleven kansen geen loze beloften. Ze werden tastbaar voor wie durfde, werkte en verantwoordelijkheid nam.
Nederland gaf mij onderwijs, het recht om te werken en liet mij ervaren wat het betekent om door de wet beschermd te zijn. Belangrijker nog, het introduceerde mij in een maatschappelijke orde waarin het individu telt. Ik leerde denken in een klimaat waar verschillen niet worden onderdrukt, waar discussie mogelijk is en waar kritiek niet als vijandschap wordt gezien. Dit land gaf mij zelfvertrouwen, maar legde ook een zware verantwoordelijkheid op mijn schouders. Want vrijheid bestaat hier alleen samen met de vrijheid van de ander.
Mijn wortels gaven mij veerkracht.
Nederland bood mij mogelijkheden.
Het ene hield mij overeind, het andere bracht mij vooruit.
Ik sta tussen twee werelden. Maar dat is geen vastzitten. Ik hoefde nooit te kiezen. Het was juist de wil om verbinding te maken. Bruggen bouwen tussen culturen, tussen generaties en tussen verleden en toekomst. Leven zonder te ontkennen waar ik vandaan kom en met het besef waarheen ik onderweg ben. Met respect voor mijn verleden en verantwoordelijkheid voor mijn toekomst.
Dit evenwicht ontstaat niet vanzelf. Het vraagt tijd, geduld en bewustzijn. Voor de migrant ligt de echte beproeving niet in het vastklampen aan het verleden en het afwijzen van het heden, en ook niet in het omarmen van het heden door het verleden te ontkennen. Staande blijven betekent leven met wortels die erkend worden en een blik die open blijft naar de toekomst. Dat kan alleen wie de moed heeft zichzelf steeds opnieuw te definiëren.
EEN REIS TUSSEN VERBONDENHEID EN DANKBAARHEID
Nederland alleen beschrijven als een land van mogelijkheden zou onvolledig zijn. Elk sterk systeem heeft ook zijn onzichtbare kanten. Waar het licht fel is, is de schaduw diep. Nederland heeft terecht de reputatie van orde, welvaart en veiligheid. Regels functioneren, instituties zijn sterk en het systeem beschermt het individu. Maar diezelfde orde legt op den duur ook andere lasten op de mens.
Het leven is hier sterk gepland. Dat geeft zekerheid, maar kan ook benauwen. Alles verloopt via agenda’s, afspraken en schema’s. Spontaniteit wordt moeilijker. Het leven stroomt, maar vaak als een koele en afstandelijke rivier. Sociale omgang is beleefd en respectvol, maar diepe banden kosten tijd. Voor mensen met een migratieachtergrond kan dit leiden tot een gevoel van eenzaamheid midden in de massa. Men voelt zich veilig, maar niet altijd verbonden.
De claim van gelijkheid is krachtig, maar werkt in de praktijk niet altijd even snel. Er zijn kansen, maar niet iedereen betreedt die kansen via dezelfde deur. Namen, accenten en afkomst kunnen onzichtbare muren vormen. Openlijke discriminatie is er misschien niet, maar de voortdurende behoefte om jezelf te bewijzen weegt zwaar en put langzaam uit.
Het welvaartsstelsel is sterk, maar draagt ook het risico van vereenzaming. De staat en de instituties beschermen, maar daardoor verzwakt soms de onderlinge solidariteit. Mensen leunen meer op het systeem dan op elkaar. Hulp wordt georganiseerd, menselijk contact raakt op de achtergrond. Alles klopt, maar niet alles voelt warm.
Ook is er de afstand tot emoties. Beheersing en controle zijn belangrijk. Uitbundigheid, luidheid en openlijke emotie worden vaak vreemd gevonden. Voor mensen die hun gevoelens directer beleven kan dit innerlijke druk veroorzaken. Zelfs wanneer je je uit, moet je je vaak inhouden.
Kortom, Nederland geeft veel, maar vraagt aanpassing. Het biedt orde, maar kent beperkte flexibiliteit. Het belooft vrijheid, maar spreekt een stille taal. Hier leven vraagt om mentale balans. Je eigen identiteit behouden binnen dit systeem is een kunst die men in de loop van de tijd leert.
Misschien ligt hier de grootste paradox van Nederland.
Het leert je rechtop te staan, maar leert je niet altijd om te omhelzen.
Het stimuleert kracht, maar laat kwetsbaarheid soms weinig ruimte.
Daarom is dit verhaal geen individuele vertelling. Het moet worden gelezen als de stem van een leven dat uit twee wortels groeit maar één richting kiest. Een reis die kracht put uit de oorsprong en vooruitgaat met het gevoel van vrijheid en rechtvaardigheid dat Nederland biedt. Een leven dat niet alleen voor zichzelf bestaat, maar wil bijdragen aan iets groters.
Een stille maar diepe uitdrukking van de kracht die ontstaat wanneer twee werelden samenkomen.
Een evenwicht tussen afkomst en verbondenheid, tussen dankbaarheid en verantwoordelijkheid.
DE ANDERE KANT VAN DE MEDAILLE: DISCRIMINATIE GEBEURT ZELDEN LUID, MAAR IS WEL VOELBAAR
In een land dat ordelijk oogt, blijven stille sporen achter. Onopgemerkte littekens, blinde vlekken en stille verhalen. Menselijke geschiedenissen die in de schaduw van welvaart, veiligheid en systemen blijven liggen.
Elke medaille heeft een keerzijde.
Hoe reëel de orde, welvaart en veiligheid van Nederland ook zijn, even reëel is het gevoel van gemis dat mensen soms ervaren binnen dit systeem.
Discriminatie gebeurt hier zelden luid.
Ze is niet zichtbaar.
De deur wordt niet in je gezicht geslagen, maar je voelt dat ze iets later opengaat.
Namen, accenten en afkomst worden niet uitgesproken, maar zijn aanwezig tussen de regels.
Men leeft met de constante behoefte zich te bewijzen.
Goed zijn is niet genoeg, men moet altijd net iets beter zijn.
Voor de migrant verdwijnt deze onzichtbare druk nooit helemaal.
Hoe goed je ook integreert en hoeveel je ook bijdraagt, ergens blijft die stille vraag hangen. Die vraag wordt niet hardop gesteld, maar rust ongemerkt op de schouders.
Instituten zijn sterk, maar niet altijd luisterend. Het systeem functioneert correct, maar heeft niet altijd oor voor het menselijke verhaal. Regels zijn duidelijk en zelden flexibel. Zelfs als je gelijk hebt, lukt het niet altijd jezelf uit te leggen. Dan ervaar je hoe eenzaam men kan zijn binnen de orde.
Welvaart is een andere beproeving. Materiële zekerheid bestaat, maar kan omslaan in eenzaamheid. Mensen steunen op het systeem in plaats van op elkaar. Solidariteit wordt georganiseerd, maar menselijke nabijheid verzwakt. Alles is op orde, maar warmte ontbreekt. Eenzaamheid in de menigte is een stille Nederlandse emotie.
WAAR NORMALISERING BEGINT, WORDEN WONDEN DIEPER
En dan is er de taal van de politiek.
Dat figuren als Geert Wilders in dit systeem kunnen opkomen, is geen toeval. Niet alleen uitgesproken woorden doen pijn, ook genormaliseerde uitspraken verwonden. Zulke politici maken het gevoel van “nooit helemaal erbij horen” zichtbaar. Hun woorden treffen niet alleen de mensen die zij aanvallen, maar tasten ook het idee van samenleven aan.
Misschien ligt hier de scherpste tegenstelling.
Alles klopt, maar de mens voelt zich soms onvolledig.
Het systeem werkt, maar draagt niet altijd de ziel.
De structuur is sterk, maar biedt niet altijd ruimte aan kwetsbaarheid.
KRITIEK IS GEEN ONTKENNING, MAAR BETROKKENHEID
Deze werkelijkheid benoemen betekent Nederland niet ontkennen. Integendeel, het betekent het serieus nemen. Alleen wat waarde heeft, wordt bevraagd. Alleen een land waarin men leeft, wordt bekritiseerd. Het doel is niet afbreken, maar het evenwicht herinneren en de mens opnieuw centraal stellen.
Erbij horen betekent niet applaudisseren.
Erbij horen betekent spreken wanneer het nodig is.
**************
KENDİ ÜLKENE AİDİYET BORCU, GÖÇ ETTİĞİN ÜLKEYE ŞÜKRAN BORCU
Şükran borcu, kendi ülkeni inkâr değildir. Tabii ki madalyonun diğer yüzü de vardır.
İki kökten oluşmuş bir hayat: Köklerden güç ve imkânlardan ufuk doğar.
Kendi ülkem beni ayakta tuttu, Hollanda beni ileri taşıdı.
Her göçmenin aidiyet ve şükran borcu ödeme içgüdüsü farklı olabilir.
Bir yanda Anadolu’nun sıcak ve sert toprağı, diğer yanda Hollanda’nın düzenli ve emekle şekillenmiş manzarası. İki farklı coğrafya, iki farklı ruh hali ama tek bir hayat yolculuğu. Köklerden gelen dayanıklılıkla, imkânların açtığı ufkun buluştuğu bir denge.
İlhan KARAÇAY yazdı:
Yukarıdaki başlıklarda anlatılanlar, bu satırları okuyan pek çok göçmenin hayatına yabancı değildir. Çünkü bu hikâye, tek bir kişinin yaşadıklarından ibaret değildir. İçinde yolculuk, arayış, uyum, kırılganlık ve direnç vardır. Göçmen okur, bu yazıyı okurken kendini yalnızca bir “ben” olarak değil, ortak bir hafızanın parçası olan bir “biz” olarak da görebilir. Kimi satırlarda kendi geçmişini, kimi satırlarda hâlâ içinde taşıdığı soruları ve duyguları bulabilir. Bu nedenle bu yazı, bireysel bir anlatıdan çok, paylaşılan bir hayat tecrübesinin sesi olarak okunmalıdır.
Bazı hayatlar tek bir coğrafyada başlamaz.
Bazı kimlikler tek bir toprağın diliyle anlatılamaz.
İnsan bazen bir ülkenin çocuğu olarak doğar ama başka bir ülkede insan olmayı öğrenir.
Kökler, nereden geldiğimizi fısıldar; imkânlar ise nereye gidebileceğimizi öğretir.
Bu yazı, tam da bu iki gerçeğin kesiştiği yerde duran bir hayatın hikâyesidir. Aynı zamanda göçün, kimliğin ve aidiyetin çağımızdaki anlamına dair sessiz ama derin bir tanıklıktır.
SABIRLA YOĞRULMUŞ BİR KİMLİK
Köklerim Asya’da, Türkiye’nin güneşiyle sertleşmiş, yoksunlukla olgunlaşmış topraklarda atıldı. Gücün kolay kazanılmadığı, sabrın ve direncin, hayatın doğal bir parçası olduğu bir coğrafyada başladı benim hikâyem.
Orası bana eğilmeyi ama kırılmamayı öğretti. Hayatın her zaman adil olmadığını, gücün çoğu zaman sessizce biriktirildiğini orada öğrendim.
Kimliğimin omurgası ve hafızamın en derin katmanları o topraklarda şekillendi.
DÜZENİN VE İMKÂNLARIN ÖĞRETTİKLERİ
Ama bu hikâye orada kalmadı. Çünkü arada Hollanda vardı. Bana sadece bir ülke değil, bir imkânlar dünyası açan bir ülke. Büyümek için alan tanıyan, öğrenmeyi bir lütuf değil hak sayan, düşmeyi ayıp değil hayatın parçası olarak gören bir düzen.
Burada fırsatlar, soyut vaatler olarak havada asılı durmadı. Cesaret eden, emek veren ve sorumluluk alan herkes için somut ve dokunulabilir hale geldi.
Hollanda bana eğitim verdi, çalışma hakkı verdi ve hukukla korunmanın ne demek olduğunu öğretti. Daha da önemlisi, bireyin değerli olduğu bir toplumsal düzenle tanıştırdı. Farklılıkların bastırılmadığı, tartışılabildiği ve eleştirinin düşmanlık sayılmadığı bir iklimde düşünmeyi öğrendim. Bu ülke bana özgüven kazandırdı ama aynı zamanda ağır bir sorumluluk da yükledi. Çünkü burada özgürlük, başkasının özgürlüğüyle birlikte var oluyordu.
Köklerim bana dayanıklılığı verdi.
Hollanda bana imkânları sundu.
Biri beni ayakta tuttu, diğeri beni ileriye taşıdı.
İki dünya arasında duruyorum. Ama bu bir arada kalmışlık değil. Bir tercih yapma zorunluluğu hiç olmadı benim için. Aksine, bağ kurma iradesi oldu. Kültürler arasında, kuşaklar arasında ve geçmişle gelecek arasında köprü olma çabası. Nereden geldiğimi inkâr etmeden, nereye yürüdüğümün bilinciyle yol almaktır bu.
Saygıyı geçmişime, sorumluluğu geleceğime borç bilerek yaşamaktır.
Bu dengeyi kurabilmek, kendiliğinden olan bir şey değildir. Zaman, sabır ve bilinç ister. Göçmen için asıl sınav, ne geçmişine sığınıp bugünü reddetmek ne de bugüne tutunup geçmişini inkâr etmektir. Ayakta kalmanın yolu, kökleriyle barışık ama geleceğe açık bir duruş geliştirebilmektir. Bu da ancak kendini sürekli yeniden tanımlamaya cesaret edenlerle mümkündür.
AİDİYET VE ŞÜKRAN ARASINDA BİR YOLCULUK
Bu noktada Hollanda’yı sadece imkânların ülkesi olarak anlatmak eksik kalır. Çünkü her güçlü sistemin görünmeyen yüzleri vardır. Işığın güçlü olduğu yerde gölge de derindir. Hollanda düzenin, refahın ve güvenin ülkesi olarak haklı bir üne sahiptir. Kuralları işler, kurumları güçlüdür ve bireyi koruyan bir sistem üzerine kuruludur. Ancak bu düzen, zamanla insan üzerinde farklı bedeller de yaratır.
Hayat son derece planlıdır. Bu planlılık güven verir ama aynı zamanda insanı sıkıştırır. Her şey saatle, randevuyla ve takvimle ilerler. Spontane olmak zorlaşır. Hayat akar ama çoğu zaman soğuk ve mesafeli bir nehir gibi. Toplumsal ilişkiler naziktir, saygılıdır ama derin bağlar zaman ister. Göçmen kökenli biri için bu durum, kalabalıklar içinde yalnız hissetmeye yol açabilir. İnsan kendini güvende hisseder ama her zaman ait hissedemeyebilir.
Eşitlik iddiası güçlüdür ama pratikte her zaman aynı hızda işlemez. Fırsatlar vardır fakat herkesin o fırsatlara aynı kapıdan girdiğini söylemek zordur. İsimler, aksanlar ve kökenler bazen görünmez bir duvar örer. Açık bir ayrımcılık yaşanmaz belki ama sürekli kendini ispat etme ihtiyacı hissedilir. Bu, insanı yavaş yavaş yoran bir yüktür.
Refah sistemi güçlüdür ama bireyi yalnızlaştırma riski de taşır. Devlet vardır, kurumlar vardır ve sistem sizi korur. Ancak bu koruyucu yapı, toplumsal dayanışmayı zaman zaman zayıflatır. İnsanlar birbirine değil, sisteme yaslanır. Yardımlaşma kurumsallaşırken insani temas geri planda kalabilir. Her şey doğrudur ama her şey sıcak değildir.
Bir de duygularla kurulan mesafe vardır. Ölçülülük ve kontrol önemlidir. Coşku, yüksek ses ve duygusal taşkınlık, çoğu zaman garipsenir. Duygularını daha açık yaşayan insanlar için bu durum içsel bir baskıya dönüşebilir. İnsan kendini ifade ederken bile ölçmek zorunda kalır.
Kısacası Hollanda insana çok şey verir ama karşılığında uyum ister. Düzen sunar ama esnekliği sınırlıdır. Özgürlük vadeder ama bu özgürlüğün dili sessizdir. Burada yaşamak, güçlü bir zihinsel denge gerektirir. Kendi kimliğini koruyarak bu sistemin içinde var olmak, zamanla öğrenilen bir sanattır.
Belki de Hollanda’nın en büyük çelişkisi şudur.
İnsana ayakta durmayı öğretir ama sarılmayı öğretmez.
Güçlü olmayı destekler ama bazen kırılganlığa alan açmaz.
İşte bu yüzden bu hikâye sadece bir bireyin anlatısı değildir.
İki kökten doğan ama tek bir yola yürüyen bir hayatın sesi olarak okunmalıdır.
Köklerinden aldığı güçle ayakta duran, Hollanda’nın sunduğu özgürlük ve adalet duygusuyla ilerleyen bir yolculuk.
Kendisi için değil, kendisinden daha büyük bir bütün için üretmeye, inşa etmeye ve katkı sunmaya yönelen bir hayat.
İki farklı dünyanın bir araya geldiğinde nasıl bir güç üretebildiğinin sessiz ama derin bir ifadesi.
Köken ve aidiyetle, şükran borcu arasında kurulan bir denge.
MADALYONUN TERS YÜZÜ: AYRIMCILIK ÇOĞU ZAMAN YÜKSEK SESLE YAPILMAZ. GÖZLE GÖRÜLÜR DEĞİLDİR. KAPIYI YÜZÜNÜZE ÇARPMAZ AMA KAPININ BİRAZ DAHA GEÇ AÇILDIĞINI HİSSEDERSİNİZ.
Düzenli görünen bir ülkede, geride kalan sessiz izler. Bozulmuş mekânlar, boş alanlar ve görünmeyen yaralar. Refahın, güvenin ve sistemin gölgesinde kalan insan hikâyeleri.
Her madalyonun bir de ters yüzü vardır.
Hollanda’nın sunduğu düzen, refah ve güven duygusu ne kadar gerçekse, bu düzenin içinde insanın zaman zaman hissettiği eksiklik de o kadar gerçektir.
Bu ülkede ayrımcılık çoğu zaman yüksek sesle yapılmaz.
Gözle görülür değildir.
Kapıyı yüzünüze çarpmaz ama kapının biraz daha geç açıldığını hissedersiniz.
İsimler, aksanlar ve kökenler açıkça söylenmez ama satır aralarında varlığını hissettirir.
İnsan, kendisini sürekli ispat etme ihtiyacıyla yaşar.
Yeterince iyi olmak yetmez, biraz daha iyi olmak zorundaymışsınız gibi.
Göçmen için bu görünmez baskı, yıllar geçse de tam olarak kaybolmaz.
Ne kadar entegre olursanız olun, ne kadar katkı sunarsanız sunun, bir yerlerde hâlâ “acaba” sorusu dolaşır. Bu soru yüksek sesle sorulmaz ama insanın omzuna sessizce yüklenir.
Kurumlar güçlüdür ama her zaman dinleyici değildir. Sistem doğru işler ama insanın hikâyesine her zaman kulak vermez. Kurallar vardır ve çoğu zaman esneklik göstermez. Haklı olsanız bile, kendinizi anlatamadığınız anlar olur. İşte o anlarda, düzenin içinde insanın ne kadar yalnız kalabildiğini fark edersiniz.
Refah ise başka bir sınavdır. Maddi güven duygusu vardır ama bu güven, zamanla yalnızlığa dönüşebilir. İnsanlar birbirine değil, sisteme yaslanır. Dayanışma kurumsallaşırken, insani temas zayıflar. Her şey yerli yerindedir ama sıcaklık eksiktir. Kalabalıklar içinde yalnız hissetmek, Hollanda’ya özgü sessiz bir duygudur.
SÖYLEMLERİN NORMALLEŞTİĞİ YERDE YARALAR DERİNLEŞİR
Ve elbette siyasetin dili…
Bu düzenin içinde, Geert Wilders gibi ırkçı ve dışlayıcı siyasetçilerin yükselmesi tesadüf değildir. Açıkça söylenen sözler kadar, normalleştirilen söylemler de yaralar. Bu tür politik figürler, yıllardır sessizce hissedilen o “tam ait olamama” duygusunu görünür kılar.
Söyledikleri, sadece hedef aldıkları insanları değil, birlikte yaşama fikrini de yorar.
Belki de Hollanda’nın en çarpıcı çelişkisi burada saklıdır:
Her şey doğrudur ama insan bazen eksiktir.
Sistem çalışır ama ruhu her zaman taşımaz.
Güçlü bir yapı vardır ama kırılganlığa her zaman alan açılmaz.
ELEŞTİRMEK İNKÂR DEĞİL, SAHİPLENMEKTİR
Bu gerçeği dile getirmek, Hollanda’yı inkâr etmek değildir. Aksine, onu ciddiye almaktır. Çünkü ancak değer verilen bir düzen sorgulanır. Ancak yaşanan bir ülke eleştirilir.
Amaç yıkmak değil, dengeyi hatırlatmak ve insanı yeniden merkeze almaktır.
Ait olmak, alkışlamak değil; gerektiğinde konuşabilmektir.
Şükran borcu, kendi ülkeni inkâr değildir. Tabii ki madalyonun diğer yüzü de vardır.
İki kökten oluşmuş bir hayat: Köklerden güç ve imkânlardan ufuk doğar.
Kendi ülkem beni ayakta tuttu, Hollanda beni ileri taşıdı.
Her göçmenin aidiyet ve şükran borcu ödeme içgüdüsü farklı olabilir.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versi staat onderaan)
Bir yanda Anadolu’nun sıcak ve sert toprağı, diğer yanda Hollanda’nın düzenli ve emekle şekillenmiş manzarası. İki farklı coğrafya, iki farklı ruh hali ama tek bir hayat yolculuğu. Köklerden gelen dayanıklılıkla, imkânların açtığı ufkun buluştuğu bir denge.
İlhan KARAÇAY yazdı:
Yukarıdaki başlıklarda anlatılanlar, bu satırları okuyan pek çok göçmenin hayatına yabancı değildir. Çünkü bu hikâye, tek bir kişinin yaşadıklarından ibaret değildir. İçinde yolculuk, arayış, uyum, kırılganlık ve direnç vardır. Göçmen okur, bu yazıyı okurken kendini yalnızca bir “ben” olarak değil, ortak bir hafızanın parçası olan bir “biz” olarak da görebilir. Kimi satırlarda kendi geçmişini, kimi satırlarda hâlâ içinde taşıdığı soruları ve duyguları bulabilir. Bu nedenle bu yazı, bireysel bir anlatıdan çok, paylaşılan bir hayat tecrübesinin sesi olarak okunmalıdır.
Bazı hayatlar tek bir coğrafyada başlamaz.
Bazı kimlikler tek bir toprağın diliyle anlatılamaz.
İnsan bazen bir ülkenin çocuğu olarak doğar ama başka bir ülkede insan olmayı öğrenir.
Kökler, nereden geldiğimizi fısıldar; imkânlar ise nereye gidebileceğimizi öğretir.
Bu yazı, tam da bu iki gerçeğin kesiştiği yerde duran bir hayatın hikâyesidir. Aynı zamanda göçün, kimliğin ve aidiyetin çağımızdaki anlamına dair sessiz ama derin bir tanıklıktır.
SABIRLA YOĞRULMUŞ BİR KİMLİK
Köklerim Asya’da, Türkiye’nin güneşiyle sertleşmiş, yoksunlukla olgunlaşmış topraklarda atıldı. Gücün kolay kazanılmadığı, sabrın ve direncin, hayatın doğal bir parçası olduğu bir coğrafyada başladı benim hikâyem.
Orası bana eğilmeyi ama kırılmamayı öğretti. Hayatın her zaman adil olmadığını, gücün çoğu zaman sessizce biriktirildiğini orada öğrendim.
Kimliğimin omurgası ve hafızamın en derin katmanları o topraklarda şekillendi.
DÜZENİN VE İMKÂNLARIN ÖĞRETTİKLERİ
Ama bu hikâye orada kalmadı. Çünkü arada Hollanda vardı. Bana sadece bir ülke değil, bir imkânlar dünyası açan bir ülke. Büyümek için alan tanıyan, öğrenmeyi bir lütuf değil hak sayan, düşmeyi ayıp değil hayatın parçası olarak gören bir düzen.
Burada fırsatlar, soyut vaatler olarak havada asılı durmadı. Cesaret eden, emek veren ve sorumluluk alan herkes için somut ve dokunulabilir hale geldi.
Hollanda bana eğitim verdi, çalışma hakkı verdi ve hukukla korunmanın ne demek olduğunu öğretti. Daha da önemlisi, bireyin değerli olduğu bir toplumsal düzenle tanıştırdı. Farklılıkların bastırılmadığı, tartışılabildiği ve eleştirinin düşmanlık sayılmadığı bir iklimde düşünmeyi öğrendim. Bu ülke bana özgüven kazandırdı ama aynı zamanda ağır bir sorumluluk da yükledi. Çünkü burada özgürlük, başkasının özgürlüğüyle birlikte var oluyordu.
Köklerim bana dayanıklılığı verdi.
Hollanda bana imkânları sundu.
Biri beni ayakta tuttu, diğeri beni ileriye taşıdı.
İki dünya arasında duruyorum. Ama bu bir arada kalmışlık değil. Bir tercih yapma zorunluluğu hiç olmadı benim için. Aksine, bağ kurma iradesi oldu. Kültürler arasında, kuşaklar arasında ve geçmişle gelecek arasında köprü olma çabası. Nereden geldiğimi inkâr etmeden, nereye yürüdüğümün bilinciyle yol almaktır bu.
Saygıyı geçmişime, sorumluluğu geleceğime borç bilerek yaşamaktır.
Bu dengeyi kurabilmek, kendiliğinden olan bir şey değildir. Zaman, sabır ve bilinç ister. Göçmen için asıl sınav, ne geçmişine sığınıp bugünü reddetmek ne de bugüne tutunup geçmişini inkâr etmektir. Ayakta kalmanın yolu, kökleriyle barışık ama geleceğe açık bir duruş geliştirebilmektir. Bu da ancak kendini sürekli yeniden tanımlamaya cesaret edenlerle mümkündür.
AİDİYET VE ŞÜKRAN ARASINDA BİR YOLCULUK
Bu noktada Hollanda’yı sadece imkânların ülkesi olarak anlatmak eksik kalır. Çünkü her güçlü sistemin görünmeyen yüzleri vardır. Işığın güçlü olduğu yerde gölge de derindir. Hollanda düzenin, refahın ve güvenin ülkesi olarak haklı bir üne sahiptir. Kuralları işler, kurumları güçlüdür ve bireyi koruyan bir sistem üzerine kuruludur. Ancak bu düzen, zamanla insan üzerinde farklı bedeller de yaratır.
Hayat son derece planlıdır. Bu planlılık güven verir ama aynı zamanda insanı sıkıştırır. Her şey saatle, randevuyla ve takvimle ilerler. Spontane olmak zorlaşır. Hayat akar ama çoğu zaman soğuk ve mesafeli bir nehir gibi. Toplumsal ilişkiler naziktir, saygılıdır ama derin bağlar zaman ister. Göçmen kökenli biri için bu durum, kalabalıklar içinde yalnız hissetmeye yol açabilir. İnsan kendini güvende hisseder ama her zaman ait hissedemeyebilir.
Eşitlik iddiası güçlüdür ama pratikte her zaman aynı hızda işlemez. Fırsatlar vardır fakat herkesin o fırsatlara aynı kapıdan girdiğini söylemek zordur. İsimler, aksanlar ve kökenler bazen görünmez bir duvar örer. Açık bir ayrımcılık yaşanmaz belki ama sürekli kendini ispat etme ihtiyacı hissedilir. Bu, insanı yavaş yavaş yoran bir yüktür.
Refah sistemi güçlüdür ama bireyi yalnızlaştırma riski de taşır. Devlet vardır, kurumlar vardır ve sistem sizi korur. Ancak bu koruyucu yapı, toplumsal dayanışmayı zaman zaman zayıflatır. İnsanlar birbirine değil, sisteme yaslanır. Yardımlaşma kurumsallaşırken insani temas geri planda kalabilir. Her şey doğrudur ama her şey sıcak değildir.
Bir de duygularla kurulan mesafe vardır. Ölçülülük ve kontrol önemlidir. Coşku, yüksek ses ve duygusal taşkınlık, çoğu zaman garipsenir. Duygularını daha açık yaşayan insanlar için bu durum içsel bir baskıya dönüşebilir. İnsan kendini ifade ederken bile ölçmek zorunda kalır.
Kısacası Hollanda insana çok şey verir ama karşılığında uyum ister. Düzen sunar ama esnekliği sınırlıdır. Özgürlük vadeder ama bu özgürlüğün dili sessizdir. Burada yaşamak, güçlü bir zihinsel denge gerektirir. Kendi kimliğini koruyarak bu sistemin içinde var olmak, zamanla öğrenilen bir sanattır.
Belki de Hollanda’nın en büyük çelişkisi şudur.
İnsana ayakta durmayı öğretir ama sarılmayı öğretmez.
Güçlü olmayı destekler ama bazen kırılganlığa alan açmaz.
İşte bu yüzden bu hikâye sadece bir bireyin anlatısı değildir.
İki kökten doğan ama tek bir yola yürüyen bir hayatın sesi olarak okunmalıdır.
Köklerinden aldığı güçle ayakta duran, Hollanda’nın sunduğu özgürlük ve adalet duygusuyla ilerleyen bir yolculuk.
Kendisi için değil, kendisinden daha büyük bir bütün için üretmeye, inşa etmeye ve katkı sunmaya yönelen bir hayat.
İki farklı dünyanın bir araya geldiğinde nasıl bir güç üretebildiğinin sessiz ama derin bir ifadesi.
Köken ve aidiyetle, şükran borcu arasında kurulan bir denge.
MADALYONUN TERS YÜZÜ: AYRIMCILIK ÇOĞU ZAMAN YÜKSEK SESLE YAPILMAZ. GÖZLE GÖRÜLÜR DEĞİLDİR. KAPIYI YÜZÜNÜZE ÇARPMAZ AMA KAPININ BİRAZ DAHA GEÇ AÇILDIĞINI HİSSEDERSİNİZ.
Düzenli görünen bir ülkede, geride kalan sessiz izler. Bozulmuş mekânlar, boş alanlar ve görünmeyen yaralar. Refahın, güvenin ve sistemin gölgesinde kalan insan hikâyeleri.
Her madalyonun bir de ters yüzü vardır.
Hollanda’nın sunduğu düzen, refah ve güven duygusu ne kadar gerçekse, bu düzenin içinde insanın zaman zaman hissettiği eksiklik de o kadar gerçektir.
Bu ülkede ayrımcılık çoğu zaman yüksek sesle yapılmaz.
Gözle görülür değildir.
Kapıyı yüzünüze çarpmaz ama kapının biraz daha geç açıldığını hissedersiniz.
İsimler, aksanlar ve kökenler açıkça söylenmez ama satır aralarında varlığını hissettirir.
İnsan, kendisini sürekli ispat etme ihtiyacıyla yaşar.
Yeterince iyi olmak yetmez, biraz daha iyi olmak zorundaymışsınız gibi.
Göçmen için bu görünmez baskı, yıllar geçse de tam olarak kaybolmaz.
Ne kadar entegre olursanız olun, ne kadar katkı sunarsanız sunun, bir yerlerde hâlâ “acaba” sorusu dolaşır. Bu soru yüksek sesle sorulmaz ama insanın omzuna sessizce yüklenir.
Kurumlar güçlüdür ama her zaman dinleyici değildir. Sistem doğru işler ama insanın hikâyesine her zaman kulak vermez. Kurallar vardır ve çoğu zaman esneklik göstermez. Haklı olsanız bile, kendinizi anlatamadığınız anlar olur. İşte o anlarda, düzenin içinde insanın ne kadar yalnız kalabildiğini fark edersiniz.
Refah ise başka bir sınavdır. Maddi güven duygusu vardır ama bu güven, zamanla yalnızlığa dönüşebilir. İnsanlar birbirine değil, sisteme yaslanır. Dayanışma kurumsallaşırken, insani temas zayıflar. Her şey yerli yerindedir ama sıcaklık eksiktir. Kalabalıklar içinde yalnız hissetmek, Hollanda’ya özgü sessiz bir duygudur.
SÖYLEMLERİN NORMALLEŞTİĞİ YERDE YARALAR DERİNLEŞİR
Ve elbette siyasetin dili…
Bu düzenin içinde, Geert Wilders gibi ırkçı ve dışlayıcı siyasetçilerin yükselmesi tesadüf değildir. Açıkça söylenen sözler kadar, normalleştirilen söylemler de yaralar. Bu tür politik figürler, yıllardır sessizce hissedilen o “tam ait olamama” duygusunu görünür kılar.
Söyledikleri, sadece hedef aldıkları insanları değil, birlikte yaşama fikrini de yorar.
Belki de Hollanda’nın en çarpıcı çelişkisi burada saklıdır:
Her şey doğrudur ama insan bazen eksiktir.
Sistem çalışır ama ruhu her zaman taşımaz.
Güçlü bir yapı vardır ama kırılganlığa her zaman alan açılmaz.
ELEŞTİRMEK İNKÂR DEĞİL, SAHİPLENMEKTİR
Bu gerçeği dile getirmek, Hollanda’yı inkâr etmek değildir. Aksine, onu ciddiye almaktır. Çünkü ancak değer verilen bir düzen sorgulanır. Ancak yaşanan bir ülke eleştirilir.
Amaç yıkmak değil, dengeyi hatırlatmak ve insanı yeniden merkeze almaktır.
Ait olmak, alkışlamak değil; gerektiğinde konuşabilmektir.
********************
VERPLICHTING AAN JE LAND VAN HERKOMST, DANKBAARHEID AAN HET LAND WAAR JE LEEFT
Dankbaarheid betekent niet dat je je eigen land verloochent.
Natuurlijk heeft elke medaille ook een andere kant.
Een leven met twee wortels.
Kracht uit de wortels en horizon uit de mogelijkheden.
Mijn geboorteland hield mij overeind.
Nederland bracht mij vooruit.
Aan de ene kant de warme en soms harde grond van Anatolië, aan de andere kant het ordelijke en door arbeid gevormde landschap van Nederland. Twee verschillende geografische werelden, twee verschillende gemoedstoestanden, maar één levensweg. Een evenwicht waarin veerkracht uit de wortels samenkomt met de horizon die mogelijkheden openen.
İlhan KARAÇAY schreef:
Wat in de bovenstaande koppen wordt verteld, is voor veel migranten die deze regels lezen niet onbekend. Dit verhaal gaat niet over het leven van één persoon. Het gaat over onderweg zijn, zoeken, aanpassen, kwetsbaarheid en volhouden. De migrant kan deze tekst lezen niet alleen als een “ik”, maar ook als een “wij”, als onderdeel van een gedeeld geheugen. In sommige zinnen herkent hij zijn verleden, in andere de vragen en gevoelens die hij nog altijd met zich meedraagt. Daarom moet deze tekst niet worden gelezen als een individuele vertelling, maar als de stem van een gedeelde levenservaring.
Sommige levens beginnen niet in één enkel land.
Sommige identiteiten laten zich niet in één taal vatten.
Soms wordt een mens geboren als kind van één land, maar leert hij mens te zijn in een ander.
Wortels fluisteren waar we vandaan komen, mogelijkheden leren ons waarheen we kunnen gaan.
Deze tekst vertelt het verhaal van een leven dat precies op het snijpunt van die twee werkelijkheden staat. Tegelijk is het een stille maar diepe getuigenis over migratie, identiteit en verbondenheid in onze tijd.
EEN IDENTITEIT GEVORMD DOOR GEDULD
Mijn wortels liggen in Azië, in de door de zon verharde en door ontbering gevormde grond van Turkije. Mijn verhaal begon in een omgeving waar kracht niet vanzelfsprekend is en waar geduld en uithoudingsvermogen deel uitmaken van het dagelijks leven. Daar leerde ik buigen zonder te breken. Ik leerde dat het leven niet altijd rechtvaardig is en dat echte kracht vaak in stilte wordt opgebouwd. De ruggengraat van mijn identiteit en de diepste lagen van mijn geheugen zijn daar gevormd.
WAT ORDE EN MOGELIJKHEDEN LEREN
Maar het verhaal bleef daar niet. Want daar was ook Nederland. Niet alleen een land, maar een wereld van mogelijkheden. Een samenleving die ruimte biedt om te groeien, die leren ziet als een recht en niet als een gunst, en die vallen niet beschouwt als falen maar als onderdeel van het leven. Kansen bleven hier geen loze beloften, maar werden tastbaar voor iedereen die durfde, werkte en verantwoordelijkheid nam.
Nederland gaf mij onderwijs, het recht om te werken en liet mij ervaren wat het betekent om door de wet beschermd te zijn. Belangrijker nog, het introduceerde mij in een maatschappelijke orde waarin het individu telt. Ik leerde denken in een klimaat waar verschillen niet worden onderdrukt, waar discussie mogelijk is en waar kritiek niet als vijandschap wordt gezien. Dit land gaf mij zelfvertrouwen, maar legde ook een zware verantwoordelijkheid op mijn schouders. Want vrijheid bestaat hier alleen samen met de vrijheid van de ander.
Mijn wortels gaven mij veerkracht.
Nederland bood mij mogelijkheden.
Het ene hield mij overeind, het andere bracht mij vooruit.
Ik sta tussen twee werelden. Maar dat is geen vastzitten. Ik hoefde nooit te kiezen. Het was juist de wil om verbinding te maken. Bruggen bouwen tussen culturen, generaties en tussen verleden en toekomst. Leven zonder te ontkennen waar ik vandaan kom en met het besef waarheen ik onderweg ben. Met respect voor mijn verleden en verantwoordelijkheid voor mijn toekomst.
Dit evenwicht ontstaat niet vanzelf. Het vraagt tijd, geduld en bewustzijn. Voor de migrant ligt de echte beproeving niet in het vastklampen aan het verleden en het afwijzen van het heden, en ook niet in het omarmen van het heden door het verleden te ontkennen. Staande blijven betekent leven met wortels die erkend worden en een blik die open blijft naar de toekomst. Dat kan alleen wie de moed heeft zichzelf steeds opnieuw te definiëren.
EEN REIS TUSSEN VERBONDENHEID EN DANKBAARHEID
Nederland alleen beschrijven als een land van mogelijkheden zou onvolledig zijn. Elk sterk systeem heeft ook zijn onzichtbare kanten. Waar het licht fel is, is de schaduw diep. Nederland heeft terecht de reputatie van orde, welvaart en veiligheid. Regels functioneren, instituties zijn sterk en het systeem beschermt het individu. Maar diezelfde orde legt op den duur ook andere lasten op de mens.
Het leven is sterk gepland. Dat geeft zekerheid, maar kan ook benauwen. Alles verloopt via agenda’s, afspraken en schema’s. Spontaniteit wordt moeilijker. Het leven stroomt, maar vaak als een koele en afstandelijke rivier. Sociale omgang is beleefd en respectvol, maar diepe banden kosten tijd. Voor mensen met een migratieachtergrond kan dit leiden tot een gevoel van eenzaamheid midden in de massa. Men voelt zich veilig, maar niet altijd verbonden.
De claim van gelijkheid is sterk, maar werkt in de praktijk niet altijd even snel. Er zijn kansen, maar niet iedereen betreedt die kansen via dezelfde deur. Namen, accenten en afkomst kunnen onzichtbare muren vormen. Openlijke discriminatie is er misschien niet, maar de voortdurende behoefte om jezelf te bewijzen weegt zwaar en put langzaam uit.
Het welvaartsstelsel is krachtig, maar draagt ook het risico van vereenzaming. De staat en de instituties beschermen je, maar daardoor verzwakt soms de onderlinge solidariteit. Mensen leunen meer op het systeem dan op elkaar. Hulp wordt geïnstitutionaliseerd en menselijk contact raakt op de achtergrond. Alles klopt, maar niet alles voelt warm.
Ook is er de afstand tot emoties. Beheersing en controle zijn belangrijk. Uitbundigheid, luidheid en emotionele expressie worden vaak vreemd gevonden. Voor mensen die hun gevoelens openlijker beleven kan dit innerlijke druk veroorzaken. Zelfs bij zelfexpressie moet men zich afmeten.
Kortom, Nederland geeft veel, maar vraagt aanpassing. Het biedt orde, maar kent beperkte flexibiliteit. Het belooft vrijheid, maar spreekt een stille taal. Hier leven vraagt om mentale balans. Je eigen identiteit behouden binnen dit systeem is een kunst die men in de loop van de tijd leert.
Misschien ligt hier de grootste paradox van Nederland.
Het leert je rechtop te staan, maar leert je niet altijd om te omhelzen.
Het stimuleert kracht, maar laat kwetsbaarheid soms weinig ruimte.
Daarom is dit verhaal geen individuele vertelling. Het moet worden gelezen als de stem van een leven dat uit twee wortels groeit maar één richting kiest. Een reis die kracht put uit haar oorsprong en vooruitgaat met het gevoel van vrijheid en rechtvaardigheid dat Nederland biedt. Een leven dat niet alleen voor zichzelf bestaat, maar wil bijdragen aan iets groters.
Een stille maar diepe uitdrukking van de kracht die ontstaat wanneer twee werelden samenkomen.
Een evenwicht tussen afkomst en verbondenheid, tussen dankbaarheid en verantwoordelijkheid.
DE ANDERE KANT VAN DE MEDAILLE: DISCRIMINATIE GEBEURT ZELDEN LUID, MAAR IS WEL VOELBAAR
In een land dat ordelijk oogt, blijven stille sporen achter. Verstoorde plekken, lege ruimtes en onzichtbare wonden. Menselijke verhalen die in de schaduw van welvaart, veiligheid en systemen blijven liggen.
Elke medaille heeft een keerzijde.
Hoe reëel de orde, welvaart en veiligheid van Nederland ook zijn, even reëel is het gevoel van gemis dat mensen soms ervaren binnen dit systeem.
Discriminatie gebeurt hier zelden luid.
Ze is niet zichtbaar.
De deur wordt niet in je gezicht geslagen, maar je voelt dat ze iets later opengaat.
Namen, accenten en afkomst worden niet uitgesproken, maar zijn aanwezig tussen de regels.
Men leeft met de constante behoefte zich te bewijzen.
Goed zijn is niet genoeg, men moet altijd net iets beter zijn.
Voor de migrant verdwijnt deze onzichtbare druk nooit helemaal.
Hoe goed je ook integreert en hoeveel je ook bijdraagt, ergens blijft die stille vraag hangen. Die vraag wordt niet hardop gesteld, maar rust ongemerkt op de schouders.
Instituten zijn sterk, maar niet altijd luisterend. Het systeem functioneert correct, maar heeft niet altijd oor voor het menselijke verhaal. Regels zijn duidelijk en zelden flexibel. Zelfs als je gelijk hebt, lukt het niet altijd jezelf uit te leggen. Dan ervaar je hoe eenzaam men kan zijn binnen de orde.
Welvaart is een andere beproeving. Materiële zekerheid bestaat, maar kan omslaan in eenzaamheid. Mensen steunen op het systeem in plaats van op elkaar. Solidariteit wordt georganiseerd, maar menselijke nabijheid verzwakt. Alles is op orde, maar warmte ontbreekt. Eenzaamheid in de menigte is een stille Nederlandse emotie.
WAAR NORMALISERING BEGINT, WORDEN WONDEN DIEPER
En dan is er de taal van de politiek.
Dat figuren als Geert Wilders in dit systeem kunnen opkomen, is geen toeval. Niet alleen uitgesproken woorden doen pijn, ook genormaliseerde uitspraken verwonden. Zulke politici maken het gevoel van “nooit helemaal erbij horen” zichtbaar. Hun woorden treffen niet alleen de mensen die zij aanvallen, maar tasten ook het idee van samenleven aan.
Misschien ligt hier de scherpste tegenstelling.
Alles klopt, maar de mens voelt zich soms onvolledig.
Het systeem werkt, maar draagt niet altijd de ziel.
De structuur is sterk, maar biedt niet altijd ruimte aan kwetsbaarheid.
KRITIEK IS GEEN ONTKENNING, MAAR BETROKKENHEID
Deze werkelijkheid benoemen betekent Nederland niet ontkennen. Integendeel, het betekent het serieus nemen. Alleen wat waarde heeft, wordt bevraagd. Alleen een land waarin men leeft, wordt bekritiseerd. Het doel is niet afbreken, maar het evenwicht herinneren en de mens opnieuw centraal stellen.
Erbij horen betekent niet applaudisseren.
Erbij horen betekent spreken wanneer het nodig is.
Dün yayımladığım “TÜRK VE MÜSLÜMANLARA SALDIRAN LALE GÜL’Ü YAZDIM, LAHEY BÜYÜKELÇİMİZ DEVAM ETTİ” başlıklı haberimde, mesleki dikkatsizliğin ötesine geçen ciddi bir yanlışlık yapılmıştır.
(Düzeltme ve Özür’ün Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie van deze correctie en excuses staat helemaal onderaan.)
Haberde, Lahey Büyükelçimiz Sayın Fatma Ceren Yazgan’a ait olduğu belirtilen sert ve çarpıcı ifadeler, gerçekte kendisine ait değildir. O sözler bana aittir.
Bu ayrıntı, basit bir isim karışıklığı olarak görülemez. Çünkü söz konusu ifadeler, bir gazeteci kaleminden çıktığında anlaşılabilir olan, hatta mesleğin doğası gereği beklenen sertlikte cümlelerdir. Ancak aynı sözler, bir büyükelçinin ağzından çıkmış gibi sunulduğunda, doğal olarak “diplomatik üsluba yakışmayan” bir çıkış olarak algılanabilir.
İşte tam da bu nedenle yaptığım hata, yalnızca teknik değil, anlam ve bağlam bakımından da ağır sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.
GERÇEK ŞUDUR:
Sayın Büyükelçi, LinkedIn hesabında yaptığı paylaşımda, benim kaleme aldığım metinden bir bölümü tırnak içinde alıntılamış ve hemen altına “Annesine ‘İrinli Hamam Böceği dedi” başlıklı yazımın bağlantısını (linkini) eklemiştir. Yani paylaşıma tıklayan herkes, bu sözlerin bana ait olduğunu açıkça görebilecek durumdadır.
Büyükelçimiz, bununla da yetinmemiş, kendisine mesaj göndererek bu ifadeleri öven ve hatta “bu bir ilktir” diyen Ali Tiryaki’ye verdiği yanıtta da şu cümleyi özellikle kurmuştur: “Yanlış anlaşılmasını teyiden, yazan gazeteci İlhan Karaçay, ben alıntıyı yapmış oldum.”
Buna rağmen, gerekli dikkat ve teyidi göstermeden, bu sözleri Büyükelçimize atfettim.
ORTAYA ÇIKAN TABLO ŞUDUR:
Diplomasi geleneği içinde, ölçülü ve dengeli bir dil kullanması beklenen bir devlet temsilcisinin, gerçekte kendisine ait olmayan ifadeler üzerinden, alışılmışın dışında sert bir söylem benimsediği izlenimi yaratılmıştır. Bu, hem Sayın Büyükelçimize haksızlık olmuş hem de gerçeği okura eksik ve hatalı aktarmamıza yol açmıştır.
Bu nedenle, okurlarımızdan, Sayın Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan’dan,
ve mesleğimizin gerektirdiği etik hassasiyetten, içtenlikle özür diliyorum.
Söz konusu cesur ve sert ifadeler, bir diplomatın değil, benim kalemimin ürünüdür. Bu gerçeği, hiçbir tereddüde yer bırakmayacak biçimde kamuoyunun bilgisine sunmak, hem vicdani hem de mesleki bir borçtur.
Bu düzeltme, yalnızca bir hatayı telafi etmek değil, aynı zamanda “yanlışın üzerini örtmeden, doğrunun altını çizme” iradesinin ifadesidir.
BAZI MEDYACILARIN AYIBI…
Ayrıca altını özellikle çizmek zorundayım:
Bu yanlış yalnızca benimle sınırlı kalmamıştır. Haberi benden alan bazı portalların dışında, LinkedIn paylaşımını görerek konuya atlayan başka yayın organları da, gazetecilik etiğine yakışmayacak bir özensizlikle, haberin gerçek sahibinin şahsım olduğumu hiç anmamıştır.
Oysa söz konusu paylaşımın altında açık bir bağlantı vardır. Bu bağlantıya tıklayan herkes, haberinbana ait olduğunu net biçimde görebilmektedir. Yani bu yayın organları, ya linke hiç bakmadan haber yapmış ya da bakmalarına rağmen, kaynağı bilinçli biçimde görmezden gelmiştir.
Her iki ihtimal de vahimdir.
Birincisi, teyit zahmetine bile katlanmadan haber üretmek anlamına gelir.
İkincisi ise, bir gazetecinin emeğini yok saymak ve gerçeği bilerek eğip bükmektir.
Bu tutum, ne mesleki özenle ne de basın ahlakıyla bağdaşır.
Bugün burada kendi hatamla yüzleşirken, aynı zamanda bu özensiz ve hakkı teslim etmeyen yaklaşımı da kamuoyu önünde kınıyorum. Çünkü gazetecilik, yalnızca yazmak değil, doğruyu doğru kişiye ait kılarak yazmaktır.
Okumamış olanlar için, dünkü haberimi en alta ekliyorum.
***************
CORRECTIE EN EXCUSES VAN İLHAN KARAÇAY: DE AAN DE AMBASSADEUR TOEGEKEND UITSPRAKEN IN HET LALE GÜL-BERICHT ZIJN VAN MIJ
In het gisteren gepubliceerde artikel met de titel
“IK SCHREEF OVER LALE GÜL DIE TURKEN EN MOSLIMS AANVALT, ONZE AMBASSADEUR IN DEN HAAG GING VERDER”
is een ernstige fout gemaakt die verder gaat dan gewone journalistieke onoplettendheid.
In dat bericht werden scherpe en opvallende uitspraken toegeschreven aan onze ambassadeur in Den Haag, mevrouw Fatma Ceren Yazgan. In werkelijkheid zijn die woorden niet van haar. Ze zijn van mij.
Dit detail kan niet worden afgedaan als een eenvoudige verwisseling van namen. Uitspraken die uit de pen van een journalist komen, kunnen scherp zijn en zelfs zo worden verwacht. Maar wanneer dezelfde zinnen worden gepresenteerd alsof zij uit de mond van een ambassadeur komen, worden zij vanzelf gezien als uitingen die niet passen binnen een diplomatieke stijl.
Juist daarom heeft deze fout niet alleen een technische, maar ook een inhoudelijke en contextuele zwaarte.
DE WERKELIJKHEID IS ALS VOLGT:
De ambassadeur heeft op haar LinkedIn-pagina een passage uit mijn tekst tussen aanhalingstekens gedeeld en daar direct onder de link geplaatst naar mijn artikel met de titel “Annesine ‘İrinli Hamam Böceği’ dedi”.
Iedereen die op die link klikt, kan duidelijk zien dat deze woorden van mij afkomstig zijn.
Daarmee heeft zij het niet gelaten. Aan Ali Tiryaki, die haar bericht prees en zelfs schreef “dit is een primeur”, antwoordde zij expliciet met de zin: “Om misverstanden te voorkomen: de schrijver is journalist İlhan Karaçay, ik heb slechts geciteerd.”
Ondanks dit alles heb ik, zonder voldoende zorg en verificatie, deze woorden aan de ambassadeur toegeschreven.
HET ONTSTANE BEELD IS DIT:
Er is de indruk gewekt dat een staatsvertegenwoordiger, van wie in de diplomatie een beheerste en evenwichtige toon wordt verwacht, zich een ongewoon harde taal heeft aangemeten met woorden die in werkelijkheid niet van haar zijn. Dat heeft zowel de ambassadeur onrecht aangedaan als de lezer een onjuist en onvolledig beeld gegeven.
Daarom bied ik mijn oprechte excuses aan
aan mijn lezers,
aan onze ambassadeur in Den Haag, mevrouw Fatma Ceren Yazgan,
en aan de ethische maatstaven die ons vak vereist.
Deze moedige en scherpe woorden zijn niet die van een diplomaat, maar het product van mijn pen. Dat zonder enige twijfel rechtzetten is zowel een morele als een journalistieke plicht.
Deze correctie is niet alleen bedoeld om een fout te herstellen, maar ook om te tonen dat waarheid boven alles gaat en dat een vergissing niet wordt toegedekt, maar rechtgezet.
DE SCHAAMTE VAN SOMMIGE MEDIA
Ik moet hier nog een punt met nadruk onderstrepen:
Deze fout is niet alleen bij mij gebleven. Naast enkele portalen die mijn bericht rechtstreeks van mij overnamen, hebben ook andere media, die enkel de LinkedIn-post zagen, de uitspraken op een wijze gepubliceerd die niet strookt met journalistieke ethiek. Zij hebben de woorden gepresenteerd alsof zij van de ambassadeur waren en hebben mijn naam als auteur volledig verzwegen.
Onder die LinkedIn-post staat echter een duidelijke link. Iedereen die daarop klikt, ziet meteen dat het om mijn artikel gaat. Deze media hebben dus ofwel bericht zonder zelfs maar die link te openen, ofwel bewust de bron genegeerd.
Beide mogelijkheden zijn ernstig.
De eerste betekent: nieuws produceren zonder zelfs de moeite te nemen om te controleren.
De tweede betekent: het werk van een collega ontkennen en de waarheid willens en wetens verdraaien.
Geen van beide past bij professionele zorgvuldigheid of bij persethiek.
Terwijl ik hier openlijk mijn eigen fout erken, veroordeel ik tegelijk deze achteloze en oneerlijke houding. Want journalistiek is niet alleen schrijven. Journalistiek is vooral: het juiste verhaal aan de juiste eigenaar toeschrijven.
Voor wie het nog niet heeft gelezen, voeg ik mijn bericht van gisteren onderaan toe.
******************
TÜRK VE MÜSLÜMANLARA SALDIRAN LALE GÜL’Ü YAZDIM, LAHEY BÜYÜKELÇİMİZ DEVAM ETTİ
LinkedIn hesabından bir mesaj yayımlayıp susmayan Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’a destek reaksiyonları yağdı.
Büyükelçimizin bu cesur hareketi bir ilktir.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederkandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY yazdı:
Yıllardır yazıyorum.
Kimi zaman alkış aldım, kimi zaman sert tepkilerle karşılaştım.
Ama ilk kez şuna tanık oldum: Yazdığım bir haber, bir Büyükelçi’nin resmî sosyal medya hesabında doğrudan yankı buldu.
Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan, Lale Gül üzerine kaleme aldığım haberime istinaden LinkedIn hesabında bir mesaj yayımladı ve o mesaja yazımın bağlantısını da ekledi.
Bu, sadece benim için değil, Türk basını ve yurtdışındaki Türk toplumu için de dikkat çekici bir ilkti.
Bir Büyükelçi, bir gazetecinin metnine açıkça atıf yapıyor, o metnin taşıdığı fikri kamuoyu önünde tartışmaya açıyordu.
Ama asıl çarpıcı olan şuydu: Büyükelçi’nin mesajı, benim yazımda dile getirdiğim ana fikri adeta özetliyordu.
Büyükelçimiz, özü itibarıyla şunu söylüyordu: “Bu genç kadın, ailesiyle ve inancıyla yaşadığı kişisel hesaplaşmayı, edebiyat adı altında sert, kırıcı ve aşağılayıcı bir dile dönüştürdü. Hollanda medyası ise bu dili sorgulamak yerine büyüttü, parlatıp dokunulmaz bir simge haline getirdi. Edebi değeriyle değil, yarattığı skandalla tanınan tek bir kitapla, din, İslam, göç ve kadın hakları gibi son derece karmaşık alanlarda ‘otorite’ gibi muamele görmesi, burada meselenin özgürlükten çok temsil üretmek ve şöhret inşa etmekle ilgili olduğunu düşündürüyor. Son dönemde özellikle öne çıkarılan giyim tarzı da bu rolün bir parçası. Sorun bir kadının ne giydiği değil; bu görünümün, eski kimlikle kopuşun sürekli sergilenen vitrini haline getirilmesi. Böylece kişisel bir hikâye, anne babayı ve daha geniş bir topluluğu görünmez kılan, medyanın da onayladığı tek taraflı bir anlatıya dönüşüyor.”
Yani Büyükelçi şunu diyordu: “Ortada sadece bireysel bir özgürlük hikâyesi yok. Hollanda medyası bilinçli biçimde bir figür üretiyor, onu parlatıyor, dokunulmaz kılıyor ve bu sırada hem ailesini hem de temsil ettiği toplumsal çevreyi siliyor.
Bu, özgürlükten çok bir şöhret ve temsil mühendisliğidir.”
Bu sözler, haftalardır yazdıklarımın diplomatik bir dille söylenmiş hâliydi.
BİR MESAJ VE YÜZLERCE YÜREK
Ardından ne oldu biliyor musunuz?
Büyükelçi’nin mesajının altına çok sayıda yorum geldi.
Ve neredeyse tamamı, hem benim yazımın arkasında duruyor hem de Büyükelçi’nin bu açık ve cesur tavrını takdir ediyordu.
Gazeteci yazar Ali Tiryaki şöyle diyordu: “Sayın Büyükelçimiz, kolay alkışlananı değil, risk alanı paylaşmıştır. Konforlu suskunluk yerine açık bir pozisyon almıştır. Bu ülkede ve bu iklimde nadir görülen bir cesarettir bu. 56 yıldır yaşadığım Avrupa’da, bir büyükelçimizin ilk kez bu denli net bir duruş sergilediğine şahitlik ediyorum. Hollanda basınının iki yüzlülüğünü bilerek gösterdiğiniz bu medeni cesaret için teşekkürle başlamak gerekir.”
Ve Tiryaki ardından şunu ekliyordu: “Sayın Büyükelçim, değerli üstadım İlhan ağabeyimin düşüncelerini resmî hesabınızdan paylaşmanız, bu görüşlere verdiğiniz değeri açıkça göstermiştir. Özgürlük, dışarıda düşman icat etmekte değil; içerideki yarayla yüzleşebilmekte yatar. Aileye, dine ya da ait olunan topluma hakaret etmek entelektüel cesaret değildir. Gerçek cesaret, bütünü yakmadan yanlışla mücadele edebilmektir.”
Songül Şentürk başka bir noktaya dikkat çekiyordu: “Hollanda bu kadını ‘küçümseme karakterleri’ çerçevesinde çok şişirdi. Adı ve soyadının Türk olması, hepimizi temsil ettiği anlamına gelmez. Bunlar çok ucuz numaralar. Madem bu kadar ahlâklı bir duruşu var, neden bu kadar yerden yere vurduğu anne ve babasının özel hayatını ihlâl ediyor? Çünkü biliyor ki bu insanlar kendini ifade etmekte zayıf.”
Oğuzhan Kahya tehlikeye işaret ediyordu: “Aşırı sağ ve ırkçı kesim, hem Hollanda’da hem Belçika’da bu kadını gençlere örnek gösteriyor. Bu tip sesler hukuki ve lobicilik yollarıyla durdurulmalı. Hariciyemize güveniyoruz.”
Roman Akyüz, meseleyi daha geniş bir çerçeveye oturtuyordu: “Bu tablo, Batı’da ne kadar seçici ve çifte standartlı bir ahlaki bakışın hâkim olduğunu gösteriyor. ‘İfade özgürlüğü’ söylemi, söz konusu olan Müslümanlar ve göçmenler olduğunda hızla hiyerarşik bir araca dönüşüyor. Kişisel bir hikâye, medyanın eliyle vitrine konuyor ve bütün bir topluluk görünmez kılınıyor.”
Dursun Acun’un tek cümlesi ise her şeyi yerine oturtuyordu: “Emperyalistler, kendi üstünlük duygularının, gözlerinde ‘aşağı’ gördükleri bir kişi ya da grup tarafından doğrulanmasından haz duyarlar.”
Büyükelçimizin mesajına gelen tek konu dışı yorum, Arpad Neswabda isimli bir Hollandalıdan gelmişti. Büyükelçimizden, buraya gönderilen imamların daha iyi kontrol edilmesini istiyordu.
Yani Batı, “bakın, Türkler de zaten geri” dedirtecek figürleri sever.
Çünkü bu figürler, kendi üstünlük algılarını besler.
BU SUSMAYAN BÜYÜKELÇİ KİMDİR
Peki bu susmayan Büyükelçi kimdir?
Fatma Ceren Yazgan, sıradan bir bürokrat değildir.
O, devletin kalbinden gelen, yıllarını Dışişleri teşkilatında geçirmiş, zor birimlerde görev yapmış, kriz masalarında pişmiş bir diplomattır.
1971 Bursa doğumludur.
Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler mezunudur.
1993’te Dışişleri Bakanlığı’na girmiştir.
Muskat, Kiev ve Moskova’da görev yapmıştır.
Bakanlıkta Kültürel İşler, Doğu Avrupa, Balkanlar, Kuzey Amerika, Güvenlik ve İstihbarat birimlerinde çalışmıştır.
2017 ile 2022 arasında Tiflis Büyükelçisi olarak görev yapmıştır.
Hollanda’ya yabancı değildir.
Daha önce iki kez bu ülkede görevli bulunmuştur.
Lahey’e geleli henüz birkaç hafta olmuşken, güven mektubunu sunmayı bile beklemeden sahaya inmiştir.
Toplumla temas kurmuş, etkinliklere katılmış, basınla buluşmuş, daha ilk günlerden itibaren “ben buradayım” demiştir.
Bir basın toplantısında kendisine neden “Guru” dediğimi anlatırken şunu söylemiştim: “Guru, karanlığı dağıtan, yol gösteren, ışık saçan demektir.
Bir konuda derin bilgisi olan, sözüne güvenilen, insanlara yön veren kişidir.”
İşte bugün, bu tanımın boş bir iltifat olmadığını herkes gördü.
Çünkü kolay olan susmaktı.
Görmezden gelmekti.
Diplomatik konforun içinde kalmaktı.
O ise, susmamayı seçti.
BİR YAZI, BİR BÜYÜKELÇİ VE BİR KIRILMA ANI
Bugün ortada çok net bir tablo var:
Bir gazeteci yazıyor.
Bir Büyükelçi susmuyor.
Yüzlerce insan aynı noktada buluşuyor.
Bu, sadece bir haberin yankı bulması değildir.
Bu, yıllardır içimize atılan bir rahatsızlığın artık kelimeye dönüşmesidir.
Ve belki de en önemlisi şudur:
Bu ülkelerde yaşayan milyonlarca insan artık şunu haykırıyor:
Bizi, bizi döverek temsil etmeyin.
Bizim hikâyemizi, bizi silerek anlatmayın.
Özgürlük, başkasını yok ederek kurulmaz.
Bu ses artık yükseliyor.
Ve bu kez, yalnız değil.
Not: Değerli okurlarım, aşağıda, Lale Gül hakkında hafta içinde yayınlamış olduğum, Büyükelçimizin de işaret etmiş olduğu haberi bulacaksınız. Bu haberin Hollandaca metnini 600’ü aşkın medya organı ve Hollanda parlamenterlerine göndermiştim. Hollandalı meslektaşlarımdan pek çok reaksiyon geldi. Bugünkü haberim de Hollanda medyasına ve parlamenterlere gönderilecektir.)
Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan, göreve başlamasının ardından Hollanda’nın farklı şehir ve bölgelerinde yoğun bir diplomatik temas trafiği yürütüyor. Bu temaslar yalnızca klasik diplomasi çerçevesinde kalmıyor; yerel yöneticiler, iş dünyası, girişimciler, sivil toplum temsilcileri ve Hollanda’daki Türk toplumu ile doğrudan temasları da kapsıyor. Büyükelçi Yazgan’ın son dönemde Zwolle, Deventer ve Overijssel Eyaleti merkezli ziyaretleri bu yaklaşımın somut örnekleri arasında yer alıyor.
YEREL YÖNETİMLERLE DOĞRUDAN TEMAS
Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetlerinde dikkat çeken unsurlardan biri, yerel ve bölgesel yöneticilerle kurduğu doğrudan temaslar. Bu çerçevede, Overijssel Eyaleti’nde yapılan görüşmeler öne çıkıyor.
Zwolle kentinde gerçekleşen temaslarda, kentin kar altındaki atmosferi eşliğinde samimi ve sıcak bir ev sahipliği dikkat çekti. Ziyaret sırasında Overijssel Eyaleti Kral Komiseri Andries Heidema ile yapılan görüşmeler, Türkiye ile Hollanda arasındaki yerel düzeyde iş birliğinin geliştirilmesine yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bu görüşmeler, iki ülke ilişkilerinin yalnızca merkezi hükümetler düzeyinde değil, eyalet ve belediyeler düzeyinde de güçlendirilmesi gerektiği anlayışını yansıtıyor. Büyükelçi Yazgan’ın bu yöndeki yaklaşımı, Hollanda yerel yönetimlerinde de karşılık bulmuş görünüyor.
ZOR KIŞ ŞARTLARINDA YOĞUN PROGRAM
Zwolle Deventer
Ziyaretlerin dikkat çeken bir diğer yönü, zorlu kış koşullarına rağmen programın aksatılmadan sürdürülmesi oldu. Büyükelçi Yazgan, sabahın erken saatlerinde Deventer Belediyesi sınırları içindeki konsolosluk biriminde çeşitli kuruluşlar ve girişimcilerle bir araya geldi. Bu görüşmelerde, Türkiye ile Hollanda arasındaki ekonomik ilişkilerin yerel düzeyde nasıl daha da geliştirilebileceği ele alındı.
Bu temaslara, Deventer Başkonsolosumuz Emre Yunt da katıldı. Görüşmeler, karşılıklı tanışmanın ötesine geçerek somut iş birliği imkânlarının konuşulduğu bir platforma dönüştü.
EKONOMİ, GİRİŞİMCİLİK VE YATIRIM ODAKLI GÖRÜŞMELER
Büyükelçi Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetlerinin önemli bir ayağını ekonomi, girişimcilik ve yatırım konuları oluşturuyor. Overijssel Eyaleti, tarım, lojistik, sanayi ve yenilikçi teknolojiler alanında Hollanda’nın öne çıkan bölgelerinden biri olarak biliniyor. Yapılan görüşmelerde, Türkiye’den girişimciler ve yatırımcılar ile Overijssel Eyaleti’ndeki iş çevreleri arasında yeni köprüler kurulması hedefi açıkça dile getirildi.
Bu çerçevede, karşılıklı ticaret hacminin artırılması, ortak yatırımların teşvik edilmesi ve Türk girişimcilerin Hollanda pazarına daha etkin şekilde erişebilmesi gibi başlıklar ele alındı. Aynı zamanda Hollandalı yatırımcıların Türkiye’deki fırsatlara yönlendirilmesi de gündeme geldi.
HOLLANDA’DAKİ TÜRK TOPLUMU İLE İLİŞKİLER
Fatma Ceren Yazgan’ın büyükelçilik faaliyetlerinde, Hollanda’daki Türk toplumuyla kurulan bağlar da önemli bir yer tutuyor. Resmi ziyaretlerin yanı sıra, Türk toplumunun temsilcileriyle yapılan görüşmeler ve temaslar, Türkiye’nin yurtdışındaki vatandaşlarıyla ilişkilerine verdiği önemi ortaya koyuyor.
Bu görüşmelerde, Türk toplumunun Hollanda’daki sosyal, ekonomik ve kültürel katkıları vurgulanırken, karşılaşılan sorunlar ve beklentiler de doğrudan dinleniyor. Büyükelçi Yazgan’ın bu temasları, yalnızca resmi bir temsil görevi değil, aynı zamanda toplumsal bir bağ kurma çabası olarak değerlendiriliyor.
DİPLOMATİK VE KÜLTÜREL BOYUT
Büyükelçi Yazgan’ın Hollanda’daki çalışmaları, yalnızca siyasi ve ekonomik başlıklarla sınırlı değil. Diplomatik resepsiyonlar, resmi törenler ve kültürel etkinlikler de bu faaliyetlerin önemli bir parçasını oluşturuyor. Türkiye ile Hollanda arasındaki köklü ilişkilerin kültürel boyutunun canlı tutulması, bu etkinlikler aracılığıyla sağlanıyor.
Bu çerçevede, Türkiye’nin tarihsel ve kültürel değerlerinin tanıtılması, iki toplum arasındaki karşılıklı anlayışın güçlendirilmesi hedefleniyor.
Kültürel diplomasi, Büyükelçi Yazgan’ın faaliyetlerinde tamamlayıcı bir unsur olarak öne çıkıyor.
GENEL DEĞERLENDİRME
Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetleri, çok boyutlu bir diplomasi anlayışını yansıtıyor. Yerel yönetimlerle kurulan doğrudan temaslar, iş dünyası ve girişimcilik odaklı görüşmeler, Türk toplumu ile ilişkiler ve kültürel diplomasi faaliyetleri, bu yaklaşımın temel taşlarını oluşturuyor.
Bu tablo, Türkiye’nin Hollanda ile ilişkilerinde yalnızca merkezde değil, sahada ve yerelde de güçlü olma hedefini ortaya koyuyor. Büyükelçi Yazgan’ın yürüttüğü bu temaslar, önümüzdeki dönemde Türkiye ile Hollanda arasındaki ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkilerin daha da derinleşeceğinin işaretleri olarak görülüyor.
***********************
IK SCHREEF OVER LALE GÜL DIE TURKEN EN MOSLIMS AANVALT, ONZE AMBASSADEUR IN DEN HAAG ZETTE HET VOORT
Ambassadeur Fatma Ceren Yazgan, die niet zweeg en op haar LinkedIn-account een boodschap plaatste, kreeg een stortvloed aan steunbetuigingen.
Deze moedige stap van onze ambassadeur moet een eerste voorbeeld zijn.
door: İlhan KARAÇAY
Ik schrijf al jaren.
Soms kreeg ik applaus, soms harde reacties.
Maar dit maakte ik voor het eerst mee: een artikel van mij vond rechtstreeks weerklank op het officiële sociale mediakanaal van een ambassadeur.
Onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, publiceerde naar aanleiding van mijn artikel over Lale Gül een bericht op haar LinkedIn-account en voegde daarbij ook de link naar mijn tekst toe.
Dit was niet alleen voor mij bijzonder, maar ook voor de Turkse pers en voor de Turkse gemeenschap in het buitenland een opvallende primeur.
Een ambassadeur verwees openlijk naar de tekst van een journalist en bracht de daarin vervatte gedachte publiekelijk ter sprake.
Maar wat nog opvallender was: de boodschap van de ambassadeur vatte als het ware de kern van mijn artikel samen.
In essentie zei zij het volgende: “Deze jonge vrouw heeft haar persoonlijke afrekening met haar familie en haar geloof omgezet in een harde, kwetsende en neerbuigende taal onder het mom van literatuur. De Nederlandse media hebben deze toon niet bevraagd, maar juist vergroot, gepolijst en tot een onaantastbaar symbool gemaakt. Dat zij met één enkel boek, dat niet door literaire waarde maar door het veroorzaakte schandaal bekend is geworden, wordt behandeld als een ‘autoriteit’ op uiterst complexe terreinen zoals religie, islam, migratie en vrouwenrechten, doet vermoeden dat het hier minder om vrijheid gaat dan om het creëren van representatie en het bouwen aan roem. Ook de kledingstijl die de laatste tijd nadrukkelijk naar voren wordt geschoven, maakt deel uit van deze rol. Het probleem is niet wat een vrouw draagt, maar dat dit uiterlijk wordt ingezet als voortdurend tentoongestelde vitrine van de breuk met een vroegere identiteit. Zo verandert een persoonlijk verhaal in een eenzijdig narratief, door de media goedgekeurd, waarin ouders en een bredere gemeenschap onzichtbaar worden gemaakt.”
Met andere woorden, de ambassadeur zei: “Het gaat hier niet alleen om een individueel vrijheidsverhaal. De Nederlandse media creëren bewust een figuur, zetten haar in de schijnwerpers, maken haar onaantastbaar en wissen daarbij zowel haar familie als de sociale omgeving die zij vertegenwoordigt uit. Dit is minder vrijheid en meer een vorm van roem- en representatie-engineering.”
Deze woorden waren de diplomatieke formulering van wat ik al wekenlang schrijf.
ÉÉN BERICHT EN HONDERDEN HARTEN
Weet u wat er daarna gebeurde?
Onder het bericht van de ambassadeur verschenen talloze reacties.
En bijna allemaal stonden zij zowel achter mijn artikel als achter de open en moedige houding van de ambassadeur.
Journalist en schrijver Ali Tiryaki schreef: “Geachte mevrouw de ambassadeur, u heeft niet gekozen voor het makkelijke applaus, maar voor het nemen van risico. In plaats van comfortabel zwijgen heeft u een duidelijke positie ingenomen. Dat is in dit land en in dit klimaat een zeldzame vorm van moed. In de 56 jaar dat ik in Europa leef, ben ik er voor het eerst getuige van dat een van onze ambassadeurs zo’n heldere houding aanneemt. Voor deze burgerlijke moed waarmee u de hypocrisie van de Nederlandse pers zichtbaar maakt, moet men met dank beginnen.”
En Tiryaki voegde daaraan toe: “Geachte ambassadeur, dat u de gedachten van mijn waarde leermeester İlhan Karaçay via uw officiële account deelt, toont duidelijk de waarde die u aan deze visie hecht. Vrijheid ligt niet in het creëren van vijanden buiten ons, maar in het onder ogen zien van de wond binnenin. Het beledigen van familie, religie of de gemeenschap waartoe men behoort is geen intellectuele moed. Echte moed is het bestrijden van het verkeerde zonder het geheel te verbranden.”
Songül Şentürk legde een ander accent: “Nederland heeft deze vrouw buitensporig opgeblazen binnen een kader van ‘minachtende karakters’. Dat haar voor en achternaam Turks zijn, betekent niet dat zij ons allemaal vertegenwoordigt. Dat zijn goedkope trucs. Als zij werkelijk zo moreel hoogstaand is, waarom schendt zij dan zo schaamteloos het privéleven van haar ouders, die zij zo neerhaalt? Omdat zij weet dat deze mensen zwak staan in het zich uitdrukken.”
Oğuzhan Kahya wees op het gevaar: “Extreemrechtse en racistische kringen in zowel Nederland als België stellen deze vrouw aan jongeren als voorbeeld. Dergelijke stemmen moeten via juridische en lobbykanalen worden gestopt. Wij vertrouwen op ons ministerie van Buitenlandse Zaken.”
Roman Akyüz plaatste de kwestie in een breder kader: “Dit beeld toont hoe selectief en dubbelzinnig de morele blik in het Westen is. Het discours van ‘vrijheid van meningsuiting’ verandert snel in een hiërarchisch instrument zodra het over moslims en migranten gaat. Een persoonlijk verhaal wordt door de media in de vitrine gezet en een hele gemeenschap wordt onzichtbaar gemaakt.”
De ene zin van Dursun Acun zette alles op zijn plaats: “Imperialisten scheppen genoegen in het feit dat hun gevoel van superioriteit wordt bevestigd door iemand of een groep die zij als ‘lager’ beschouwen.”
De enige reactie die niet direct met de kern te maken had, kwam van een Nederlander met de naam Arpad Neswabda. Hij vroeg de ambassadeur om de imams die hierheen worden gestuurd beter te controleren.
Met andere woorden, het Westen houdt van figuren die doen zeggen: “Zie je wel, zelfs de Turken geven toe dat ze achterlijk zijn.”
Omdat zulke figuren hun gevoel van superioriteit voeden.
WIE IS DEZE AMBASSADEUR DIE NIET ZWIJGT
Wie is deze ambassadeur die niet zwijgt?
Fatma Ceren Yazgan is geen gewone bureaucraat.
Zij is een diplomate uit het hart van de staat, iemand die jarenlang binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gewerkt, in moeilijke afdelingen heeft gediend en is gevormd aan crisistafels.
Zij is geboren in 1971 in Bursa.
Zij is afgestudeerd in Politicologie en Internationale Betrekkingen aan de Boğaziçi Universiteit.
In 1993 trad zij in dienst bij het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Zij diende in Muscat, Kiev en Moskou.
Binnen het ministerie werkte zij op de afdelingen Culturele Zaken, Oost-Europa, de Balkan, Noord-Amerika, Veiligheid en Inlichtingen.
Tussen 2017 en 2022 was zij ambassadeur in Tbilisi.
Nederland is haar niet vreemd.
Zij was eerder al tweemaal in dit land gestationeerd.
Nog maar enkele weken in Den Haag, zonder zelfs te wachten op het formeel aanbieden van haar geloofsbrieven, is zij het veld ingegaan.
Zij zocht contact met de gemeenschap, nam deel aan activiteiten, ontmoette de pers en zei vanaf de eerste dagen: “Ik ben hier.”
Tijdens een persbijeenkomst legde ik uit waarom ik haar “Guru” noemde en zei ik: “Guru betekent degene die duisternis verdrijft, richting wijst en licht verspreidt.
Het is iemand met diepe kennis, wiens woord vertrouwen wekt en die mensen richting geeft.”
Vandaag heeft iedereen gezien dat deze omschrijving geen loze vleierij was.
Want het makkelijke was zwijgen.
Wegkijken.
Binnen het diplomatieke comfort blijven.
Zij koos ervoor niet te zwijgen.
EEN ARTIKEL, EEN AMBASSADEUR EN EEN BREUKMOMENT
Vandaag ligt er een glashelder beeld:
Een journalist schrijft.
Een ambassadeur zwijgt niet.
Honderden mensen komen samen op hetzelfde punt.
Dit is niet zomaar de weerklank van een artikel.
Dit is het moment waarop een onbehagen dat wij al jaren inslikken eindelijk woorden krijgt.
En misschien is het allerbelangrijkste dit:
Miljoenen mensen die in deze landen leven, roepen nu luid:
Vertegenwoordig ons niet door ons te slaan.
Vertel ons verhaal niet door ons uit te wissen.
Vrijheid wordt niet gebouwd door de ander te vernietigen.
Deze stem stijgt nu op.
En deze keer is zij niet alleen.
Noot: Waarde lezers, hieronder zult u het artikel vinden dat ik deze week over Lale Gül publiceerde. De Nederlandse versie van dat artikel heb ik naar meer dan zeshonderd mediaorganisaties en naar Nederlandse parlementariërs gestuurd. Van vele Nederlandse collega’s ontving ik reacties. Ook het artikel van vandaag zal naar de Nederlandse media en parlementariërs worden verzonden.
DE ACTIVITEITEN VAN ONZE AMBASSADEUR IN DEN HAAG, FATMA CEREN YAZGAN, IN NEDERLAND
Onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, voert sinds haar aantreden een intensief diplomatiek programma in verschillende steden en regio’s van Nederland. Deze contacten blijven niet beperkt tot het kader van de klassieke diplomatie. Zij omvatten ook directe ontmoetingen met lokale bestuurders, het bedrijfsleven, ondernemers, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de Turkse gemeenschap in Nederland.
De recente bezoeken van ambassadeur Yazgan aan Zwolle, Deventer en de provincie Overijssel vormen concrete voorbeelden van deze benadering.
DIRECTE CONTACTEN MET LOKALE BESTUREN
Een van de opvallende aspecten van de activiteiten van ambassadeur Fatma Ceren Yazgan in Nederland is het directe contact dat zij onderhoudt met lokale en regionale bestuurders. In dit kader springen met name de gesprekken in de provincie Overijssel in het oog.
Tijdens de ontmoetingen in de stad Zwolle viel de warme en oprechte gastvrijheid op, tegen de achtergrond van een winters landschap onder sneeuw. De gesprekken met de Commissaris van de Koning in Overijssel, Andries Heidema, worden gezien als een belangrijke stap in de ontwikkeling van de samenwerking tussen Turkije en Nederland op lokaal niveau.
Deze ontmoetingen weerspiegelen het inzicht dat de betrekkingen tussen beide landen niet alleen op het niveau van centrale regeringen, maar ook op dat van provincies en gemeenten moeten worden versterkt. De benadering van ambassadeur Yazgan lijkt ook bij de Nederlandse lokale besturen weerklank te vinden.
EEN INTENSIEF PROGRAMMA ONDER ZWARE WINTEROMSTANDIGHEDEN
Zwolle Deventer
Een ander opvallend aspect van de bezoeken was dat het programma ondanks de zware winterse omstandigheden onverminderd werd voortgezet.
Ambassadeur Yazgan kwam in de vroege ochtend bijeen met diverse organisaties en ondernemers in de consulaire eenheid binnen de gemeentegrenzen van Deventer. Tijdens deze gesprekken werd besproken hoe de economische betrekkingen tussen Turkije en Nederland op lokaal niveau verder kunnen worden verdiept.
Aan deze ontmoetingen nam ook onze consul-generaal in Deventer, Emre Yunt, deel. De gesprekken gingen verder dan louter kennismaking en groeiden uit tot een platform waarop concrete samenwerkingsmogelijkheden werden besproken.
GESPREKKEN GERICHT OP ECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN INVESTERINGEN
Een belangrijk onderdeel van de activiteiten van ambassadeur Yazgan in Nederland bestaat uit thema’s als economie, ondernemerschap en investeringen.
De provincie Overijssel staat bekend als een van de toonaangevende regio’s van Nederland op het gebied van landbouw, logistiek, industrie en innovatieve technologieën. In de gevoerde gesprekken werd expliciet het doel uitgesproken om nieuwe bruggen te slaan tussen ondernemers en investeerders uit Turkije en het bedrijfsleven in Overijssel.
In dit kader kwamen onderwerpen aan bod zoals het vergroten van het wederzijdse handelsvolume, het stimuleren van gezamenlijke investeringen en het vergemakkelijken van de toegang van Turkse ondernemers tot de Nederlandse markt. Tegelijkertijd werd ook besproken hoe Nederlandse investeerders naar kansen in Turkije kunnen worden geleid.
RELATIES MET DE TURKSE GEMEENSCHAP IN NEDERLAND
In de ambassadeursactiviteiten van Fatma Ceren Yazgan nemen ook de banden met de Turkse gemeenschap in Nederland een belangrijke plaats in.
Naast officiële bezoeken tonen de ontmoetingen en contacten met vertegenwoordigers van de Turkse gemeenschap het belang dat Turkije hecht aan de relatie met zijn burgers in het buitenland.
Tijdens deze gesprekken worden de sociale, economische en culturele bijdragen van de Turkse gemeenschap in Nederland benadrukt, terwijl problemen en verwachtingen rechtstreeks worden beluisterd. Deze contacten van ambassadeur Yazgan worden niet alleen gezien als een formele vertegenwoordigingstaak, maar ook als een poging om een maatschappelijke band tot stand te brengen.
DIPLOMATIEKE EN CULTURELE DIMENSIE
Het werk van ambassadeur Yazgan in Nederland beperkt zich niet tot politieke en economische thema’s. Diplomatieke recepties, officiële ceremonies en culturele evenementen vormen eveneens een belangrijk onderdeel van deze activiteiten.
Via deze bijeenkomsten wordt de culturele dimensie van de diepgewortelde betrekkingen tussen Turkije en Nederland levend gehouden. In dit kader wordt gestreefd naar de promotie van de historische en culturele waarden van Turkije en naar het versterken van het wederzijds begrip tussen beide samenlevingen.
Culturele diplomatie treedt daarbij naar voren als een complementair element binnen de werkzaamheden van ambassadeur Yazgan.
ALGEMENE BEOORDELING
De activiteiten van de ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, in Nederland weerspiegelen een veelzijdige diplomatieke benadering.
De directe contacten met lokale besturen, de op het bedrijfsleven en ondernemerschap gerichte gesprekken, de relaties met de Turkse gemeenschap en de culturele diplomatie vormen de pijlers van deze aanpak.
Dit geheel laat zien dat Turkije in zijn betrekkingen met Nederland niet alleen in het centrum, maar ook op het terrein en op lokaal niveau sterk wil zijn.
De door ambassadeur Yazgan gevoerde contacten worden gezien als tekenen dat de economische, sociale en culturele relaties tussen Turkije en Nederland in de komende periode verder zullen worden verdiept.
*****************
Lale Gül ile ilgili olarak kaleme aldığım ve bu dalgayı daha önce başlatan yazıyı, okurun takdirine yeniden sunuyorum.
ANNESİNE “İRİNLİ HAMAM BÖCEĞİ”, BABASINA “SADECE DÖLLENDİREN” DEDİ VE ŞÖHRET OLDU
Lale Gül’ün, Hollanda medyası tarafından empoze edilme şekli daha renkli hale çevrildi.
Din, İslam, göç, kadın hakları, toplumsal uyum ve hatta siyaset konularında konuşan bir figür haline getirildi.
Anne ve baba, hele hele geleneksel Türk ve Müslüman aile yapısı, medyada empatiye layık görülmedi. Onların yaşadığı utanç, korku ve toplumsal dışlanma bilinçli biçimde görmezden gelindi.
Çok yakında Lale Gül’ü ‘modacı’ olarak lanse edeceğinden emin olduğum medya, mütedeyyin Türk anneleri üzüyor.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY inceledi ve yazdı:
Lale Gül, mütedeyyin ve kapalı bir aile ortamında büyüdüğünü anlatan genç bir kadındı.
Kendini bu aile yapısının baskısı altında ezilmiş, susturulmuş ve hayattan koparılmış biri olarak sundu. Yazdığını söylediği şey bir romandı; ama ortaya çıkan metin, edebî bir kurgu olmaktan çok, ailesiyle ve inanç dünyasıyla hesaplaşmaya dönük sert ve çirkin bir iç dökümüydü.
Yayınladığı kitap, edebî nitelikleriyle değil; anneye ve babaya yöneltilen ağır, aşağılayıcı ve insanlıktan çıkarıcı ifadelerle gündeme geldi. “Roman” etiketi altında sunulan bu metin, kısa sürede bir edebiyat tartışması olmaktan çıktı; medya eliyle büyütülen bir kültürel ve politik simgeye dönüştürüldü.
Asıl dikkat çekici olan ise, bu noktadan sonra yaşananlardı.
Henüz yazarlık yolunun başında olan, tek bir kitabı bulunan ve o kitabı da yoğun redaksiyonla yayımlanan bu isim, bir anda her konuda konuşan bir figüre dönüştürüldü.
Din, toplum, göç, İslam, özgürlük, kadın hakları, hatta uluslararası siyaset…
Sanki bütün bu alanlarda uzmanlaşmış gibi, en ağır ve en karmaşık meselelerde sözüne başvurulan bir “bilirkişi” muamelesi görüyor.
Televizyon ekranlarında, alanlarında yıllarını vermiş akademisyenlerin, hukukçuların, ilahiyatçıların, sosyologların oturduğu masalarda, Lale Gül’e de aynı ağırlıkta söz hakkı tanınıyor. Dergiler, gazeteler ve televizyonlar bu isme açıkça kıyak geçiyor.
Sormak yerine alkışlıyorlar, tartışmak yerine parlatmayı tercih ediyorlar.
Bu durum yalnızca benim değil, geniş bir kesimin de tuhafına gidiyor. Çünkü mesele artık bir bireyin özgürlük arayışı değil; hak edilmemiş bir temsiliyetin, medya aracılığıyla sürekli yeniden üretilmesi haline geldi.
Ve tam da bu yüzden, Lale Gül meselesi artık sadece bir kitap ya da bir yazar meselesi olmaktan çıktı.
Kendisi için bir seçim yaptı, ölüm tehditleri aldı ve ailesini kaybetti ama şimdi çok satan kitabıyla dünyayı fethediyor (solda), Annem tehditkâr oldu (sağda)
HOLLANDA MEDYASI NEDEN BU KADAR İŞTAHLIYDI
Asıl inceleme, tam da bu noktada başlıyor. Lale Gül’ün hikâyesini sıradan bir “bireysel isyan anlatısı” olmaktan çıkaran şey, Hollanda medyasının gösterdiği olağanüstü iştah oldu.
Kitap yayımlandıktan hemen sonra televizyon programları, gazeteler ve dergiler adeta sıraya girdi. Genç yaşına, sınırlı yazarlık geçmişine ve tek bir kitaba rağmen, Gül bir anda din, İslam, göç, kadın hakları, toplumsal uyum ve hatta siyaset konularında konuşan bir figüre dönüştürüldü.
Burada sorulması gereken temel soru şuydu: “Lale Gül’e desteğe okey, acı çeken ebeveynler ne olacak?”
Bu soru Hollanda medyasında neredeyse hiç sorulmadı. Çünkü bu hikâyede mağdur rolü tek kişilikti. Anne ve baba, hele hele geleneksel Türk ve Müslüman aile yapısı, empatiye layık görülmedi. Onların yaşadığı utanç, korku ve toplumsal dışlanma bilinçli biçimde görmezden gelindi.
Hatta daha önce aktardığım şu sözler, bu körlüğün en çıplak göstergesiydi: “Babam, titreyen elleri ile tuttuğu telefondan herkese cevap vermeye çalışıyordu. Zira ben kendilerine bir aşk hikâyesi yazdığımı söylemiştim. Ama babam her gelen telefondan anladıklarıyla, benim neler yazdığımı öğrenmişti. O sırada babam bana ‘Kızım, ne yaptın sen, aile yaşamımızı sokağa döktün’ diye feryat etti.”
Bu feryat, Hollanda ekranlarında yankı bulmadı. Çünkü bu hikâyede dramatik olan, ebeveynlerin yıkımı değil; onları yerle bir eden cümlelerin “cesaret” diye pazarlanmasıydı.
Bu noktada gözden kaçırılmaması gereken bir başka gerçek daha var. Lale Gül’ün anlattıkları, Hollanda kamuoyunda yalnızca “cesur bir bireysel çıkış” olarak değil, aynı zamanda mevcut önyargıları besleyen kullanışlı bir malzeme olarak da işlev gördü. Türk ve Müslüman aile yapısı, tekil bir hikâye üzerinden genelleştirildi. İstisnai bir deneyim, sanki kuralmış gibi sunuldu.
Bu tür anlatılar, entegrasyon tartışmalarında karmaşık gerçekleri sadeleştirir.
Sorumluluk dağıtılmaz, karşılıklı yüzleşme aranmaz. Bunun yerine, bir tarafın bütün kusurları üstlendiği, diğer tarafın ise sorgulanmadan “ilerici” kabul edildiği bir zemin oluşur. Medya açısından bu zemin konforludur. Çelişki yoktur, gri alan yoktur, rahatsız edici sorular yoktur.
Tam da bu yüzden Lale Gül’ün hikâyesi, kişisel bir anlatı olmaktan çıkarak, belirli bir bakış açısının tekrar tekrar üretilmesine hizmet eden bir şablona dönüşmüştür.
ANNESİNE “İRİNLİ HAMAM BÖCEĞİ”, BABASINA “SADECE DÖLLENDİREN” DEYİNCE ŞÖHRET OLDU
Lale Gül’ün hikâyesi bir edebiyat serüveninden çok, bir şöhret mühendisliği olarak okunmayı hak ediyor. Çünkü bu yolculukta belirleyici olan şey kalem gücü değil, seçilen hedefler ve kullanılan dildir. Anneye ve babaya yöneltilen ifadeler sıradan bir öfke patlaması değil, kamuoyunun dikkatini çekecek şekilde kurgulanmış sertliklerdir. Bu sertlikler, Hollanda medyasında “cesaret” etiketiyle paketlendi, toplumun bir kesiminde ise derin bir yaraya dönüştü.
Burada kritik soru şudur: Edebiyat, en yakınındakini insanlıktan çıkaran sıfatlarla anmayı meşrulaştırır mı. Yoksa bu dil, edebiyatın arkasına saklanan bir hesaplaşma mı. Gül’ün kullandığı kelimeler, bir roman tekniği olmaktan ziyade, tartışmayı büyüten bir provokasyon işlevi gördü. Bu yüzden de tanınırlık hızla geldi.
TÜRK VE İSLAM KURALLARINI YERDEN YERE VURUNCA HOLLANDA’DA KUCAKLANDI
Hollanda’nın hâkim kamuoyu, uzun süredir “içeriden eleştiren” figürleri seviyor. Gül, tam da bu boşluğu doldurdu. Eleştiri, içerikten çok yönüyle alkışlandı. Hedef Türk ve Müslüman aile yapısı olunca, söylenenlerin ölçüsü ikinci plana itildi. Böylece eleştiri, tartışma üretmekten çıktı, bir doğrulama törenine dönüştü.
Bu süreçte Gül’ün söylediklerinin doğruluğu ya da adaleti değil, kime söylediği önemsendi. Medya için aranan şey buydu. Bir hikâye gerekiyordu ve o hikâye hazırdı. Bedelini ise genelleştirilmiş bir topluluk ve hedefe konmuş ebeveynler ödedi.
Kitabın çok satması, edebi bir başarıya otomatik olarak işaret etmez. Burada satışın itici gücü merak ve skandaldı. Metnin dili, yapısı ve derinliği, tartışmanın gölgesinde kaldı. Okur, nasıl yazılmış sorusundan çok, kime ne denmiş sorusuna odaklandı.
Bu durum piyasada sık görülen bir fenomendir. Sertlik satıyor. Özellikle kutsal sayılan değerlere ve aileye yönelen sertlik daha da hızlı satıyor. Gül’ün kitabı da bu dalga üzerinde yükseldi. Bu yükselişin edebiyatla değil, içerik şokuyla ilgili olduğu gerçeği ise pek konuşulmadı.
BİR KİTABIN YETMEDİĞİ YERDE POPÜLİZM DEVREYE GİRDİ
Kitabın yarattığı dalga, zamanla sönmeye yüz tuttuğunda, bu kez popülizm devreye girdi. Köşe yazıları, provokatif çıkışlar ve her tartışmada yeniden sahneye taşınan aynı sert dil. Ezan tartışmaları, kutsal kitap yakma olayları ve siyasi partiler üzerinden yürütülen imalar.
Her seferinde ortak bir üslup vardı. Keskin, indirgemeci ve karşı tarafı anlamaya kapalı. Bu noktada mesele artık fikir üretmek değil, sürekli görünür kalmaktı. Düşünce değil, performans dolaşıma girdi.
YAZMAYI BİLMİYORDU, REDAKTE EDİLDİ, ŞİMDİ KÖŞE YAZARI VE TV OTURUMLARININ MÜDAVİMİ
İlk metnin yoğun redaksiyon sürecinden geçmesi, bir yazar için ayıp değildir. Ayıp olan, bu gerçeğin üstünün örtülmesi ve ortaya çıkan ürünün “doğuştan yetenek” diye pazarlanmasıdır. Sonrasında gelen köşe yazarlığı ve ekran davetleri, kalemin olgunlaşmasından değil, figürün işe yaramasından kaynaklandı.
Televizyonlar tartışma sever. Tartışma için de sivri dil ister. Gül, bu beklentiyi fazlasıyla karşıladı. Her oturumda benzer cümleler, benzer karşıtlıklar ve benzer tepkiler üretildi. Böylece düşünce değil, performans dolaşıma girdi.
YETMEDİ, ŞİMDİ DE DEKOLTE GİYİMİ İLE DİKKATLERİ ÜZERİNE ÇEKMEYE ÇALIŞIYOR
Lale Gül’ün, son dönemdeki görsel tercihleri de bu rol değişiminin sembolik bir parçası olarak okunmalı. Burada mesele bir kadının ne giydiği değildir. Mesele bağlamdır. Kış ortasında, herkesin normal kış giysileri içinde olduğu bir stüdyo ortamında, çıplak kollu bir tercih doğal olarak dikkat çeker.
Bu tercih ‘masum bir stil farkı’ olarak da okunabilir, ‘bilinçli bir rol değişimi’ olarak da. Ancak geçmiş anlatıları ve bugün üstlendiği medya rolü birlikte düşünüldüğünde, bu görünüm bir mesaj taşır. ‘Eski kimlikten çıktım’ mesajı. Sorun, bunun sürekli vurgulanmasıdır. Öz kılıktan kopuş, kişisel bir özgürlükten çok, medya vitrininin gereği gibi duruyor.
Lale Gül artık bireysel hikâyesini aşmış bir figürdür. Söylediği her söz, seçtiği her üslup ve kurduğu her cümle, sadece kendisini değil, başkalarını da etkiler. ‘Edebiyat’, hesaplaşma olabilir ama insafsızlık olmak zorunda değildir. ‘Eleştiri’ sert olabilir ama aşağılayıcı olmak zorunda değildir.
Bugün gelinen noktada ortada bir soru duruyor. Bu yol gerçekten yazarlığa mı çıkıyor, yoksa bitmeyen bir şöhret döngüsüne mi. Okur ve izleyici bunu artık daha net görüyor. Çünkü gürültü çoğaldıkça, kelimelerin ağırlığı azalıyor.
Lale Gül’ün bugün sahnede ve medyada temsil ettiği figür, artık bireysel bir özgürlük hikâyesinin çok ötesine geçmiş durumda; Lale Gül, ailesiyle ve inanç dünyasıyla hesaplaşmasını edebiyat kisvesi altında sert ve aşağılayıcı bir dile dönüştürürken, Hollanda medyasının bu dili sorgulamadan parlatmasıyla dokunulmaz bir simgeye dönüştürüldü. Tek bir kitapla, üstelik edebî niteliği değil yarattığı skandal üzerinden ün kazanmış bir ismin din, İslam, göç ve kadın hakları gibi son derece karmaşık alanlarda “yetkili ses” muamelesi görmesi, meselenin özgürlükten çok temsil ve şöhret mühendisliğiyle ilgili olduğunu düşündürüyor. Son dönemde bilinçli biçimde öne çıkarılan daha rahat ve dekolte giyim tercihleri de bu rol değişiminin sembolik bir parçası olarak okunuyor; burada sorun bir kadının ne giydiği değil, bu görünümün eski kimlikten kopuşun sürekli vitrine taşınan bir göstergesi hâline getirilmesi. Böylece kişisel bir hikâye, hem ebeveynleri hem de geniş bir toplumsal kesimi görünmez kılan tek taraflı bir anlatıya, medya tarafından da alkışlanan kalıcı bir şablona dönüşüyor
Lale Gül meselesi, artık bir kitap ya da bir genç kadının hikâyesi değildir. Bu, Hollanda medyasının nasıl figür ürettiğinin, kimi neden konuştuğunun ve kimi bilinçli olarak susturduğunun somut bir örneğidir.
Benim yıllardır sorduğum temel soru hâlâ geçerli: Bu kadar kıyak neden?
Bu kadar dokunulmazlık neden?
Ve belki de en önemlisi, bir toplumu anlamak, onu en sert cümlelerle dövmekten mi geçer, yoksa en zor anlarında bile adil kalabilmekten mi?
Bu sorular ortada duruyor.
Ve bu inceleme, o soruların hâlâ cevapsız olduğunu gösteriyor.
BAKINIZ, LALE GÜL’ÜN ÖZEL YAŞAMINDAN MEDYAYA DÖKÜLEN HİKÂYESİ NASIL ANLATILIYOR
Hollanda medyasında yayımlanan son haber ve röportajlar, Lale Gül’ün yalnızca kitaplarını ve fikirlerini değil, özel yaşamına dair ayrıntıları da açık biçimde kamuoyuna taşıdığını gösteriyor. Bu anlatılarda ilişkiler, duygusal tercihler, korkular ve geçmiş deneyimler, Gül’ün kendi sözleriyle aktarılıyor.
Gül, hayatına kolay kolay insan almadığını açıkça dile getiriyor. “İnsanların beni küçümsediğini, kullandığını ve arkamdan iş çevirdiğini çok yaşadım” diyen Gül, bu nedenle insanlara karşı temkinli olduğunu söylüyor. Kendini zaman zaman insanlık hakkında kuşkucu biri gibi gördüğünü de ekliyor: “Bazen kendimi insanlık hakkında komplo teorileri kuran biri gibi hissediyorum.” Bu ruh hâlinin bağlanma korkusuyla birleştiğini ve terapi sürecinde ele alındığını da saklamıyor.
Özel yaşamına dair anlatılarda en dikkat çekici başlıklardan biri, “Ik ga leven” adlı kitabında yer alan Freek karakteri. Gül, bu kitapta Freek’ten söz ederken onun “gerçek bir kişi değil,” bilinçli olarak kurgulanmış bir karakter olduğunu özellikle vurguluyor. “Freek, daha özgür, daha Batılı bir yaşam tarzının sembolü” diyen Gül, onu “özgür düşünen ve zeki bir erkek” olarak tanımlıyor.
Kitapta Freek ile yaşanan ilişki, ailesinin katı kuralları nedeniyle gizli tutuluyor. Gül, bu durumu şöyle özetliyor: “Ailem beni başka biriyle evlendirmek istiyordu. Freek’le olan ilişkim bu yüzden gizliydi.” Freek karakteri, Gül’ün anlatımında ailesinin katı kuralları ile kendi “sevgi ve özgürlük arzusu” arasındaki çatışmanın simgesi olarak yer alıyor.
Hollanda medyasında yer alan haberlerde, Gül’ün kitapta anlattıklarıyla gerçek yaşamındaki ilişkiler arasında da bağ kuruluyor. Ailesinin katı yetiştirme tarzından kopmasının ardından üç yıl süren bir ilişki yaşadığını anlatan Gül, bu ilişkiyi “tam bir karşıt kutup” olarak tanımlıyor. “Partilere düşkün, sürekli festivallere giden biriydi” diyen Gül, ilk başta kendisini çekse de bu kişinin aslında kendisine hiç uymadığını söylüyor.
Röportajlarda Gül’ün kendi karakterine dair yaptığı tanımlar da yer alıyor. Kendini “evcimen ve içe dönük” olarak nitelendiren Gül, “Kitap okumayı, gazete takip etmeyi ve podcast dinlemeyi seviyorum. Zihnimi beslemek benim için çok önemli” diyor. Uyuşturucu kullanmadığını, yalnızca ara sıra bir kadeh şarap içtiğini de özellikle belirtiyor.
Özel yaşam anlatıları bununla sınırlı kalmıyor. Gül, 2021 yılında Instagram üzerinden tanıştığı Tim ile yaşadığı ilişkiyi de açıkça anlatıyor. Bu ilişki sırasında ikinci kitabı üzerinde çalıştığını belirten Gül, Tim’in kitapta yer alıp almayacağını sorduğunu ve kendisinin şu cevabı verdiğini aktarıyor: “Kitapta yer alması kaçınılmazdı ama cinsel hayatımız hakkında yazmayacağıma söz verdim.” Bunun nedenini ise “Bu konuları ilk kitabımda zaten anlatmıştım, tekrar etmek istemedim” sözleriyle açıklıyor.
Tim ile olan ilişkisinde kendini güvende hissettiğini anlatan Gül, “Onu sanki yıllardır tanıyormuşum gibi hissettim” diyor. Tim’in bu ilişki için “Belki Tanrı gerçekten vardır” dediğini, kendisinin ise buna karşılık “Ben Tanrı’dan nihayet kurtulduğum için mutluydum” dediğini de röportajlarda aktarıyor. Buna rağmen ilişkinin uzun sürmediği de özellikle belirtiliyor.
Hollanda basınında yer alan haberlerde, Gül’ün çocukluk ve gençlik yıllarına dair anlatımlar da geniş yer buluyor. Büyüdüğü aile ortamında erkeklerle arkadaşlık kurmasının yasak olduğunu söyleyen Gül, “Evlilik dışı ilişkiler günah, yasak ve ahlaksız olarak görülüyordu. Erkeklerle arkadaşlık kurmam bile yasaktı” diyor. Akşamları dışarı çıkmasına izin verilmediğini, bu nedenle gençlik yıllarında pek çok şeyi gizli yaşamak zorunda kaldığını da ekliyor. “Evde yasak olan kıyafetleri ve makyajı dışarıda yapardım” sözleri, bu dönemin nasıl geçtiğini özetliyor.
Tüm bu anlatımlar, Hollanda medyasında yalnızca metinle değil, fotoğraflarla da destekleniyor. Haberlerde yer alan görseller, Gül’ün özel yaşamının artık kapalı bir alan olarak değil, kendi anlatımıyla kamusal bir hikâye hâline getirildiğini gösteriyor. Kitapta kurgusal bir figür olarak yer alan Freek ile, gerçek yaşamda yaşanan ilişkiler arasındaki sınır da bu haberlerde birlikte ele alınıyor.
Ortaya çıkan tablo net: Lale Gül’ün özel yaşamı, başkaları tarafından gizlice ifşa edilmiş bir alan değil. Aksine, verdiği röportajlarda kendi sözleriyle anlattığı, detaylandırdığı ve medyanın da bu anlatımı olduğu gibi aktardığı kamusal bir hikâye söz konusu. Bu tablo, Lale Gül’ün artık yalnızca fikirleriyle değil, özel yaşam anlatılarıyla da kamusal bir figür hâline geldiğini gösteriyor.
Bu tablo, Lale Gül’ün artık yalnızca fikirleriyle değil, özel yaşam anlatılarıyla da kamusal bir figür hâline geldiğini gösteriyor.
LALE GÜL, ÖZEL YAŞAMINI AÇIKLAMAKTAN DA İMTİNA ETMEDİ
Bu noktada bir parantez açmak gerekiyor. Normal şartlarda bir yazarın ya da kamuoyunda tanınan bir ismin özel hayatı, gazetecilik açısından dikkatle ele alınması gereken bir alandır. Ancak Lale Gül söz konusu olduğunda, bu sınırın bizzat kendisi tarafından defalarca aşıldığını not etmek gerekir.
Hollanda medyasında yer alan son haberlerde, Lale Gül’ün özel yaşamına dair ayrıntılar yalnızca ima yoluyla değil, açık anlatımlarla ve fotoğraflarla da servis edildi. İlişkileri, birlikte görüntülendiği kişiler ve geçmişte yaşadığı özel deneyimler, doğrudan röportaj metinlerinin ve haber kurgularının bir parçası hâline getirildi. Kullanılan fotoğraflar da bu anlatının tamamlayıcı unsuru olarak sunuldu.
Burada belirleyici olan nokta şudur: Bu bilgiler üçüncü kişiler tarafından ifşa edilmiş gizli ayrıntılar değil, Lale Gül’ün kendi beyanlarına, verdiği röportajlara ve medyanın onun anlatımını merkeze alan haberlerine dayanmaktadır. Başka bir ifadeyle, özel yaşam artık mahrem bir alan olarak korunmamış, kamusal anlatının bilinçli bir unsuru hâline getirilmiştir.
Bu nedenle konuya değinmek, bir özel hayat ihlali olmaktan ziyade, kamuoyuna sunulmuş bir anlatının eleştirel biçimde değerlendirilmesi anlamını taşımaktadır. Zira Lale Gül, yalnızca fikirleriyle değil, yaşam tarzı, ilişkileri ve kişisel tercihleriyle de bir medya figürü olarak konumlandırılmıştır. Medya da bu figürü oluştururken, özel alan ile kamusal alan arasındaki sınırı bilerek bulanıklaştırmıştır.
Dolayısıyla bugün tartışılan mesele, bir yazarın özel hayatı değil; özel hayatın nasıl ve neden kamusal bir vitrine taşındığıdır. Ve bu vitrin, yalnızca okurun merakını değil, anlatının tutarlılığını ve samimiyetini de sorgulamayı zorunlu kılmaktadır.
**************
MOEDER “ETTERIGE KAKKERLAK”, VADER “ALLEEN MAAR BEVRUCHTER” GENOEMD EN BEROEMD GEWORDEN
De manier waarop Lale Gül door de Nederlandse media werd neergezet, werd steeds kleurrijker en extremer.
Zij werd omgevormd tot een figuur die spreekt over religie, islam, migratie, vrouwenrechten, maatschappelijke integratie en zelfs politiek.
De moeder en vader, en zeker de traditionele Turkse en islamitische gezinsstructuur, werden in de media niet gezien als mensen die recht hadden op empathie. Hun schaamte, angst en maatschappelijke uitsluiting werden bewust genegeerd.
De media die haar binnenkort ongetwijfeld ook als ‘mode-icoon’ zullen presenteren, kwetsen intussen vrome Turkse moeders.
İlhan KARAÇAY onderzocht en schreef:
Lale Gül is een jonge vrouw die vertelt dat zij is opgegroeid in een religieus en gesloten gezin. Zij presenteerde zichzelf als iemand die onder deze gezinsstructuur werd onderdrukt, het zwijgen werd opgelegd en van het leven werd afgesneden. Wat zij schreef, noemde zij een roman, maar de tekst die verscheen was minder literaire fictie dan een harde en lelijke afrekening met haar familie en haar geloofswereld.
Het boek werd niet besproken vanwege zijn literaire kwaliteiten, maar vanwege de zware, vernederende en ontmenselijkende uitspraken over haar moeder en vader. Deze tekst, gepresenteerd als ‘roman’, hield al snel op een literair debat te zijn en veranderde in een cultureel en politiek symbool dat door de media werd opgeblazen.
Wat vooral opvalt, is wat er daarna gebeurde. Iemand die nog maar aan het begin van haar schrijverschap stond, met slechts één boek op haar naam, dat bovendien na intensieve redactie werd uitgegeven, werd plotseling een figuur die over alles mocht spreken. Religie, samenleving, migratie, islam, vrijheid, vrouwenrechten en zelfs internationale politiek. Alsof zij op al deze gebieden een expert was, werd zij behandeld als een autoriteit bij de zwaarste en meest complexe kwesties.
Aan tafels waar academici, juristen, theologen en sociologen met jarenlange ervaring zitten, krijgt Lale Gül evenveel spreektijd. Tijdschriften, kranten en televisieprogramma’s trekken haar duidelijk voor. In plaats van kritische vragen te stellen, applaudisseren zij. In plaats van debat te voeren, kiezen zij ervoor haar te laten schitteren.
Dit wekt niet alleen bij mij, maar bij een brede groep mensen verbazing. Want het gaat allang niet meer om de individuele zoektocht naar vrijheid van één persoon, maar om een niet verdiende vertegenwoordiging die door de media voortdurend wordt gereproduceerd. Juist daarom is de kwestie Lale Gül allang geen kwestie meer van één boek of één schrijfster.
De kernvraag blijft dezelfde: Waarom zoveel voorkeursbehandeling? Waarom zoveel onaantastbaarheid?
En misschien wel de belangrijkste vraag: Begrijp je een samenleving door haar met de hardste woorden te slaan, of door zelfs in de moeilijkste momenten rechtvaardig te blijven?
Zij maakte een keuze, ontving doodsbedreigingen en verloor haar familie, maar verovert nu met haar bestseller de wereld (links). “Mijn moeder werd bedreigend” (rechts).
WAAROM WAS DE NEDERLANDSE MEDIA ZO GRETIG
De echte analyse begint precies hier. Wat het verhaal van Lale Gül uittilde boven een doorsnee ‘persoonlijk rebellenverhaal’, was de uitzonderlijke gretigheid van de Nederlandse media. Nauwelijks was het boek verschenen of televisieprogramma’s, kranten en tijdschriften stonden in de rij. Ondanks haar jonge leeftijd, haar beperkte schrijverservaring en het feit dat zij slechts één boek had, werd Gül plotseling een figuur die sprak over religie, islam, migratie, vrouwenrechten, maatschappelijke integratie en zelfs politiek.
De fundamentele vraag die hier gesteld had moeten worden, was deze: “Goed, steun voor Lale Gül, maar wat gebeurt er met de ouders die lijden?”
Die vraag werd in de Nederlandse media vrijwel nooit gesteld. In dit verhaal was er slechts plaats voor één slachtoffer. De moeder en vader, en zeker de traditionele Turkse en islamitische gezinsstructuur, werden niet gezien als mensen die empathie verdienden. Hun schaamte, angst en maatschappelijke uitsluiting werden bewust buiten beeld gehouden.
De eerder aangehaalde woorden laten deze blindheid scherp zien: “Mijn vader probeerde met trillende handen iedereen te beantwoorden op zijn telefoon. Ik had hen verteld dat ik een liefdesverhaal had geschreven. Maar uit elk telefoontje begreep hij steeds beter wat ik werkelijk had geschreven. Op dat moment riep hij wanhopig: Mijn dochter, wat heb je gedaan, je hebt ons gezinsleven op straat gegooid.”
Deze wanhoopskreet vond geen weerklank op de Nederlandse schermen. Want wat hier als dramatisch werd gepresenteerd, was niet de verwoesting van de ouders, maar het als ‘moed’ verkopen van zinnen die hen vernietigden.
Een ander belangrijk punt mag niet over het hoofd worden gezien. Wat Lale Gül vertelde, functioneerde in de Nederlandse publieke opinie niet alleen als een ‘moedige persoonlijke uitbraak’, maar ook als bruikbaar materiaal om bestaande vooroordelen te voeden. De Turkse en islamitische gezinsstructuur werd op basis van één enkel verhaal gegeneraliseerd. Een uitzonderlijke ervaring werd gepresenteerd alsof zij de regel was.
Dergelijke verhalen vereenvoudigen de complexe realiteit in integratiedebatten. Verantwoordelijkheid wordt niet gedeeld, wederzijdse confrontatie wordt vermeden. In plaats daarvan ontstaat een kader waarin één kant alle schuld draagt en de andere kant zonder vragen als ‘progressief’ wordt gezien. Voor de media is dit een comfortabele positie. Geen tegenstrijdigheden, geen grijze zones, geen lastige vragen.
Precies daarom is het verhaal van Lale Gül geëvolueerd van een persoonlijke vertelling naar een sjabloon dat steeds opnieuw wordt gebruikt om een bepaalde visie te reproduceren.
MOEDER “PUSTERIGE KAKKERLAK”, VADER “ALLEEN MAAR BEVRUCHTER” EN DAARDOOR BEROEMD
Het verhaal van Lale Gül verdient het om gelezen te worden als een vorm van roem-engineering, eerder dan als een literair avontuur. Want doorslaggevend was niet de kracht van de pen, maar de gekozen doelwitten en de gebruikte taal. De uitlatingen richting moeder en vader waren geen spontane woede-uitbarstingen, maar zorgvuldig geformuleerde hardheden die de aandacht van het publiek moesten trekken. In de Nederlandse media werden deze hardheden verpakt als ‘moed’, terwijl zij bij een deel van de samenleving diepe wonden sloegen.
De cruciale vraag is deze: Legitimeert literatuur het ontmenselijken van de mensen die het dichtst bij je staan? Of is dit een afrekening die zich verschuilt achter het etiket literatuur?
De woorden die Gül gebruikte, fungeerden minder als een romantechniek en meer als een provocatie die het debat deed ontploffen. Precies daarom kwam de bekendheid zo snel.
WORD JE IN NEDERLAND OMARMD ALS JE TURKSE EN ISLAMITISCHE REGELS AFBREKT
De dominante publieke opinie in Nederland heeft al lange tijd een voorkeur voor ‘interne critici’. Gül vulde dat gat perfect. De kritiek werd niet toegejuicht om haar inhoud, maar om haar richting. Zodra het doelwit de Turkse en islamitische gezinsstructuur was, verdween de maatvoering naar de achtergrond. Zo veranderde kritiek van een aanzet tot debat in een bevestigingsritueel.
In dit proces deed de waarheid of rechtvaardigheid van haar woorden er minder toe dan tegen wie zij gericht waren. Voor de media was dat precies wat men zocht. Er was behoefte aan een verhaal en dat verhaal lag klaar. De prijs werd betaald door een gegeneraliseerde gemeenschap en door ouders die tot doelwit werden gemaakt.
HET BOEK VERKOCHT NIET DOOR KWALITEIT, MAAR DOOR DE LELIJKHEID VAN DE INHOUD
Dat een boek veel verkoopt, betekent niet automatisch dat het een literair succes is. In dit geval werd de verkoop aangedreven door nieuwsgierigheid en schandaal. Taal, structuur en diepgang verdwenen naar de achtergrond. De lezer richtte zich niet op de vraag hoe het was geschreven, maar op wie wat werd aangedaan.
Dit is een bekend fenomeen op de markt. Hardheid verkoopt. Zeker wanneer die hardheid is gericht op heilige waarden en het gezin. Het boek van Gül lifte mee op deze golf. Dat deze opmars weinig met literatuur te maken had en alles met inhoudelijke shock, werd nauwelijks besproken.
WAAR EEN BOEK NIET MEER VOLDEED, NAM POPULISME HET OVER
Toen de golf die het boek had veroorzaakt begon af te nemen, nam populisme het over. Columns, provocerende uitspraken en telkens opnieuw dezelfde scherpe toon die bij elk debat weer werd opgevoerd. Discussies over de oproep tot gebed, het verbranden van heilige boeken en suggestieve verwijzingen naar politieke partijen.
Steeds was er sprake van dezelfde stijl. Hard, reducerend en gesloten voor begrip van de ander. Op dit punt ging het niet langer om ideeën, maar om zichtbaarheid. Niet de gedachte, maar de performance kwam in omloop.
ZE KON NIET SCHRIJVEN, WERD ZWAAR GEREDIGEERD EN IS NU COLUMNIST EN TV-GAST
Dat een eerste tekst door een intensief redactieproces gaat, is voor een schrijver geen schande. Schandelijk is het verhullen van dat feit en het presenteren van het eindproduct als aangeboren talent. De daaropvolgende columns en televisieoptredens vloeiden niet voort uit literaire rijping, maar uit de bruikbaarheid van de figuur.
Televisie houdt van conflict en conflict vraagt om scherpe taal. Gül voldeed ruimschoots aan die verwachting. In elk programma dezelfde zinnen, dezelfde tegenstellingen en dezelfde reacties. Zo bleef niet de inhoud, maar de performance circuleren.
EN DAT WAS NOG NIET GENOEG, NU TREKT ZIJ OOK AANDACHT MET DECOLLETÉ
Ook de recente visuele keuzes van Lale Gül moeten worden gelezen als een symbolisch onderdeel van deze rolverandering. Het gaat hier niet om wat een vrouw draagt. Het gaat om context. In een studio waar iedereen winterkleding draagt, trekt een keuze met blote armen vanzelf de aandacht.
Dit kan worden gezien als een ‘onschuldig stijlverschil’ of als ‘een bewuste rolwisseling’. Maar wanneer haar eerdere verhalen en haar huidige mediapositie samen worden bekeken, draagt deze uitstraling een boodschap uit: ik heb mijn oude identiteit achter mij gelaten. Het probleem is de voortdurende nadruk daarop. De breuk met het verleden oogt minder als persoonlijke vrijheid en meer als een vereiste van de media-etale.
Lale Gül is inmiddels een figuur die haar persoonlijke verhaal is ontstegen. Elk woord, elke toon en elke formulering heeft impact op anderen. Literatuur kan een afrekening zijn, maar hoeft niet meedogenloos te worden. Kritiek kan scherp zijn, maar hoeft niet vernederend te zijn.
Waar we nu staan, blijft één vraag overeind. Leidt deze weg werkelijk naar schrijverschap of naar een eindeloze cyclus van roem. De lezer en kijker zien dit steeds duidelijker. Want hoe groter het lawaai, hoe lichter de woorden worden.
De figuur die Lale Gül vandaag op het podium en in de media vertegenwoordigt, is allang meer dan een individueel vrijheidsverhaal. Terwijl zij haar afrekening met familie en geloof verpakt in een harde en vernederende taal onder het mom van literatuur, hebben de Nederlandse media deze taal zonder vragen uitvergroot en haar tot een onaantastbaar symbool gemaakt. Dat iemand met één boek, dat niet door literaire kwaliteit maar door schandaal bekend werd, wordt behandeld als een gezaghebbende stem over religie, islam, migratie en vrouwenrechten, doet vermoeden dat het hier minder om vrijheid gaat en meer om representatie en roem-engineering. Ook de bewust uitvergrote kledingkeuzes passen binnen dit kader. Het probleem is niet wat zij draagt, maar dat deze uitstraling steeds opnieuw wordt ingezet als etalage van een breuk met een oude identiteit. Zo verandert een persoonlijk verhaal in een eenzijdig narratief dat zowel ouders als een bredere gemeenschap onzichtbaar maakt en door de media wordt bevestigd.
De kwestie Lale Gül is daarmee geen verhaal meer over één boek of één jonge vrouw. Het is een concreet voorbeeld van hoe de Nederlandse media figuren creëren, wie zij laten spreken en wie zij bewust het zwijgen opleggen.
De kernvragen die ik al jaren stel, blijven onverminderd van kracht: Waarom zoveel voorkeursbehandeling? Waarom zoveel onaantastbaarheid?
En misschien wel de belangrijkste vraag: Begrijp je een samenleving door haar met de hardste woorden te slaan, of door zelfs in de moeilijkste momenten rechtvaardig te blijven?
Deze vragen blijven staan. En deze analyse laat zien dat zij nog altijd onbeantwoord zijn.
KIJK HOE HET VERHAAL UIT HET PRIVÉLEVEN VAN LALE GÜL IN DE MEDIA WORDT VERTELD
Recente berichten en interviews in de Nederlandse media laten zien dat Lale Gül niet alleen haar boeken en ideeën, maar ook details uit haar privéleven openlijk deelt met het publiek. Relaties, emotionele keuzes, angsten en ervaringen uit het verleden worden in haar eigen woorden weergegeven.
Zij zegt dat zij niet gemakkelijk mensen tot haar leven toelaat. Zij vertelt dat zij vaak heeft meegemaakt dat mensen haar kleineren, gebruiken en achter haar rug om handelen. Daarom is zij voorzichtig geworden. Soms ziet zij zichzelf als iemand die wantrouwig staat tegenover de mensheid en zelfs complottheorieën over mensen ontwikkelt. Deze gemoedstoestand, in combinatie met bindingsangst, komt volgens haar ook aan bod in therapie.
Een van de meest opvallende elementen in deze persoonlijke verhalen is het personage Freek uit het boek Ik ga leven. Gül benadrukt dat Freek geen echte persoon is, maar een bewust geconstrueerd personage. Hij staat symbool voor een vrijere en meer westerse levensstijl en wordt door haar omschreven als een vrijdenkende en intelligente man.
In het boek blijft de relatie met Freek geheim vanwege de strikte regels van haar familie. Zij vat dit samen door te zeggen dat haar familie haar met iemand anders wilde laten trouwen en dat de relatie daarom verborgen moest blijven. Freek fungeert zo als symbool van de botsing tussen familiale regels en haar verlangen naar liefde en vrijheid.
In de media wordt ook een verband gelegd tussen de verhalen in het boek en haar echte relaties. Na het verbreken van de banden met haar familie vertelt zij over een relatie van drie jaar die zij beschrijft als het tegenovergestelde van haarzelf. Een persoon die hield van feesten en festivals en die uiteindelijk niet bij haar bleek te passen.
Zij typeert zichzelf als huiselijk en introvert. Lezen, kranten volgen en podcasts luisteren zijn voor haar belangrijk om haar geest te voeden. Zij gebruikt geen drugs en drinkt slechts af en toe een glas wijn.
Ook haar relatie met Tim, die zij in 2021 via Instagram ontmoette, wordt openlijk besproken. Tijdens deze relatie werkte zij aan haar tweede boek. Zij vertelt dat Tim vroeg of hij in het boek zou voorkomen en dat zij antwoordde dat dit onvermijdelijk was, maar dat zij had beloofd niet over hun seksuele leven te schrijven. Volgens haar had zij deze thema’s in haar eerste boek al behandeld en wilde zij dit niet herhalen.
Zij zegt dat zij zich bij Tim veilig voelde en dat het voelde alsof zij hem al jaren kende. Tim zou tijdens hun relatie hebben gezegd dat God misschien toch bestaat, waarop zij antwoordde dat zij juist blij was dat zij eindelijk van God verlost was. De relatie hield uiteindelijk geen stand.
De Nederlandse media besteden ook veel aandacht aan haar jeugd en tienerjaren. Zij vertelt dat vriendschappen met jongens verboden waren en dat relaties buiten het huwelijk als zondig, verboden en immoreel werden beschouwd. Zij mocht ’s avonds niet naar buiten en leefde daardoor veel ervaringen in het geheim. Kleding en make-up die thuis verboden waren, gebruikte zij buitenshuis.
Deze verhalen worden niet alleen tekstueel, maar ook visueel ondersteund. De foto’s in de media tonen dat haar privéleven niet langer een afgeschermd domein is, maar door haar eigen vertellingen een publiek verhaal is geworden. De grens tussen fictieve figuren en echte relaties wordt daarbij bewust vervaagd.
Het beeld is duidelijk. Het privéleven van Lale Gül is geen heimelijk onthulde zone door derden, maar een publiek verhaal dat zij zelf heeft verteld, uitgewerkt en dat door de media zonder filter is overgenomen. Dit laat zien dat zij niet alleen met haar ideeën, maar ook met haar persoonlijke levensverhalen een publieke figuur is geworden.
LALE GÜL SCHROOMDE NIET OM HAAR PRIVÉLEVEN TE OPENBAREN
Hier moet een kanttekening worden geplaatst. Normaal gesproken is het privéleven van een schrijver of publieke figuur een terrein dat journalistiek gezien met zorg moet worden benaderd. In het geval van Lale Gül moet echter worden vastgesteld dat deze grens herhaaldelijk door haarzelf is overschreden.
In recente mediaberichten werden details over haar privéleven niet slechts gesuggereerd, maar openlijk verteld en geïllustreerd met foto’s. Relaties, personen met wie zij werd gezien en eerdere ervaringen werden integraal onderdeel van interviews en nieuwsverhalen.
Cruciaal is dat deze informatie niet afkomstig is van derden die geheimen onthulden, maar uit haar eigen verklaringen en interviews. Met andere woorden, het privéleven werd niet beschermd, maar bewust onderdeel gemaakt van het publieke narratief.
Daarom is het bespreken van deze elementen geen schending van privacy, maar een kritische beoordeling van een verhaal dat bewust aan het publiek is gepresenteerd. Lale Gül is niet alleen gepositioneerd als iemand met meningen, maar ook als een mediafiguur waarbij de grens tussen privé en publiek doelbewust is vervaagd.
De discussie gaat dan ook niet over het privéleven van een schrijfster, maar over de manier waarop dat privéleven naar de publieke vitrine is verplaatst en waarom. Die vitrine roept niet alleen nieuwsgierigheid op, maar dwingt ook tot vragen over consistentie en oprechtheid.
LinkedIn hesabından bir mesaj yayımlayıp susmayan Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’a destek reaksiyonları yağdı.
Büyükelçimizin bu cesur hareketi bir ilktir.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederkandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY yazdı:
Yıllardır yazıyorum.
Kimi zaman alkış aldım, kimi zaman sert tepkilerle karşılaştım.
Ama ilk kez şuna tanık oldum: Yazdığım bir haber, bir Büyükelçi’nin resmî sosyal medya hesabında doğrudan yankı buldu.
Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan, Lale Gül üzerine kaleme aldığım haberime istinaden LinkedIn hesabında bir mesaj yayımladı ve o mesaja yazımın bağlantısını da ekledi.
Bu, sadece benim için değil, Türk basını ve yurtdışındaki Türk toplumu için de dikkat çekici bir ilkti.
Bir Büyükelçi, bir gazetecinin metnine açıkça atıf yapıyor, o metnin taşıdığı fikri kamuoyu önünde tartışmaya açıyordu.
Ama asıl çarpıcı olan şuydu: Büyükelçi’nin mesajı, benim yazımda dile getirdiğim ana fikri adeta özetliyordu.
Büyükelçimiz, özü itibarıyla şunu söylüyordu: “Bu genç kadın, ailesiyle ve inancıyla yaşadığı kişisel hesaplaşmayı, edebiyat adı altında sert, kırıcı ve aşağılayıcı bir dile dönüştürdü. Hollanda medyası ise bu dili sorgulamak yerine büyüttü, parlatıp dokunulmaz bir simge haline getirdi. Edebi değeriyle değil, yarattığı skandalla tanınan tek bir kitapla, din, İslam, göç ve kadın hakları gibi son derece karmaşık alanlarda ‘otorite’ gibi muamele görmesi, burada meselenin özgürlükten çok temsil üretmek ve şöhret inşa etmekle ilgili olduğunu düşündürüyor. Son dönemde özellikle öne çıkarılan giyim tarzı da bu rolün bir parçası. Sorun bir kadının ne giydiği değil; bu görünümün, eski kimlikle kopuşun sürekli sergilenen vitrini haline getirilmesi. Böylece kişisel bir hikâye, anne babayı ve daha geniş bir topluluğu görünmez kılan, medyanın da onayladığı tek taraflı bir anlatıya dönüşüyor.”
Yani Büyükelçi şunu diyordu: “Ortada sadece bireysel bir özgürlük hikâyesi yok. Hollanda medyası bilinçli biçimde bir figür üretiyor, onu parlatıyor, dokunulmaz kılıyor ve bu sırada hem ailesini hem de temsil ettiği toplumsal çevreyi siliyor.
Bu, özgürlükten çok bir şöhret ve temsil mühendisliğidir.”
Bu sözler, haftalardır yazdıklarımın diplomatik bir dille söylenmiş hâliydi.
BİR MESAJ VE YÜZLERCE YÜREK
Ardından ne oldu biliyor musunuz?
Büyükelçi’nin mesajının altına çok sayıda yorum geldi.
Ve neredeyse tamamı, hem benim yazımın arkasında duruyor hem de Büyükelçi’nin bu açık ve cesur tavrını takdir ediyordu.
Gazeteci yazar Ali Tiryaki şöyle diyordu: “Sayın Büyükelçimiz, kolay alkışlananı değil, risk alanı paylaşmıştır. Konforlu suskunluk yerine açık bir pozisyon almıştır. Bu ülkede ve bu iklimde nadir görülen bir cesarettir bu. 56 yıldır yaşadığım Avrupa’da, bir büyükelçimizin ilk kez bu denli net bir duruş sergilediğine şahitlik ediyorum. Hollanda basınının iki yüzlülüğünü bilerek gösterdiğiniz bu medeni cesaret için teşekkürle başlamak gerekir.”
Ve Tiryaki ardından şunu ekliyordu: “Sayın Büyükelçim, değerli üstadım İlhan ağabeyimin düşüncelerini resmî hesabınızdan paylaşmanız, bu görüşlere verdiğiniz değeri açıkça göstermiştir. Özgürlük, dışarıda düşman icat etmekte değil; içerideki yarayla yüzleşebilmekte yatar. Aileye, dine ya da ait olunan topluma hakaret etmek entelektüel cesaret değildir. Gerçek cesaret, bütünü yakmadan yanlışla mücadele edebilmektir.”
Songül Şentürk başka bir noktaya dikkat çekiyordu: “Hollanda bu kadını ‘küçümseme karakterleri’ çerçevesinde çok şişirdi. Adı ve soyadının Türk olması, hepimizi temsil ettiği anlamına gelmez. Bunlar çok ucuz numaralar. Madem bu kadar ahlâklı bir duruşu var, neden bu kadar yerden yere vurduğu anne ve babasının özel hayatını ihlâl ediyor? Çünkü biliyor ki bu insanlar kendini ifade etmekte zayıf.”
Oğuzhan Kahya tehlikeye işaret ediyordu: “Aşırı sağ ve ırkçı kesim, hem Hollanda’da hem Belçika’da bu kadını gençlere örnek gösteriyor. Bu tip sesler hukuki ve lobicilik yollarıyla durdurulmalı. Hariciyemize güveniyoruz.”
Roman Akyüz, meseleyi daha geniş bir çerçeveye oturtuyordu: “Bu tablo, Batı’da ne kadar seçici ve çifte standartlı bir ahlaki bakışın hâkim olduğunu gösteriyor. ‘İfade özgürlüğü’ söylemi, söz konusu olan Müslümanlar ve göçmenler olduğunda hızla hiyerarşik bir araca dönüşüyor. Kişisel bir hikâye, medyanın eliyle vitrine konuyor ve bütün bir topluluk görünmez kılınıyor.”
Dursun Acun’un tek cümlesi ise her şeyi yerine oturtuyordu: “Emperyalistler, kendi üstünlük duygularının, gözlerinde ‘aşağı’ gördükleri bir kişi ya da grup tarafından doğrulanmasından haz duyarlar.”
Büyükelçimizin mesajına gelen tek konu dışı yorum, Arpad Neswabda isimli bir Hollandalıdan gelmişti. Büyükelçimizden, buraya gönderilen imamların daha iyi kontrol edilmesini istiyordu.
Yani Batı, “bakın, Türkler de zaten geri” dedirtecek figürleri sever.
Çünkü bu figürler, kendi üstünlük algılarını besler.
BU SUSMAYAN BÜYÜKELÇİ KİMDİR
Peki bu susmayan Büyükelçi kimdir?
Fatma Ceren Yazgan, sıradan bir bürokrat değildir.
O, devletin kalbinden gelen, yıllarını Dışişleri teşkilatında geçirmiş, zor birimlerde görev yapmış, kriz masalarında pişmiş bir diplomattır.
1971 Bursa doğumludur.
Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler mezunudur.
1993’te Dışişleri Bakanlığı’na girmiştir.
Muskat, Kiev ve Moskova’da görev yapmıştır.
Bakanlıkta Kültürel İşler, Doğu Avrupa, Balkanlar, Kuzey Amerika, Güvenlik ve İstihbarat birimlerinde çalışmıştır.
2017 ile 2022 arasında Tiflis Büyükelçisi olarak görev yapmıştır.
Hollanda’ya yabancı değildir.
Daha önce iki kez bu ülkede görevli bulunmuştur.
Lahey’e geleli henüz birkaç hafta olmuşken, güven mektubunu sunmayı bile beklemeden sahaya inmiştir.
Toplumla temas kurmuş, etkinliklere katılmış, basınla buluşmuş, daha ilk günlerden itibaren “ben buradayım” demiştir.
Bir basın toplantısında kendisine neden “Guru” dediğimi anlatırken şunu söylemiştim: “Guru, karanlığı dağıtan, yol gösteren, ışık saçan demektir.
Bir konuda derin bilgisi olan, sözüne güvenilen, insanlara yön veren kişidir.”
İşte bugün, bu tanımın boş bir iltifat olmadığını herkes gördü.
Çünkü kolay olan susmaktı.
Görmezden gelmekti.
Diplomatik konforun içinde kalmaktı.
O ise, susmamayı seçti.
BİR YAZI, BİR BÜYÜKELÇİ VE BİR KIRILMA ANI
Bugün ortada çok net bir tablo var:
Bir gazeteci yazıyor.
Bir Büyükelçi susmuyor.
Yüzlerce insan aynı noktada buluşuyor.
Bu, sadece bir haberin yankı bulması değildir.
Bu, yıllardır içimize atılan bir rahatsızlığın artık kelimeye dönüşmesidir.
Ve belki de en önemlisi şudur:
Bu ülkelerde yaşayan milyonlarca insan artık şunu haykırıyor:
Bizi, bizi döverek temsil etmeyin.
Bizim hikâyemizi, bizi silerek anlatmayın.
Özgürlük, başkasını yok ederek kurulmaz.
Bu ses artık yükseliyor.
Ve bu kez, yalnız değil.
Not: Değerli okurlarım, aşağıda, Lale Gül hakkında hafta içinde yayınlamış olduğum, Büyükelçimizin de işaret etmiş olduğu haberi bulacaksınız. Bu haberin Hollandaca metnini 600’ü aşkın medya organı ve Hollanda parlamenterlerine göndermiştim. Hollandalı meslektaşlarımdan pek çok reaksiyon geldi. Bugünkü haberim de Hollanda medyasına ve parlamenterlere gönderilecektir.)
Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan, göreve başlamasının ardından Hollanda’nın farklı şehir ve bölgelerinde yoğun bir diplomatik temas trafiği yürütüyor. Bu temaslar yalnızca klasik diplomasi çerçevesinde kalmıyor; yerel yöneticiler, iş dünyası, girişimciler, sivil toplum temsilcileri ve Hollanda’daki Türk toplumu ile doğrudan temasları da kapsıyor. Büyükelçi Yazgan’ın son dönemde Zwolle, Deventer ve Overijssel Eyaleti merkezli ziyaretleri bu yaklaşımın somut örnekleri arasında yer alıyor.
YEREL YÖNETİMLERLE DOĞRUDAN TEMAS
Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetlerinde dikkat çeken unsurlardan biri, yerel ve bölgesel yöneticilerle kurduğu doğrudan temaslar. Bu çerçevede, Overijssel Eyaleti’nde yapılan görüşmeler öne çıkıyor.
Zwolle kentinde gerçekleşen temaslarda, kentin kar altındaki atmosferi eşliğinde samimi ve sıcak bir ev sahipliği dikkat çekti. Ziyaret sırasında Overijssel Eyaleti Kral Komiseri Andries Heidema ile yapılan görüşmeler, Türkiye ile Hollanda arasındaki yerel düzeyde iş birliğinin geliştirilmesine yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bu görüşmeler, iki ülke ilişkilerinin yalnızca merkezi hükümetler düzeyinde değil, eyalet ve belediyeler düzeyinde de güçlendirilmesi gerektiği anlayışını yansıtıyor. Büyükelçi Yazgan’ın bu yöndeki yaklaşımı, Hollanda yerel yönetimlerinde de karşılık bulmuş görünüyor.
ZOR KIŞ ŞARTLARINDA YOĞUN PROGRAM
Zwolle Deventer
Ziyaretlerin dikkat çeken bir diğer yönü, zorlu kış koşullarına rağmen programın aksatılmadan sürdürülmesi oldu. Büyükelçi Yazgan, sabahın erken saatlerinde Deventer Belediyesi sınırları içindeki konsolosluk biriminde çeşitli kuruluşlar ve girişimcilerle bir araya geldi. Bu görüşmelerde, Türkiye ile Hollanda arasındaki ekonomik ilişkilerin yerel düzeyde nasıl daha da geliştirilebileceği ele alındı.
Bu temaslara, Deventer Başkonsolosumuz Emre Yunt da katıldı. Görüşmeler, karşılıklı tanışmanın ötesine geçerek somut iş birliği imkânlarının konuşulduğu bir platforma dönüştü.
EKONOMİ, GİRİŞİMCİLİK VE YATIRIM ODAKLI GÖRÜŞMELER
Büyükelçi Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetlerinin önemli bir ayağını ekonomi, girişimcilik ve yatırım konuları oluşturuyor. Overijssel Eyaleti, tarım, lojistik, sanayi ve yenilikçi teknolojiler alanında Hollanda’nın öne çıkan bölgelerinden biri olarak biliniyor. Yapılan görüşmelerde, Türkiye’den girişimciler ve yatırımcılar ile Overijssel Eyaleti’ndeki iş çevreleri arasında yeni köprüler kurulması hedefi açıkça dile getirildi.
Bu çerçevede, karşılıklı ticaret hacminin artırılması, ortak yatırımların teşvik edilmesi ve Türk girişimcilerin Hollanda pazarına daha etkin şekilde erişebilmesi gibi başlıklar ele alındı. Aynı zamanda Hollandalı yatırımcıların Türkiye’deki fırsatlara yönlendirilmesi de gündeme geldi.
HOLLANDA’DAKİ TÜRK TOPLUMU İLE İLİŞKİLER
Fatma Ceren Yazgan’ın büyükelçilik faaliyetlerinde, Hollanda’daki Türk toplumuyla kurulan bağlar da önemli bir yer tutuyor. Resmi ziyaretlerin yanı sıra, Türk toplumunun temsilcileriyle yapılan görüşmeler ve temaslar, Türkiye’nin yurtdışındaki vatandaşlarıyla ilişkilerine verdiği önemi ortaya koyuyor.
Bu görüşmelerde, Türk toplumunun Hollanda’daki sosyal, ekonomik ve kültürel katkıları vurgulanırken, karşılaşılan sorunlar ve beklentiler de doğrudan dinleniyor. Büyükelçi Yazgan’ın bu temasları, yalnızca resmi bir temsil görevi değil, aynı zamanda toplumsal bir bağ kurma çabası olarak değerlendiriliyor.
DİPLOMATİK VE KÜLTÜREL BOYUT
Büyükelçi Yazgan’ın Hollanda’daki çalışmaları, yalnızca siyasi ve ekonomik başlıklarla sınırlı değil. Diplomatik resepsiyonlar, resmi törenler ve kültürel etkinlikler de bu faaliyetlerin önemli bir parçasını oluşturuyor. Türkiye ile Hollanda arasındaki köklü ilişkilerin kültürel boyutunun canlı tutulması, bu etkinlikler aracılığıyla sağlanıyor.
Bu çerçevede, Türkiye’nin tarihsel ve kültürel değerlerinin tanıtılması, iki toplum arasındaki karşılıklı anlayışın güçlendirilmesi hedefleniyor.
Kültürel diplomasi, Büyükelçi Yazgan’ın faaliyetlerinde tamamlayıcı bir unsur olarak öne çıkıyor.
GENEL DEĞERLENDİRME
Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetleri, çok boyutlu bir diplomasi anlayışını yansıtıyor. Yerel yönetimlerle kurulan doğrudan temaslar, iş dünyası ve girişimcilik odaklı görüşmeler, Türk toplumu ile ilişkiler ve kültürel diplomasi faaliyetleri, bu yaklaşımın temel taşlarını oluşturuyor.
Bu tablo, Türkiye’nin Hollanda ile ilişkilerinde yalnızca merkezde değil, sahada ve yerelde de güçlü olma hedefini ortaya koyuyor. Büyükelçi Yazgan’ın yürüttüğü bu temaslar, önümüzdeki dönemde Türkiye ile Hollanda arasındaki ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkilerin daha da derinleşeceğinin işaretleri olarak görülüyor.
***********************
IK SCHREEF OVER LALE GÜL DIE TURKEN EN MOSLIMS AANVALT, ONZE AMBASSADEUR IN DEN HAAG ZETTE HET VOORT
Ambassadeur Fatma Ceren Yazgan, die niet zweeg en op haar LinkedIn-account een boodschap plaatste, kreeg een stortvloed aan steunbetuigingen.
Deze moedige stap van onze ambassadeur moet een eerste voorbeeld zijn.
door: İlhan KARAÇAY
Ik schrijf al jaren.
Soms kreeg ik applaus, soms harde reacties.
Maar dit maakte ik voor het eerst mee: een artikel van mij vond rechtstreeks weerklank op het officiële sociale mediakanaal van een ambassadeur.
Onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, publiceerde naar aanleiding van mijn artikel over Lale Gül een bericht op haar LinkedIn-account en voegde daarbij ook de link naar mijn tekst toe.
Dit was niet alleen voor mij bijzonder, maar ook voor de Turkse pers en voor de Turkse gemeenschap in het buitenland een opvallende primeur.
Een ambassadeur verwees openlijk naar de tekst van een journalist en bracht de daarin vervatte gedachte publiekelijk ter sprake.
Maar wat nog opvallender was: de boodschap van de ambassadeur vatte als het ware de kern van mijn artikel samen.
In essentie zei zij het volgende: “Deze jonge vrouw heeft haar persoonlijke afrekening met haar familie en haar geloof omgezet in een harde, kwetsende en neerbuigende taal onder het mom van literatuur. De Nederlandse media hebben deze toon niet bevraagd, maar juist vergroot, gepolijst en tot een onaantastbaar symbool gemaakt. Dat zij met één enkel boek, dat niet door literaire waarde maar door het veroorzaakte schandaal bekend is geworden, wordt behandeld als een ‘autoriteit’ op uiterst complexe terreinen zoals religie, islam, migratie en vrouwenrechten, doet vermoeden dat het hier minder om vrijheid gaat dan om het creëren van representatie en het bouwen aan roem. Ook de kledingstijl die de laatste tijd nadrukkelijk naar voren wordt geschoven, maakt deel uit van deze rol. Het probleem is niet wat een vrouw draagt, maar dat dit uiterlijk wordt ingezet als voortdurend tentoongestelde vitrine van de breuk met een vroegere identiteit. Zo verandert een persoonlijk verhaal in een eenzijdig narratief, door de media goedgekeurd, waarin ouders en een bredere gemeenschap onzichtbaar worden gemaakt.”
Met andere woorden, de ambassadeur zei: “Het gaat hier niet alleen om een individueel vrijheidsverhaal. De Nederlandse media creëren bewust een figuur, zetten haar in de schijnwerpers, maken haar onaantastbaar en wissen daarbij zowel haar familie als de sociale omgeving die zij vertegenwoordigt uit. Dit is minder vrijheid en meer een vorm van roem- en representatie-engineering.”
Deze woorden waren de diplomatieke formulering van wat ik al wekenlang schrijf.
ÉÉN BERICHT EN HONDERDEN HARTEN
Weet u wat er daarna gebeurde?
Onder het bericht van de ambassadeur verschenen talloze reacties.
En bijna allemaal stonden zij zowel achter mijn artikel als achter de open en moedige houding van de ambassadeur.
Journalist en schrijver Ali Tiryaki schreef: “Geachte mevrouw de ambassadeur, u heeft niet gekozen voor het makkelijke applaus, maar voor het nemen van risico. In plaats van comfortabel zwijgen heeft u een duidelijke positie ingenomen. Dat is in dit land en in dit klimaat een zeldzame vorm van moed. In de 56 jaar dat ik in Europa leef, ben ik er voor het eerst getuige van dat een van onze ambassadeurs zo’n heldere houding aanneemt. Voor deze burgerlijke moed waarmee u de hypocrisie van de Nederlandse pers zichtbaar maakt, moet men met dank beginnen.”
En Tiryaki voegde daaraan toe: “Geachte ambassadeur, dat u de gedachten van mijn waarde leermeester İlhan Karaçay via uw officiële account deelt, toont duidelijk de waarde die u aan deze visie hecht. Vrijheid ligt niet in het creëren van vijanden buiten ons, maar in het onder ogen zien van de wond binnenin. Het beledigen van familie, religie of de gemeenschap waartoe men behoort is geen intellectuele moed. Echte moed is het bestrijden van het verkeerde zonder het geheel te verbranden.”
Songül Şentürk legde een ander accent: “Nederland heeft deze vrouw buitensporig opgeblazen binnen een kader van ‘minachtende karakters’. Dat haar voor en achternaam Turks zijn, betekent niet dat zij ons allemaal vertegenwoordigt. Dat zijn goedkope trucs. Als zij werkelijk zo moreel hoogstaand is, waarom schendt zij dan zo schaamteloos het privéleven van haar ouders, die zij zo neerhaalt? Omdat zij weet dat deze mensen zwak staan in het zich uitdrukken.”
Oğuzhan Kahya wees op het gevaar: “Extreemrechtse en racistische kringen in zowel Nederland als België stellen deze vrouw aan jongeren als voorbeeld. Dergelijke stemmen moeten via juridische en lobbykanalen worden gestopt. Wij vertrouwen op ons ministerie van Buitenlandse Zaken.”
Roman Akyüz plaatste de kwestie in een breder kader: “Dit beeld toont hoe selectief en dubbelzinnig de morele blik in het Westen is. Het discours van ‘vrijheid van meningsuiting’ verandert snel in een hiërarchisch instrument zodra het over moslims en migranten gaat. Een persoonlijk verhaal wordt door de media in de vitrine gezet en een hele gemeenschap wordt onzichtbaar gemaakt.”
De ene zin van Dursun Acun zette alles op zijn plaats: “Imperialisten scheppen genoegen in het feit dat hun gevoel van superioriteit wordt bevestigd door iemand of een groep die zij als ‘lager’ beschouwen.”
De enige reactie die niet direct met de kern te maken had, kwam van een Nederlander met de naam Arpad Neswabda. Hij vroeg de ambassadeur om de imams die hierheen worden gestuurd beter te controleren.
Met andere woorden, het Westen houdt van figuren die doen zeggen: “Zie je wel, zelfs de Turken geven toe dat ze achterlijk zijn.”
Omdat zulke figuren hun gevoel van superioriteit voeden.
WIE IS DEZE AMBASSADEUR DIE NIET ZWIJGT
Wie is deze ambassadeur die niet zwijgt?
Fatma Ceren Yazgan is geen gewone bureaucraat.
Zij is een diplomate uit het hart van de staat, iemand die jarenlang binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gewerkt, in moeilijke afdelingen heeft gediend en is gevormd aan crisistafels.
Zij is geboren in 1971 in Bursa.
Zij is afgestudeerd in Politicologie en Internationale Betrekkingen aan de Boğaziçi Universiteit.
In 1993 trad zij in dienst bij het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Zij diende in Muscat, Kiev en Moskou.
Binnen het ministerie werkte zij op de afdelingen Culturele Zaken, Oost-Europa, de Balkan, Noord-Amerika, Veiligheid en Inlichtingen.
Tussen 2017 en 2022 was zij ambassadeur in Tbilisi.
Nederland is haar niet vreemd.
Zij was eerder al tweemaal in dit land gestationeerd.
Nog maar enkele weken in Den Haag, zonder zelfs te wachten op het formeel aanbieden van haar geloofsbrieven, is zij het veld ingegaan.
Zij zocht contact met de gemeenschap, nam deel aan activiteiten, ontmoette de pers en zei vanaf de eerste dagen: “Ik ben hier.”
Tijdens een persbijeenkomst legde ik uit waarom ik haar “Guru” noemde en zei ik: “Guru betekent degene die duisternis verdrijft, richting wijst en licht verspreidt.
Het is iemand met diepe kennis, wiens woord vertrouwen wekt en die mensen richting geeft.”
Vandaag heeft iedereen gezien dat deze omschrijving geen loze vleierij was.
Want het makkelijke was zwijgen.
Wegkijken.
Binnen het diplomatieke comfort blijven.
Zij koos ervoor niet te zwijgen.
EEN ARTIKEL, EEN AMBASSADEUR EN EEN BREUKMOMENT
Vandaag ligt er een glashelder beeld:
Een journalist schrijft.
Een ambassadeur zwijgt niet.
Honderden mensen komen samen op hetzelfde punt.
Dit is niet zomaar de weerklank van een artikel.
Dit is het moment waarop een onbehagen dat wij al jaren inslikken eindelijk woorden krijgt.
En misschien is het allerbelangrijkste dit:
Miljoenen mensen die in deze landen leven, roepen nu luid:
Vertegenwoordig ons niet door ons te slaan.
Vertel ons verhaal niet door ons uit te wissen.
Vrijheid wordt niet gebouwd door de ander te vernietigen.
Deze stem stijgt nu op.
En deze keer is zij niet alleen.
Noot: Waarde lezers, hieronder zult u het artikel vinden dat ik deze week over Lale Gül publiceerde. De Nederlandse versie van dat artikel heb ik naar meer dan zeshonderd mediaorganisaties en naar Nederlandse parlementariërs gestuurd. Van vele Nederlandse collega’s ontving ik reacties. Ook het artikel van vandaag zal naar de Nederlandse media en parlementariërs worden verzonden.
DE ACTIVITEITEN VAN ONZE AMBASSADEUR IN DEN HAAG, FATMA CEREN YAZGAN, IN NEDERLAND
Onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, voert sinds haar aantreden een intensief diplomatiek programma in verschillende steden en regio’s van Nederland. Deze contacten blijven niet beperkt tot het kader van de klassieke diplomatie. Zij omvatten ook directe ontmoetingen met lokale bestuurders, het bedrijfsleven, ondernemers, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de Turkse gemeenschap in Nederland.
De recente bezoeken van ambassadeur Yazgan aan Zwolle, Deventer en de provincie Overijssel vormen concrete voorbeelden van deze benadering.
DIRECTE CONTACTEN MET LOKALE BESTUREN
Een van de opvallende aspecten van de activiteiten van ambassadeur Fatma Ceren Yazgan in Nederland is het directe contact dat zij onderhoudt met lokale en regionale bestuurders. In dit kader springen met name de gesprekken in de provincie Overijssel in het oog.
Tijdens de ontmoetingen in de stad Zwolle viel de warme en oprechte gastvrijheid op, tegen de achtergrond van een winters landschap onder sneeuw. De gesprekken met de Commissaris van de Koning in Overijssel, Andries Heidema, worden gezien als een belangrijke stap in de ontwikkeling van de samenwerking tussen Turkije en Nederland op lokaal niveau.
Deze ontmoetingen weerspiegelen het inzicht dat de betrekkingen tussen beide landen niet alleen op het niveau van centrale regeringen, maar ook op dat van provincies en gemeenten moeten worden versterkt. De benadering van ambassadeur Yazgan lijkt ook bij de Nederlandse lokale besturen weerklank te vinden.
EEN INTENSIEF PROGRAMMA ONDER ZWARE WINTEROMSTANDIGHEDEN
Zwolle Deventer
Een ander opvallend aspect van de bezoeken was dat het programma ondanks de zware winterse omstandigheden onverminderd werd voortgezet.
Ambassadeur Yazgan kwam in de vroege ochtend bijeen met diverse organisaties en ondernemers in de consulaire eenheid binnen de gemeentegrenzen van Deventer. Tijdens deze gesprekken werd besproken hoe de economische betrekkingen tussen Turkije en Nederland op lokaal niveau verder kunnen worden verdiept.
Aan deze ontmoetingen nam ook onze consul-generaal in Deventer, Emre Yunt, deel. De gesprekken gingen verder dan louter kennismaking en groeiden uit tot een platform waarop concrete samenwerkingsmogelijkheden werden besproken.
GESPREKKEN GERICHT OP ECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN INVESTERINGEN
Een belangrijk onderdeel van de activiteiten van ambassadeur Yazgan in Nederland bestaat uit thema’s als economie, ondernemerschap en investeringen.
De provincie Overijssel staat bekend als een van de toonaangevende regio’s van Nederland op het gebied van landbouw, logistiek, industrie en innovatieve technologieën. In de gevoerde gesprekken werd expliciet het doel uitgesproken om nieuwe bruggen te slaan tussen ondernemers en investeerders uit Turkije en het bedrijfsleven in Overijssel.
In dit kader kwamen onderwerpen aan bod zoals het vergroten van het wederzijdse handelsvolume, het stimuleren van gezamenlijke investeringen en het vergemakkelijken van de toegang van Turkse ondernemers tot de Nederlandse markt. Tegelijkertijd werd ook besproken hoe Nederlandse investeerders naar kansen in Turkije kunnen worden geleid.
RELATIES MET DE TURKSE GEMEENSCHAP IN NEDERLAND
In de ambassadeursactiviteiten van Fatma Ceren Yazgan nemen ook de banden met de Turkse gemeenschap in Nederland een belangrijke plaats in.
Naast officiële bezoeken tonen de ontmoetingen en contacten met vertegenwoordigers van de Turkse gemeenschap het belang dat Turkije hecht aan de relatie met zijn burgers in het buitenland.
Tijdens deze gesprekken worden de sociale, economische en culturele bijdragen van de Turkse gemeenschap in Nederland benadrukt, terwijl problemen en verwachtingen rechtstreeks worden beluisterd. Deze contacten van ambassadeur Yazgan worden niet alleen gezien als een formele vertegenwoordigingstaak, maar ook als een poging om een maatschappelijke band tot stand te brengen.
DIPLOMATIEKE EN CULTURELE DIMENSIE
Het werk van ambassadeur Yazgan in Nederland beperkt zich niet tot politieke en economische thema’s. Diplomatieke recepties, officiële ceremonies en culturele evenementen vormen eveneens een belangrijk onderdeel van deze activiteiten.
Via deze bijeenkomsten wordt de culturele dimensie van de diepgewortelde betrekkingen tussen Turkije en Nederland levend gehouden. In dit kader wordt gestreefd naar de promotie van de historische en culturele waarden van Turkije en naar het versterken van het wederzijds begrip tussen beide samenlevingen.
Culturele diplomatie treedt daarbij naar voren als een complementair element binnen de werkzaamheden van ambassadeur Yazgan.
ALGEMENE BEOORDELING
De activiteiten van de ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, in Nederland weerspiegelen een veelzijdige diplomatieke benadering.
De directe contacten met lokale besturen, de op het bedrijfsleven en ondernemerschap gerichte gesprekken, de relaties met de Turkse gemeenschap en de culturele diplomatie vormen de pijlers van deze aanpak.
Dit geheel laat zien dat Turkije in zijn betrekkingen met Nederland niet alleen in het centrum, maar ook op het terrein en op lokaal niveau sterk wil zijn.
De door ambassadeur Yazgan gevoerde contacten worden gezien als tekenen dat de economische, sociale en culturele relaties tussen Turkije en Nederland in de komende periode verder zullen worden verdiept.
*****************
Lale Gül ile ilgili olarak kaleme aldığım ve bu dalgayı daha önce başlatan yazıyı, okurun takdirine yeniden sunuyorum.
ANNESİNE “İRİNLİ HAMAM BÖCEĞİ”, BABASINA “SADECE DÖLLENDİREN” DEDİ VE ŞÖHRET OLDU
Lale Gül’ün, Hollanda medyası tarafından empoze edilme şekli daha renkli hale çevrildi.
Din, İslam, göç, kadın hakları, toplumsal uyum ve hatta siyaset konularında konuşan bir figür haline getirildi.
Anne ve baba, hele hele geleneksel Türk ve Müslüman aile yapısı, medyada empatiye layık görülmedi. Onların yaşadığı utanç, korku ve toplumsal dışlanma bilinçli biçimde görmezden gelindi.
Çok yakında Lale Gül’ü ‘modacı’ olarak lanse edeceğinden emin olduğum medya, mütedeyyin Türk anneleri üzüyor.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY inceledi ve yazdı:
Lale Gül, mütedeyyin ve kapalı bir aile ortamında büyüdüğünü anlatan genç bir kadındı.
Kendini bu aile yapısının baskısı altında ezilmiş, susturulmuş ve hayattan koparılmış biri olarak sundu. Yazdığını söylediği şey bir romandı; ama ortaya çıkan metin, edebî bir kurgu olmaktan çok, ailesiyle ve inanç dünyasıyla hesaplaşmaya dönük sert ve çirkin bir iç dökümüydü.
Yayınladığı kitap, edebî nitelikleriyle değil; anneye ve babaya yöneltilen ağır, aşağılayıcı ve insanlıktan çıkarıcı ifadelerle gündeme geldi. “Roman” etiketi altında sunulan bu metin, kısa sürede bir edebiyat tartışması olmaktan çıktı; medya eliyle büyütülen bir kültürel ve politik simgeye dönüştürüldü.
Asıl dikkat çekici olan ise, bu noktadan sonra yaşananlardı.
Henüz yazarlık yolunun başında olan, tek bir kitabı bulunan ve o kitabı da yoğun redaksiyonla yayımlanan bu isim, bir anda her konuda konuşan bir figüre dönüştürüldü.
Din, toplum, göç, İslam, özgürlük, kadın hakları, hatta uluslararası siyaset…
Sanki bütün bu alanlarda uzmanlaşmış gibi, en ağır ve en karmaşık meselelerde sözüne başvurulan bir “bilirkişi” muamelesi görüyor.
Televizyon ekranlarında, alanlarında yıllarını vermiş akademisyenlerin, hukukçuların, ilahiyatçıların, sosyologların oturduğu masalarda, Lale Gül’e de aynı ağırlıkta söz hakkı tanınıyor. Dergiler, gazeteler ve televizyonlar bu isme açıkça kıyak geçiyor.
Sormak yerine alkışlıyorlar, tartışmak yerine parlatmayı tercih ediyorlar.
Bu durum yalnızca benim değil, geniş bir kesimin de tuhafına gidiyor. Çünkü mesele artık bir bireyin özgürlük arayışı değil; hak edilmemiş bir temsiliyetin, medya aracılığıyla sürekli yeniden üretilmesi haline geldi.
Ve tam da bu yüzden, Lale Gül meselesi artık sadece bir kitap ya da bir yazar meselesi olmaktan çıktı.
Kendisi için bir seçim yaptı, ölüm tehditleri aldı ve ailesini kaybetti ama şimdi çok satan kitabıyla dünyayı fethediyor (solda), Annem tehditkâr oldu (sağda)
HOLLANDA MEDYASI NEDEN BU KADAR İŞTAHLIYDI
Asıl inceleme, tam da bu noktada başlıyor. Lale Gül’ün hikâyesini sıradan bir “bireysel isyan anlatısı” olmaktan çıkaran şey, Hollanda medyasının gösterdiği olağanüstü iştah oldu.
Kitap yayımlandıktan hemen sonra televizyon programları, gazeteler ve dergiler adeta sıraya girdi. Genç yaşına, sınırlı yazarlık geçmişine ve tek bir kitaba rağmen, Gül bir anda din, İslam, göç, kadın hakları, toplumsal uyum ve hatta siyaset konularında konuşan bir figüre dönüştürüldü.
Burada sorulması gereken temel soru şuydu: “Lale Gül’e desteğe okey, acı çeken ebeveynler ne olacak?”
Bu soru Hollanda medyasında neredeyse hiç sorulmadı. Çünkü bu hikâyede mağdur rolü tek kişilikti. Anne ve baba, hele hele geleneksel Türk ve Müslüman aile yapısı, empatiye layık görülmedi. Onların yaşadığı utanç, korku ve toplumsal dışlanma bilinçli biçimde görmezden gelindi.
Hatta daha önce aktardığım şu sözler, bu körlüğün en çıplak göstergesiydi: “Babam, titreyen elleri ile tuttuğu telefondan herkese cevap vermeye çalışıyordu. Zira ben kendilerine bir aşk hikâyesi yazdığımı söylemiştim. Ama babam her gelen telefondan anladıklarıyla, benim neler yazdığımı öğrenmişti. O sırada babam bana ‘Kızım, ne yaptın sen, aile yaşamımızı sokağa döktün’ diye feryat etti.”
Bu feryat, Hollanda ekranlarında yankı bulmadı. Çünkü bu hikâyede dramatik olan, ebeveynlerin yıkımı değil; onları yerle bir eden cümlelerin “cesaret” diye pazarlanmasıydı.
Bu noktada gözden kaçırılmaması gereken bir başka gerçek daha var. Lale Gül’ün anlattıkları, Hollanda kamuoyunda yalnızca “cesur bir bireysel çıkış” olarak değil, aynı zamanda mevcut önyargıları besleyen kullanışlı bir malzeme olarak da işlev gördü. Türk ve Müslüman aile yapısı, tekil bir hikâye üzerinden genelleştirildi. İstisnai bir deneyim, sanki kuralmış gibi sunuldu.
Bu tür anlatılar, entegrasyon tartışmalarında karmaşık gerçekleri sadeleştirir.
Sorumluluk dağıtılmaz, karşılıklı yüzleşme aranmaz. Bunun yerine, bir tarafın bütün kusurları üstlendiği, diğer tarafın ise sorgulanmadan “ilerici” kabul edildiği bir zemin oluşur. Medya açısından bu zemin konforludur. Çelişki yoktur, gri alan yoktur, rahatsız edici sorular yoktur.
Tam da bu yüzden Lale Gül’ün hikâyesi, kişisel bir anlatı olmaktan çıkarak, belirli bir bakış açısının tekrar tekrar üretilmesine hizmet eden bir şablona dönüşmüştür.
ANNESİNE “İRİNLİ HAMAM BÖCEĞİ”, BABASINA “SADECE DÖLLENDİREN” DEYİNCE ŞÖHRET OLDU
Lale Gül’ün hikâyesi bir edebiyat serüveninden çok, bir şöhret mühendisliği olarak okunmayı hak ediyor. Çünkü bu yolculukta belirleyici olan şey kalem gücü değil, seçilen hedefler ve kullanılan dildir. Anneye ve babaya yöneltilen ifadeler sıradan bir öfke patlaması değil, kamuoyunun dikkatini çekecek şekilde kurgulanmış sertliklerdir. Bu sertlikler, Hollanda medyasında “cesaret” etiketiyle paketlendi, toplumun bir kesiminde ise derin bir yaraya dönüştü.
Burada kritik soru şudur: Edebiyat, en yakınındakini insanlıktan çıkaran sıfatlarla anmayı meşrulaştırır mı. Yoksa bu dil, edebiyatın arkasına saklanan bir hesaplaşma mı. Gül’ün kullandığı kelimeler, bir roman tekniği olmaktan ziyade, tartışmayı büyüten bir provokasyon işlevi gördü. Bu yüzden de tanınırlık hızla geldi.
TÜRK VE İSLAM KURALLARINI YERDEN YERE VURUNCA HOLLANDA’DA KUCAKLANDI
Hollanda’nın hâkim kamuoyu, uzun süredir “içeriden eleştiren” figürleri seviyor. Gül, tam da bu boşluğu doldurdu. Eleştiri, içerikten çok yönüyle alkışlandı. Hedef Türk ve Müslüman aile yapısı olunca, söylenenlerin ölçüsü ikinci plana itildi. Böylece eleştiri, tartışma üretmekten çıktı, bir doğrulama törenine dönüştü.
Bu süreçte Gül’ün söylediklerinin doğruluğu ya da adaleti değil, kime söylediği önemsendi. Medya için aranan şey buydu. Bir hikâye gerekiyordu ve o hikâye hazırdı. Bedelini ise genelleştirilmiş bir topluluk ve hedefe konmuş ebeveynler ödedi.
Kitabın çok satması, edebi bir başarıya otomatik olarak işaret etmez. Burada satışın itici gücü merak ve skandaldı. Metnin dili, yapısı ve derinliği, tartışmanın gölgesinde kaldı. Okur, nasıl yazılmış sorusundan çok, kime ne denmiş sorusuna odaklandı.
Bu durum piyasada sık görülen bir fenomendir. Sertlik satıyor. Özellikle kutsal sayılan değerlere ve aileye yönelen sertlik daha da hızlı satıyor. Gül’ün kitabı da bu dalga üzerinde yükseldi. Bu yükselişin edebiyatla değil, içerik şokuyla ilgili olduğu gerçeği ise pek konuşulmadı.
BİR KİTABIN YETMEDİĞİ YERDE POPÜLİZM DEVREYE GİRDİ
Kitabın yarattığı dalga, zamanla sönmeye yüz tuttuğunda, bu kez popülizm devreye girdi. Köşe yazıları, provokatif çıkışlar ve her tartışmada yeniden sahneye taşınan aynı sert dil. Ezan tartışmaları, kutsal kitap yakma olayları ve siyasi partiler üzerinden yürütülen imalar.
Her seferinde ortak bir üslup vardı. Keskin, indirgemeci ve karşı tarafı anlamaya kapalı. Bu noktada mesele artık fikir üretmek değil, sürekli görünür kalmaktı. Düşünce değil, performans dolaşıma girdi.
YAZMAYI BİLMİYORDU, REDAKTE EDİLDİ, ŞİMDİ KÖŞE YAZARI VE TV OTURUMLARININ MÜDAVİMİ
İlk metnin yoğun redaksiyon sürecinden geçmesi, bir yazar için ayıp değildir. Ayıp olan, bu gerçeğin üstünün örtülmesi ve ortaya çıkan ürünün “doğuştan yetenek” diye pazarlanmasıdır. Sonrasında gelen köşe yazarlığı ve ekran davetleri, kalemin olgunlaşmasından değil, figürün işe yaramasından kaynaklandı.
Televizyonlar tartışma sever. Tartışma için de sivri dil ister. Gül, bu beklentiyi fazlasıyla karşıladı. Her oturumda benzer cümleler, benzer karşıtlıklar ve benzer tepkiler üretildi. Böylece düşünce değil, performans dolaşıma girdi.
YETMEDİ, ŞİMDİ DE DEKOLTE GİYİMİ İLE DİKKATLERİ ÜZERİNE ÇEKMEYE ÇALIŞIYOR
Lale Gül’ün, son dönemdeki görsel tercihleri de bu rol değişiminin sembolik bir parçası olarak okunmalı. Burada mesele bir kadının ne giydiği değildir. Mesele bağlamdır. Kış ortasında, herkesin normal kış giysileri içinde olduğu bir stüdyo ortamında, çıplak kollu bir tercih doğal olarak dikkat çeker.
Bu tercih ‘masum bir stil farkı’ olarak da okunabilir, ‘bilinçli bir rol değişimi’ olarak da. Ancak geçmiş anlatıları ve bugün üstlendiği medya rolü birlikte düşünüldüğünde, bu görünüm bir mesaj taşır. ‘Eski kimlikten çıktım’ mesajı. Sorun, bunun sürekli vurgulanmasıdır. Öz kılıktan kopuş, kişisel bir özgürlükten çok, medya vitrininin gereği gibi duruyor.
Lale Gül artık bireysel hikâyesini aşmış bir figürdür. Söylediği her söz, seçtiği her üslup ve kurduğu her cümle, sadece kendisini değil, başkalarını da etkiler. ‘Edebiyat’, hesaplaşma olabilir ama insafsızlık olmak zorunda değildir. ‘Eleştiri’ sert olabilir ama aşağılayıcı olmak zorunda değildir.
Bugün gelinen noktada ortada bir soru duruyor. Bu yol gerçekten yazarlığa mı çıkıyor, yoksa bitmeyen bir şöhret döngüsüne mi. Okur ve izleyici bunu artık daha net görüyor. Çünkü gürültü çoğaldıkça, kelimelerin ağırlığı azalıyor.
Lale Gül’ün bugün sahnede ve medyada temsil ettiği figür, artık bireysel bir özgürlük hikâyesinin çok ötesine geçmiş durumda; Lale Gül, ailesiyle ve inanç dünyasıyla hesaplaşmasını edebiyat kisvesi altında sert ve aşağılayıcı bir dile dönüştürürken, Hollanda medyasının bu dili sorgulamadan parlatmasıyla dokunulmaz bir simgeye dönüştürüldü. Tek bir kitapla, üstelik edebî niteliği değil yarattığı skandal üzerinden ün kazanmış bir ismin din, İslam, göç ve kadın hakları gibi son derece karmaşık alanlarda “yetkili ses” muamelesi görmesi, meselenin özgürlükten çok temsil ve şöhret mühendisliğiyle ilgili olduğunu düşündürüyor. Son dönemde bilinçli biçimde öne çıkarılan daha rahat ve dekolte giyim tercihleri de bu rol değişiminin sembolik bir parçası olarak okunuyor; burada sorun bir kadının ne giydiği değil, bu görünümün eski kimlikten kopuşun sürekli vitrine taşınan bir göstergesi hâline getirilmesi. Böylece kişisel bir hikâye, hem ebeveynleri hem de geniş bir toplumsal kesimi görünmez kılan tek taraflı bir anlatıya, medya tarafından da alkışlanan kalıcı bir şablona dönüşüyor
Lale Gül meselesi, artık bir kitap ya da bir genç kadının hikâyesi değildir. Bu, Hollanda medyasının nasıl figür ürettiğinin, kimi neden konuştuğunun ve kimi bilinçli olarak susturduğunun somut bir örneğidir.
Benim yıllardır sorduğum temel soru hâlâ geçerli: Bu kadar kıyak neden?
Bu kadar dokunulmazlık neden?
Ve belki de en önemlisi, bir toplumu anlamak, onu en sert cümlelerle dövmekten mi geçer, yoksa en zor anlarında bile adil kalabilmekten mi?
Bu sorular ortada duruyor.
Ve bu inceleme, o soruların hâlâ cevapsız olduğunu gösteriyor.
BAKINIZ, LALE GÜL’ÜN ÖZEL YAŞAMINDAN MEDYAYA DÖKÜLEN HİKÂYESİ NASIL ANLATILIYOR
Hollanda medyasında yayımlanan son haber ve röportajlar, Lale Gül’ün yalnızca kitaplarını ve fikirlerini değil, özel yaşamına dair ayrıntıları da açık biçimde kamuoyuna taşıdığını gösteriyor. Bu anlatılarda ilişkiler, duygusal tercihler, korkular ve geçmiş deneyimler, Gül’ün kendi sözleriyle aktarılıyor.
Gül, hayatına kolay kolay insan almadığını açıkça dile getiriyor. “İnsanların beni küçümsediğini, kullandığını ve arkamdan iş çevirdiğini çok yaşadım” diyen Gül, bu nedenle insanlara karşı temkinli olduğunu söylüyor. Kendini zaman zaman insanlık hakkında kuşkucu biri gibi gördüğünü de ekliyor: “Bazen kendimi insanlık hakkında komplo teorileri kuran biri gibi hissediyorum.” Bu ruh hâlinin bağlanma korkusuyla birleştiğini ve terapi sürecinde ele alındığını da saklamıyor.
Özel yaşamına dair anlatılarda en dikkat çekici başlıklardan biri, “Ik ga leven” adlı kitabında yer alan Freek karakteri. Gül, bu kitapta Freek’ten söz ederken onun “gerçek bir kişi değil,” bilinçli olarak kurgulanmış bir karakter olduğunu özellikle vurguluyor. “Freek, daha özgür, daha Batılı bir yaşam tarzının sembolü” diyen Gül, onu “özgür düşünen ve zeki bir erkek” olarak tanımlıyor.
Kitapta Freek ile yaşanan ilişki, ailesinin katı kuralları nedeniyle gizli tutuluyor. Gül, bu durumu şöyle özetliyor: “Ailem beni başka biriyle evlendirmek istiyordu. Freek’le olan ilişkim bu yüzden gizliydi.” Freek karakteri, Gül’ün anlatımında ailesinin katı kuralları ile kendi “sevgi ve özgürlük arzusu” arasındaki çatışmanın simgesi olarak yer alıyor.
Hollanda medyasında yer alan haberlerde, Gül’ün kitapta anlattıklarıyla gerçek yaşamındaki ilişkiler arasında da bağ kuruluyor. Ailesinin katı yetiştirme tarzından kopmasının ardından üç yıl süren bir ilişki yaşadığını anlatan Gül, bu ilişkiyi “tam bir karşıt kutup” olarak tanımlıyor. “Partilere düşkün, sürekli festivallere giden biriydi” diyen Gül, ilk başta kendisini çekse de bu kişinin aslında kendisine hiç uymadığını söylüyor.
Röportajlarda Gül’ün kendi karakterine dair yaptığı tanımlar da yer alıyor. Kendini “evcimen ve içe dönük” olarak nitelendiren Gül, “Kitap okumayı, gazete takip etmeyi ve podcast dinlemeyi seviyorum. Zihnimi beslemek benim için çok önemli” diyor. Uyuşturucu kullanmadığını, yalnızca ara sıra bir kadeh şarap içtiğini de özellikle belirtiyor.
Özel yaşam anlatıları bununla sınırlı kalmıyor. Gül, 2021 yılında Instagram üzerinden tanıştığı Tim ile yaşadığı ilişkiyi de açıkça anlatıyor. Bu ilişki sırasında ikinci kitabı üzerinde çalıştığını belirten Gül, Tim’in kitapta yer alıp almayacağını sorduğunu ve kendisinin şu cevabı verdiğini aktarıyor: “Kitapta yer alması kaçınılmazdı ama cinsel hayatımız hakkında yazmayacağıma söz verdim.” Bunun nedenini ise “Bu konuları ilk kitabımda zaten anlatmıştım, tekrar etmek istemedim” sözleriyle açıklıyor.
Tim ile olan ilişkisinde kendini güvende hissettiğini anlatan Gül, “Onu sanki yıllardır tanıyormuşum gibi hissettim” diyor. Tim’in bu ilişki için “Belki Tanrı gerçekten vardır” dediğini, kendisinin ise buna karşılık “Ben Tanrı’dan nihayet kurtulduğum için mutluydum” dediğini de röportajlarda aktarıyor. Buna rağmen ilişkinin uzun sürmediği de özellikle belirtiliyor.
Hollanda basınında yer alan haberlerde, Gül’ün çocukluk ve gençlik yıllarına dair anlatımlar da geniş yer buluyor. Büyüdüğü aile ortamında erkeklerle arkadaşlık kurmasının yasak olduğunu söyleyen Gül, “Evlilik dışı ilişkiler günah, yasak ve ahlaksız olarak görülüyordu. Erkeklerle arkadaşlık kurmam bile yasaktı” diyor. Akşamları dışarı çıkmasına izin verilmediğini, bu nedenle gençlik yıllarında pek çok şeyi gizli yaşamak zorunda kaldığını da ekliyor. “Evde yasak olan kıyafetleri ve makyajı dışarıda yapardım” sözleri, bu dönemin nasıl geçtiğini özetliyor.
Tüm bu anlatımlar, Hollanda medyasında yalnızca metinle değil, fotoğraflarla da destekleniyor. Haberlerde yer alan görseller, Gül’ün özel yaşamının artık kapalı bir alan olarak değil, kendi anlatımıyla kamusal bir hikâye hâline getirildiğini gösteriyor. Kitapta kurgusal bir figür olarak yer alan Freek ile, gerçek yaşamda yaşanan ilişkiler arasındaki sınır da bu haberlerde birlikte ele alınıyor.
Ortaya çıkan tablo net: Lale Gül’ün özel yaşamı, başkaları tarafından gizlice ifşa edilmiş bir alan değil. Aksine, verdiği röportajlarda kendi sözleriyle anlattığı, detaylandırdığı ve medyanın da bu anlatımı olduğu gibi aktardığı kamusal bir hikâye söz konusu. Bu tablo, Lale Gül’ün artık yalnızca fikirleriyle değil, özel yaşam anlatılarıyla da kamusal bir figür hâline geldiğini gösteriyor.
Bu tablo, Lale Gül’ün artık yalnızca fikirleriyle değil, özel yaşam anlatılarıyla da kamusal bir figür hâline geldiğini gösteriyor.
LALE GÜL, ÖZEL YAŞAMINI AÇIKLAMAKTAN DA İMTİNA ETMEDİ
Bu noktada bir parantez açmak gerekiyor. Normal şartlarda bir yazarın ya da kamuoyunda tanınan bir ismin özel hayatı, gazetecilik açısından dikkatle ele alınması gereken bir alandır. Ancak Lale Gül söz konusu olduğunda, bu sınırın bizzat kendisi tarafından defalarca aşıldığını not etmek gerekir.
Hollanda medyasında yer alan son haberlerde, Lale Gül’ün özel yaşamına dair ayrıntılar yalnızca ima yoluyla değil, açık anlatımlarla ve fotoğraflarla da servis edildi. İlişkileri, birlikte görüntülendiği kişiler ve geçmişte yaşadığı özel deneyimler, doğrudan röportaj metinlerinin ve haber kurgularının bir parçası hâline getirildi. Kullanılan fotoğraflar da bu anlatının tamamlayıcı unsuru olarak sunuldu.
Burada belirleyici olan nokta şudur: Bu bilgiler üçüncü kişiler tarafından ifşa edilmiş gizli ayrıntılar değil, Lale Gül’ün kendi beyanlarına, verdiği röportajlara ve medyanın onun anlatımını merkeze alan haberlerine dayanmaktadır. Başka bir ifadeyle, özel yaşam artık mahrem bir alan olarak korunmamış, kamusal anlatının bilinçli bir unsuru hâline getirilmiştir.
Bu nedenle konuya değinmek, bir özel hayat ihlali olmaktan ziyade, kamuoyuna sunulmuş bir anlatının eleştirel biçimde değerlendirilmesi anlamını taşımaktadır. Zira Lale Gül, yalnızca fikirleriyle değil, yaşam tarzı, ilişkileri ve kişisel tercihleriyle de bir medya figürü olarak konumlandırılmıştır. Medya da bu figürü oluştururken, özel alan ile kamusal alan arasındaki sınırı bilerek bulanıklaştırmıştır.
Dolayısıyla bugün tartışılan mesele, bir yazarın özel hayatı değil; özel hayatın nasıl ve neden kamusal bir vitrine taşındığıdır. Ve bu vitrin, yalnızca okurun merakını değil, anlatının tutarlılığını ve samimiyetini de sorgulamayı zorunlu kılmaktadır.
**************
MOEDER “ETTERIGE KAKKERLAK”, VADER “ALLEEN MAAR BEVRUCHTER” GENOEMD EN BEROEMD GEWORDEN
De manier waarop Lale Gül door de Nederlandse media werd neergezet, werd steeds kleurrijker en extremer.
Zij werd omgevormd tot een figuur die spreekt over religie, islam, migratie, vrouwenrechten, maatschappelijke integratie en zelfs politiek.
De moeder en vader, en zeker de traditionele Turkse en islamitische gezinsstructuur, werden in de media niet gezien als mensen die recht hadden op empathie. Hun schaamte, angst en maatschappelijke uitsluiting werden bewust genegeerd.
De media die haar binnenkort ongetwijfeld ook als ‘mode-icoon’ zullen presenteren, kwetsen intussen vrome Turkse moeders.
İlhan KARAÇAY onderzocht en schreef:
Lale Gül is een jonge vrouw die vertelt dat zij is opgegroeid in een religieus en gesloten gezin. Zij presenteerde zichzelf als iemand die onder deze gezinsstructuur werd onderdrukt, het zwijgen werd opgelegd en van het leven werd afgesneden. Wat zij schreef, noemde zij een roman, maar de tekst die verscheen was minder literaire fictie dan een harde en lelijke afrekening met haar familie en haar geloofswereld.
Het boek werd niet besproken vanwege zijn literaire kwaliteiten, maar vanwege de zware, vernederende en ontmenselijkende uitspraken over haar moeder en vader. Deze tekst, gepresenteerd als ‘roman’, hield al snel op een literair debat te zijn en veranderde in een cultureel en politiek symbool dat door de media werd opgeblazen.
Wat vooral opvalt, is wat er daarna gebeurde. Iemand die nog maar aan het begin van haar schrijverschap stond, met slechts één boek op haar naam, dat bovendien na intensieve redactie werd uitgegeven, werd plotseling een figuur die over alles mocht spreken. Religie, samenleving, migratie, islam, vrijheid, vrouwenrechten en zelfs internationale politiek. Alsof zij op al deze gebieden een expert was, werd zij behandeld als een autoriteit bij de zwaarste en meest complexe kwesties.
Aan tafels waar academici, juristen, theologen en sociologen met jarenlange ervaring zitten, krijgt Lale Gül evenveel spreektijd. Tijdschriften, kranten en televisieprogramma’s trekken haar duidelijk voor. In plaats van kritische vragen te stellen, applaudisseren zij. In plaats van debat te voeren, kiezen zij ervoor haar te laten schitteren.
Dit wekt niet alleen bij mij, maar bij een brede groep mensen verbazing. Want het gaat allang niet meer om de individuele zoektocht naar vrijheid van één persoon, maar om een niet verdiende vertegenwoordiging die door de media voortdurend wordt gereproduceerd. Juist daarom is de kwestie Lale Gül allang geen kwestie meer van één boek of één schrijfster.
De kernvraag blijft dezelfde: Waarom zoveel voorkeursbehandeling? Waarom zoveel onaantastbaarheid?
En misschien wel de belangrijkste vraag: Begrijp je een samenleving door haar met de hardste woorden te slaan, of door zelfs in de moeilijkste momenten rechtvaardig te blijven?
Zij maakte een keuze, ontving doodsbedreigingen en verloor haar familie, maar verovert nu met haar bestseller de wereld (links). “Mijn moeder werd bedreigend” (rechts).
WAAROM WAS DE NEDERLANDSE MEDIA ZO GRETIG
De echte analyse begint precies hier. Wat het verhaal van Lale Gül uittilde boven een doorsnee ‘persoonlijk rebellenverhaal’, was de uitzonderlijke gretigheid van de Nederlandse media. Nauwelijks was het boek verschenen of televisieprogramma’s, kranten en tijdschriften stonden in de rij. Ondanks haar jonge leeftijd, haar beperkte schrijverservaring en het feit dat zij slechts één boek had, werd Gül plotseling een figuur die sprak over religie, islam, migratie, vrouwenrechten, maatschappelijke integratie en zelfs politiek.
De fundamentele vraag die hier gesteld had moeten worden, was deze: “Goed, steun voor Lale Gül, maar wat gebeurt er met de ouders die lijden?”
Die vraag werd in de Nederlandse media vrijwel nooit gesteld. In dit verhaal was er slechts plaats voor één slachtoffer. De moeder en vader, en zeker de traditionele Turkse en islamitische gezinsstructuur, werden niet gezien als mensen die empathie verdienden. Hun schaamte, angst en maatschappelijke uitsluiting werden bewust buiten beeld gehouden.
De eerder aangehaalde woorden laten deze blindheid scherp zien: “Mijn vader probeerde met trillende handen iedereen te beantwoorden op zijn telefoon. Ik had hen verteld dat ik een liefdesverhaal had geschreven. Maar uit elk telefoontje begreep hij steeds beter wat ik werkelijk had geschreven. Op dat moment riep hij wanhopig: Mijn dochter, wat heb je gedaan, je hebt ons gezinsleven op straat gegooid.”
Deze wanhoopskreet vond geen weerklank op de Nederlandse schermen. Want wat hier als dramatisch werd gepresenteerd, was niet de verwoesting van de ouders, maar het als ‘moed’ verkopen van zinnen die hen vernietigden.
Een ander belangrijk punt mag niet over het hoofd worden gezien. Wat Lale Gül vertelde, functioneerde in de Nederlandse publieke opinie niet alleen als een ‘moedige persoonlijke uitbraak’, maar ook als bruikbaar materiaal om bestaande vooroordelen te voeden. De Turkse en islamitische gezinsstructuur werd op basis van één enkel verhaal gegeneraliseerd. Een uitzonderlijke ervaring werd gepresenteerd alsof zij de regel was.
Dergelijke verhalen vereenvoudigen de complexe realiteit in integratiedebatten. Verantwoordelijkheid wordt niet gedeeld, wederzijdse confrontatie wordt vermeden. In plaats daarvan ontstaat een kader waarin één kant alle schuld draagt en de andere kant zonder vragen als ‘progressief’ wordt gezien. Voor de media is dit een comfortabele positie. Geen tegenstrijdigheden, geen grijze zones, geen lastige vragen.
Precies daarom is het verhaal van Lale Gül geëvolueerd van een persoonlijke vertelling naar een sjabloon dat steeds opnieuw wordt gebruikt om een bepaalde visie te reproduceren.
MOEDER “PUSTERIGE KAKKERLAK”, VADER “ALLEEN MAAR BEVRUCHTER” EN DAARDOOR BEROEMD
Het verhaal van Lale Gül verdient het om gelezen te worden als een vorm van roem-engineering, eerder dan als een literair avontuur. Want doorslaggevend was niet de kracht van de pen, maar de gekozen doelwitten en de gebruikte taal. De uitlatingen richting moeder en vader waren geen spontane woede-uitbarstingen, maar zorgvuldig geformuleerde hardheden die de aandacht van het publiek moesten trekken. In de Nederlandse media werden deze hardheden verpakt als ‘moed’, terwijl zij bij een deel van de samenleving diepe wonden sloegen.
De cruciale vraag is deze: Legitimeert literatuur het ontmenselijken van de mensen die het dichtst bij je staan? Of is dit een afrekening die zich verschuilt achter het etiket literatuur?
De woorden die Gül gebruikte, fungeerden minder als een romantechniek en meer als een provocatie die het debat deed ontploffen. Precies daarom kwam de bekendheid zo snel.
WORD JE IN NEDERLAND OMARMD ALS JE TURKSE EN ISLAMITISCHE REGELS AFBREKT
De dominante publieke opinie in Nederland heeft al lange tijd een voorkeur voor ‘interne critici’. Gül vulde dat gat perfect. De kritiek werd niet toegejuicht om haar inhoud, maar om haar richting. Zodra het doelwit de Turkse en islamitische gezinsstructuur was, verdween de maatvoering naar de achtergrond. Zo veranderde kritiek van een aanzet tot debat in een bevestigingsritueel.
In dit proces deed de waarheid of rechtvaardigheid van haar woorden er minder toe dan tegen wie zij gericht waren. Voor de media was dat precies wat men zocht. Er was behoefte aan een verhaal en dat verhaal lag klaar. De prijs werd betaald door een gegeneraliseerde gemeenschap en door ouders die tot doelwit werden gemaakt.
HET BOEK VERKOCHT NIET DOOR KWALITEIT, MAAR DOOR DE LELIJKHEID VAN DE INHOUD
Dat een boek veel verkoopt, betekent niet automatisch dat het een literair succes is. In dit geval werd de verkoop aangedreven door nieuwsgierigheid en schandaal. Taal, structuur en diepgang verdwenen naar de achtergrond. De lezer richtte zich niet op de vraag hoe het was geschreven, maar op wie wat werd aangedaan.
Dit is een bekend fenomeen op de markt. Hardheid verkoopt. Zeker wanneer die hardheid is gericht op heilige waarden en het gezin. Het boek van Gül lifte mee op deze golf. Dat deze opmars weinig met literatuur te maken had en alles met inhoudelijke shock, werd nauwelijks besproken.
WAAR EEN BOEK NIET MEER VOLDEED, NAM POPULISME HET OVER
Toen de golf die het boek had veroorzaakt begon af te nemen, nam populisme het over. Columns, provocerende uitspraken en telkens opnieuw dezelfde scherpe toon die bij elk debat weer werd opgevoerd. Discussies over de oproep tot gebed, het verbranden van heilige boeken en suggestieve verwijzingen naar politieke partijen.
Steeds was er sprake van dezelfde stijl. Hard, reducerend en gesloten voor begrip van de ander. Op dit punt ging het niet langer om ideeën, maar om zichtbaarheid. Niet de gedachte, maar de performance kwam in omloop.
ZE KON NIET SCHRIJVEN, WERD ZWAAR GEREDIGEERD EN IS NU COLUMNIST EN TV-GAST
Dat een eerste tekst door een intensief redactieproces gaat, is voor een schrijver geen schande. Schandelijk is het verhullen van dat feit en het presenteren van het eindproduct als aangeboren talent. De daaropvolgende columns en televisieoptredens vloeiden niet voort uit literaire rijping, maar uit de bruikbaarheid van de figuur.
Televisie houdt van conflict en conflict vraagt om scherpe taal. Gül voldeed ruimschoots aan die verwachting. In elk programma dezelfde zinnen, dezelfde tegenstellingen en dezelfde reacties. Zo bleef niet de inhoud, maar de performance circuleren.
EN DAT WAS NOG NIET GENOEG, NU TREKT ZIJ OOK AANDACHT MET DECOLLETÉ
Ook de recente visuele keuzes van Lale Gül moeten worden gelezen als een symbolisch onderdeel van deze rolverandering. Het gaat hier niet om wat een vrouw draagt. Het gaat om context. In een studio waar iedereen winterkleding draagt, trekt een keuze met blote armen vanzelf de aandacht.
Dit kan worden gezien als een ‘onschuldig stijlverschil’ of als ‘een bewuste rolwisseling’. Maar wanneer haar eerdere verhalen en haar huidige mediapositie samen worden bekeken, draagt deze uitstraling een boodschap uit: ik heb mijn oude identiteit achter mij gelaten. Het probleem is de voortdurende nadruk daarop. De breuk met het verleden oogt minder als persoonlijke vrijheid en meer als een vereiste van de media-etale.
Lale Gül is inmiddels een figuur die haar persoonlijke verhaal is ontstegen. Elk woord, elke toon en elke formulering heeft impact op anderen. Literatuur kan een afrekening zijn, maar hoeft niet meedogenloos te worden. Kritiek kan scherp zijn, maar hoeft niet vernederend te zijn.
Waar we nu staan, blijft één vraag overeind. Leidt deze weg werkelijk naar schrijverschap of naar een eindeloze cyclus van roem. De lezer en kijker zien dit steeds duidelijker. Want hoe groter het lawaai, hoe lichter de woorden worden.
De figuur die Lale Gül vandaag op het podium en in de media vertegenwoordigt, is allang meer dan een individueel vrijheidsverhaal. Terwijl zij haar afrekening met familie en geloof verpakt in een harde en vernederende taal onder het mom van literatuur, hebben de Nederlandse media deze taal zonder vragen uitvergroot en haar tot een onaantastbaar symbool gemaakt. Dat iemand met één boek, dat niet door literaire kwaliteit maar door schandaal bekend werd, wordt behandeld als een gezaghebbende stem over religie, islam, migratie en vrouwenrechten, doet vermoeden dat het hier minder om vrijheid gaat en meer om representatie en roem-engineering. Ook de bewust uitvergrote kledingkeuzes passen binnen dit kader. Het probleem is niet wat zij draagt, maar dat deze uitstraling steeds opnieuw wordt ingezet als etalage van een breuk met een oude identiteit. Zo verandert een persoonlijk verhaal in een eenzijdig narratief dat zowel ouders als een bredere gemeenschap onzichtbaar maakt en door de media wordt bevestigd.
De kwestie Lale Gül is daarmee geen verhaal meer over één boek of één jonge vrouw. Het is een concreet voorbeeld van hoe de Nederlandse media figuren creëren, wie zij laten spreken en wie zij bewust het zwijgen opleggen.
De kernvragen die ik al jaren stel, blijven onverminderd van kracht: Waarom zoveel voorkeursbehandeling? Waarom zoveel onaantastbaarheid?
En misschien wel de belangrijkste vraag: Begrijp je een samenleving door haar met de hardste woorden te slaan, of door zelfs in de moeilijkste momenten rechtvaardig te blijven?
Deze vragen blijven staan. En deze analyse laat zien dat zij nog altijd onbeantwoord zijn.
KIJK HOE HET VERHAAL UIT HET PRIVÉLEVEN VAN LALE GÜL IN DE MEDIA WORDT VERTELD
Recente berichten en interviews in de Nederlandse media laten zien dat Lale Gül niet alleen haar boeken en ideeën, maar ook details uit haar privéleven openlijk deelt met het publiek. Relaties, emotionele keuzes, angsten en ervaringen uit het verleden worden in haar eigen woorden weergegeven.
Zij zegt dat zij niet gemakkelijk mensen tot haar leven toelaat. Zij vertelt dat zij vaak heeft meegemaakt dat mensen haar kleineren, gebruiken en achter haar rug om handelen. Daarom is zij voorzichtig geworden. Soms ziet zij zichzelf als iemand die wantrouwig staat tegenover de mensheid en zelfs complottheorieën over mensen ontwikkelt. Deze gemoedstoestand, in combinatie met bindingsangst, komt volgens haar ook aan bod in therapie.
Een van de meest opvallende elementen in deze persoonlijke verhalen is het personage Freek uit het boek Ik ga leven. Gül benadrukt dat Freek geen echte persoon is, maar een bewust geconstrueerd personage. Hij staat symbool voor een vrijere en meer westerse levensstijl en wordt door haar omschreven als een vrijdenkende en intelligente man.
In het boek blijft de relatie met Freek geheim vanwege de strikte regels van haar familie. Zij vat dit samen door te zeggen dat haar familie haar met iemand anders wilde laten trouwen en dat de relatie daarom verborgen moest blijven. Freek fungeert zo als symbool van de botsing tussen familiale regels en haar verlangen naar liefde en vrijheid.
In de media wordt ook een verband gelegd tussen de verhalen in het boek en haar echte relaties. Na het verbreken van de banden met haar familie vertelt zij over een relatie van drie jaar die zij beschrijft als het tegenovergestelde van haarzelf. Een persoon die hield van feesten en festivals en die uiteindelijk niet bij haar bleek te passen.
Zij typeert zichzelf als huiselijk en introvert. Lezen, kranten volgen en podcasts luisteren zijn voor haar belangrijk om haar geest te voeden. Zij gebruikt geen drugs en drinkt slechts af en toe een glas wijn.
Ook haar relatie met Tim, die zij in 2021 via Instagram ontmoette, wordt openlijk besproken. Tijdens deze relatie werkte zij aan haar tweede boek. Zij vertelt dat Tim vroeg of hij in het boek zou voorkomen en dat zij antwoordde dat dit onvermijdelijk was, maar dat zij had beloofd niet over hun seksuele leven te schrijven. Volgens haar had zij deze thema’s in haar eerste boek al behandeld en wilde zij dit niet herhalen.
Zij zegt dat zij zich bij Tim veilig voelde en dat het voelde alsof zij hem al jaren kende. Tim zou tijdens hun relatie hebben gezegd dat God misschien toch bestaat, waarop zij antwoordde dat zij juist blij was dat zij eindelijk van God verlost was. De relatie hield uiteindelijk geen stand.
De Nederlandse media besteden ook veel aandacht aan haar jeugd en tienerjaren. Zij vertelt dat vriendschappen met jongens verboden waren en dat relaties buiten het huwelijk als zondig, verboden en immoreel werden beschouwd. Zij mocht ’s avonds niet naar buiten en leefde daardoor veel ervaringen in het geheim. Kleding en make-up die thuis verboden waren, gebruikte zij buitenshuis.
Deze verhalen worden niet alleen tekstueel, maar ook visueel ondersteund. De foto’s in de media tonen dat haar privéleven niet langer een afgeschermd domein is, maar door haar eigen vertellingen een publiek verhaal is geworden. De grens tussen fictieve figuren en echte relaties wordt daarbij bewust vervaagd.
Het beeld is duidelijk. Het privéleven van Lale Gül is geen heimelijk onthulde zone door derden, maar een publiek verhaal dat zij zelf heeft verteld, uitgewerkt en dat door de media zonder filter is overgenomen. Dit laat zien dat zij niet alleen met haar ideeën, maar ook met haar persoonlijke levensverhalen een publieke figuur is geworden.
LALE GÜL SCHROOMDE NIET OM HAAR PRIVÉLEVEN TE OPENBAREN
Hier moet een kanttekening worden geplaatst. Normaal gesproken is het privéleven van een schrijver of publieke figuur een terrein dat journalistiek gezien met zorg moet worden benaderd. In het geval van Lale Gül moet echter worden vastgesteld dat deze grens herhaaldelijk door haarzelf is overschreden.
In recente mediaberichten werden details over haar privéleven niet slechts gesuggereerd, maar openlijk verteld en geïllustreerd met foto’s. Relaties, personen met wie zij werd gezien en eerdere ervaringen werden integraal onderdeel van interviews en nieuwsverhalen.
Cruciaal is dat deze informatie niet afkomstig is van derden die geheimen onthulden, maar uit haar eigen verklaringen en interviews. Met andere woorden, het privéleven werd niet beschermd, maar bewust onderdeel gemaakt van het publieke narratief.
Daarom is het bespreken van deze elementen geen schending van privacy, maar een kritische beoordeling van een verhaal dat bewust aan het publiek is gepresenteerd. Lale Gül is niet alleen gepositioneerd als iemand met meningen, maar ook als een mediafiguur waarbij de grens tussen privé en publiek doelbewust is vervaagd.
De discussie gaat dan ook niet over het privéleven van een schrijfster, maar over de manier waarop dat privéleven naar de publieke vitrine is verplaatst en waarom. Die vitrine roept niet alleen nieuwsgierigheid op, maar dwingt ook tot vragen over consistentie en oprechtheid.
10 Ocak Dünya Çalışan Gazeteciler Günü’nü bu yıl alışılmışın dışında, son derece anlamlı bir anlayışla kutladı.
Lahey İletişim Müşaviri İsmail Erkam Sula: HTGB kısa sürede ortaya koyduğu birlik ruhunu önemsiyor. Türkiye Cumhuriyeti her zaman gazetecilerin yanındadır.
Onursal Başkan İlhan Karaçay: “Gazetecilik, güçlünün yanında durmak değil, gerçeğin yanında durmaktır.”
Başkan Özcan Özbay: “Gazetecilik neredeyse nesli tükenen bir meslek haline geldi. Medya kuruluşlarının kapılarını gençlere açması gerekiyor.”
Başkan Yardımcısı Zeynel Abidin Kılıç: “HTGB bu günü her yıl sahiplenerek yaşatmayı bir sorumluluk olarak görecek.”
(BU HABERİN HOLLANDACASI VE YAZARI YAVUZ NUFEL’İN ÖYKÜSÜ EN ALTTA)
Yavuz NUFEL yazdı:
Hollanda Türk Gazeteciler Birliği, 10 Ocak Dünya Çalışan Gazeteciler Günü’nü bu yıl alışılmışın dışında, son derece anlamlı bir anlayışla kutladı. Kutlama kelimesinin arkasına saklanmadan, mesleğin bedelini hayatıyla ödeyenleri merkeze alan bir duruş sergilendi. HTGB, Hollanda’da bir ilke imza atarak bu özel günü “anma” temasıyla gerçekleştirdi.
Bu tercih, yalnızca bir organizasyon biçimi değildi. Bu, gazeteciliğin süslenmiş bir meslek değil, bedel ödenerek yapılan bir görev olduğunu hatırlatan güçlü bir mesajdı. Çünkü gazetecilik, çoğu zaman kalemle değil, yürekle yazılır. Bazen de canla ödenir.
Resmi kuruluşunu 20 Ekim 2025 tarihinde kamuoyuna duyuran Hollanda Türk Gazeteciler Birliği’nin ev sahipliğinde düzenlenen programa, Türkiye Cumhuriyeti Lahey İletişim Müşaviri İsmail Erkam Sula başta olmak üzere, Hollanda’da aktif olarak görev yapan gazeteciler Yavuz Nufel, Deniz Erkocu, Özcan Özbay, Mahmut Eröztürk, Ömer Atıf, Zeynel Abidin Kılıç ve çok sayıda yazar ile davetli katıldı.
Rahatsızlıkları ya da yurt dışında olmaları nedeniyle salonda yer alamayan Onursal Başkan İlhan Karaçay, Ali Okşak, Hamit Sürmeneli, Ebubekir Turgut, Ayhan Sucu, Murat Yakar ve Recep Soysal ise gönderdikleri mesajlarla bu anlamlı günde meslektaşlarının yanında olduklarını hissettirdiler.
BİR MESLEĞİN HATIRASIYLA BAŞLAYAN GÜN
Program, HTGB Başkan Yardımcısı Zeynel Abidin Kılıç’ın açılış ve takdim konuşmasıyla başladı. Kılıç, 10 Ocak 1961’de yürürlüğe giren Basın İş Kanunu’nun gazetecilere kazandırdığı hakları hatırlattı ve bu günün sıradan bir takvim yaprağı olmadığını vurguladı. “Bu tarih, gazetecinin yalnız olmadığını devletin de kabul ettiği gündür” diyen Kılıç, HTGB’nin bu günü her yıl sahiplenerek yaşatmayı bir sorumluluk olarak gördüğünü ifade etti.
Ardından, salonda bulunamayan gazetecilerin mesajları okundu. HTGB Genel Sekreteri Mahmut Eröztürk’ün seslendirdiği bu mesajlarda ortak bir duygu vardı: Yalnızlık bitmeli, gazeteciler yan yana durmalıydı.
BAŞKAN ÖZCAN ÖZBAY: BU MESLEK GENÇLERLE YAŞAR
HTGB Başkanı Özcan Özbay, konuşmasında mesleğin içinde bulunduğu çıkmazı açık yüreklilikle dile getirdi. Hollanda’da Türkçe gazeteciliğin giderek daraldığını vurgulayan Özbay, sözlerini şöyle sürdürdü:“Gazetecilik neredeyse nesli tükenen bir meslek haline geldi. Gençlere ihtiyacımız var. Medya kuruluşlarının kapılarını gençlere açması gerekiyor. Bu meslek ancak etik, kalite ve meslek kültürü aktarılırsa ayakta kalabilir.”
Yazılı basının dijitalleşme sürecine de değinen Özbay, dijital dünyanın kaçınılmaz olduğunu ancak basılı medyanın taşıdığı kültürel değerin unutulmaması gerektiğini ifade etti. Savaş bölgelerinde ve çatışma alanlarında hayatını kaybeden gazetecileri anarak konuşmasını “İyi ki varsınız” sözleriyle tamamladı.
İLETİŞİM MÜŞAVİRİ SULA: BU EMEĞİN NE DEMEK OLDUĞUNU BİLİYORUM
Türkiye Cumhuriyeti Lahey İletişim Müşaviri İsmail Erkam Sula, gazeteciliğin ne denli zor bir meslek olduğunu yakından bildiğini belirtti. HTGB’nin kısa sürede ortaya koyduğu birlik ruhunu önemseyen Kula, gençlerin dijital medya aracılığıyla sürece dahil edilmesinin kaçınılmaz olduğunu söyledi ve Türkiye Cumhuriyeti kurumlarının her zaman gazetecilerin yanında olduğunu vurguladı.
İLHAN KARAÇAY’I ANLATMAK ÇOK ZOR…
Hollanda Türk basınının yaşayan hafızası İlhan Karaçay, yalnızca bir isim değildir.
O, yarım asırlık bir mücadelenin adıdır. O, matbaa kokusunu mürekkep gibi içine çekmiş kuşakların temsilcisidir.
Onun gazetecilik anlayışını özetleyen sözleri yıllardır kulaktan kulağa dolaşır: “Gazeteci, alkış almak için yazmaz. Vicdanı rahat uyusun diye yazar.”
“Kalem, sahibinin karakterini ele verir. Eğri kalemle doğru yazı yazılamaz.”
“Gazetecilik, güçlünün yanında durmak değil, gerçeğin yanında durmaktır.”
Toplantıya katılamayan duayen ağabeyimiz ve Onursal Başkan İlhan Karaçay’ın göndermiş olduğu mesaj ise salonda derin bir sessizlik ve büyük bir saygıyla dinlendi. Mesaj aynen şöyleydi:
Değerli yönetici arkadaşlarım, kıymetli meslektaşlarım,
Bugün aranızda olmayı yürekten isterdim. Ancak yaşadığım hafif bir sağlık rahatsızlığı ve bu günlerde hayatı zorlaştıran olumsuz hava koşulları nedeniyle ne yazık ki sizlerle aynı salonda bulunamıyorum. Bu durumdan dolayı hepinize içtenlikle özürlerimi sunuyorum.
Bedenen aranızda olamasam da, gönlüm ve düşüncelerim bu salondadır.
Bugün bir araya gelişiniz, benim gözümde sıradan bir buluşma değildir. Bu toplantı, yarım asrı aşan bir eksikliğin giderilmesi ve geç kalmış ama son derece kıymetli bir birlikteliğin hayata geçirilmesidir. Hollanda’daki Türk gazetecilerinin nihayet aynı çatı altında toplanmış olması, mesleğimiz adına tarihi bir adımdır.
Gazetecilik hayatım boyunca pek çok girişime tanıklık ettim. Ne yazık ki yıllarca, başkalarına örgütlenmeyi ve dayanışmayı öğütleyen biz gazeteciler, kendi aramızda bunu başaramadık. İşte bu nedenle, Hollanda Türk Gazeteciler Birliği’nin kurulmuş olmasını son derece anlamlı ve değerli buluyorum.
Şahsımı bu birliğin Onursal Başkanlığına layık görmeniz ise benim için ayrı bir mutluluk ve büyük bir onur kaynağıdır. Bunu, kişisel bir ünvan olarak değil; yıllar boyunca verilen emeğin, çekilen zorlukların ve bu mesleğe duyulan sadakatin bir takdiri olarak görüyorum.
10 Ocak Dünya Gazeteciler Günü, sadece bir kutlama günü değildir. Bu gün, doğru bilginin, ifade özgürlüğünün ve gazetecilik onurunun ne kadar hayati olduğunu yeniden hatırlama günüdür. Özellikle diasporada gazetecilik yapmak, iki kat sorumluluk gerektirir. Çünkü bizler hem yaşadığımız ülkeye hem de köklerimize karşı sorumluyuz.
Bu birliğin değeri de tam burada ortaya çıkmaktadır. Bu çatı, yalnızca haber yapanların değil; meslek ahlakını, etik duruşu ve gazeteciliğin geleceğini korumaya kararlı olanların çatısıdır. Genç kuşaklara bırakabileceğimiz en kıymetli miras da budur.
Bu vesileyle, başta yönetim kurulundaki arkadaşlarım olmak üzere, bu birliğin kurulmasına emek veren herkesi yürekten kutluyor, siz değerli üyelere de bu çatıya sahip çıktığınız için teşekkür ediyorum.
Daha sağlıklı ve daha güzel günlerde, yine aynı meslek onuru etrafında yüz yüze buluşmak dileğiyle, hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.
İlhan.
BEYAZ BALONLAR GÖĞE YÜKSELDİ
Programın en duygusal anı, görevleri başında hayatını kaybeden gazeteciler için düzenlenen anma töreni oldu. HTGB yöneticileri ve üyeleri, ofis önünde beyaz balonları gökyüzüne bırakarak yaşamını yitiren tüm gazetecileri saygı ve rahmetle andı.
Balonlar bırakılmadan önce konuşan Başkan Özcan Özbay, “Bugün özgürlük ve huzur balonlarını, görev şehidi olan meslektaşlarımızın anısına gökyüzüne bırakıyoruz” dedi.
İletişim Müşaviri Kula da bu anmanın taşıdığı derin anlamı vurgulayarak hayatını kaybeden gazetecilere rahmet diledi.
BİR GÜN DEĞİL, BİR DURUŞ
Program, sohbet, karşılıklı fikir alışverişi ve mesleki dayanışma vurgusuyla sona erdi. Ancak salondan ayrılan herkes şunu biliyordu: Bu yalnızca bir gün değildi. Bu, bir duruştu.
HTGB’nin bu etkinliği, Hollanda’daki Türk basın camiasında birlik, vefa ve mesleki farkındalık açısından önemli bir eşik olarak hafızalara kazındı. Gazetecilik, o gün bir kez daha hatırlandı.
Ve hatırlatıldı.
***************
DE NEDERLANDSE UNIE VAN TURKSE JOURNALISTEN GAF 10 JANUARI DIT KEER EEN “HERDENKINGSBETEKENIS”
De Eenheid van Turkse Journalisten in Nederland vierde de Dag van de Werkende Journalisten op 10 januari dit jaar op een ongebruikelijke en diep betekenisvolle manier.
Communicatie-attaché in Den Haag İsmail Erkam Sula: “De HTGB hecht groot belang aan de geest van saamhorigheid die zij in korte tijd heeft opgebouwd. De instellingen van de Republiek Turkije staan altijd achter journalisten.”
Erevoorzitter İlhan Karaçay: “Journalistiek betekent niet aan de kant van de macht staan, maar aan de kant van de waarheid.”
Voorzitter Özcan Özbay: “Journalistiek is bijna een uitstervend beroep geworden. Mediainstellingen moeten hun deuren openen voor jongeren.”
Vicevoorzitter Zeynel Abidin Kılıç: “HTGB zal het als haar verantwoordelijkheid zien om deze dag elk jaar levend te houden.”
(HET VERHAAL VAN YAVUZ NUFEL, DE AUTEUR VAN DIT NIEUWSBERICHT, STAAT ONDERAAN DE TEKST)
Yavuz NUFEL schreef:
De Eenheid van Turkse Journalisten in Nederland vierde de Dag van de Werkende Journalisten op 10 januari dit jaar op een ongebruikelijke en uiterst betekenisvolle manier. Zonder zich te verschuilen achter het woord ‘viering’ werd gekozen voor een houding die de collega’s centraal stelde die hun leven hebben gegeven voor dit beroep. HTGB zette in Nederland een primeur neer door deze bijzondere dag met het thema “herdenking” te organiseren.
Deze keuze was niet slechts een organisatorische vorm. Het was een krachtige boodschap die eraan herinnerde dat journalistiek geen opgesmukt beroep is, maar een taak waarvoor een prijs wordt betaald. Want journalistiek wordt vaak niet met de pen geschreven, maar met het hart. Soms wordt zij zelfs met het leven betaald.
Het programma, georganiseerd door de Eenheid van Turkse Journalisten in Nederland die haar officiële oprichting op 20 oktober 2025 bekendmaakte, werd bijgewoond door onder anderen de Communicatie-attaché van de Republiek Turkije in Den Haag İsmail Erkam Sula en de in Nederland actieve journalisten Yavuz Nufel, Deniz Erkocu, Özcan Özbay, Mahmut Eröztürk, Ömer Atıf, Zeynel Abidin Kılıç, evenals talrijke schrijvers en genodigden.
Erevoorzitter İlhan Karaçay, Ali Okşak, Hamit Sürmeneli, Ebubekir Turgut, Ayhan Sucu, Murat Yakar en Recep Soysal konden wegens gezondheidsredenen of verblijf in het buitenland niet aanwezig zijn, maar lieten via hun boodschappen voelen dat zij op deze betekenisvolle dag aan de zijde van hun collega’s stonden.
EEN DAG DIE BEGON MET DE HERINNERING AAN EEN BEROEP
Het programma begon met de openings- en introductietoespraak van HTGB-vicevoorzitter Zeynel Abidin Kılıç. Hij herinnerde aan de Persarbeidswet die op 10 januari 1961 in werking trad en journalisten belangrijke rechten gaf. Hij benadrukte dat deze datum geen gewone bladzijde van de kalender is.
“Dit is de dag waarop ook de staat erkende dat de journalist niet alleen staat,” zei Kılıç, en hij gaf aan dat HTGB het als haar verantwoordelijkheid ziet om deze dag elk jaar te blijven dragen.
Daarna werden de boodschappen voorgelezen van journalisten die niet aanwezig konden zijn. In deze door algemeen secretaris Mahmut Eröztürk voorgedragen teksten klonk één gemeenschappelijk gevoel door: de eenzaamheid moet eindigen, journalisten moeten naast elkaar staan.
VOORZITTER ÖZCAN ÖZBAY: DIT BEROEP LEEFT MET JONGEREN
HTGB-voorzitter Özcan Özbay sprak openhartig over de impasse waarin het beroep zich bevindt. Hij benadrukte dat de Turkstalige journalistiek in Nederland steeds verder krimpt en zei: “Journalistiek is bijna een uitstervend beroep geworden. We hebben jongeren nodig. Mediainstellingen moeten hun deuren openen voor jongeren. Dit beroep kan alleen blijven bestaan als ethiek, kwaliteit en beroepscultuur worden doorgegeven.”
Ook ging hij in op het digitaliseringsproces van de geschreven pers. Hij stelde dat de digitale wereld onvermijdelijk is, maar dat de culturele waarde van gedrukte media niet vergeten mag worden. Hij herdacht de journalisten die in oorlogs- en conflictgebieden om het leven kwamen en besloot met de woorden: “Goed dat jullie er zijn.”
COMMUNICATIE-ATTACHÉ SULA: IK WEET WAT DEZE INSPANNING BETEKENT
De Communicatie-attaché van de Republiek Turkije in Den Haag, İsmail Erkam Sula, gaf aan dat hij van dichtbij weet hoe zwaar het journalistieke beroep is. Hij hechtte groot belang aan de geest van eenheid die HTGB in korte tijd heeft opgebouwd en benadrukte dat het onvermijdelijk is dat jongeren via digitale media bij dit proces worden betrokken. Daarbij onderstreepte hij dat de instellingen van de Republiek Turkije altijd achter journalisten staan.
İLHAN KARAÇAY BESCHRIJVEN IS NIET EENVOUDIG
İlhan Karaçay, het levende geheugen van de Turkse pers in Nederland, is in deze zaal niet slechts een naam.
Hij is de belichaming van een halve eeuw strijd. Hij vertegenwoordigt generaties die de geur van de drukkerij als inkt in zich hebben opgenomen.
Zijn visie op journalistiek wordt al jaren van mond tot mond doorgegeven: “Een journalist schrijft niet om applaus te krijgen. Hij schrijft zodat zijn geweten rustig kan slapen.”
“De pen verraadt het karakter van haar eigenaar. Met een kromme pen kun je geen rechte tekst schrijven.”
“Journalistiek betekent niet aan de kant van de macht staan, maar aan de kant van de waarheid.”
De boodschap die onze gerespecteerde erevoorzitter İlhan Karaçay stuurde en die in de zaal met diepe stilte en groot respect werd beluisterd, luidde letterlijk als volgt:
Geachte bestuursvrienden, waarde collega’s,
Ik had er van harte bij willen zijn vandaag. Door een lichte gezondheidsklacht en de ongunstige weersomstandigheden die het leven dezer dagen bemoeilijken, kan ik helaas niet samen met u in dezelfde zaal aanwezig zijn. Hiervoor bied ik u allen mijn oprechte verontschuldigingen aan.
Ook al kan ik lichamelijk niet bij u zijn, mijn hart en mijn gedachten bevinden zich in deze zaal.
Uw samenkomst vandaag is in mijn ogen geen gewone bijeenkomst. Deze vergadering betekent het wegwerken van een gemis dat meer dan een halve eeuw heeft geduurd en het tot leven brengen van een late maar uiterst waardevolle verbondenheid. Dat Turkse journalisten in Nederland zich eindelijk onder één dak hebben verenigd, is een historische stap voor ons beroep.
Tijdens mijn journalistieke loopbaan heb ik vele initiatieven meegemaakt. Helaas is het ons jarenlang niet gelukt om, terwijl wij anderen opriepen tot organisatie en solidariteit, dit onder elkaar te realiseren. Juist daarom vind ik de oprichting van de Eenheid van Turkse Journalisten in Nederland bijzonder betekenisvol en waardevol.
Dat u mij waardig achtte voor het erevoorzitterschap van deze eenheid, is voor mij een aparte bron van geluk en een grote eer. Ik beschouw dit niet als een persoonlijke titel, maar als een erkenning van de jarenlange inzet, de doorgemaakte moeilijkheden en de trouw aan dit beroep.
De Dag van de Journalisten op 10 januari is niet slechts een dag van viering. Het is een dag om opnieuw te beseffen hoe vitaal juiste informatie, vrijheid van meningsuiting en journalistieke eer zijn. Journalistiek bedrijven in de diaspora brengt bovendien een dubbele verantwoordelijkheid met zich mee. Wij zijn immers verantwoordelijk tegenover zowel het land waarin wij leven als onze wortels.
De waarde van deze eenheid komt juist hier tot uiting. Dit dak is niet alleen voor hen die nieuws maken, maar voor allen die vastberaden zijn om beroepsethiek, een principiële houding en de toekomst van de journalistiek te beschermen. Dat is het meest waardevolle erfgoed dat wij aan de jonge generaties kunnen nalaten.
Bij deze feliciteer ik van harte allen die zich hebben ingezet voor de oprichting van deze eenheid, in het bijzonder mijn vrienden in het bestuur, en dank ik u, waarde leden, dat u dit dak omarmt en draagt.
In de hoop elkaar in gezondere en mooiere dagen opnieuw persoonlijk te ontmoeten rond dezelfde beroepsethiek, groet ik u allen met liefde en respect. İlhan
WITTE BALLONNEN STEGEN OP NAAR DE HEMEL
Het meest emotionele moment van het programma was de herdenkingsceremonie voor journalisten die tijdens hun werk het leven verloren. Bestuursleden en leden van HTGB lieten voor het kantoor witte ballonnen los in de lucht om alle omgekomen journalisten met respect en eerbied te gedenken.
Voorafgaand aan dit moment zei voorzitter Özcan Özbay: “Vandaag laten wij ballonnen van vrijheid en vrede opstijgen ter nagedachtenis aan onze collega’s die als plichtsslachtoffers zijn gestorven.”
Ook communicatie-attaché Sula benadrukte de diepe betekenis van deze herdenking en wenste de overleden journalisten Gods genade toe.
NIET EEN DAG, MAAR EEN HOUDING
Het programma eindigde met gesprekken, uitwisseling van ideeën en nadruk op professionele solidariteit. Maar iedereen die de zaal verliet wist één ding: dit was niet slechts een dag. Dit was een houding.
Deze bijeenkomst van HTGB werd in de Turkse persgemeenschap in Nederland in het geheugen gegrift als een belangrijk keerpunt op het gebied van eenheid, trouw en beroepsbewustzijn. Journalistiek werd die dag opnieuw herinnerd.
En opnieuw in herinnering gebracht.
****************
YAVUZ NUFEL
Değerli Okurlarım,
Bazı insanlar vardır, yazdıklarıyla değil yaşadıklarıyla konuşur.
Bazıları ise yaşadıklarını yazıya, sahneye ve hafızaya dönüştürür.
Yavuz Nufel, işte bu ikinci grupta yer alan ender isimlerden biridir.
Şiiriyle, kalemiyle, sahnedeki duruşuyla ve tanıklıklarıyla sadece bireysel bir hikâye anlatmaz; bir dönemin, bir kuşağın ve göçle şekillenmiş bir toplumun aynasını tutar.
Kendini “HİÇ” diye tanımlar ama ortaya koyduğu eserler, aslında ne kadar “ÇOK” şey söylediğinin açık kanıtıdır.
Bugün, ilhankaracay.com haber portalımda yer alan yazısıyla beni mutlu eden Yavuz Nufel’i, bu kez ben sizlere anlatmak istedim. Çünkü bazı isimler sadece yazdıklarıyla değil, duruşlarıyla, vicdanlarıyla ve bıraktıkları izlerle anılmayı hak eder. İşte kendisi için “HİÇ” olan ama bizler için “ÇOK ŞEY” ifade eden Yavuz Nufel’in, kısaca ama özlü öyküsü…
İlhan Karaçay.
HİÇ DİYEREK ÇOK ŞEY ANLATAN BİR ŞAİR: YAVUZ NUFEL
Hollanda Türk toplumunun son kırk yılına damga vuran isimlerden biri olan Yavuz Nufel, edebiyatı, gazeteciliği, sahneyi ve toplumsal hafızayı aynı potada eriten ender kalemlerden biri olarak öne çıkıyor.
Kendini “HİÇ” olarak tanımlayan ama ortaya koyduğu üretimle aslında “ÇOK” şey anlatan Nufel, son kitabı “HİÇ: Hayat İnsan Çile” ile yeniden gündemin merkezine oturdu.
BİR KİTAP DEĞİL, BİR YAŞAM BİRİKİMİ
“HİÇ: Hayat İnsan Çile”, klasik bir şiir kitabının ötesinde, yaşanmışlıkların süzgecinden geçmiş bir hayat muhasebesi niteliği taşıyor. Kitapta yer alan şiirler, aforizmalar ve kısa metinler, bireysel acılardan toplumsal travmalara, göçten yalnızlığa, adaletsizlikten ironiye kadar geniş bir yelpazede okurla buluşuyor.
Kitabın dikkat çeken yönlerinden biri de, ressamlar Yasemin Aliköleoğlu ve Zennur Ardıçoğlu’nun, şiirlerden yola çıkarak yaptıkları resimlerle metinlere görsel bir derinlik kazandırması.
Nufel’in ifadesiyle, şiirler önce yürekte fırtına estirmiş, sonra fırçaya renk olmuş.
“HİÇ” KAVRAMININ ALTINI DOLDURAN BİR DURUŞ
Yavuz Nufel için “HİÇ”, yokluk değil; aksine, her şeyin özünü barındıran bir kavram.
Hallac-ı Mansur, Ömer Hayyam, Mevlana ve Neyzen Tevfik çizgisinde kendini konumlandıran Nufel, bu kavramı hem felsefi hem de ironik bir zeminde ele alıyor. Ona göre huzurevlerinde “Hayatınız nasıl geçti?” sorusuna verilen “Hiç işte” cevabı, aslında içinde onlarca acıyı, sevinci, kaybı ve umudu barındıran koskoca bir hayatın özeti.
SAHNEDE ŞAİR, HAYATTA TANIK
Yavuz Nufel, sadece yazan değil, yazdığını sahnede yaşayan ve yaşatan bir isim. “Şiir okuyan meddah” olarak tanımlanabilecek sahne performanslarında, 1960’lardan bugüne uzanan toplumsal kırılmaları, göç hikayelerini, depremleri, kardeş kavgalarını, umutları ve hayal kırıklıklarını anlatıyor. Tek kişilik dinletilerinde kimi zaman güldürüyor, kimi zaman gözyaşı döktürüyor.
Bugüne kadar 100’ü aşkın sahne gösterisi yapan ve yaklaşık 25 bin kişiye doğrudan ulaşan Nufel, hedefini çok daha büyüğe koymuş durumda. Amacı, yüz binlerce izleyiciye ulaşmak ve elde ettiği gelirle bir okul yaptırmak.
BİR ŞAİRİN TOPLUMSAL BELLEĞİ
İlhan Karaçay olarak şahsım, Yavuz Nufel’i sadece bir şair olarak değil, Hollanda Türklerinin yaşayan belleği olarak tanımlıyorum. Bana göre Nufel, Hollanda’daki Türk göçünün hikayesini belgeleyen, yazıya ve ekrana taşıyan nadir isimlerden biri.
Nufel’in “40 Yıl 40 İnsan 40 Öykü” adlı çalışması, Avrupa Türklerinin kırk yıllık serüvenini belgeleyen önemli eserlerden biri olarak kabul ediliyor. Bu çalışma, hem edebi hem de belgesel yönüyle dikkat çekiyor ve ödüllerle taçlandırılıyor.
SANAT VE GAZETECİLİK ARASINDA BİR ÖMÜR
1960 yılında Samsun Havza’da doğan Yavuz Nufel, yazı hayatına daha lise yıllarında Gırgır dergisinde yayımlanan espri ve fıkralarla başladı.
1980’li yıllardan itibaren Hollanda’da gazetecilik, radyoculuk, televizyonculuk ve sahne sanatlarını bir arada yürüttü. Ekin Dergisi’nden Kanal Avrupa’ya, radyolardan televizyon programlarına kadar uzanan geniş bir üretim alanında aktif oldu.
Şiir, hiciv, belgesel, söyleşi ve sahne performanslarını iç içe geçiren Nufel, “kayıp kuşak” olarak tanımladığı kendi kuşağının tanıklığını yapmayı bir sorumluluk olarak görüyor.
SUNAY AKIN’DAN DİKKAT ÇEKEN NOT
Yavuz Nufel’in şiirlerine duyulan ilgi, sadece okurla sınırlı değil. Şair ve yazar Sunay Akın da Nufel’in “HİÇ” kitabı için, “Şiirleri kadar yüreği de güzel. Tanımanızı ve okumanızı öneririm” diyerek dikkat çekici bir değerlendirme yapıyor.
Yavuz Nufel, kendini “HİÇ” olarak tanımlasa da, ortaya koyduğu eserler, sahnedeki duruşu ve toplumsal tanıklığıyla aslında çok şey anlatan bir isim. Şiiri sadece estetik bir uğraş değil, bir vicdan meselesi olarak gören Nufel, yazdıklarıyla ve söyledikleriyle hem yaşadığı dönemin hem de göçle şekillenen bir toplumun aynası olmaya devam ediyor.
**************
YAVUZ NUFEL
Beste Lezers,
Sommige mensen spreken niet met wat zij schrijven, maar met wat zij hebben geleefd.
Anderen zetten wat zij hebben geleefd om in woorden, op het podium en in het collectieve geheugen. Yavuz Nufel behoort tot die tweede, zeldzame groep.
Met zijn poëzie, zijn pen, zijn houding op het podium en zijn getuigenissen vertelt hij niet alleen een persoonlijk verhaal, maar houdt hij ons een spiegel voor van een tijdperk, een generatie en een samenleving die door migratie is gevormd.
Hij noemt zichzelf “HİÇ”(Niets), maar zijn werken bewijzen glashelder hoeveel “VEEL” hij eigenlijk te vertellen heeft.
Vandaag wil ik, naar aanleiding van de bijdrage die mij blij maakte op mijn nieuwsplatform ilhankaracay.com, Yavuz Nufel aan u voorstellen.
Want sommige namen verdienen het om niet alleen om hun teksten, maar ook om hun houding, hun geweten en de sporen die zij nalaten herinnerd te worden.
Hier volgt, kort maar betekenisvol, het verhaal van Yavuz Nufel, die voor zichzelf “HİÇ” is, maar voor ons “HEEL VEEL” betekent.
İlhan Karaçay
EEN DICHTER DIE MET “HİÇ” HEEL VEEL ZEGT: YAVUZ NUFEL
Yavuz Nufel is een van de namen die de afgelopen veertig jaar een duidelijke stempel hebben gedrukt op de Turks-Nederlandse gemeenschap.
Hij behoort tot die zeldzame auteurs die literatuur, journalistiek, podiumkunst en collectief geheugen in één geheel weten samen te brengen.
Hoewel hij zichzelf omschrijft als “HİÇ”, vertelt hij met zijn producties juist “HEEL VEEL”.
Met zijn nieuwste boek “HİÇ: Hayat İnsan Çile” staat hij opnieuw volop in de belangstelling.
GEEN GEWOON BOEK, MAAR EEN LEVENSOPSTAPELING
“HİÇ: Hayat İnsan Çile” is veel meer dan een klassieke poëziebundel.
Het is een levensbalans die is gefilterd door ervaringen.
De gedichten, aforismen en korte teksten in het boek raken aan een breed spectrum, van persoonlijke pijn tot maatschappelijke trauma’s, van migratie tot eenzaamheid, van onrecht tot ironie.
Een opvallend aspect van het boek is de visuele diepgang die wordt toegevoegd door de werken van kunstenaressen Yasemin Aliköleoğlu en Zennur Ardıçoğlu, die zich door de gedichten hebben laten inspireren. Volgens Nufel ontstonden de gedichten eerst als een storm in het hart en werden zij daarna kleur op het doek.
EEN HOUDING DIE HET BEGRIP “HİÇ” INHOUD GEEFT
Voor Yavuz Nufel betekent “HİÇ” geen leegte, maar juist de kern van alles.
Hij positioneert zichzelf in de lijn van Hallac-ı Mansur, Ömer Hayyam, Mevlana en Neyzen Tevfik en benadert dit begrip zowel filosofisch als ironisch.
Volgens hem is het antwoord “Niets eigenlijk” op de vraag “Hoe is uw leven verlopen?” in verzorgingstehuizen, in werkelijkheid de samenvatting van een heel leven vol liefde, verlies, pijn en hoop.
OP HET PODIUM EEN DICHTER, IN HET LEVEN EEN GETUIGE
Yavuz Nufel is niet alleen iemand die schrijft, maar iemand die zijn woorden op het podium tot leven brengt.
In zijn podiumoptredens, die men kan omschrijven als een “dichterlijke verhalenverteller”, schetst hij de maatschappelijke breuklijnen vanaf de jaren zestig tot nu, migratieverhalen, aardbevingen, broedertwisten, hoop en teleurstelling.
In zijn solovoorstellingen laat hij het publiek soms lachen en soms huilen.
Met meer dan honderd podiumoptredens en ongeveer vijfentwintigduizend directe toeschouwers heeft Nufel zijn lat hoger gelegd.
Zijn doel is om honderdduizenden mensen te bereiken en met de opbrengsten een school te realiseren.
HET MAATSCHAPPELIJKE GEHEUGEN VAN EEN DICHTER
Persoonlijk beschouw ik Yavuz Nufel niet alleen als een dichter, maar als het levende geheugen van de Turks-Nederlandse gemeenschap.
Hij behoort tot de zeldzame figuren die het verhaal van de Turkse migratie naar Nederland hebben vastgelegd en overgebracht naar papier en beeld.
Zijn werk “40 Yıl 40 İnsan 40 Öykü” wordt erkend als een belangrijk document van veertig jaar Europese Turkse geschiedenis.
Het is een studie die zowel literair als documentair grote waarde heeft en met onderscheidingen werd bekroond.
EEN LEVEN TUSSEN KUNST EN JOURNALISTIEK
Yavuz Nufel werd in 1960 geboren in Havza, Samsun.
Zijn schrijverschap begon al tijdens zijn middelbareschooltijd met humoristische bijdragen in het tijdschrift Gırgır.
Vanaf de jaren tachtig combineerde hij in Nederland journalistiek, radio, televisie en podiumkunst.
Van Ekin Dergisi tot Kanal Avrupa en van radioprogramma’s tot televisieproducties was hij actief op een breed terrein.
Door poëzie, satire, documentaires, interviews en podiumvoorstellingen te verweven, ziet Nufel het als zijn plicht om getuigenis af te leggen van zijn eigen, door hem als “verloren generatie” omschreven, generatie.
EEN OPVALLENDE OPMERKING VAN SUNAY AKIN
De waardering voor de poëzie van Yavuz Nufel beperkt zich niet tot zijn lezers.
Ook dichter en schrijver Sunay Akın prijst zijn boek “HİÇ” met de woorden: “Zijn hart is net zo mooi als zijn poëzie. Ik raad iedereen aan hem te leren kennen en te lezen.”
Yavuz Nufel mag zichzelf dan “HİÇ” noemen, met zijn werken, zijn houding op het podium en zijn maatschappelijke getuigenis vertelt hij in werkelijkheid heel veel.
Voor hem is poëzie geen esthetische bezigheid, maar een kwestie van geweten.
Met wat hij schrijft en zegt blijft hij een spiegel voorhouden aan zowel zijn tijd als aan een samenleving die door migratie is gevormd.
