Osmanlı’nın Lahey Barış Sarayı’na hediye ettiği 114 yıllık Hereke halısı Türkiye’de restore edildi, törenle yerine geri kondu.
Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan ve uluslararası hukukun en önemli adreslerinden biri olan Barış Sarayı, sadece hukukun değil, kültürel mirasın ve diplomatik tarihî sembollerin de sergilendiği bir mekân.
İşte bu sarayın en önemli kültürel miras eserlerinden biri olan 114 yıllık Hereke halısı, geçtiğimiz yıl Türkiye’de kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçirildikten sonra büyük bir törenle yeniden Barış Sarayı’na döndü. Halı, Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1911 yılında saraya hediye edilmişti ve Türkiye dışında bulunan en büyük el dokuma halı olarak biliniyor.
Bu muhteşem halı, yaklaşık 160 metrekarelik yüzeyi ve 13 milyon 704 bin 480 Türk düğümünden oluşan zarafetiyle Barış Sarayı’nın Japon Salonu’nun zeminini süslüyor. Bu salon, özellikle Daimi Tahkim Mahkemesi gibi uluslararası davaların ve konferansların yapıldığı bölüm olarak kurumun en görkemli alanlarından biridir.
RESTORASYON TÜRKİYE’DE YAPILDI
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Barış Sarayı’nı yöneten Carnegie Vakfı arasında 2023’te imzalanan protokol çerçevesinde halı, restorasyon için Türkiye’ye getirildi. Halı önce Hollanda’da ön temizlik aşamasından geçirildi; ardından Aksaray’ın Sultanhanı ilçesinde uzman ekipler tarafından kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçti. Bu süreçte halı dijital ortamda bölümlere ayrıldı, hasarları titiz analiz edildi ve doğal boyalar ile geleneksel Türk düğümü teknikleri kullanılarak aslına uygun biçimde onarıldı.
Yetkililer, restorasyon boyunca halının hem dayanıklılığının hem de orijinal renk ve desen güzelliğinin korunmasına büyük özen gösterildiğini belirtti.
GÜNÜN TÖRENİ VE BAKAN KATILIMI
Restorasyon tamamlandığında, halının tekrar Hollanda’ya gönderilmesi vesilesiyle Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy Türkiye’nin Lahey Büyükelçisi Selçuk Ünal ve diğer kurum temsilcilerinin katıldığı özel bir tören düzenlendi. Törende halı, Türkiye’nin Hollanda ile paylaştığı ortak kültürel mirasın ve barış vizyonunun somut bir nişanesi olarak vurgulandı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’dan sonra söz alan Hollanda’nın Ankara Büyükelçisi Wijnands, tören esnasında halının “iki ülke arasındaki ortak tarihin ve dostluğun kanıtı” olduğunu ifade etti. Bakan Yardımcısı Alpaslan ise bu eşsiz halının restorasyonunun, hem Türk el sanatının inceliğini hem de ülkemizin tarihî mirasına verdiği önemi gösterdiğini vurguladı.
OSMANLI’NIN HEDİYESİ OLARAK KÜLTÜREL DİPLOMASİ
Hereke halısı, Osmanlı İmparatorluğu’nun 1911’de Barış Sarayı inşası için çağrı yapıldığında bağışladığı eserlerden biri olarak tarihe geçti. O dönemde saraya yapılan katkılar arasında dünyadan çok sayıda eser vardı; Rusya’dan vazolar, İtalya’dan mermerler ve Japon duvar halıları gibi değerli parçalar bulunuyordu. Bu bağlamda Hereke halısı, Osmanlı’nın uluslararası barış ve işbirliği mesajının bir simgesi olarak sarayın kültürel dokusuna kazındı.
Bugün Apeldoorn’daki Paleis Het Loo’nun duvarlarında Osmanlı’nın diplomatik ağırlığını hatırlatan figürler yeniden görünür hale gelirken, Lahey’deki Barış Sarayı’nın zemininde Osmanlı’nın barışa ve uluslararası hukuka verdiği değeri simgeleyen Hereke halısı yeniden yerini almış durumda.
Biri 17. yüzyılın güç dengelerini anlatıyor. Diğeri 20. yüzyıl başının barış idealini taşıyor. Aradan geçen yüzyıllara rağmen ortak nokta değişmiyor: Osmanlı’nın Avrupa ile kurduğu temas sadece savaş ve rekabet üzerinden değil, diplomasi, kültür ve sanat üzerinden de şekillenmiş.
Hollanda ile Türkiye arasındaki ilişkiler, yalnızca siyasi açıklamalarla ölçülemez. Bazen bir merdivenin duvarındaki figürlerde, bazen de uluslararası mahkemelerin sessiz salonlarında serili bir halının ilmiklerinde saklıdır.
Duvarlar konuşsa tarih anlatır. Halılar konuşsa hafıza…
Ve her ikisi de bize şunu hatırlatır: Kültür, diplomasinin en kalıcı dilidir.
*********************
TENTOONSTELLING DIE OP 17 APRIL IN NEDERLAND VAN START GAAT TOONT FIGUREN DIE HET DIPLOMATIEKE GEWICHT VAN HET OSMANSE RIJK HERINNEREN
In het Paleis Het Loo in Apeldoorn wordt de restauratie van de muurschildering “De Grote Trap” zichtbaar voor het publiek.
Wie naar het op één na grootste schilderij van Nederland kijkt, ziet mannelijke figuren uit het Ottomaanse Rijk.
Verslag van İlhan KARAÇAY:
Vanaf 17 april opent Paleis Het Loo de tentoonstelling “De Grote Trap, Als Muren Konden Spreken”. De restauratie van deze indrukwekkende muurschildering biedt een unieke kans om het op één na grootste schilderij van Nederland van dichtbij te bekijken en de verhalen te ontdekken die het zo bijzonder maken.
De tentoonstelling vertelt de gelaagde geschiedenis van dit werk dat in de zeventiende eeuw in opdracht van Koning en Stadhouder Willem III werd gemaakt en later op aanwijzing van koningin Wilhelmina in oorspronkelijke staat werd hersteld. Generaties Oranjes beklommen deze grote trap en de muren waren getuige van alles wat daar gebeurde.
WAAROM NU?
Dit monumentale schilderij heeft dringend restauratie nodig.
Waarom is restauratie noodzakelijk?
In de tentoonstelling staat het indrukwekkende verhaal van dit culturele erfgoed centraal.
DE GROTE TRAP, ALS MUREN KONDEN SPREKEN
Vanaf 17 april bekijken bezoekers van Paleis Het Loo de Grote Trap met andere ogen.
Het is een imposante trap in het hart van het gebouw.
Zij telt in totaal 36 treden. De brede treden in oude stijl zijn geschikt voor lange jurken en smalle kostuums.
Wie naar boven loopt vertraagt vanzelf zijn pas. Op de muren en het plafond ontvouwt zich een geschilderde wereld. Papegaaien, vazen met bloemkransen en mannelijke figuren uit het Ottomaanse Rijk die achter een balustrade lijken te staan en u aankijken. U kijkt naar het op één na grootste schilderij van Nederland. Het ontwerp is van Daniel Marot.
DE KONINKLIJKE TRAP
De Grote Trap is gebouwd om indruk te maken. Zij bestaat uit twee delen en leidt naar de grote zaal van koning en stadhouder Willem III. Hier hield Willem III zijn ontvangsten. De imposante muurschildering omringt de trap volledig. Voor de bezoekers van Willem III moet dit buitengewoon indrukwekkend zijn geweest.
RESTAURATIE IN PALEIS HET LOO
Het schilderij wordt bedreigd door een vernislaag die steeds moeilijker te verwijderen is. Tijdens de tentoonstelling start de restauratie en wordt de vernislaag vervangen.
Aan het begin van een nieuw restauratieproces neemt de tentoonstelling “De Grote Trap” u mee op een historische reis van de zeventiende eeuw tot vandaag. Ontdek alle geheimen van de Grote Trap en volg de restauratie stap voor stap.
Als de muren van dit kunstwerk konden spreken, wat zouden zij vertellen over wat zij meer dan drie eeuwen hebben gezien? Wie liepen deze trap op en af? Wat gebeurde er door de eeuwen heen?
Het werk vertelt een verhaal dat ons van de Veluwe naar het Franse Paleis van Versailles en vandaar naar Istanbul, de vroegere hoofdstad van het Ottomaanse Rijk, voert. Het toont de culturele en politieke banden van de Oranjes met andere dynastieën. Het is niet de enige muurschildering van dit type.
In deze tentoonstelling in Paleis Het Loo maakt u een reis door de tijd. U ontmoet de mensen die de trap betekenis gaven. U ziet de symbolen die zwijgend verhalen vertellen. U wordt getuige van muren die veel hebben meegemaakt.
DE GESCHIEDENIS VAN DE GROTE TRAP
De oorspronkelijke muurschildering werd tussen 1690 en 1694 gemaakt in opdracht van de stichter van Paleis Het Loo, koning en stadhouder Willem III. De Franse binnenhuisarchitect Daniel Marot ontwierp het werk en hofschilder Robert Duval bracht het ontwerp als olieverf op pleister aan.
De tentoonstelling is te zien van 17 april tot en met 30 augustus.
WAT IS HET WARE VERHAAL ACHTER DE GROTE TRAP?
Waarschijnlijk liet koning en stadhouder Willem III deze muurschildering maken om indruk te maken. De mannelijke figuren uit het Ottomaanse Rijk die op de muren zijn afgebeeld hebben een hoge status. Dat is af te leiden uit hun kleding.
WAT GEBEURDE ER MET DE GROTE TRAP?
De Grote Trap onderging verschillende veranderingen. De muurschildering uit de periode 1690 tot 1694 raakte een eeuw later in slechte staat. Lodewijk Napoleon Bonaparte, de broer van de Franse keizer Napoleon, liet de muren wit pleisteren. Rond 1890 liet het pleisterwerk los en in 1902 gaf Wilhelmina opdracht het schilderij in oorspronkelijke stijl te restaureren.
MEHMET TÜTÜNCÜ: “DEZE TRAP IS EEN STILLE GETUIGE VAN HET OSMAANSE GEWICHT IN EUROPA”
Historicus Mehmet Tütüncü bekijkt het onderwerp vanuit een dieper perspectief.
Volgens Tütüncü vormen de schilderingen van de Grote Trap een visuele echo van de Vrede van Karlowitz. Dat de Ottomaanse figuren zo zichtbaar en op een verheven positie zijn afgebeeld, weerspiegelt volgens hem de politieke realiteit van die tijd.
Tütüncü zegt: “Om deze schilderingen correct te lezen moet men de diplomatieke en wetenschappelijke kracht van het Ottomaanse Rijk in de zeventiende eeuw kennen. Het Ottomaanse Rijk was niet alleen een militaire macht. Het was ook een bepalende speler op het gebied van diplomatie, recht en wetenschap. Europa wist dat. Deze trap erkent dat.”
Hij herinnert eraan dat deze figuren in het verleden niet correct zijn geïdentificeerd en soms als louter exotische elementen zijn gezien. Volgens Tütüncü is dat een oppervlakkige benadering. Hij vervolgt: “Zonder de invloed van het Ottomaanse Rijk op Europa serieus te nemen kan dit werk niet volledig worden begrepen. Hier is sprake van een bewuste representatie. Het Ottomaanse Rijk is met een hoge status afgebeeld. Dat is een duidelijke aanwijzing voor het machtsevenwicht van die periode.”
Tütüncü merkt ook op dat in de tentoonstelling de Ottomaanse dimensie sterker kan worden benadrukt. Volgens hem biedt dit een belangrijke kans om de historische banden tussen twee werelden zichtbaarder te maken.
Hij besluit: “Deze trap is niet alleen een document van de Nederlandse geschiedenis maar ook van de diplomatieke relatie tussen het Ottomaanse Rijk en Europa. Als de muren konden spreken zouden zij ons vertellen over machtsevenwichten, vredesonderhandelingen en wederzijds respect.”
De restauratie in Paleis Het Loo beschermt vandaag niet alleen een kunstwerk. Zij opent ook een krachtige deur om de plaats van het Ottomaanse Rijk in de Europese geschiedenis opnieuw te overdenken.
HET SPOOR VAN HET OSMANSE RIJK IN NEDERLAND IS NIET ALLEEN TE ZIEN OP DE MUREN VAN PALEIS HET LOO MAAR OOK IN HET HART VAN HET INTERNATIONAAL RECHT IN DEN HAAG
Het 114 jaar oude Hereke tapijt dat het Ottomaanse Rijk schonk aan het Vredespaleis in Den Haag is in Turkije gerestaureerd en met een ceremonie teruggeplaatst.
Het Vredespaleis in Den Haag geldt als een van de belangrijkste adressen van het internationaal recht en is niet alleen een juridisch centrum maar ook een plaats waar cultureel erfgoed en diplomatieke symbolen worden getoond.
Het 114 jaar oude Hereke tapijt, een van de belangrijkste culturele erfgoedstukken van het paleis, werd vorig jaar in Turkije grondig gerestaureerd en keerde met een plechtigheid terug naar het Vredespaleis. Het tapijt werd in 1911 door het Ottomaanse Rijk geschonken en staat bekend als het grootste handgeknoopte tapijt buiten Turkije.
Dit indrukwekkende tapijt met een oppervlakte van circa 160 vierkante meter en 13 miljoen 704 duizend 480 Turkse knopen siert de vloer van de Japanse Zaal van het Vredespaleis. In deze zaal vinden belangrijke internationale zaken en conferenties plaats, onder meer van het Permanent Hof van Arbitrage.
RESTAURATIE IN TURKIJE
In het kader van een in 2023 ondertekend protocol tussen het Turkse ministerie van Cultuur en Toerisme en de Carnegie Stichting die het Vredespaleis beheert, werd het tapijt voor restauratie naar Turkije gebracht. Na een eerste reiniging in Nederland volgde een uitgebreide restauratie in het district Sultanhanı in Aksaray. Het tapijt werd digitaal in delen geanalyseerd en met natuurlijke verfstoffen en traditionele Turkse knooptechnieken in oorspronkelijke staat hersteld.
Volgens de autoriteiten is tijdens de restauratie grote zorg besteed aan zowel de duurzaamheid als de oorspronkelijke kleuren en patronen.
DE CEREMONIE VAN DE DAG EN DEELNAME VAN DE MINISTER
Bij de terugkeer van het tapijt naar Nederland werd een speciale ceremonie georganiseerd in aanwezigheid van de Turkse minister van Cultuur en Toerisme Mehmet Nuri Ersoy, de Turkse ambassadeur in Den Haag Selçuk Ünal en vertegenwoordigers van andere instellingen.
Tijdens de ceremonie werd benadrukt dat het tapijt een tastbaar symbool is van het gedeelde culturele erfgoed en de vredesvisie van Turkije en Nederland.
Na de toespraak van de minister van Cultuur en Toerisme Mehmet Nuri Ersoy nam de Nederlandse ambassadeur in Ankara, Wijnands, het woord. Tijdens de ceremonie verklaarde hij dat het tapijt een bewijs is van de gedeelde geschiedenis en de vriendschap tussen de twee landen.
Vice-minister Alpaslan benadrukte dat de restauratie van dit unieke tapijt zowel de verfijning van het Turkse ambacht als het belang dat ons land hecht aan zijn historische erfgoed laat zien.
CULTURELE DIPLOMATIE ALS GESCHENK VAN HET OSMANSE RIJK
Het Hereke tapijt werd in 1911 geschonken toen een oproep werd gedaan voor bijdragen aan de bouw van het Vredespaleis. Naast dit tapijt werden ook andere waardevolle objecten geschonken zoals vazen uit Rusland, marmer uit Italië en Japanse wandtapijten. In deze context werd het Hereke tapijt een symbool van de boodschap van internationale vrede en samenwerking van het Ottomaanse Rijk.
Terwijl in Apeldoorn op de muren van Paleis Het Loo figuren opnieuw zichtbaar worden die herinneren aan het diplomatieke gewicht van het Ottomaanse Rijk, ligt in Den Haag op de vloer van het Vredespaleis het Hereke tapijt opnieuw op zijn plaats als symbool van de waarde die het Ottomaanse Rijk hechtte aan vrede en internationaal recht.
Het ene vertelt over de machtsverhoudingen van de zeventiende eeuw. Het andere draagt het vredesideaal van het begin van de twintigste eeuw. Ondanks de eeuwen die zijn verstreken blijft het gemeenschappelijke punt hetzelfde. Het contact van het Ottomaanse Rijk met Europa werd niet alleen gevormd door oorlog en rivaliteit maar ook door diplomatie, cultuur en kunst.
De relaties tussen Nederland en Turkije kunnen niet alleen worden gemeten aan politieke verklaringen. Soms zijn zij verborgen in de figuren op de muren van een trap en soms in de knopen van een tapijt dat in stille zalen van internationale rechtbanken ligt.
Als muren spreken vertellen zij geschiedenis. Als tapijten spreken vertellen zij herinnering.
En beiden herinneren ons eraan dat cultuur de meest blijvende taal van diplomatie is.
Farklı kültürlerden kadınlar film, sohbet ve sanatla bir araya gelerek eşitlik ve umut mesajı verecek.
Etkinliği hazırlayanlar, kadın haklarının sadece belirli ülkelerin değil tüm dünyanın ortak meselesi olduğunu ifade ediyor.
Organizatörlere göre amaç kimseyi hedef göstermek değil. Amaç kadınların yaşadığı sorunları görünür kılmak, umut duygusunu büyütmek ve birlikte çözüm aramak.
Katılımcılardan kendi kültürlerine ait küçük ve paylaşılabilir lezzetler getirmelerini rica ediyor.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY’ın haberi:
Arnhem’de 8 Mart Uluslararası Kadınlar Günü dolayısıyla düzenlenecek etkinlik, kadın haklarına dikkat çeken duygulu ve anlamlı bir buluşmaya sahne olacak.
Film, sohbet ve dansın yer alacağı programda amaç yalnızca bir günü anmak değil, kadınların sesini birlikte daha güçlü duyurmak.
IWEE Vakfı, Dolle Mina ve DSDF’nin katkılarıyla hazırlanan etkinlikte farklı kültürlerden kadınlar ve destek veren katılımcılar bir araya gelecek.
Organizasyon ekibi, dünyanın farklı yerlerinde ve Avrupa’da kadınların karşılaştığı sorunların ortak olduğuna dikkat çekiyor. Dayanışmanın bu nedenle önemli olduğu vurgulanıyor.
IWEE Vakfı, yüksek eğitimli kadınların topluma ve çalışma hayatına aktif katkı sağlamasını destekleyen çalışmalar yürütüyor. Kadınların güçlenmesi ve toplum içindeki konumlarının görünür hale gelmesi için hem Hollanda’da hem de uluslararası alanda faaliyet gösteriyor.
Dolle Mina, Hollanda’da 1970’li yıllarda ortaya çıkan ve kadınların çalışma hayatı, eğitim, eşit ücret ve toplumsal haklar alanında eşitlik talebiyle eylemler yapan feminist bir hareket olarak biliniyor.
Demokratik Sosyal Dernekler Federasyonu, demokrasi, insan hakları, eşitlik ve toplumsal katılım ilkeleri doğrultusunda faaliyet gösteren dernekleri bir araya getiren bir federasyondur.
Programda kadınların mücadelesini anlatan kısa bir film gösterilecek. Ardından katılımcılar deneyimlerini paylaşacak ve karşılıklı sohbet ortamı kurulacak.
İran kültüründen bir dans gösterisi de etkinliğin simgesel bölümlerinden biri olacak. Gün, birlikte yenilecek yemekle tamamlanacak.
Etkinliği hazırlayanlar, kadın haklarının sadece belirli ülkelerin değil tüm dünyanın ortak meselesi olduğunu ifade ediyor. Eğitim, çalışma hayatı, güvenlik ve eşitlik başlıklarının her toplumda farklı biçimlerde tartışılmaya devam ettiği belirtiliyor. Bu nedenle 8 Mart’ın yalnızca bir kutlama günü değil, farkındalık günü olduğu hatırlatılıyor.
Türkiye ile ilgili değerlendirmelerde ise kadın hakları konusundaki tartışmaların sürdüğüne dikkat çekiliyor. İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı ve kadın cinayetleri konusunun gündemdeki yerini koruduğu ifade ediliyor. Buna rağmen kadınların hak arayışını sürdürdüğü ve toplumsal farkındalık oluşturma çabasının devam ettiği vurgulanıyor.
Kadın hakları konusunda Türkiye’de yaşanan tartışmalara ve gelişmelere rağmen, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün kadınlara verdiği değeri hatırlatmak amacıyla yukarıdaki görseli özellikle paylaşıyorum. Zira Atatürk, Türk kadınlarına seçme ve seçilme hakkını Avrupalılar’dan önce vermiş ve 1935’te 18 Türk kadını parlamentoya girmiştir.
Organizatörlere göre amaç kimseyi hedef göstermek değil. Amaç kadınların yaşadığı sorunları görünür kılmak, umut duygusunu büyütmek ve birlikte çözüm aramak.
Arnhem’de yapılacak buluşma tam da bu nedenle önem taşıyor. Farklı dillerden, farklı hayat hikâyelerinden insanlar aynı salonda bir araya gelecek. Birbirini dinleyecek, anlayacak ve yalnız olmadığını hissedecek.
Çünkü kadın hakları konusu yalnızca kadınların değil, toplumun tamamının meselesi olarak görülüyor. Verilen mesaj ise sade ve güçlü. Dayanışma varsa umut vardır. Sesler birleştiğinde değişim mümkündür.
Etkinliği düzenleyenlerden IWEE Vakfı, kadınların güçlenmesi ve toplum içindeki konumlarının fark edilmesi için hem Hollanda’da hem de uluslararası alanda çalışmalar yürüttüğünü vurguluyor. Vakıf, Hollanda’daki kadınlarla dünyanın farklı yerlerindeki kadınlar arasında bağ kurmayı ve farklı kültürler ile topluluklar arasında dayanışmayı güçlendirmeyi amaçlıyor. Aynı misyonu paylaşan DSDF ile birlikte, kadınların hikâyelerinin duyulmasına aracılık edecek bir buluşma ve paylaşım zemini oluşturmak istediklerini ifade ediyorlar.
Hazırlanan programın ilham, sohbet, sanat ve birlikte olma fikri etrafında şekillendiği belirtiliyor. Etkinlikte kapı açılışı ve ikramın ardından kadınların dünya genelindeki mücadelesini anlatan kısa bir film gösterilecek. Daha sonra moderatör eşliğinde katılımcıların deneyimlerini paylaşacağı bir sohbet gerçekleştirilecek. Programda ayrıca İran’da özgürlük mücadelesi veren kadınlara ithaf edilen bir dans gösterisi yer alacak. Buluşma, katılımcıların getireceği yiyeceklerle oluşturulacak ortak sofrada sona erecek.
Organizatörler, akşamın birlikte hazırlanacak bu sofrayla daha da anlam kazanacağını belirterek katılımcılardan kendi kültürlerine ait küçük ve paylaşılabilir lezzetler getirmelerini rica ediyor. Amaç, farklı kültürleri bir araya getiren sıcak ve dayanışma temelli bir ortam oluşturmak.
Etkinliğin çağrısında ise umut, güç ve buluşma duygusunun öne çıkarılmak istendiği ifade ediliyor. Eşitsizliklere dikkat çekmenin yanı sıra insanları bir araya getiren ortak değerlerin de görünür kılınmasının hedeflendiği vurgulanıyor. Organizatörler, kadın haklarının insan hakları olduğu bilinciyle herkesi bu buluşmaya katılmaya davet ediyor.
Tarih: 8 Mart 2026 Pazar
Saat: 16.00 (kapanış 18.00 /18.30)
Yer: Natuurcentrum Arnhem / De Molenplaats, Zijpendaalseweg 24 A, 6814 CL Arnhem
(Muhteşem Sonsbeekpark içinde)
********************
ARNHEM OP 8 MAART SOLIDARITEITSBIJEENKOMST VOOR VROUWEN
Vrouwen uit verschillende culturen komen samen met film, gesprek en kunst om een boodschap van gelijkheid en hoop uit te dragen.
De organisatoren benadrukken dat vrouwenrechten geen kwestie zijn van slechts bepaalde landen, maar een gezamenlijke zaak van de hele wereld.
Volgens de organisatoren is het doel niet om iemand aan te wijzen of te beschuldigen. Het doel is om de problemen die vrouwen ervaren zichtbaar te maken, het gevoel van hoop te versterken en samen naar oplossingen te zoeken.
Aan de deelnemers wordt gevraagd om kleine en deelbare lekkernijen uit hun eigen cultuur mee te brengen.
door İlhan KARAÇAY
Het programma dat in Arnhem wordt georganiseerd ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag op 8 maart, zal het toneel zijn van een betekenisvolle en emotionele bijeenkomst die aandacht vraagt voor vrouwenrechten.
Met film, gesprek en dans wil men niet alleen een dag herdenken, maar vooral de stem van vrouwen gezamenlijk krachtiger laten klinken.
Het evenement wordt georganiseerd met medewerking van IWEE Vakfı, Dolle Mina en DSDF. Vrouwen uit verschillende culturen en ondersteunende deelnemers zullen samenkomen.
Het organisatieteam wijst erop dat de problemen waarmee vrouwen in verschillende delen van de wereld en in Europa worden geconfronteerd, gemeenschappelijk zijn. Daarom wordt het belang van solidariteit benadrukt.
IWEE Vakfı ondersteunt initiatieven die hoogopgeleide vrouwen helpen om actief bij te dragen aan de samenleving en het arbeidsleven. De stichting is zowel in Nederland als internationaal actief om de positie van vrouwen te versterken en hun zichtbaarheid in de samenleving te vergroten.
Dolle Mina staat bekend als een feministische beweging die in de jaren zeventig in Nederland is ontstaan en actie voerde voor gelijkheid op het gebied van arbeid, onderwijs, gelijke beloning en maatschappelijke rechten.
De Federatie van Democratische Sociale Verenigingen is een federatie die verenigingen samenbrengt die werken volgens de principes van democratie, mensenrechten, gelijkheid en maatschappelijke participatie.
Tijdens het programma wordt een korte film vertoond over de strijd van vrouwen. Daarna delen deelnemers hun ervaringen en wordt een open gesprek gevoerd.
Een dansvoorstelling uit de Iraanse cultuur vormt een van de symbolische onderdelen van de bijeenkomst. De dag wordt afgesloten met een gezamenlijke maaltijd.
De organisatoren benadrukken dat vrouwenrechten geen kwestie zijn van slechts bepaalde landen, maar van de hele wereld. Thema’s zoals onderwijs, arbeidsleven, veiligheid en gelijkheid worden in elke samenleving op verschillende manieren besproken. Daarom wordt 8 maart niet alleen gezien als een feestdag, maar ook als een dag van bewustwording.
Met betrekking tot Turkije wordt erop gewezen dat de discussies over vrouwenrechten voortduren. Het besluit om zich terug te trekken uit het Verdrag van Istanbul en het onderwerp van vrouwenmoorden blijven actueel. Desondanks wordt benadrukt dat vrouwen hun zoektocht naar rechtvaardigheid voortzetten en blijven werken aan maatschappelijke bewustwording.
Ondanks de discussies en ontwikkelingen rond vrouwenrechten in Turkije, deel ik bewust de bovenstaande afbeelding om te herinneren aan de waarde die Mustafa Kemal Atatürk, de oprichter van de Republiek Turkije, aan vrouwen heeft gehecht. Atatürk gaf Turkse vrouwen namelijk eerder dan veel Europeanen het recht om te stemmen en zich verkiesbaar te stellen. In 1935 traden 18 Turkse vrouwen toe tot het parlement.
Volgens de organisatoren is het doel niet om iemand aan te wijzen. Het doel is om de problemen van vrouwen zichtbaar te maken, hoop te versterken en samen naar oplossingen te zoeken.
Juist daarom is deze bijeenkomst in Arnhem van groot belang. Mensen met verschillende talen en levensverhalen komen in dezelfde zaal samen. Zij luisteren naar elkaar, proberen elkaar te begrijpen en voelen dat zij niet alleen staan.
Want vrouwenrechten worden niet alleen als een vrouwenkwestie gezien, maar als een zaak van de hele samenleving. De boodschap is eenvoudig en krachtig. Waar solidariteit is, is hoop. Wanneer stemmen zich verenigen, is verandering mogelijk.
IWEE Stichting, een van de organiserende instellingen, benadrukt dat zij zowel in Nederland als internationaal werkt aan de versterking van vrouwen en het zichtbaar maken van hun positie in de samenleving. De stichting wil bruggen slaan tussen vrouwen in Nederland en vrouwen in andere delen van de wereld en de solidariteit tussen verschillende culturen en gemeenschappen versterken. Samen met DSDF, die dezelfde missie deelt, willen zij een ontmoetings- en deelplatform creëren waar vrouwenverhalen gehoord kunnen worden.
Het programma is vormgegeven rond inspiratie, gesprek, kunst en samenzijn. Na de opening en ontvangst wordt een korte film vertoond over de wereldwijde strijd van vrouwen. Vervolgens vindt onder begeleiding van een moderator een gesprek plaats waarin deelnemers hun ervaringen delen. Ook is er een dansvoorstelling die is opgedragen aan vrouwen in Iran die strijden voor vrijheid. De bijeenkomst wordt afgesloten aan een gezamenlijke tafel met gerechten die door de deelnemers worden meegebracht.
De organisatoren geven aan dat de avond extra betekenis krijgt door deze gezamenlijk voorbereide tafel en vragen de deelnemers om kleine, deelbare lekkernijen uit hun eigen cultuur mee te brengen. Het doel is een warme en op solidariteit gebaseerde sfeer te creëren waarin verschillende culturen samenkomen.
In de oproep voor het evenement staat dat men hoop, kracht en ontmoeting centraal wil stellen. Naast het vragen van aandacht voor ongelijkheden wil men ook de gemeenschappelijke waarden zichtbaar maken die mensen samenbrengen. Met het bewustzijn dat vrouwenrechten mensenrechten zijn, nodigen de organisatoren iedereen uit om aan deze bijeenkomst deel te nemen.
Datum: Zondag 8 maart 2026
Tijd: 16.00 uur, einde rond 18.00 of 18.30 uur
Locatie: Natuurcentrum Arnhem / De Molenplaats, Zijpendaalseweg 24 A, 6814 CL Arnhem,
(in het prachtige Sonsbeekpark)
Yıllar önce, yaptığım lobi faaliyeti ile geri çekilen yasa taslağı, yıllar sonra yeniden gündeme geldi.
Türk Sivil Toplum Kuruluşlarına, yeni bir lobi faaliyeti çağrısı…
Şimdi 30,25 euro olan vergi 2027’de 70,00 euro olacak.
(Haberin Hollandacası en altta. De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY yazdı:
Görevi yeni hükümete bırakan bundan önceki Hollanda hükümeti, son yıllarda tartışılan uçuş vergisi sisteminde köklü bir değişikliğe adım atmıştı.
Hazırlanan yasa taslağına göre, bugüne kadar tüm uçuşlara aynı uygulanan sabit vergi kaldırılacak ve yerine mesafeye göre değişen yeni bir vergi sistemi getirilecek. Bu düzenleme hayata geçtiğinde Türkiye ve Fas gibi orta mesafedeki ülkelere yapılan uçuşların maliyeti doğrudan artacak.
Mevcut sistemde Hollanda’daki bir havalimanından kalkan her yolcu için sabit bir uçuş vergisi alınıyor. Uçağın kısa ya da uzun mesafeye gitmesi vergi miktarını değiştirmiyor. 1 Ocak 2026 itibarıyla bu vergi bilet başına 29,40 eurodan 30,25 euroya yükseltildi. Daha önceki Hükümet, bu uygulamanın çevresel etkileri yeterince yansıtmadığını savunuyordu.
Yeni yasa taslağı ile birlikte uçuş vergisinin tamamen yeniden şekillendirilmesi planlandırılmıştı. Temel değişiklik, verginin uçuş mesafesine göre belirlenmesi. Bu yaklaşımın gerekçesi, uzun mesafeli uçuşların daha fazla karbon salımı yapması ve çevreye daha büyük yük getirmesi.
Eski Hükümetin planına göre, 2027 yılından itibaren üç kademeli bir sistem yürürlüğe girecek. Buna göre kısa, orta ve uzun mesafeli uçuşlar farklı oranlarda vergilendirilecek. Nihai hedef, daha fazla emisyon üreten uçuşlardan daha yüksek vergi alınması.
Yasa taslağında yer alan hesaplamalara göre, kısa mesafeli uçuşlarda vergi bugünkü seviyeye yakın kalacak. Orta mesafeli uçuşlarda belirgin bir artış öngörülüyor. Uzun mesafeli uçuşlarda ise verginin ciddi şekilde yükselmesi bekleniyor.
Orta mesafe kategorisi özellikle dikkat çekiyor. Türkiye ve Fas gibi destinasyonlar bu gruba giriyor. Bu ülkeler Hollanda’dan yaklaşık 2.000 ile 5.500 kilometre mesafe aralığında yer aldığı için yeni sistemde otomatik olarak orta vergi dilimine dahil ediliyor.
Öngörülen hesaplamalara göre, orta mesafeli uçuşlarda vergi, bilet başına yaklaşık 47 euro düzeyine çıkabilir. Bu artış doğrudan yolcuya yansıyacak. Özellikle yaz sezonunda Türkiye’ye ve Fas’a giden gurbetçi yolcuların bilet maliyetlerinde belirgin artış yaşanabileceği ifade ediliyor.
5.500 kilometrenin üzerindeki uzun uçuşlarda ise, verginin 70 euronun üzerine çıkabileceği konuşuluyor. Bu durum Amerika, Uzak Doğu ve Karayip destinasyonlarını doğrudan etkileyecek.
Yeni sistemin bir başka önemli yönü de, verginin aktarma yapılan havalimanına göre değil, yolcunun nihai varış noktasına göre hesaplanacak olması. Bu düzenleme ile vergi kaçırma yollarının da kapatılması amaçlanıyor.
Eski Hollanda hükümeti bu değişikliğin üç temel hedefi olduğunu belirtiyordu. İlk hedef çevresel etkileri azaltmak. İkinci hedef uçuşların gerçek maliyetini fiyatlara yansıtmak. Üçüncü hedef ise kamu gelirlerini artırmak.
Ekonomik hesaplamalara göre, yeni sistem devlet bütçesine her yıl yüz milyonlarca euroluk ek gelir sağlayabilir. Bu gelirin önemli bir bölümünün, iklim politikaları ve sürdürülebilir ulaşım yatırımlarında kullanılacağı ifade edilmişti.
Yasa taslağı, ‘Belastingplan 2026’ olarak bilinen geniş vergi paketinin bir parçası. Hollanda parlamentosunun alt kanadı ve Senato sürecinden geçen bu düzenleme uygulamaya hazırlanıyor. 2027 yılı hedef tarih olarak gösteriliyor ancak uygulama takviminin ekonomik koşullara göre esnetilebileceği de belirtiliyor.
Aynı vergi paketinde turizm sektörünü ilgilendiren başka bir önemli karar daha yer aldı.
Otel konaklamalarında uygulanan KDV oranı, 1 Ocak 2026 itibarıyla yüzde 9’dan yüzde 21’e çıkarıldı. Bu kararın da turizm maliyetlerini artırması bekleniyor.
Uçuş vergisindeki değişiklik, kamuoyunda farklı tepkilere yol açmış durumda. Çevre örgütleri düzenlemeyi destekliyor. Havayolu şirketleri ise rekabet gücünün zayıflayacağını savunuyor. Özellikle gurbetçi yolcuların yoğun olduğu hatlarda, bilet fiyatlarının ciddi şekilde artabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre, bu düzenleme doğrudan bir ülkeyi hedef almıyor. Sistem tamamen mesafe esasına dayanıyor. Ancak Türkiye ve Fas gibi destinasyonlar coğrafi konumları nedeniyle orta vergi dilimine girdiği için fiilen etkilenecek.
Eski Hollanda hükümetinin uzun vadeli planları bununla sınırlı değil. İlerleyen yıllarda özel jetler ve iş amaçlı küçük uçaklar için çok daha yüksek vergiler getirilmesi de gündemde. Bu adımın özellikle yüksek gelir grubuna yönelik olacağı belirtiliyor.
Sonuç olarak, Hollanda’da turist vergisi değil, uçuş vergisinin yapısı değişiyor.
Yeni modelin temel mantığı açık. Uçuş ne kadar uzunsa ödenecek vergi o kadar yüksek olacak. Bu değişiklik hayata geçtiğinde Türkiye ve Fas gibi orta mesafeli destinasyonlara yapılan seyahatler daha pahalı hale gelecek. Bu durum en çok gurbetçi yolcuları ve yaz sezonunda memleketine giden aileleri etkileyecek.
UÇUŞ VERGİSİNDE YENİ DÖNEM VE ESKİ BİR MÜCADELENİN HATIRLATTIKLARI
Uuçuş vergisi tartışması Hollanda’da ilk kez yaşanmıyor.
Yıllar önce, Hollanda hükümeti uçak biletlerine bir ‘Uçuş vergisi’ koymak için bir yasa tasarısı düzenliyordu. Bu tasarıya göre, Atina’ya uçacak olan yolcu hiç vergi ödemeyecek, ama Ankara veya Antalya’ya uçacak olan yolcu 35 ila 50 euro arasında bir vergi ödeyecekti. Bu teklif yasalaşırsa, tatile gidecek Türk ailelerine büyük bir maddi külfet yüklenecekti. Bu duruma önce Hollanda Seyahat Acentaları Birliği ANVR, daha sonra çeşitli havayolu şirketleri itirazlarda bulundular. Corendon firması da girişimde bulundu ama fayda etmedi.
Utrecht Turizm Fuarı’nın açılış arifesindeydik. İşçi Partisi milletvekili olan eski dostum ve Hastalık Sigortası Agis’in Eski Genel Başkanı Eelke van der Veen’i aradım. Durum hakkında birşeyler yapılması gerektiğini söyledim. O da beni, bu tasarının hazırlayıcısı olan Paul Tang’a yönlendirdi. Aynı akşam Paul Tang beni aradı ve ne istediğimi sordu. Ben de kendisine, iki gün sonra açılacak olan Turizm Fuarı’nda buluşma teklifinde bulundum. 6 Türk tur operatörü ve birkaç basın mensubu arkadaşım ile, Turizm Müşavirliğimizin standında buluştuk. Turizmci dostlar, biletlere eklenecek olan ‘Uçuş vergisi’nin yolcular için ağır bir yük olacağını anlattılar. Paul Tang da, alınacak olan vergilerin, uçakların kirlettiği çevre için harcanacağını belirterek, çevre temizliliğinin ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalıştı.
Toplantının sonucunda, fikir değişikliği olmadığı kanaatine vardım.
Ben de, “Mademki bu işler siyasetle ve oy hesabıyla çözümlenir, o halde ben de bu işi bu yolla halletmeliyim” diye düşündüm ve Paul Tang’ı tren istasyonuna kadar yolcu ederken konuşmaya başladım ve “Bak Paul, sizin partiniz geçen seçimlerde, Ermeni davasını körü körüne desteklediğiniz için Türkler’den oy alamadı. Kaldı ki, bugüne kadar, sağcı olsun veya solcu olsun Türkler hep sizin partiye oy veriyorlardı. Şimdi bu uçak vergisi yüzünden Türk aileler size yine kızacak ve oy vermeyecekler. Sana tavsiyem, başkanınız Wouter Bos ile konuş ve bu durumu izah et” dedim.
Paul Tang aynı akşam beni aradı ve Parti lideri Wouter Bos ile görüştüğünü, Maliye Bakanı ile de bu konuda randevu alındığını söyleyerek iyiye doğru bir işaret verdi.
Seyahat dalında faaliyet gösteren dostlara bunu anlattığım zaman bana, “Boş ver abi, bu iş böyle kalır” diye umutsuz yanıtlar vermişlerdi.
Paul Tang ile konuşmamız ocak ayında yapılmıştı. Mayıs ayı başında Mersin’deyken akşam telefonum çaldı. Hatta Paul Tang vardı. “Müjde Karaçay, uçak vergisi tasarısını geri çektim.” diye iyi haberi verdi.
Bu anlattıklarım, pek çok işin lobi faaliyeti ile nasıl çözümleneceğinin bir örneğidir.
Bu örnek, Hollanda’da birçok kararın yalnızca teknik hesaplarla değil, lobi faaliyetleri ve siyasi denge arayışlarıyla şekillendiğini açık biçimde gösterdi.
Bugün yeniden gündeme gelen, mesafeye dayalı uçuş vergisi modeli, o dönem geri çekilen tasarının farklı bir versiyonu olarak görülüyor. Aradan geçen yıllarda hükümetler değişti, çevre politikaları sertleşti ve kamu gelirleri üzerindeki baskı arttı.
Şimdi gözler yeni kararın nasıl uygulanacağına çevrildi.
Önceki gün göreve başlayan şimdiki hükümetin bu düzenlemeyi aynı çizgide ilerleyip ilerlemeyeceği belirsiz. Çünkü Hollanda’da vergi politikaları çoğu zaman siyasi dengelere göre yeniden şekillenebiliyor.
Sonuç olarak, uçuş vergisi tartışması yalnızca ekonomik veya çevresel bir mesele değil. Aynı zamanda siyaset, lobi ve seçmen davranışlarının iç içe geçtiği bir alan.
Yıllar önce bir yasa tasarısının geri çekilmesini sağlayan süreç bunun en somut örneklerinden biri olarak hafızalarda duruyor.
Bugün atılan adımın kalıcı olup olmayacağını ise zaman ve siyasi irade belirleyecek.
Bu düzenleme hayata geçtiği takdirde, ortaya çıkacak tablonun yalnızca bilet fiyatlarının artmasıyla sınırlı kalmayacağı açıktır. Gurbetçi ailelerin önemli bir bölümü, artan maliyetler nedeniyle uçak yerine otomobil ile memlekete gitmeyi tercih etmek zorunda kalacaktır. Bu ise her yaz döneminde zaten yoğun ve riskli olan Avrupa otoyollarında trafiği daha da artıracak, kazaları çoğaltacak ve hem maddi hem de manevi kayıpları büyütecektir. Yani kağıt üzerinde çevre ve gelir dengesi gözetilerek hazırlanan bir vergi modeli, sahada insan hayatını doğrudan ilgilendiren başka sonuçlar doğurabilecektir. Yıllar önce geri çekilen benzer bir tasarının yeniden uygulamaya konması halinde, bunun yalnızca ekonomik değil, sosyal ve insani etkilerinin de çok iyi hesaplanması gerekir. Aksi halde alınan karar, gurbetçi aileler için ağır bir yük haline gelirken, yolları daha tehlikeli ve sonuçları daha acı bir sürecin kapısını aralayacaktır.
Şimdi asıl sorumluluk, Hollanda’daki Türk Sivil Toplum Kuruluşlarının omuzlarındadır. Çünkü bu mesele yalnızca bir vergi artışı değil, yüzbinlerce gurbetçi ailenin bütçesini, yol güvenliğini ve memleketle bağını doğrudan ilgilendiren bir konudur. Geçmişte şahsımın yürüttüğü kararlı ve bilinçli lobi faaliyeti nasıl ki geri adım attırdıysa, bugün de aynı irade ve aynı dayanışma ruhu ortaya konulursa bu yasa taslağının yeniden gözden geçirilmesi ve hatta geri çekilmesi mümkündür.
Unutulmamalıdır ki Hollanda’da karar mekanizmaları sadece teknik raporlarla değil, toplumsal sesle ve örgütlü duruşla da şekillenir. Eğer Türk toplumu ortak akıl etrafında birleşir, temsilcileriyle temas kurar ve meseleyi siyasi muhataplara güçlü biçimde anlatırsa, sonuç almak hayal değildir. Dün başardıysak bugün de başarabiliriz. Önemli olan dağınık tepki vermek değil, planlı ve kararlı bir lobi sürecini yeniden hayata geçirmektir.
Bu mesele yalnızca bir vergi artışı değildir. Bu mesele, gurbetçinin memleketiyle kurduğu bağın maliyetidir. Bu mesele, yaz aylarında yollara düşen ailelerin güvenliğidir. Bu mesele, alınan bir siyasi kararın sahadaki gerçek hayata nasıl yansıyacağının hesabıdır.
Yıllar önce nasıl ki kararlı bir lobi faaliyeti sonuç vermişse, bugün de aynı bilinç ve dayanışma ile hareket edilirse bu taslağın yeniden değerlendirilmesi mümkündür. Hollanda’daki Türk Sivil Toplum Kuruluşları bu konuda suskun kalmamalıdır. Çünkü örgütlü ve planlı bir girişim, siyasi dengeleri etkileyebilir. Bunun örneği vardır ve yaşanmıştır.
Eğer gerekli adımlar atılmazsa, artan bilet fiyatları binlerce aileyi otomobille yola çıkmaya zorlayacak, Avrupa otoyollarında her yaz zaten yaşanan acı tablolar daha da ağırlaşacaktır. O zaman mesele sadece ekonomi değil, can güvenliği meselesi haline gelecektir.
Bugün yapılacak olan şey nettir. Tepki göstermek değil, organize olmak. Şikayet etmek değil, muhataplarla temas kurmak. Dağınık konuşmak değil, ortak bir dosya ile kapı çalmak.
Dün başardıysak bugün de başarabiliriz. Yeter ki irade olsun.
******************
NEDERLAND GAAT GROTE WIJZIGING DOORVOEREN IN VLIEGBELASTING: VLUCHTEN NAAR TURKIJE EN MAROKKO WORDEN DUURDER
Het wetsvoorstel dat jaren geleden dankzij mijn lobbywerk werd ingetrokken, staat nu opnieuw op de agenda.
Oproep aan Turkse maatschappelijke organisaties voor een nieuwe lobby.
De belasting die nu 30,25 euro bedraagt, kan in 2027 oplopen tot 70,00 euro.
Geschreven door İlhan KARAÇAY:
De vorige Nederlandse regering, die het bestuur heeft overgedragen aan het nieuwe kabinet, had een ingrijpende wijziging voorbereid in het al jaren besproken systeem van vliegbelasting. Volgens het wetsvoorstel zal de vaste belasting die tot nu toe op alle vluchten werd toegepast verdwijnen en plaatsmaken voor een systeem dat gebaseerd is op afstand. Wanneer deze regeling wordt ingevoerd, zullen de kosten van vluchten naar landen op middellange afstand zoals Turkije en Marokko direct stijgen.
In het huidige systeem wordt voor iedere passagier die vertrekt vanaf een Nederlandse luchthaven een vaste vliegbelasting geheven. Of het vliegtuig een korte of lange afstand aflegt, heeft geen invloed op het belastingbedrag. Per 1 januari 2026 is deze belasting per ticket verhoogd van 29,40 euro naar 30,25 euro. De vorige regering stelde dat deze toepassing de milieueffecten onvoldoende weerspiegelde.
Met het nieuwe wetsvoorstel was het de bedoeling de vliegbelasting volledig te herstructureren. De kern van de verandering is dat de belasting wordt bepaald op basis van de vliegafstand. De reden hiervoor is dat langeafstandsvluchten meer CO₂ uitstoten en een grotere belasting voor het milieu vormen.
Volgens de plannen van de vorige regering zal vanaf 2027 een systeem met drie schijven worden ingevoerd. Korte, middellange en langeafstandsvluchten zullen elk tegen verschillende tarieven worden belast. Het uiteindelijke doel is dat vluchten met hogere emissies zwaarder worden belast.
Volgens berekeningen in het wetsvoorstel zal de belasting op korteafstandsvluchten ongeveer op het huidige niveau blijven. Voor middellange afstanden wordt een duidelijke stijging verwacht. Voor langeafstandsvluchten zal de belasting aanzienlijk toenemen.
Vooral de categorie middellange afstand trekt de aandacht. Bestemmingen zoals Turkije en Marokko vallen in deze groep. Omdat deze landen zich op ongeveer 2.000 tot 5.500 kilometer van Nederland bevinden, worden zij automatisch ingedeeld in de middencategorie.
Volgens de ramingen kan de belasting voor middellangeafstandsvluchten oplopen tot ongeveer 47 euro per ticket. Deze stijging zal rechtstreeks aan de passagier worden doorberekend. Vooral in het zomerseizoen kan dit leiden tot merkbare prijsstijgingen voor emigranten en families die naar Turkije en Marokko reizen.
Voor vluchten van meer dan 5.500 kilometer kan de belasting oplopen tot boven de 70 euro. Dit zal bestemmingen in Amerika, het Verre Oosten en het Caribisch gebied rechtstreeks treffen.
Een ander belangrijk aspect van het nieuwe systeem is dat de belasting niet wordt berekend op basis van de luchthaven van overstap, maar op basis van de uiteindelijke bestemming van de passagier. Daarmee wil men belastingontwijking voorkomen.
De vorige Nederlandse regering gaf aan dat deze wijziging drie hoofddoelen heeft. Het verminderen van milieueffecten. Het weerspiegelen van de werkelijke kosten van vliegen in de ticketprijzen. Het verhogen van de publieke inkomsten.
Volgens economische berekeningen kan het nieuwe systeem jaarlijks honderden miljoenen euro’s extra opleveren voor de staatskas. Een aanzienlijk deel van deze inkomsten zou worden gebruikt voor klimaatbeleid en investeringen in duurzame mobiliteit.
Het wetsvoorstel maakt deel uit van het brede belastingpakket dat bekendstaat als Belastingplan 2026. De regeling heeft het traject in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer doorlopen en wordt voorbereid voor uitvoering. Het jaar 2027 wordt als streefdatum genoemd, al kan de invoering afhankelijk van de economische omstandigheden worden aangepast.
In hetzelfde belastingpakket is ook een andere belangrijke maatregel voor de toerismesector opgenomen. Het btw-tarief op hotelovernachtingen is per 1 januari 2026 verhoogd van 9 procent naar 21 procent. Ook dit zal naar verwachting de kosten van toerisme verhogen.
De wijziging in de vliegbelasting heeft uiteenlopende reacties opgeroepen. Milieuorganisaties steunen de maatregel. Luchtvaartmaatschappijen stellen dat hun concurrentiepositie zal verzwakken. Vooral op routes met veel emigrantenpassagiers kan de ticketprijs aanzienlijk stijgen.
Volgens deskundigen richt deze regeling zich niet op een specifiek land. Het systeem is volledig gebaseerd op afstand. Maar omdat bestemmingen zoals Turkije en Marokko geografisch in de middencategorie vallen, zullen zij in de praktijk wel worden getroffen.
De langetermijnplannen van de vorige regering beperken zich hier niet toe. In de toekomst staan ook hogere belastingen voor privéjets en kleine zakelijke vliegtuigen op de agenda. Deze stap zou vooral gericht zijn op hogere inkomensgroepen.
Kortom, in Nederland verandert niet de toeristenbelasting maar de structuur van de vliegbelasting. De logica van het nieuwe model is duidelijk. Hoe langer de vlucht, hoe hoger de belasting. Wanneer deze wijziging wordt ingevoerd, zullen reizen naar bestemmingen op middellange afstand zoals Turkije en Marokko duurder worden. Dit zal vooral emigranten en families die in de zomer naar hun land van herkomst reizen raken.
EEN NIEUWE PERIODE IN DE VLIEGBELASTING EN HERINNERINGEN AAN EEN OUDE STRIJD
De discussie over vliegbelasting is in Nederland niet nieuw.
Jaren geleden werkte de Nederlandse regering aan een wetsvoorstel om een vliegbelasting op vliegtickets in te voeren. Volgens dat voorstel zou een passagier die naar Athene vliegt geen belasting betalen, terwijl een passagier die naar Ankara of Antalya reist tussen de 35 en 50 euro belasting zou betalen. Als dit voorstel was aangenomen, zou het een zware financiële last hebben betekend voor Turkse gezinnen die op vakantie gingen. Eerst de Nederlandse vereniging van reisorganisaties ANVR en daarna verschillende luchtvaartmaatschappijen maakten bezwaar. Ook Corendon ondernam stappen, maar zonder resultaat.
We stonden aan de vooravond van de opening van de Toerismebeurs in Utrecht. Ik belde mijn oude vriend Eelke van der Veen, destijds parlementslid voor de PvdA en voormalig directeur van zorgverzekeraar Agis. Ik zei dat er iets moest gebeuren. Hij verwees mij door naar Paul Tang, de opsteller van het voorstel. Diezelfde avond belde Paul Tang mij en vroeg wat ik wilde. Ik stelde voor elkaar twee dagen later te ontmoeten op de beurs. Met zes Turkse touroperators en enkele collega-journalisten kwamen we bijeen bij de stand van onze toerisme-afdeling. De sector legde uit dat de vliegbelasting een zware last zou zijn voor passagiers. Paul Tang probeerde uit te leggen dat de opbrengsten zouden worden gebruikt voor milieudoeleinden en benadrukte het belang van milieubescherming.
Na de bijeenkomst kreeg ik de indruk dat er geen verandering van standpunt was.
Ik dacht bij mezelf dat deze zaken via politiek en stemmen worden opgelost en dat ik het via die weg moest aanpakken. Terwijl ik Paul Tang naar het station begeleidde zei ik dat zijn partij bij eerdere verkiezingen stemmen van Turken had verloren en dat ook deze maatregel opnieuw tot onvrede zou leiden. Ik adviseerde hem dit met partijleider Wouter Bos te bespreken.
Diezelfde avond belde Paul Tang mij terug en gaf aan dat hij met Wouter Bos had gesproken en een afspraak met de minister van Financiën had geregeld.
Toen ik dit vertelde aan mensen uit de reisbranche reageerden sommigen pessimistisch en dachten dat er niets zou veranderen.
Ons gesprek met Paul Tang vond plaats in januari. Begin mei, toen ik in Mersin was, werd ik ’s avonds gebeld. Het was Paul Tang. Hij zei dat het wetsvoorstel voor de vliegbelasting was ingetrokken.
Dit laat zien hoe lobbywerk concrete resultaten kan opleveren. In Nederland worden veel besluiten niet alleen door technische berekeningen bepaald, maar ook door lobbyactiviteiten en politieke afwegingen.
Het op afstand gebaseerde model dat nu opnieuw op tafel ligt, wordt gezien als een andere versie van het destijds ingetrokken voorstel. In de tussentijd zijn regeringen veranderd, is het klimaatbeleid aangescherpt en is de druk op publieke inkomsten toegenomen.
Nu is het afwachten hoe het nieuwe besluit zal worden uitgevoerd. Het is onzeker of de huidige regering dit beleid in dezelfde lijn zal voortzetten, omdat belastingbeleid in Nederland vaak opnieuw wordt gevormd op basis van politieke verhoudingen.
De discussie over vliegbelasting is dus niet alleen een economisch of milieuvraagstuk. Het is ook een terrein waar politiek, lobby en stemgedrag samenkomen.
De gebeurtenissen van jaren geleden vormen daar een duidelijk voorbeeld van.
Of de huidige stap blijvend zal zijn, zal uiteindelijk afhangen van tijd en politieke wil.
Wanneer deze regeling wordt ingevoerd, zal het effect niet beperkt blijven tot hogere ticketprijzen. Veel emigrantenfamilies zullen door de stijgende kosten geneigd zijn met de auto naar hun land van herkomst te reizen. Dat zal het verkeer op de toch al drukke en risicovolle Europese snelwegen verder vergroten en kan leiden tot meer ongelukken en zowel materiële als emotionele schade.
Op papier kan een belastingmodel evenwichtig lijken, maar in de praktijk kan het gevolgen hebben die direct het dagelijks leven en de veiligheid van mensen raken.
De verantwoordelijkheid ligt nu bij de Turkse maatschappelijke organisaties in Nederland. Deze kwestie gaat niet alleen over belasting, maar over het budget van gezinnen, verkeersveiligheid en de band met het land van herkomst. Als opnieuw een vastberaden en goed georganiseerde lobby wordt gevoerd, kan het voorstel worden heroverwogen en zelfs worden ingetrokken.
In Nederland worden besluiten niet alleen genomen op basis van rapporten, maar ook onder invloed van maatschappelijke druk en georganiseerde vertegenwoordiging. Als de Turkse gemeenschap zich verenigt en haar boodschap duidelijk overbrengt aan politieke besluitvormers, is resultaat mogelijk.
Dit is niet alleen een belastingkwestie. Dit gaat over de prijs van verbondenheid met het thuisland. Over de veiligheid van families die in de zomer de weg op gaan. Over hoe politieke beslissingen het dagelijks leven beïnvloeden.
Als er niets wordt ondernomen, zullen stijgende ticketprijzen duizenden gezinnen dwingen om met de auto te reizen. Dan verandert de kwestie van economie in een kwestie van veiligheid.
Wat nodig is, is duidelijk. Niet alleen reageren, maar organiseren. Niet alleen klagen, maar in gesprek gaan met de verantwoordelijken. Niet versnipperd spreken, maar met een gezamenlijke stem naar voren treden.
Als het gisteren kon, kan het vandaag ook. Mits er wil is.
Mutlu Tablo: Kış Olimpiyadında 10 Altın ve çok sayıda gümüş ve bronz madalya alan sporcular karşılandı:
Mutsuz Tablo: “Gazze’deki Çocukları Kurtarın” çağrısı yapan Kırmızı giysililerin protestosu.
Tartışma: Kabinede, Savunma Bakanı olacak liyakatlı biri varken, Dilan Yeşilgöz neden Savunma Bakanı yapıldı?
Yavuz Nufel, Adnan Şahin ve Hollanda medyasından esintiler…
(Haberin Hollandacası en altta. De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY yazdı:
Hollanda’da yeni kabine göreve başladı. Ancak daha ilk günden tartışmaların gölgesinde bir başlangıç yapıldığı görülüyor. Savunma Bakanlığı tercihi, parlamentodaki kırmızı giysili protesto eylemi ve siyasi atmosferin genel tonu, hükümetin kolay bir dönem geçirmeyeceğini şimdiden gösteriyor.
ilhankaracay.com’da dün yayımlanan değerlendirmemde de belirttiğim gibi, bu azınlık hükümeti umut vermekten çok soru işaretleri doğuruyor.
Kabinenin kurulma sürecinde en çok konuşulan başlıklardan biri, Dilan Yeşilgöz’ün Savunma Bakanlığı konusundaki ısrarı oldu.
Kabinede, ordudaki geçmişi güçlü bir ismin, farklı bir göreve kaydırılması, buna karşılık doğrudan ordu (savunma) tecrübesi bulunmayan bir siyasetçinin bu koltuğa oturması, siyasi denge mi yoksa bilinçli bir tercih mi sorusunu beraberinde getirdi.
Diğer tarafta, yeni hükümet daha ilk Meclis oturumuna sivil toplum baskısıyla giriyor.
Gazze için kırmızı giysilerle parlamentodaki tribünlere çıkan gruplar, hükümete dış politika ve insani krizler konusunda ilk uyarıyı yaptı.
Bu tablo, yeni kabinenin yalnızca ekonomi ve güvenlik değil, aynı zamanda vicdani ve toplumsal başlıklarda da sınanacağını gösteriyor.
Ancak tüm bu tartışmaların ortasında Başbakan Jetten için farklı bir tablo da oluştu.
Hollanda Kış Olimpiyatları’nda 10 altın madalya kazandı. Bunun yanında çok sayıda gümüş ve bronz madalya elde edildi. Jetten dün Başbakan olarak sporcu kafilesini karşıladı. Bu görüntü, yeni hükümet için moral veren nadir sahnelerden biri oldu.
Yeni kabine işte böyle bir atmosferde göreve giriyor.
Bir yanda siyasi gerilim.
Bir yanda toplumsal beklenti.
Bir yanda uluslararası krizler.
Diğer yanda başarıya susamış bir ülkenin ortak gururu.
Bu başlangıç, sıradan bir hükümet başlangıcı değil. Hollanda’nın önümüzdeki yıllarda hangi yöne yöneleceğinin ilk işaretlerini taşıyan bir eşik.
Asıl soru şu: Bu kabine krizlerle mi anılacak, yoksa başarı hikâyesi yazabilecek mi?
Cevabı, atılacak ilk adımlar belirleyecek.
LAHEY’DE KIRMIZI UYARI. YENİ HÜKÜMET İLK GÜNDEN SINANIYOR
Bugün Hollanda Temsilciler Meclisi’nde yeni hükümetin ilk görüşmeleri başladı. Ancak daha ilk günden atmosferin sakin geçmeyeceği anlaşılıyor. Çünkü sivil toplum örgütleri Gazze gündemiyle parlamentoya geldi.
Sizler bu haber yorumu okurken, Lahey’de önemli bir hareket devam etmektedir. Meclisin halka açık tribünlerinde kırmızı giysiler giymiş bir grup yerini aldı. Amaçları nettir. Yeni hükümeti Gazze için yeni bir yol haritası belirlemeye çağırmak.
İlk ihtar, Başbakan Jetten’e kırmızı giysili Save the Children grubundan geldi. Bu grubun içinde Türk kökenli isimler de bulunuyor. Bu da eylemin yalnızca bir siyasi tepki değil, toplumun farklı kesimlerinden gelen ortak bir vicdan çağrısı olduğunu gösteriyor.
Tribünde yer alan isimler arasında Save the Children yöneticisi Pim Kraan, PAX temsilcisi Rolien Sasse, Oxfam Novib’den Michiel Servaes, The Rights Forum’dan Gerard Jonkman, Een Ander Joods Geluid’dan Jaap Hamburger ve BDS Netherlands’tan Maartje Eigeman bulunuyor.
Bu kuruluşlara göre mevcut koalisyon anlaşması, Gazze’de yaşanan felaketi hafifletmek için yetersiz. Yeni hükümetin önünde yeni bir yol haritası çizmek için bir fırsat var. Yapılan bu eylemle, sivil toplum temsilcileri hükümetin gerçekten fark yaratabileceğini vurgulamak istiyor.
Geçen yıl yarım milyondan fazla insan Kırmızı Çizgi eylemine katılmıştı. Her birinin farklı inancı ve dünya görüşü vardı. Ancak tek bir ortak mesaj vardı. Bu zulüm durmalı.
Bugün tribünde yer alan örgütler de aynı çağrıyı yapıyor. O gün sokağa çıkan yüz binler gibi, şimdi hükümetten hem sözde hem eylemde bu çizgiyi çekmesini istiyorlar.
Bugün parlamentoda yalnızca bir hükümet programı konuşulmayacak. Aynı zamanda Hollanda’nın Gazze konusunda nerede duracağı da tartışılacak. İlk günden gelen bu sivil uyarı, yeni kabinenin önündeki en hassas başlıklardan birinin dış politika ve insani krizler olacağını açık biçimde gösteriyor.
SAVUNMA BAKANLIĞI KOLTUĞU VE AKILLARDAKİ SORU
Hollanda medyasında iki ismin tanıtımı yan yana konulduğunda ister istemez insanın aklına bir soru geliyor.
Bir tarafta Elanor Boekholt O’Sullivan.
Hollanda basını onu, Konut ve Mekansal Planlama Bakanı olarak tanıtıyor. Doğum yeri İrlanda’nın Cork kenti. 50 yaşında. Eğitimi savunma alanında üst düzey formasyon ve İngiliz edebiyatı.
Uzun yıllar orduda savunma bünyesinde yöneticilik ve stratejik görevlerde bulunmuş. Hollanda Silahlı Kuvvetleri tarihinde korgeneral rütbesine yükselen ilk kadın.
Diğer tarafta Dilan Yeşilgöz.
Hollanda medyasında Savunma Bakanı olarak tanıtılıyor. Doğum yeri Ankara. 48 yaşında. Kültür, organizasyon ve yönetim eğitimi almış. Amsterdam’da güvenlik ve bakım alanında danışmanlık yapmış. Belediye meclis üyeliği, milletvekilliği, Ekonomik İşler ve İklim Bakanlığı’nda devlet sekreterliği, Adalet ve Güvenlik Bakanlığı görevleri ve 2023’ten bu yana VVD Meclis Grup Başkanlığı bulunuyor.
Tanıtımlar böyle.
Şimdi soruyu sormak gerekiyor: Savunma geçmişi, askeri strateji tecrübesi ve yıllarca süren kurumsal birikimi olan bir isim başka bir bakanlığa kaydırılırken, savunma alanında doğrudan tecrübesi bulunmayan bir siyasetçi neden Savunma Bakanlığı koltuğuna oturur?
Bu soru kişisel değildir. Bu soru siyasidir.
Koalisyon pazarlıkları siyasetin doğasında vardır. Bakanlık dağılımları çoğu zaman sadece liyakatle değil, güç dengeleriyle belirlenir. O halde şu ihtimali sormak yanlış mı olur?
Dilan Yeşilgöz Savunma Bakanlığı konusunda ısrar mı etti? Koalisyonun kurulabilmesi için bu tercih bir denge unsuru olarak mı kabul edildi?
Bu sorular sorulabilir. Sorulmalıdır da.
Dünkü haberimde yer verdiğim gibi, Hollandalı Gerard van Erp’in sosyal medyadaki eleştirileri yüzlerce tepki aldı. Van Erp, Yeşilgöz’ün güvenilirliğini sorguladı ve NATO çerçevesinde Türkiye ile aynı masada bulunacak bir Savunma Bakanı olarak etnik köken üzerinden değerlendirmeler yaptı.
Burada dikkat edilmesi gereken bir çizgi var.
Siyasi eleştiri demokrasinin parçasıdır. Ancak tartışmanın etnik köken zeminine kayması, Hollanda’nın çok kültürlü yapısına zarar verir. Bir Bakan, kökeni üzerinden değil; vizyonu, kapasitesi ve icraatı üzerinden değerlendirilmelidir.
Asıl mesele şudur.
Hollanda önümüzdeki dönemde savunmaya 19 milyar euroluk ek bütçe ayırıyor. Bu devasa kaynağı yönetecek ismin stratejik derinliği nedir? NATO içinde nasıl bir ağırlık koyacaktır? Avrupa güvenlik mimarisinde Hollanda’yı hangi noktaya taşıyacaktır?
Savunma sadece askeri üniforma meselesi değildir. Savunma; diplomasi, ittifak yönetimi ve kriz zekâsı demektir.
Elanor Boekholt’un askeri ve stratejik geçmişi ortada. Dilan Yeşilgöz’ün ise güçlü siyasi deneyimi var.
Peki Savunma Bakanlığı için hangisi daha belirleyici olmalıydı?
Asıl tartışmamız gereken budur.
Kişiler üzerinden değil, ilke üzerinden konuşalım.
Savunma koltuğu bir siyasi ödül mü olmalı, yoksa stratejik bir sorumluluk mu?
Cevap, sadece bugünü değil, Hollanda’nın yarınını da belirleyecektir.
YAVUZ NUFEL’DEN GAZETECİLİKTE İNCELİK ÖRNEĞİ
Kamuoyunda “Hollanda’nın konuşan adamı” olarak bilinen ve kendisini “HİÇ” simgesiyle ifade eden, fakat etkisi ve üretkenliğiyle aslında “HER ŞEY” olduğunu kanıtlayan Yavuz Nufel, zarif bir gazetecilik jestine imza attı.
Nüfel, kendi yayın organı N’aber’de, dün kaleme aldığım haberi ele aldı ve içten, övgü dolu sözlerle okuyucularına aktardı.
Nufel’in bu yaklaşımı hem meslektaş dayanışmasının güzel bir örneği oldu hem de basın dünyasında nezaketin hâlâ yaşadığını gösterdi.
BİR BAŞKA JEST DE GAZETECİ DOST ADNAN ŞAHİN’DEN
Gazetecilik, yalnızca yazmakla sınırlı olmayan, emeğe sahip çıkmayı ve üretilen fikri büyütmeyi gerektiren bir meslek. Bu kez anlamlı bir katkı da değerli meslektaşım Adnan Şahin’den geldi. Yazılarımı dikkatle takip ettiğini belirten Şahin, özellikle “İftar Sofralarına Gitmeyeceğim” başlıklı yazım üzerine yaptığı değerlendirmeyle hem duygulandırdı hem de düşündürdü.
Şahin, mesajında Ramazan’ın anlamını anlatan satırlara özellikle dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “Ramazanla alakalı, yani ramazanın ne anlama geldiğini anlatan cümleler; beni diyen imamın kolay kolay yanyana getiremeyeceği çok kıymetli cümleler. Dolayısıyla onların bir kez okunup bir kenara bırakılması bana biraz ‘israf ediyoruz’ gibi geldi.”
Bu sözler, yazının yalnızca okunup geçilecek bir metin olmadığını, farklı mecralarda da yaşaması gerektiğini ortaya koyan çok kıymetli bir tespit oldu.
Bu düşünceden hareketle Adnan Şahin, yazının ruhunu daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla bir podcats çalışması hazırlamış ve bunu da samimi bir jest olarak bana göndermiş. Ben de bu anlamlı katkıyı karşılıksız bırakmadım ve söz konusu podcats çalışmasını yazıma ekleyerek okuyucularla paylaştım.
Meslektaş dayanışmasının ve fikre verilen değerin en güzel örneklerinden biri olan bu incelikli yaklaşımı için Adnan Şahin’e gönülden teşekkür ediyorum. Yazıya omuz veren, sözü çoğaltan her katkı, gazeteciliğin gerçek gücünü bir kez daha hatırlatıyor.
HOLLANDA MEDYASI DA YAZILARIMDAN ESİNLENDİ
Yazılarımın yalnızca dost çevresinde değil, Hollanda’daki kurumlar ve medya tarafından da dikkatle takip edilmesi ayrıca memnuniyet verici. Nitekim Trouw gazetesi, iftar konusundaki iki haberimden esinlenerek bir röportaj yayımladı. Ele alınan meselelerin farklı mecralarda karşılık bulması ve tartışmaya açılması, gazetecilik adına önemli bir kazanım. Bu ilginin, yazının yalnızca okunup geçilen bir metin olmadığını, aynı zamanda düşünce üreten ve gündem oluşturan bir kaynak hâline geldiğini göstermesi bakımından da anlamlı olduğunu düşünüyorum.
************************
NIEUWE REGERING BEGINT MET EEN BLIJ BEELD, EEN PIJNLIJK BEELD EN EEN DISCUSSIE OVER HET MINISTERIE VAN DEFENSIE
Blij beeld: Sporters die op de Winterspelen 10 gouden medailles en talrijke zilveren en bronzen medailles hebben behaald, werden ontvangen.
Pijnlijk beeld: Protest van rood geklede activisten met de oproep “Red de kinderen in Gaza”.
Discussie: Terwijl er in het kabinet iemand met aantoonbare kwalificaties voor Defensie aanwezig was, waarom werd Dilan Yeşilgöz minister van Defensie?
Reflecties van Yavuz Nufel, Adnan Şahin en invloeden uit de Nederlandse media.
İlhan KARAÇAY schreef:
In Nederland is het nieuwe kabinet aangetreden. Maar al vanaf de eerste dag is duidelijk dat deze start onder de schaduw van discussies plaatsvindt. De keuze voor het ministerie van Defensie, het protest met rood geklede activisten in het parlement en de algemene politieke sfeer tonen nu al aan dat deze regering geen gemakkelijke periode tegemoet gaat.
Zoals ik gisteren in mijn analyse op ilhankaracay.com heb aangegeven, wekt deze minderheidsregering meer vragen op dan hoop.
Een van de meest besproken onderwerpen tijdens de kabinetsvorming was de vasthoudendheid van Dilan Yeşilgöz aan het ministerie van Defensie.
Dat een naam met een sterke militaire achtergrond binnen het kabinet naar een andere post werd verschoven en dat daarentegen een politica zonder directe defensie-ervaring deze positie kreeg, roept de vraag op of dit een politiek evenwicht is of een bewuste strategische keuze.
Aan de andere kant begint de nieuwe regering haar eerste parlementaire zitting direct onder druk van het maatschappelijk middenveld.
Groepen die in rode kleding plaatsnamen op de publieke tribune van het parlement deden een eerste oproep aan de regering over het buitenlands beleid en de humanitaire crisis in Gaza.
Dit beeld laat zien dat het nieuwe kabinet niet alleen op economie en veiligheid zal worden beoordeeld, maar ook op morele en maatschappelijke kwesties.
Te midden van deze discussies ontstond er echter ook een ander beeld voor premier Jetten.
Nederland behaalde 10 gouden medailles op de Winterspelen. Daarnaast werden talrijke zilveren en bronzen medailles gewonnen. Jetten ontving gisteren als premier de sportdelegatie. Dit moment was een van de zeldzame scènes die het nieuwe kabinet moreel versterkten.
Zo treedt het nieuwe kabinet aan in deze sfeer.
Aan de ene kant politieke spanning.
Aan de andere kant maatschappelijke verwachtingen.
Aan de ene kant internationale crises.
Aan de andere kant de gezamenlijke trots van een land dat hunkert naar succes.
Dit is geen gewone regeringsstart. Het is een keerpunt dat de eerste signalen bevat over welke richting Nederland de komende jaren zal inslaan.
De kernvraag is: Zal dit kabinet herinnerd worden om crises, of zal het een succesverhaal kunnen schrijven?
De eerste stappen zullen het antwoord bepalen.
RODE WAARSCHUWING IN DEN HAAG. NIEUWE REGERING WORDT VANAF DAG ÉÉN GETOETST
Vandaag zijn in de Tweede Kamer de eerste debatten van de nieuwe regering begonnen. Maar al op de eerste dag werd duidelijk dat de sfeer niet rustig zal zijn. Maatschappelijke organisaties kwamen naar het parlement met de agenda van Gaza.
Terwijl u deze analyse leest, vindt er in Den Haag een belangrijke beweging plaats. Op de publieke tribune van de Kamer heeft een groep in rode kleding plaatsgenomen. Hun doel is duidelijk. Zij roepen de nieuwe regering op een nieuwe routekaart voor Gaza te bepalen.
De eerste waarschuwing aan premier Jetten kwam van de rood geklede groep van Save the Children. Binnen deze groep bevinden zich ook personen van Turkse afkomst. Dit toont aan dat het protest niet enkel een politieke reactie is, maar een gezamenlijke morele oproep vanuit verschillende lagen van de samenleving.
Onder de aanwezigen op de tribune bevinden zich Pim Kraan van Save the Children, Rolien Sasse van PAX, Michiel Servaes van Oxfam Novib, Gerard Jonkman van The Rights Forum, Jaap Hamburger van Een Ander Joods Geluid en Maartje Eigeman van BDS Netherlands.
Volgens deze organisaties is het huidige coalitieakkoord onvoldoende om de ramp in Gaza te verlichten. Voor de nieuwe regering ligt er een kans om een nieuwe routekaart te tekenen. Met deze actie willen vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld benadrukken dat de regering daadwerkelijk een verschil kan maken.
Vorig jaar namen meer dan een half miljoen mensen deel aan de actie Rode Lijn. Ieder van hen had een andere overtuiging en wereldbeschouwing. Maar er was één gezamenlijke boodschap. Dit onrecht moet stoppen.
De organisaties die vandaag op de tribune aanwezig zijn, doen dezelfde oproep. Net als de honderdduizenden die destijds de straat op gingen, vragen zij nu van de regering om deze lijn niet alleen in woorden maar ook in daden te trekken.
Vandaag wordt in het parlement niet alleen een regeringsprogramma besproken. Er wordt ook gediscussieerd over waar Nederland staat ten aanzien van Gaza. Deze maatschappelijke waarschuwing op de eerste dag toont duidelijk aan dat buitenlands beleid en humanitaire crises tot de meest gevoelige dossiers van het nieuwe kabinet zullen behoren.
DE STOEL VAN DEFENSIE EN DE VRAAG IN HET ACHTERHOOFD
Wanneer in de Nederlandse media de introducties van twee namen naast elkaar worden geplaatst, komt onvermijdelijk een vraag op.
Aan de ene kant Elanor Boekholt O’Sullivan.
De Nederlandse pers presenteert haar als minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Geboren in Cork in Ierland. 50 jaar oud. Opleiding op hoog niveau in defensie en Engelse literatuur.
Zij vervulde jarenlang leidinggevende en strategische functies binnen de krijgsmacht. Zij is de eerste vrouw in de geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht die de rang van luitenant-generaal bereikte.
Aan de andere kant Dilan Yeşilgöz.
In de Nederlandse media wordt zij gepresenteerd als minister van Defensie. Geboren in Ankara. 48 jaar oud. Opleiding in cultuur, organisatie en management. Werkzaam geweest als adviseur op het gebied van veiligheid en zorg in Amsterdam. Gemeenteraadslid, Tweede Kamerlid, staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat, minister van Justitie en Veiligheid en sinds 2023 fractievoorzitter van de VVD.
Dit zijn de introducties.
Nu moet de vraag worden gesteld: Terwijl iemand met een defensieachtergrond, militaire strategie-ervaring en jarenlange institutionele kennis naar een ander ministerie wordt verschoven, waarom neemt een politica zonder directe defensie-ervaring plaats op de stoel van Defensie?
Deze vraag is niet persoonlijk. Deze vraag is politiek.
Coalitieonderhandelingen behoren tot de aard van de politiek. Ministersposten worden vaak niet alleen bepaald door kwalificaties, maar ook door machtsverhoudingen. Is het dan onterecht om de mogelijkheid te overwegen dat Dilan Yeşilgöz heeft aangedrongen op Defensie? Werd deze keuze aanvaard als een evenwichtsfactor om de coalitie mogelijk te maken?
Deze vragen mogen worden gesteld. Zij moeten zelfs worden gesteld.
Zoals ik in mijn bericht van gisteren heb vermeld, kregen de kritische opmerkingen van Gerard van Erp op sociale media honderden reacties. Van Erp stelde de betrouwbaarheid van Yeşilgöz ter discussie en maakte in het kader van de NAVO beoordelingen op basis van etnische afkomst.
Hier moet een duidelijke grens worden getrokken.
Politieke kritiek is een onderdeel van de democratie. Maar wanneer het debat verschuift naar etnische afkomst, schaadt dit de multiculturele structuur van Nederland. Een minister moet niet worden beoordeeld op afkomst, maar op visie, capaciteit en uitvoering.
De kern van de zaak is dit.
Nederland reserveert in de komende periode 19 miljard euro extra voor defensie. Wat is de strategische diepgang van degene die deze enorme middelen zal beheren? Welk gewicht zal zij binnen de NAVO inbrengen? Naar welke positie zal zij Nederland leiden binnen de Europese veiligheidsarchitectuur?
Defensie is niet enkel een kwestie van een militair uniform. Defensie betekent diplomatie, bondgenootschapsbeheer en crisisintelligentie.
De militaire en strategische achtergrond van Elanor Boekholt is duidelijk. Dilan Yeşilgöz beschikt over sterke politieke ervaring.
Maar wat had doorslaggevend moeten zijn voor het ministerie van Defensie?
Dat is de werkelijke discussie.
Laten wij niet over personen spreken, maar over principes.
Moet de stoel van Defensie een politieke beloning zijn, of een strategische verantwoordelijkheid?
Het antwoord zal niet alleen vandaag bepalen, maar ook de toekomst van Nederland.
EEN FIJNVOELEND VOORBEELD VAN JOURNALISTIEK VAN YAVUZ NUFEL
Yavuz Nufel, in de publieke opinie bekend als “de sprekende man van Nederland”, ondertekende een elegante journalistieke geste. In zijn eigen medium N’aber behandelde hij het nieuwsartikel dat ik gisteren schreef en bracht het met oprechte en lovende woorden over aan zijn lezers. Deze benadering was zowel een mooi voorbeeld van collegiale solidariteit als een teken dat hoffelijkheid in de mediawereld nog leeft.
EEN ANDERE GESTE VAN JOURNALISTIEKE VRIEND ADNAN ŞAHİN
Journalistiek is niet alleen schrijven, maar ook het koesteren van arbeid en het laten groeien van ideeën. Dit keer kwam een waardevolle bijdrage van mijn gewaardeerde collega Adnan Şahin. Hij gaf aan mijn artikelen aandachtig te volgen en zijn evaluatie van mijn artikel met de titel “Ik zal niet naar iftar-maaltijden gaan” was zowel ontroerend als prikkelend.
Vanuit deze gedachte bereidde Adnan Şahin een podcast voor om de geest van het artikel bij een breder publiek te brengen en stuurde deze als een oprechte geste naar mij toe. Ik heb deze betekenisvolle bijdrage toegevoegd aan mijn artikel en gedeeld met de lezers.
Voor deze verfijnde benadering, die een van de mooiste voorbeelden is van collegiale solidariteit en waardering voor ideeën, spreek ik mijn oprechte dank uit aan Adnan Şahin.
OOK DE NEDERLANDSE MEDIA LIETEN ZICH INSPIREREN DOOR MIJN ARTIKELEN
Dat mijn artikelen niet alleen in vriendenkring, maar ook door Nederlandse instellingen en media aandachtig worden gevolgd, stemt tot tevredenheid. Zo publiceerde de krant Trouw, geïnspireerd door twee van mijn berichten over iftar, een interview. Dat de behandelde onderwerpen in verschillende media weerklank vinden en tot debat leiden, is een belangrijke journalistieke winst. Dit toont aan dat het artikel niet slechts wordt gelezen en vergeten, maar ook een bron wordt die gedachten produceert en de agenda beïnvloedt.
Yeni Kabinenin nabzını ölçen bu analizdeki konuların başlıkları:
*Dini eğitime sıkı yönetim. *Sosyal devlet geriliyor. *İltica ve göçte sertlik. *Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz tartışması. *Ekonomide yeni yük dağılımı. *Konut krizi ve sosyal dönüşüm. *Gençlik ve toplumsal mühendislik tartışması. *Avrupa ve NATO ekseni. *Tarım, azot ve kırsal gerilim. *Kırılgan bir denge. *Bakanlar kuruluna, tek tek yakından bakış.
(Analizin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY’ın analizi:
Hollanda’da aylar süren siyasi belirsizlik sona erdi. VVD, D66 ve CDA ortaklığında kurulan azınlık hükümeti, Kral Willem-Alexander huzurunda yemin ederek göreve başladı. Ancak ortaya çıkan koalisyon protokolü, umut vermekten çok soru işaretleri doğuruyor.
Bu hükümet, Meclis çoğunluğuna sahip değil. Her yasa için farklı partilerin desteğine ihtiyaç duyacak. Bu durum zaten başlı başına kırılgan bir siyasi yapı anlamına geliyor. Fakat asıl mesele, ortaya konan programın toplumsal dengeler açısından ne ifade ettiği.
DİNİ EĞİTİME SIKI DENETİM
Koalisyon metninde en dikkat çeken başlıklardan biri Kur’an kursları ve İslam okullarına yönelik düzenlemeler oldu. Hükümet, Kur’an kursları için daha sert bir teftiş yasası hazırlamayı planlıyor. Hafta sonu ve akşam eğitimleri dahil olmak üzere dini kursların doğrudan devlet denetimine alınması hedefleniyor. Finansman kaynakları mercek altına alınacak. Gerekirse kapatma yetkisi genişletilecek.
İslam okullarının açılmasını kolaylaştıran ve kamuoyunda “Yeni Okullara Daha Fazla Alan Yasası” olarak bilinen düzenleme de yeniden ele alınacak. Bu adım, fiilen yeni İslam okullarının açılmasını zorlaştıracak bir sürecin kapısını aralayabilir.
Anayasa’nın 23. maddesi olan eğitim özgürlüğüne dokunulmayacağı ifade edilse de, “kötüye kullanım” vurgusu ile çizilen çerçeve, dini eğitimi daha dar bir alana sıkıştırma niyetini gösteriyor. Bu yaklaşım, Müslüman toplumu doğrudan ilgilendiriyor.
SOSYAL DEVLET GERİLİYOR
Hükümet programı yalnızca dini alanla sınırlı değil. Sosyal devlet uygulamalarında da ciddi daralmalar öngörülüyor.
İşsizlik maaşı bir yıl ile sınırlandırılıyor. Sağlıkta katılım payı 460 euroya çıkarılıyor. Uzun süreli bakım bütçesinde milyarlarca euroluk kesinti planlanıyor. Ev içi yardım hizmetleri geri ödeme kapsamından çıkarılıyor. AOW yaşının yaşam beklentisine bağlanmasıyla emeklilik yaşı fiilen yükselebilecek.
Sayılar gösteriyor ki, tasarruf yükü geniş halk kesimlerinin omuzlarına bırakılıyor. Buna karşılık savunma harcamaları 2035’e kadar milli gelirin yüzde 3,5’ine çıkarılmak isteniyor. Milyarlarca euro savunmaya ayrılırken sosyal harcamalarda kesintiye gidilmesi, önümüzdeki dönemde ciddi tartışmalara yol açacaktır.
İLTİCA VE GÖÇTE SERT HAT
İltica başvurularında ani artış durumunda “acil durdurma” uygulanabilecek. İkincil koruma statüsüne sahip kişilerin aile birleşimi geçici olarak askıya alınabilecek. Nihai hedef, iltica başvurularının Avrupa dışında yapılması.
Bu yaklaşım, Hollanda’nın uzun yıllar savunduğu insan hakları merkezli göç politikasından daha katı bir çizgiye yöneldiğini gösteriyor.
SAVUNMA BAKANI DİLAN YEŞİLGÖZ TARTIŞMASI
Yeni kabinede en çok konuşulan isimlerden biri Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz oldu.
Yeşilgöz, siyasi kariyeri boyunca çelişkili çıkışlarıyla tanındı. Ancak kamuoyunda tartışma yaratan geçmiş beyanları da gündemden düşmüş değil. Özellikle çocuk yaşta Yunanistan’ın Kos Adası’na eski bir tekneyle kaçtığı yönündeki anlatımı ile daha sonra aile birleşimi kapsamında uçağa binerek Hollanda’ya geldiğinin ortaya çıkması arasındaki çelişki, uzun süre kamuoyunda tartışıldı.
Sosyal medyada Gerard van Erp’in sert eleştirileri yüzlerce tepki aldı. Van Erp, Yeşilgöz’ün güvenilirliğini sorgulayan ifadeler kullandı ve NATO çerçevesinde Türkiye ile aynı masada bulunacak bir Savunma Bakanı olarak Türk-Kürt konumunu eleştirdi.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur. Siyasi eleştiri demokrasinin parçasıdır. Ancak etnik köken üzerinden yürütülen tartışmaların Hollanda’nın çok kültürlü yapısına zarar verme riski de vardır. Asıl tartışılması gereken, 19 milyar euroluk ek savunma bütçesini yönetecek bir ismin vizyonu, tecrübesi ve stratejik kapasitesidir.
Savunma, yalnızca askeri güç değil; diplomasi, ittifak yönetimi ve kriz zekâsı gerektirir. Önümüzdeki dönemde bu alanda atılacak adımlar, hem Hollanda’nın NATO içindeki konumunu hem de Avrupa güvenlik mimarisini etkileyecektir.
EKONOMİDE YENİ YÜK DAĞILIMI
Koalisyon anlaşması, yalnızca tasarruf ve güvenlik eksenli bir metin değil; aynı zamanda yeni bir mali yük dağılımı planı da içeriyor. “Özgürlük katkısı” adı altında hem vatandaşlardan hem de şirketlerden ek vergi alınması öngörülüyor. Şirketlerden 1,7 milyar euro, vatandaşlardan ise 3,4 milyar euro toplanması planlanıyor.
Bu yaklaşım, savunma ve güvenlik yatırımlarını finanse etmek için toplumun geneline yayılan bir katkı modeli oluşturmayı hedefliyor. Ancak burada kritik soru şu: Zaten sağlık katkı payı artarken, işsizlik maaşı düşürülürken ve sosyal bakım hizmetleri daraltılırken, yeni bir mali yük toplumsal desteği nasıl etkileyecek?
Ekonomik anlamda hükümet, mali disiplini önceleyen bir çizgi izliyor. Ancak bu disiplinin bedelinin kimler tarafından ödeneceği konusu, önümüzdeki dönemde en sert siyasi tartışmalardan biri olmaya aday.
KONUT KRİZİ VE SOSYAL DÖNÜŞÜM
Hollanda’da yıllardır süregelen konut krizi, hükümet programında “en büyük öncelik” olarak tanımlanıyor. Yapılacak konutların üçte ikisinin uygun fiyatlı olması hedefleniyor. Bunun yüzde 30’unun sosyal konut, yüzde 25’inin ise uygun fiyatlı mülk konut olması planlanıyor.
Ancak yeni sosyal konut kiracıları için yalnızca gelir değil, servet durumunun da dikkate alınacak olması dikkat çekici. Tasarrufları olan kişiler sosyal konut hakkını kaybedebilecek. Bu yaklaşım, sosyal konut anlayışını daha dar bir çerçeveye oturtuyor.
Ayrıca konut kooperatiflerinin sosyal kiralık konutlarını daha kolay satabilmesinin önü açılıyor. Hükümet bunu yeni yatırımlar için mali alan yaratma olarak açıklasa da, uzun vadede sosyal konut stokunun azalması riski göz ardı edilmemeli.
Tatil parklarında kalıcı ikametin mümkün hale getirilmesi gibi adımlar ise krizin geçici çözümlerle yönetilmeye çalışıldığını gösteriyor.
GENÇLİK VE TOPLUMSAL MÜHENDİSLİK TARTIŞMASI
Hükümetin gençlere yönelik politikaları da dikkat çekici bir yönelim ortaya koyuyor. Sosyal medya için 15 yaşında Avrupa çapında bağlayıcı bir asgari yaş sınırı talep ediliyor. Sigara ve nikotin ürünlerinde yaş sınırı 21’e çıkarılıyor. Seks işçiliğinde asgari yaş 21 oluyor.
Savunma alanında ise gençlerin orduya ilgisini ölçmek için doldurulan anketlerin zorunlu hale getirilmesi planlanıyor. Personel artışı sağlanamazsa zorunlu askerliğin kısmen geri getirilmesi dahi değerlendirilecek.
Bu tablo, gençliğe yönelik hem koruyucu hem yönlendirici bir devlet anlayışını yansıtıyor. Ancak bireysel özgürlükler ile devlet müdahalesi arasındaki çizginin nerede duracağı sorusu da beraberinde geliyor.
AVRUPA VE NATO EKSENİ
Yeni kabine, Avrupa Birliği içinde daha güçlü ve öncü bir rol üstlenme hedefini açıkça ortaya koyuyor. Savunma harcamalarının milli gelirin yüzde 3,5’ine çıkarılması ve bu hedefin yasayla güvence altına alınmak istenmesi, Hollanda’nın güvenlik eksenini net biçimde güçlendirme niyetini gösteriyor.
Bu hedef, doğrudan NATO yükümlülükleriyle bağlantılı. Ukrayna’ya desteğin süreceğinin vurgulanması da dış politikada mevcut çizginin korunacağını gösteriyor.
Ancak savunma harcamalarındaki bu artış, sosyal kesintilerle aynı döneme denk geliyor.
Bu durum, “öncelik güvenlik mi, refah mı?” sorusunu kaçınılmaz hale getiriyor.
TARIM, AZOT VE KIRSAL GERİLİM
Azot politikası kapsamında 20 milyar euroluk bütçe ayrılması planlanıyor. 2035’e kadar sektör bazında azot hedeflerine ulaşılması zorunlu olacak. Ulaşılamazsa hayvan sayısında veya fosfat haklarında kesinti gündeme gelecek.
Bu, fiilen bazı çiftçiler için küçülme ya da faaliyet sonlandırma anlamına gelebilir. Daha önce de büyük çiftçi protestolarına sahne olan bu dosya, yeniden toplumsal hareketliliğe yol açabilir.
Kırmızı dizel uygulamasının kaldırılması ve tarımsal ayrıcalıkların sona erdirilmesi, kırsal kesimde ekonomik baskıyı artıracaktır.
KIRILGAN BİR DENGE
Azınlık hükümetleri uzlaşma kültürü gerektirir. Ancak programın genel çerçevesi, uzlaşmadan çok ideolojik netleşmeye işaret ediyor. Dini eğitimde sıkı denetim, sosyal harcamalarda kısıntı, savunmada dev bütçeler ve göçte sertleşme aynı tabloda buluşuyor.
Bu tablo umut mu veriyor, yoksa yeni gerilimlerin habercisi mi?
Bugün yemin eden bu kabine, yalnızca ekonomi ve güvenlik sınavı vermeyecek. Aynı zamanda toplumsal uyum, özgürlükler ve sosyal adalet konusunda da ciddi bir sınavdan geçecek.
Hollanda, çoğulcu yapısını koruyarak mı yol alacak, yoksa güvenlik eksenli dar bir siyaset anlayışına mı savrulacak?
Bunu zaman gösterecek. Ancak ilk işaretler, bu azınlık hükümetinin kolay bir dönem geçirmeyeceğini ortaya koyuyor.
Hollanda’da kurulan bu azınlık hükümeti, yalnızca bir siyasi denklem değil, aynı zamanda bir yön tercihi anlamına geliyor. Güvenlik ile özgürlük, tasarruf ile sosyal devlet, entegrasyon ile kimlik arasında zor bir denge kurulmaya çalışılıyor.
Bu kabinenin gerçek sınavı Meclis’te değil, toplumda verilecek. Çünkü alınacak her karar doğrudan insanların hayatına dokunacak.
Önümüzdeki dönemde Hollanda ya yeni bir uzlaşma kültürü inşa edecek ya da daha sert siyasi ayrışmaların içine girecek.
Bugün başlayan süreç, sadece bir hükümetin değil, ülkenin nasıl bir yol seçeceğinin de hikâyesi olacak
BAKANLAR KURULUNA YAKINDAN BAKIŞ
Yeni azınlık hükümetinin programı kadar, bu programı uygulayacak isimler de en az o kadar önemli. Çünkü siyasette metinler değil, kadrolar sonuç üretir.
Bu kabine, farklı siyasi eğilimlerden gelen ve birbirinden çok farklı profillere sahip isimlerden oluşuyor. Kimisi güçlü siyasi tecrübeye sahip. Kimisi teknik ve bürokratik kökenli. Kimisi ise ilk kez bu ölçekte sorumluluk üstleniyor.
Önümüzdeki dönemde Hollanda’nın yönünü, alınacak kararlar kadar bu kararları hayata geçirecek bakanların karakteri, refleksi ve kriz anındaki duruşu belirleyecek.
Aşağıda, başbakandan başlayarak kabinenin tüm üyelerine kısa ve net bir çerçeveden bakmaya çalıştım. Bu değerlendirmeler bir niyet okuması değil, mevcut siyasi birikim ve kamuoyundaki algı üzerinden yapılan bir fotoğraf çekimidir. Okuyucu, bu fotoğrafa bakarak önümüzdeki dönemin aktörlerini daha yakından tanıyacaktır.
ROB JETTEN (Başbakan, Genel İşler Bakanı)
Seçim öncesi sempatisi ve popülerliği azaldı. Şimdi seçim olsa aynı oyu alamaz.
Ancak kriz anlarında sakin kalabilen bir siyasetçi. Azınlık hükümetini ayakta tutabilirse siyasi ağırlığını yeniden inşa edebilir.
Bu kabinenin kaderi büyük ölçüde onun müzakere gücüne bağlı. Her yasa için destek aramak zorunda kalacak. Başarırsa liderliği güçlenir. Başaramazsa siyasi ömrü hızla kısalabilir.
Sert çıkışlarıyla bilinen bir isim. Güvenlik eksenli siyaseti iyi okuyor.
Savunma bütçesindeki büyük artışı yönetmek zorunda kalacak. NATO dengeleri ve Türkiye başta olmak üzere uluslararası ilişkilerde sınav verecek.
Askeri bilgi, diplomasi ve ittifak yönetimi bu görevde belirleyici olacak. Siyasi refleksleri güçlü fakat savunma gibi ağır bir alanda performansı yakından izlenecek.
BART VAN DEN BRINK (İltica ve Göç Bakanı, 2. Başbakan Yardımcısı)
Göç dosyası en tartışmalı alanlardan biri.
Acil durdurma ve aile birleşimi sınırlamaları gibi sert başlıkları uygulamak zorunda kalacak. Toplumsal tansiyonun yükselmesi ihtimali yüksek. Atacağı her adım uluslararası insan hakları tartışmalarını da tetikleyecek. Bu bakanlık başarısız olursa hükümetin en zayıf halkası haline gelebilir.
TOM BERENDSEN (Dışişleri Bakanı)
Avrupa Birliği içinde aktif rol alma hedefini taşıyacak.
Diplomatik dili güçlü fakat kriz bölgelerinde denge siyaseti yürütmesi gerekecek.
Hollanda’nın uluslararası itibarı bu bakanlığın performansına bağlı. Özellikle Ukrayna, NATO ve AB çizgisinde alacağı pozisyonlar dikkatle izlenecek.
SJOERD SJOERDSMA (Dış Ticaret ve Kalkınma İşbirliği Bakanı)
Uluslararası insan hakları söylemiyle tanınan bir isim.
Kalkınma yardımlarındaki kesintiler ile insani diplomasi arasında denge kurmak zorunda kalacak. İş dünyası ile etik politika arasında kalabilir. İhracat çıkarları ile değerler siyaseti çatıştığında tercihleri belirleyici olacak.
DAVID VAN WEEL (Adalet ve Güvenlik Bakanı)
Güvenlikçi politikaların uygulayıcısı olacak.
Organize suç, dijital güvenlik ve toplumsal olaylarda sert bir çizgi izleyebilir. Bu bakanlıkta başarı görünür olur, hata ise büyür. Güvenlik başlıklarında yaşanacak her kriz doğrudan onun hanesine yazılacak.
PIETER HEERMA (İçişleri ve Krallık İlişkileri Bakanı)
Kurumsal devlet tecrübesi güçlü.
Yerel yönetimler ve merkezi hükümet arasında dengeyi korumaya çalışacak. Anayasal özgürlükler tartışmasında kritik rol oynayabilir. Toplumsal uyum ve yönetim istikrarı bu bakanlığın performansına bağlı. Sessiz ama etkili bir güç merkezi olabilir.
ELANOR BOEKHOLT O’SULLIVAN (Konut ve Mekânsal Planlama Bakanı)
Konut krizi doğrudan bu bakanlığın omuzlarında.
Sosyal konut politikalarında yapacağı tercihler genç seçmenin tepkisini belirleyebilir. Konut meselesi çözülemezse hükümetin en büyük başarısızlığı olarak kayda geçer. Başarırsa toplumda en hızlı karşılık bulan isimlerden biri olur.
RIANNE LETSCHERT (Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanı)
Eğitim özgürlüğü tartışmalarının merkezinde olacak.
İslam okulları ve vatandaşlık eğitimi denetiminde hassas bir denge kurmak zorunda kalacak.Bu alanda atılacak her adım ideolojik tartışma doğurur. Eğitim politikası, hükümetin toplumla ilişkisini belirleyecek ana alanlardan biri.
EELCO HEINEN (Maliye Bakanı)
Tasarruf politikalarının mimarı olacak.
Vergi artışları ve sosyal kesintiler nedeniyle eleştiri oklarının hedefi olabilir. Rakamların değil sayıların konuşacağı bir dönem geliyor. Bütçe disiplinini korursa saygı kazanır. Toplumun yükü artarsa tepki ilk ona yönelir.
VINCENT KARREMANS (Altyapı ve Su Yönetimi Bakanı)
Havalimanları, otoyollar ve su projeleri onun sorumluluğunda.
Schiphol ve Lelystad kararları çevre ve ekonomi dengesini test edecek. Her proje siyasi tartışma yaratabilir. Altyapı yatırımları başarı getirir ama çevre hassasiyeti ihmal edilirse ciddi tepki doğar.
HELEEN HERBERT (Ekonomi ve İklim Bakanı)
Şirketlerden alınacak ek katkı payı uygulamasında belirleyici rol üstlenecek.
İş dünyası ile hükümet arasında köprü kurması gerekecek. Ekonominin yavaşlaması durumunda ilk eleştiriler bu bakanlığa yönelir. Büyüme ile iklim hedefleri arasında ince bir çizgide yürüyecek.
STIENTJE VAN VELDHOVEN VAN DER MEER (İklim ve Yeşil Büyüme Bakanı)
Azot politikası ve enerji dönüşümü sürecinde ön planda olacak.
Çiftçi protestoları yeniden alevlenirse zor bir süreç yaşayabilir. İklim politikası artık teknik değil siyasi bir dosya. Attığı her adım toplumun bir kesimini memnun ederken diğerini rahatsız edebilir.
JAIMI VAN ESSEN (Tarım, Balıkçılık, Gıda Güvenliği ve Doğa Bakanı)
Kırsal kesimin nabzını tutmak zorunda.
Hayvan sayısı ve fosfat hakları konusundaki kararları belirleyici olacak.
Çiftçi ile devlet arasında kalabilir. Yanlış bir adım büyük kırsal protestoları yeniden başlatabilir.
HANS VIJLBRIEF (Sosyal İşler ve İstihdam Bakanı)
İşsizlik maaşının bir yıla düşürülmesi en çok bu bakanlığı etkileyecek.
Sosyal devletin daraldığı eleştirileriyle karşı karşıya kalabilir. Toplumun en hassas kesimleriyle doğrudan temas halinde olacak. Sosyal huzurun korunması bu bakanlığın performansına bağlı.
THIERRY AARTSEN (Çalışma ve Katılım Bakanı)
İşgücü piyasasında aktif katılım politikalarını yönetecek.
Savunma sektörüne genç işsizlerin yönlendirilmesi gibi tartışmalı önerilerle gündeme gelebilir. İstihdam artarsa görünür başarı elde eder. İşsizlik yükselirse eleştiriler hızla büyür.
SOPHIE HERMANS (Sağlık, Refah ve Spor Bakanı)
Sağlık katkı payının artışı kamuoyunda tepki doğurabilir.
Kronik hastalar için ayrılan bütçenin etkili kullanımı belirleyici olacak. Sağlık politikası seçmenin en hızlı tepki verdiği alan. Küçük bir kriz bile büyük siyasi sonuçlar doğurabilir.
MIRJAM STERK (Uzun Süreli Bakım, Gençlik ve Spor Bakanı)
Uzun süreli bakım kesintileri nedeniyle en hassas dosyalardan birini taşıyor.
Yaşlı bakımı ve gençlik hizmetlerinde atacağı adımlar sosyal tartışmaları artırabilir. Sessiz görünen bu alan aslında en kırılgan toplumsal başlıklardan biri. Başarı fark edilmez. Başarısızlık ise çok hızlı hissedilir.
ERIC VAN DER BURG: Krallık İlişkileri ve Etkin Devlet Yönetimi’nden sorumlu Devlet Bakanı
Güçlü siyasi geçmişe sahip deneyimli bir yönetici.
İdari verimlilik ve Krallık içindeki ilişkilerin sağlıklı yürütülmesine odaklanacak.
Başarı çoğu zaman görünmez kalır. Ancak yönetim hataları hızla siyasi sonuç doğurabilir.
JUDITH TIELEN: Eğitim, Kültür ve Bilim’den sorumlu Devlet Bakanı
Hassas bir toplumsal alanda görev yapacak.
Eğitim kalitesi, kültür bütçeleri ve bilim politikaları ideolojik tartışmalar yaratabilir.
Eğitim alanındaki her müdahale kamuoyunda doğrudan karşılık bulur.
EELCO EERENBERG: Vergi Politikaları’ndan sorumlu Devlet Bakanı
Vergi politikalarının kilit isimlerinden biri olacak.
Yük dağılımına ilişkin kararlar vatandaşları ve şirketleri doğrudan etkiler.
Vergi alanı teknik görünür ama siyasi açıdan son derece hassastır. Küçük değişiklikler büyük tepkiler doğurabilir.
SANDRA PALMEN SCHLANGEN: Ödeneklerin Telafisi ve Mağduriyetlerin Giderilmesi’nden sorumlu Devlet Bakanı. Devletin en hassas dosyalarından birini üstleniyor.
Telafi politikaları hız, adalet ve şeffaflık gerektirir.
Her gecikme veya hata devlete duyulan güveni yeniden zedeleyebilir.
DERK BOSWIJK: Savunma’dan sorumlu Devlet Bakanı
Güçlendirilen savunma politikasının uygulanmasında aktif rol üstlenecek.
Personel, teçhizat ve kurumsal yapı hızlı bütçe artışıyla birlikte baskı altında kalabilir.
Savunma reformları somut sonuç verdiğinde rolü daha görünür hale gelecek.
ANNET BERTRAM: Altyapı ve Su Yönetimi’nden sorumlu Devlet Bakanı
Ulaşım, su yönetimi ve büyük altyapı projelerinde görev alacak.
Bu alandaki projeler vatandaşların günlük yaşamını doğrudan etkiler.
Başarı ölçülebilir. Ancak gecikmeler veya maliyet artışları hızla siyasi baskı yaratır. Bovenkant formulier
WILLEMIJN AERDTS: Dijital Ekonomi ve Egemenlik’ten sorumlu Devlet Bakanı
Dijitalleşme ve teknolojik bağımsızlık stratejik başlıklar arasında yer alıyor.
İnovasyon, mahremiyet ve ekonomik çıkarlar arasında denge kurmak zorunda kalacak.
Bu alanda alınacak kararlar Hollanda’nın uzun vadeli dijital konumunu belirleyecek. Onderkant formulier
JO ANNES DE BAT: İklim ve Yeşil Büyüme’den sorumlu Devlet Bakanı
İklim politikalarının uygulanmasında aktif rol oynayacak.
Alınacak kararlar hem sanayiyi hem vatandaşları doğrudan etkileyecek.
İklim politikası her zaman kazananlar ve kaybedenler üretir. Bu nedenle her adım siyasi açıdan hassastır.
SILVIO ERKENS: Tarım, Balıkçılık, Gıda Güvenliği ve Doğa’dan sorumlu Devlet Bakanı
Azot ve tarım politikalarının uygulanmasına en yakın isimlerden biri olacak.
Çiftçi örgütleriyle ilişkiler belirleyici hale gelecek.
Yanlış bir adım kırsal kesimdeki gerilimi yeniden tırmandırabilir.
***************
NEDERLANDSE MINDERHEIDSREGERING GEEFT GEEN HOOP
De hoofdthema’s in deze analyse die de polsslag van het nieuwe kabinet meet:
*Streng toezicht op religieus onderwijs.
*De verzorgingsstaat trekt zich terug.
*Hardere lijn bij asiel en migratie.
*Discussie rond minister van Defensie Dilan Yeşilgöz.
*Nieuwe verdeling van lasten in de economie.
*Woningcrisis en sociale transformatie.
*Discussie over jongeren en maatschappelijke sturing.
*Europa en NAVO als as.
*Landbouw, stikstof en spanningen op het platteland.
*Een kwetsbaar evenwicht.
*Nabije blik op de ministerraad, één voor één.
Analyse van İlhan KARAÇAY:
Na maanden van politieke onzekerheid in Nederland is een einde gekomen aan de impasse. De minderheidsregering die is gevormd door VVD, D66 en CDA is beëdigd in aanwezigheid van koning Willem Alexander en is aan haar taak begonnen. Het gepresenteerde coalitieakkoord roept echter meer vragen op dan dat het hoop geeft.
Deze regering beschikt niet over een meerderheid in het parlement. Voor elke wet zal steun van verschillende partijen nodig zijn. Dit betekent op zichzelf al een kwetsbare politieke structuur. De kernvraag is echter wat het gepresenteerde programma betekent voor de maatschappelijke balans.
STRENG TOEZICHT OP RELIGIEUS ONDERWIJS
Een van de meest opvallende onderwerpen in het coalitiedocument betreft maatregelen rond koranscholen en islamitische scholen. De regering wil strengere inspectiewetgeving voorbereiden voor koranscholen. Religieuze cursussen, inclusief weekend en avondonderwijs, moeten rechtstreeks onder staatscontrole komen. Financiële bronnen worden doorgelicht. Indien nodig wordt de bevoegdheid tot sluiting uitgebreid.
De regeling die bekend staat als de Wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen en die het openen van islamitische scholen vergemakkelijkte, wordt opnieuw bekeken. Deze stap kan feitelijk een proces in gang zetten dat het openen van nieuwe islamitische scholen bemoeilijkt.
Hoewel wordt benadrukt dat artikel 23 van de Grondwet, de vrijheid van onderwijs, niet wordt aangetast, wijst het kader dat wordt geschetst met de nadruk op misbruik op de intentie om religieus onderwijs in een smaller domein te plaatsen. Deze benadering raakt rechtstreeks de moslimgemeenschap.
DE VERZORGINGSSTAAT GAAT ACHTERUIT
Het regeringsprogramma beperkt zich niet tot het religieuze domein. Ook binnen de verzorgingsstaat worden ingrijpende inperkingen voorzien.
De werkloosheidsuitkering wordt beperkt tot één jaar. Het eigen risico in de zorg stijgt naar 460 euro. Er worden miljarden euro’s aan bezuinigingen gepland in het budget voor langdurige zorg. Huishoudelijke hulp valt buiten de vergoedingen. Door de AOW leeftijd te koppelen aan de levensverwachting kan de pensioenleeftijd feitelijk stijgen.
De cijfers tonen aan dat de last van bezuinigingen op de schouders van brede lagen van de bevolking wordt gelegd. Tegelijkertijd wil men de defensie-uitgaven tot 2035 verhogen naar 3,5 procent van het nationaal inkomen. Terwijl miljarden naar defensie gaan en sociale uitgaven worden beperkt, zal dit in de komende periode tot stevige discussies leiden.
HARDERE LIJN BIJ ASIEL EN MIGRATIE
Bij een plotselinge toename van asielaanvragen kan een noodstop worden toegepast. Gezinshereniging voor personen met een secundaire beschermingsstatus kan tijdelijk worden opgeschort. Het uiteindelijke doel is dat asielaanvragen buiten Europa worden gedaan.
Deze benadering laat zien dat Nederland afwijkt van het jarenlang verdedigde migratiebeleid dat op mensenrechten was gebaseerd en een strengere koers volgt.
DISCUSSIE ROND MINISTER VAN DEFENSIE DILAN YEŞİLGÖZ
Een van de meest besproken namen in het nieuwe kabinet is minister van Defensie Dilan Yeşilgöz.
Yeşilgöz staat bekend om haar tegenstrijdige politieke uitingen. Haar eerdere verklaringen blijven onderwerp van debat. Met name het verhaal dat zij als kind met een oude boot naar het Griekse eiland Kos vluchtte en later bleek dat zij via gezinshereniging per vliegtuig naar Nederland kwam, werd lange tijd publiek besproken.
Op sociale media kregen de scherpe kritieken van Gerard van Erp veel reacties. Van Erp uitte twijfels over de betrouwbaarheid van Yeşilgöz en bekritiseerde haar positie als minister van Defensie die in NAVO verband met Turkije aan tafel zal zitten, vanuit het perspectief van haar Turks Koerdische achtergrond.
Het punt waarop gelet moet worden is dit. Politieke kritiek maakt deel uit van de democratie. Discussies op basis van etnische afkomst brengen echter het risico met zich mee dat zij de multiculturele structuur van Nederland schaden. De werkelijke vraag is de visie, ervaring en strategische capaciteit van iemand die een extra defensiebudget van 19 miljard euro zal beheren. Defensie vereist niet alleen militaire kracht maar ook diplomatie, bondgenootschappen en crisisinzicht. De stappen die in de komende periode worden gezet zullen zowel de positie van Nederland binnen de NAVO als de Europese veiligheidsarchitectuur beïnvloeden.
NIEUWE VERDELING VAN LASTEN IN DE ECONOMIE
De coalitieafspraken richten zich niet alleen op bezuinigingen en veiligheid maar bevatten ook een plan voor een nieuwe verdeling van financiële lasten. Onder de naam vrijheidsbijdrage wordt extra belasting voorzien voor zowel burgers als bedrijven. Van bedrijven wordt 1,7 miljard euro verwacht en van burgers 3,4 miljard euro.
Dit model beoogt defensie en veiligheid te financieren via een brede bijdrage van de samenleving. De cruciale vraag is echter hoe maatschappelijke steun wordt beïnvloed wanneer zorgbijdragen stijgen, werkloosheidsuitkeringen dalen en sociale zorg wordt beperkt.
Economisch volgt de regering een koers van begrotingsdiscipline. Wie de prijs van deze discipline betaalt zal een van de scherpste politieke discussies van de komende periode worden.
WONINGCRISIS EN SOCIALE TRANSFORMATIE
De woningcrisis die Nederland al jaren treft wordt in het regeringsprogramma als hoogste prioriteit bestempeld. Twee derde van de te bouwen woningen moet betaalbaar zijn. Daarvan wordt 30 procent sociale huur en 25 procent betaalbare koopwoningen.
Opvallend is dat bij nieuwe sociale huurders niet alleen inkomen maar ook vermogen wordt meegewogen. Mensen met spaargeld kunnen hun recht op sociale huisvesting verliezen. Deze benadering plaatst het concept van sociale huisvesting in een smaller kader.
Daarnaast wordt het voor woningcorporaties eenvoudiger om sociale huurwoningen te verkopen. De regering presenteert dit als het creëren van financiële ruimte voor nieuwe investeringen, maar het risico van een afname van de sociale woningvoorraad mag niet worden genegeerd.
Stappen zoals het mogelijk maken van permanente bewoning in vakantieparken tonen aan dat de crisis met tijdelijke oplossingen wordt beheerd.
DISCUSSIE OVER JONGEREN EN MAATSCHAPPELIJKE STURING
Het beleid voor jongeren laat eveneens een duidelijke richting zien. Er wordt gepleit voor een bindende Europese minimumleeftijd van 15 jaar voor sociale media. De leeftijdsgrens voor sigaretten en nicotineproducten gaat naar 21 jaar. Ook voor sekswerk wordt 21 jaar de minimumleeftijd.
Binnen defensie wordt gepland om enquêtes over interesse in het leger verplicht te maken. Indien personeelsuitbreiding uitblijft wordt zelfs een gedeeltelijke herinvoering van de dienstplicht overwogen.
Dit beeld weerspiegelt een staatsvisie die jongeren zowel wil beschermen als sturen. Tegelijk rijst de vraag waar de grens ligt tussen individuele vrijheid en staatsinterventie.
EUROPA EN NAVO ALS HOOFDLIJN
Het nieuwe kabinet stelt duidelijk dat het binnen de Europese Unie een sterkere en leidende rol wil spelen. Het verhogen van de defensie-uitgaven naar 3,5 procent van het nationaal inkomen en het wettelijk verankeren van dit doel tonen een duidelijke versterking van de veiligheidsas.
Dit doel is direct verbonden met NAVO verplichtingen. De nadruk dat de steun aan Oekraïne zal doorgaan wijst op continuïteit in het buitenlands beleid.
De stijging van defensie-uitgaven valt echter samen met sociale bezuinigingen. Dit maakt de vraag onvermijdelijk. Gaat de prioriteit naar veiligheid of naar welvaart.
LANDBOUW, STIKSTOF EN SPANNINGEN OP HET PLATTELAND
Binnen het stikstofbeleid wordt een budget van 20 miljard euro voorzien. Doelen per sector moeten tegen 2035 worden bereikt. Indien dit niet lukt worden ingrepen in veestapel of fosfaatrechten overwogen.
Dit kan voor sommige boeren feitelijk krimp of beëindiging van activiteiten betekenen. Dossiers die eerder al tot grote boerenprotesten leidden kunnen opnieuw maatschappelijke mobilisatie veroorzaken.
Het afschaffen van rode diesel en landbouwvoordelen zal de economische druk op het platteland vergroten.
EEN KWETSBAAR EVENWICHT
Minderheidsregeringen vereisen een cultuur van compromis. Het algemene kader van het programma wijst echter eerder op ideologische scherpte dan op compromis. Streng toezicht op religieus onderwijs, bezuinigingen in sociale uitgaven, grote defensiebudgetten en verharding in migratie komen samen in één beeld.
Geeft dit hoop of kondigt het nieuwe spanningen aan.
Het kabinet dat vandaag is beëdigd zal niet alleen een test ondergaan op het gebied van economie en veiligheid. Het zal ook worden getest op maatschappelijke samenhang, vrijheden en sociale rechtvaardigheid.
Zal Nederland vooruitgaan met behoud van zijn pluriforme structuur of afglijden naar een smalle politiek die draait om veiligheid.
De tijd zal het leren. De eerste signalen tonen echter dat deze minderheidsregering geen gemakkelijke periode tegemoet gaat.
De in Nederland gevormde minderheidsregering betekent niet alleen een politieke vergelijking maar ook een richtingskeuze. Tussen veiligheid en vrijheid, tussen bezuiniging en verzorgingsstaat, tussen integratie en identiteit wordt een moeilijk evenwicht gezocht.
De echte test van dit kabinet zal niet in het parlement maar in de samenleving plaatsvinden. Elke beslissing zal rechtstreeks het leven van mensen raken.
In de komende periode zal Nederland ofwel een nieuwe cultuur van compromis opbouwen ofwel in scherpere politieke scheidslijnen terechtkomen.
Het proces dat vandaag begint wordt niet alleen het verhaal van een regering maar ook van de weg die het land zal kiezen.
NABIJE BLIK OP DE MINISTERRAAD
Niet alleen het programma maar ook de namen die het uitvoeren zijn van groot belang. In de politiek leveren niet teksten maar kaders en personen resultaten.
Dit kabinet bestaat uit namen met verschillende politieke achtergronden en zeer uiteenlopende profielen. Sommigen hebben sterke politieke ervaring. Sommigen komen uit een technische of bureaucratische omgeving. Sommigen dragen voor het eerst verantwoordelijkheid op dit niveau.
In de komende periode zal de richting van Nederland niet alleen worden bepaald door beslissingen maar ook door het karakter, de reflexen en de houding in crisismomenten van de ministers die deze beslissingen uitvoeren.
Hieronder volgt, beginnend bij de premier, een korte en heldere blik op alle leden van het kabinet. Deze beoordelingen zijn geen intentielezing maar een momentopname gebaseerd op bestaande politieke ervaring en publieke perceptie. De lezer zal zo de actoren van de komende periode beter leren kennen.
ROB JETTEN: Minister-President en Minister van Algemene Zaken
Zijn sympathie en populariteit namen af in de aanloop naar de verkiezingen. Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou hij waarschijnlijk niet hetzelfde aantal stemmen behalen.
Hij staat echter bekend als een politicus die in crisissituaties kalm kan blijven. Als hij deze minderheidsregering overeind weet te houden, kan hij zijn politieke gewicht opnieuw opbouwen.
Het lot van dit kabinet hangt in grote mate af van zijn onderhandelingskracht. Voor elke wet zal hij steun moeten zoeken. Slaagt hij daarin, dan wordt zijn leiderschap versterkt. Faalt hij, dan kan zijn politieke levensduur snel verkorten.
DILAN YEŞİLGÖZ: Minister van Defensie en Eerste Vicepremier
Zij staat bekend om haar harde politieke toon. Zij leest veiligheidspolitiek scherp.
Zij zal de forse stijging van het defensiebudget moeten beheren. Binnen NAVO verband en in internationale relaties, met name met Turkije, zal zij onder een vergrootglas liggen.
Militaire kennis, diplomatie en bondgenootschapsbeheer zullen bepalend zijn. Haar politieke reflexen zijn sterk, maar haar prestaties binnen dit zware defensiedomein zullen nauwlettend worden gevolgd.
BART VAN DEN BRINK: Minister voor Asiel en Migratie en Tweede Vicepremier
Het migratiedossier is een van de meest controversiële terreinen.
Hij zal harde maatregelen zoals de noodstop en beperkingen op gezinshereniging moeten uitvoeren. De kans op maatschappelijke spanningen is aanzienlijk.
Elke stap kan internationale mensenrechtendiscussies aanwakkeren. Als dit ministerie faalt, kan het de zwakste schakel van het kabinet worden.
TOM BERENDSEN: Minister van Buitenlandse Zaken
Hij zal de ambitie dragen om binnen de Europese Unie een actieve rol te spelen.
Zijn diplomatieke stijl is sterk, maar in crisisregio’s zal hij een delicate balans moeten bewaren.
De internationale reputatie van Nederland hangt mede af van zijn prestaties. Met name zijn positie rond Oekraïne, NAVO en de Europese Unie zal scherp worden gevolgd.
SJOERD SJOERDSMA: Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
Bekend om zijn nadruk op internationale mensenrechten.
Hij zal een evenwicht moeten vinden tussen bezuinigingen op ontwikkelingshulp en humanitaire diplomatie.
Hij kan klem komen te zitten tussen het bedrijfsleven en ethisch beleid. Wanneer exportbelangen botsen met waardenpolitiek, zullen zijn keuzes bepalend zijn.
DAVID VAN WEEL: Minister van Justitie en Veiligheid
Hij wordt de uitvoerder van het veiligheidsgerichte beleid.
Op het gebied van georganiseerde misdaad, digitale veiligheid en maatschappelijke onrust kan hij een harde lijn volgen. Succes in dit ministerie is zichtbaar. Fouten groeien uit tot crises. Elke veiligheidscrisis zal rechtstreeks met zijn naam worden verbonden.
PIETER HEERMA: Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Beschikt over sterke institutionele ervaring.
Hij zal de balans moeten bewaken tussen lokale overheden en de centrale staat. In discussies over grondwettelijke vrijheden kan hij een sleutelrol spelen.
Maatschappelijke samenhang en bestuurlijke stabiliteit hangen mede af van dit ministerie. Hij kan uitgroeien tot een stille maar invloedrijke kracht.
ELANOR BOEKHOLT O’SULLIVAN: Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
De woningcrisis rust rechtstreeks op haar schouders.
Haar keuzes binnen het sociale woningbeleid kunnen de reactie van jonge kiezers bepalen.Als de woningproblematiek niet wordt opgelost, kan dit het grootste falen van het kabinet worden. Slaagt zij, dan kan zij uitgroeien tot een van de snelst gewaardeerde namen in de samenleving.
RIANNE LETSCHERT: Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Zij zal centraal staan in de discussies rond onderwijsvrijheid. Bij het toezicht op islamitische scholen en burgerschapsonderwijs zal zij een uiterst gevoelig evenwicht moeten bewaren.
Elke stap in dit domein kan ideologische discussies oproepen. Het onderwijsbeleid zal een van de kerngebieden worden die de relatie tussen regering en samenleving bepalen.
EELCO HEINEN:Minister van Financiën
Hij wordt de architect van het bezuinigingsbeleid.Door belastingverhogingen en sociale inperkingen kan hij het mikpunt van kritiek worden.Er komt een periode waarin niet cijfers maar maatschappelijke effecten centraal staan. Als hij begrotingsdiscipline weet te behouden, wint hij respect. Als de lasten voor de bevolking te zwaar worden, richt de kritiek zich als eerste op hem.
VINCENT KARREMANS: Minister van Infrastructuur en Waterstaat
Luchthavens, snelwegen en waterprojecten vallen onder zijn verantwoordelijkheid.
Besluiten rond Schiphol en Lelystad zullen de balans tussen economie en milieu testen.
Elke grote infrastructuurkeuze kan politieke discussie uitlokken. Succes brengt zichtbare resultaten, maar het negeren van milieugevoeligheid kan stevige tegenreacties oproepen.
HELEEN HERBERT: Minister van Economische Zaken en Klimaat
Zij zal een sleutelrol spelen bij de invoering van extra bijdragen van bedrijven.
Zij moet een brug slaan tussen het bedrijfsleven en de regering.
Bij economische vertraging zal de eerste kritiek richting dit ministerie gaan. Zij zal balanceren tussen groei en klimaatdoelen.
STIENTJE VAN VELDHOVEN VAN DER MEER: Minister voor Klimaat en Groene Groei
Zij staat centraal in het stikstofbeleid en de energietransitie.
Als boerenprotesten opnieuw oplaaien, wacht haar een zware periode.
Klimaatbeleid is niet langer louter technisch maar sterk politiek. Elke stap kan de ene groep tevredenstellen en de andere verontrusten.
JAIMI VAN ESSEN: Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Hij moet de vinger aan de pols houden in het platteland.
Besluiten over veestapel en fosfaatrechten zullen doorslaggevend zijn.
Hij kan tussen boeren en staat klem komen te zitten. Een verkeerde stap kan nieuwe grootschalige protesten uitlokken.
HANS VIJLBRIEF: Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
De beperking van de werkloosheidsuitkering tot één jaar raakt direct zijn ministerie.
Hij kan geconfronteerd worden met kritiek dat de verzorgingsstaat achteruitgaat.
Hij staat in direct contact met de meest kwetsbare groepen in de samenleving. Sociale rust hangt mede af van zijn beleid.
THIERRY AARTSEN: Minister voor Arbeid en Participatie
Hij zal het actieve participatiebeleid op de arbeidsmarkt aansturen.
Voorstellen zoals het stimuleren van jongeren richting defensiesector kunnen controversieel worden. Bij stijgende werkgelegenheid wordt succes zichtbaar. Bij oplopende werkloosheid groeit de kritiek snel.
SOPHIE HERMANS: Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
De verhoging van het eigen risico kan publieke weerstand oproepen.
Effectief gebruik van budgetten voor chronisch zieken wordt bepalend.
Gezondheidsbeleid is het terrein waarop kiezers het snelst reageren. Zelfs kleine crises kunnen grote politieke gevolgen hebben.
MIRJAM STERK: Minister voor Langdurige Zorg, Jeugd en Sport
Door bezuinigingen in de langdurige zorg draagt zij een van de gevoeligste dossiers.
Besluiten rond ouderenzorg en jeugddiensten kunnen sociale discussies versterken.
Dit ogenschijnlijk stille terrein behoort in werkelijkheid tot de meest kwetsbare maatschappelijke domeinen. Succes valt nauwelijks op. Falen wordt onmiddellijk gevoeld.
STAATSSECRETARISSEN
Ook de staatssecretarissen zullen een doorslaggevende rol spelen in het functioneren van deze minderheidsregering. Zij voeren beleid uit op gevoelige dossiers en staan vaak het dichtst bij de maatschappelijke gevolgen van politieke besluiten.
Hun prestaties bepalen in grote mate hoe het beleid in de praktijk wordt ervaren.
CLAUDIA VAN BRUGGEN: Staatssecretaris Rechtsbescherming en Gevangeniswezen Zij zal zich bewegen op het snijvlak van rechtstaat en veiligheid.
Besluiten rond detentie, rechtsbescherming en strafbeleid kunnen snel maatschappelijke reacties oproepen. In dit domein worden fouten onmiddellijk zichtbaar. Evenwicht tussen veiligheid en rechtsstaat zal bepalend zijn voor haar geloofwaardigheid.
ERIC VAN DER BURG: Staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid
Ervaren bestuurder met een stevige politieke achtergrond.
Hij zal zich richten op bestuurlijke efficiëntie en de relatie binnen het Koninkrijk.
Succes blijft vaak op de achtergrond. Maar bestuurlijke fouten kunnen snel politieke impact krijgen.
JUDITH TIELEN:Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Zij zal opereren in een gevoelig maatschappelijk veld.
Onderwijskwaliteit, culturele budgetten en wetenschapsbeleid kunnen ideologische discussies oproepen.
Elke ingreep in het onderwijs wordt direct zichtbaar in het publieke debat.
EELCO EERENBERG: Staatssecretaris Fiscaliteit
Hij wordt een sleutelnaam binnen het belastingbeleid.
Besluiten rond lastenverdeling raken direct burgers en bedrijven.
Fiscaliteit is technisch maar politiek explosief. Kleine wijzigingen kunnen grote reacties veroorzaken.
SANDRA PALMEN SCHLANGEN: Staatssecretaris Herstel Toeslagen Een van de meest gevoelige dossiers binnen de overheid.
Herstelbeleid vraagt snelheid, rechtvaardigheid en transparantie.
Elke vertraging of fout kan het vertrouwen in de overheid opnieuw beschadigen.
DERK BOSWIJK: Staatssecretaris van Defensie
Hij zal meewerken aan de uitvoering van het versterkte defensiebeleid.
Personeel, materieel en organisatie komen onder druk te staan bij snelle budgetgroei.
Zijn rol wordt zichtbaar zodra defensiehervormingen tastbare gevolgen krijgen.
ANNET BERTRAM:Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Zij zal betrokken zijn bij mobiliteit, waterbeheer en grote infrastructurele projecten. Projecten in dit domein raken direct het dagelijks leven van burgers. Succes is meetbaar. Maar vertragingen of kostenoverschrijdingen leiden snel tot politieke druk.
WILLEMIJN AERDTS: Staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit
Digitalisering en technologische autonomie behoren tot de strategische dossiers.
Zij zal balanceren tussen innovatie, privacy en economische belangen.
Besluiten in dit domein bepalen de digitale positie van Nederland op lange termijn.
JO ANNES DE BAT: Staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei Hij zal zich bezighouden met de uitvoering van klimaatmaatregelen.
Besluiten raken zowel industrie als burgers.
Klimaatbeleid brengt altijd winnaars en verliezers voort. Dat maakt elke stap politiek gevoelig.
SILVIO ERKENS: Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Hij staat dicht bij de uitvoering van stikstof en landbouwbeleid.
Relatie met boerenorganisaties wordt cruciaal.
Een verkeerde stap kan spanningen op het platteland opnieuw aanwakkeren.
