ABD’nin çirkin saldırısını eleştirenler cümleyi tamamlayamıyor ve “İyi ama Maduro da diktatör, halkını aç bıraktı” demeden edemiyorlar.
Gazetecilik yaşamımda, siyaset, spor, kültür, sanat doluydu ama savaş hiç olmadı.
(Yazının Hollandacası en altta. Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY yazdı:
BU BİR DIŞ SİYASET YAZISI DEĞİLDİR
Ben, yorumlarımda iç siyaset ve dış siyaset konularına hiç girmem.
Bunu beni tanıyan okurlarım çok iyi bilir.
ABD’nin Venezüela’ya saldırısını yazmak, elbette “dış siyaset” başlığı altına sokulabilir.
Ama konu artık klasik bir dış politika tartışması olmaktan çıkmış, dünyayı ilgilendiren açık bir savaş girişimine dönüşmüştür. Üstelik tam yedi okurumdan, ayrı ayrı ama aynı içerikte mesaj gelince, bu konuyu tamamen görmezden gelmem mümkün olmadı.
Okurlarım, “Karaçay, ABD Venezüela konusunu senden de okumak isteriz” dediler.
Ben de kendi kendime, hadi hafiften dokunayım dedim:
Gazetecilik hayatım boyunca yedi Dünya Futbol Şampiyonası, yedi Avrupa Futbol Şampiyonası ve sayısız final karşılaşmasını takip ettim. Ama Olimpiyatlara hiç bulaşmadım. Sabah başka salon, öğlen başka pist, akşam başka havuz arasında mekik dokuyan bir çalışma düzeni bana hiç cazip gelmedi.
Savaş muhabirliği de yapmadım. Fırsatlar çıktı, teklifler geldi ama yanaşmadım.
İran Irak savaşı sırasında gazeteden talimat geldiğinde, hiç dolandırmadım, “hastayım” dedim.
O sırada yanımda rahmetli Savaş Ay vardı. “Ben giderim abi” dedi ve gitti. O savaşı Savaş Ay izledi.
Savaştan dönerken, sadece Amsterdam üzerinden Türkiye’ye geçebildiği zaman da buluşmuştuk.
O gün yaptığımız sohbeti hâlâ hatırlarım.
Şimdi gazeteciliğimin sonuna yaklaşırken, yeni bir savaşın eşiğindeyiz. Üstelik artık bana bu konuda talimat verecek bir yayın organı da kalmadı. Yani yazmasam da olurdu.
Ama okur istedi.
ABD’nin Venezüela’ya saldırısı bugün bütün televizyon programlarında “dış siyaset” başlığı altında tartışılıyor. Asıl tuhaf olan ise bu tartışmaların bile sağcı solcu kavgasına dönüşmesi. Herkes meseleye kendi siyasi gözlüğüyle bakıyor. Seyirci de okuyucu da daha en baştan safını belirlemiş durumda.
ABD’nin bu çirkin saldırısını eleştirenler bile cümleyi tamamlayamıyor. “İyi ama Maduro da diktatör, halkını aç bıraktı” demeden edemiyorlar.
Yani lafın ucu dönüp dolaşıp, sanki “ABD haklıydı” noktasına geliyor.
Ben burada çok netim.
Lamı cimi yok. Bir ülkenin yöneticisi diktatör olabilir. Halkını açlığa mahkûm etmiş olabilir. Ama bu, başka bir ülkenin gidip o ülkeye saldırmasını meşru kılmaz.
Bir ülkedeki yöneticiyi beğenmiyorsanız, onu yola getirmenin yolları vardır. Bu yolları tek tek sıralamaya gerek yok. En basitinden o ülke ekonomik ve siyasi boykota tabi tutulur. Halk acı çeker, evet ama sonunda ortaya çıkacak toplumsal tepkilerle diktatör gönderilir. Tarih bunun örnekleriyle doludur.
Halkını açlığa mahkûm eden her devlet yöneticisine savaş açılacaksa, dünyada saldırılması gereken ülke sayısı yirmiyi, otuzu bulur.
O zaman haritaya uzaktan bakmak yetmez, yakına da bakmak gerekir.
Bu nedenle meseleyi “iyi diktatör kötü diktatör” ya da “bizimkiler onlarınkiler” noktasına çekmek, gerçeği örtmekten başka bir işe yaramaz.
Bu konu ne sağcılık meselesidir ne solculuk. Bu konu, ilke meselesidir.
Güçlünün, hoşuna gitmeyen bir yöneticiyi bahane ederek bir ülkeye saldırması, hangi gerekçeyle olursa olsun kabul edilemez.
Benim durduğum yer burasıdır.
BU KONUDAKİ TEK SÖZÜM
ABD’nin Venezüela’ya yönelik saldırgan tutumunu açık ve net biçimde kınıyorum.
Bu kınamayı yaparken arkasına “ama Maduro da diktatördü” ya da “ama halkını aç bıraktı” gibi hafifletici cümleler eklemeyeceğim. Çünkü bu tür ekler, saldırıyı değil saldırganı aklamaya yarar.
Bir ülkenin yöneticisini beğenmemek, o ülkeye saldırmak için gerekçe olamaz.
Benim bu konudaki tek sözüm budur.
DÜNYA BÖYLESİNE KOMİK BİR BAŞKAN GÖRMEDİ
Bu tabloyu tamamlamak için, bu saldırgan söylemin baş aktörüne ayrıca bakmak gerekir. Donald Trump, modern siyaset tarihine devlet adamlığıyla değil, ölçüsüzlüğüyle geçmiş bir figürdür. Diplomasiyi incelikli bir dil sanatı olarak değil, yüksek sesle konuşanın haklı çıktığı bir pazarlık yöntemi olarak görmüştür.
Konuşurken düşünmeyi gereksiz bulan, düşündüğünde de genellikle başkalarını değil yalnızca kendi egosunu merkeze alan bir siyaset anlayışının temsilcisidir. Bir gün müttefiklerine hakaret eder, ertesi gün onları tehdit eder, daha sonra da “yanlış anlaşıldım” diyerek işin içinden sıyrılmaya çalışır. Kırdığı potları toplamakla değil, yeni potlar kırmakla meşguldür.
Trump’ın dili soğukkanlı değildir ama kendisi son derece rahattır. Çünkü söylediklerinin sonuçlarıyla değil, yarattığı gürültüyle ilgilenir. Diplomatik nezaket onun sözlüğünde yoktur. Devletler arası ilişkileri ciddiyetle değil, reyting mantığıyla ele alır. Kamera varsa konuşur, mikrofon açıksa sınır tanımaz.
Bir ülkenin lideri olarak kullandığı üslup, mahalle kavgası diliyle büyük güç siyasetini harmanlayan tuhaf bir karışımdır. Kimi zaman tehdit eder, kimi zaman alay eder, kimi zaman da dünyayı çocukça bir meydan okuma oyununa davet eder. Bu savrukluk, sadece kendisini değil, temsil ettiği ülkeyi de küçük düşürür.
Asıl tehlike ise şuradadır. Böylesine şımarık, böylesine kontrolsüz ve böylesine ciddiyetsiz bir dil, savaş gibi hayati konularda söz sahibi olduğunda, mesele kişisel bir gösteriye dönüşür. İnsan hayatı, uluslararası hukuk ve küresel denge ikinci plana itilir. Önemli olan tek şey, kimin daha gürültü çıkardığıdır.
Trump’ın siyaseti, soğukkanlı strateji değil, anlık öfke patlamaları üzerine kuruludur. Alkış aldığı sürece ne söylediğinin önemi yoktur. Bu yüzden de ağzından çıkan her cümle, sadece bir diplomatik gaf değil, potansiyel bir kriz başlığıdır.
Böyle bir figürün, dünyayı ilgilendiren savaş kararlarında belirleyici olması, başlı başına endişe vericidir. Çünkü bu tür siyasetçiler için tarih, sorumluluk ve insan bedeli tali ayrıntılardır. Asıl mesele sahnede kalmaktır.
********************
LEES OOK MIJN KIJK OP DE AMERIKAANSE AANVAL OP VENEZUELA
Wie de walgelijke aanval van de Verenigde Staten op Venezuela bekritiseert, kan zijn zin zelden afmaken zonder eraan toe te voegen:
“Ja, maar Maduro is ook een dictator en hij heeft zijn volk uitgehongerd.”
Alsof men daarmee wil zeggen dat de aanval dus begrijpelijk was.
İlhan KARAÇAY SCHRIJFT
DIT IS GEEN BUITENLANDS-POLITIEKE COLUMN
Ik meng mij in mijn commentaren nooit in binnenlandse of buitenlandse politiek.
Wie mij kent, weet dat dit altijd zo is geweest.
Over de Amerikaanse aanval op Venezuela schrijven kan uiteraard onder de noemer “buitenlandse politiek” worden geplaatst. Maar dit onderwerp is al lang geen klassieke diplomatieke discussie meer. Het gaat hier om een openlijke oorlogsdaad die de hele wereld raakt.
Toen zeven lezers mij, onafhankelijk van elkaar maar met dezelfde boodschap, vroegen: “Karaçay, wij willen dit onderwerp ook vanuit jouw pen lezen”, kon ik het niet zomaar negeren.
Ik dacht bij mezelf: laat ik het voorzichtig aanraken.
Tijdens mijn journalistieke loopbaan heb ik zeven Wereldkampioenschappen voetbal gevolgd, zeven Europese Kampioenschappen en talloze finales. Maar aan de Olympische Spelen heb ik mij nooit gewaagd. Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat van hal naar baan en van baan naar zwembad rennen was niets voor mij.
Oorlogsverslaggeving heb ik ook nooit gedaan. De kansen waren er, de verzoeken kwamen, maar ik bedankte. Tijdens de Iran-Irakoorlog kreeg ik van de redactie de opdracht om te gaan. Ik zei simpelweg dat ik ziek was. Naast mij stond wijlen Savaş Ay. Hij zei: “Ik ga wel, broer”, en hij ging. Hij volgde die oorlog.
Toen hij later via Amsterdam naar Turkije kon terugkeren, hebben we elkaar daar ontmoet. Het gesprek dat we toen hadden, staat mij nog altijd helder voor de geest.
Nu, aan het einde van mijn journalistieke carrière, staan we opnieuw aan de rand van een oorlog. En er is geen medium meer dat mij een opdracht kan geven. Ik had dus ook kunnen zwijgen.
Maar de lezer vroeg het.
De Amerikaanse aanval op Venezuela wordt op alle televisiezenders besproken onder de titel “buitenlandse politiek”. Het merkwaardige is dat zelfs deze discussie verandert in een links-rechts gevecht. Iedereen kijkt door zijn eigen politieke bril. Kijkers en lezers hebben hun standpunt al bepaald voordat het gesprek begint.
Zelfs wie de aanval veroordeelt, kan het niet laten om eraan toe te voegen: “Ja, maar Maduro is ook een dictator en hij heeft zijn volk laten verhongeren.”
Zo eindigt men steeds weer bij dezelfde impliciete conclusie: alsof de Verenigde Staten gelijk hadden.
Hier ben ik glashelder.
Geen mitsen en maren. Een leider kan een dictator zijn. Hij kan zijn bevolking in armoede hebben gestort. Maar dat geeft geen enkel ander land het recht om dat land aan te vallen.
Wie een leider niet accepteert, heeft andere middelen. Die hoef ik niet allemaal op te sommen. De eenvoudigste is economische en politieke boycot. Ja, het volk lijdt daaronder. Maar uiteindelijk leiden maatschappelijke spanningen tot verzet en verdwijnt de dictator. De geschiedenis staat vol met voorbeelden.
Als men elke leider die zijn volk uithongert met oorlog zou moeten bestrijden, dan zou het aantal landen dat aangevallen moet worden al snel richting de twintig of dertig gaan.
Dan is het niet voldoende om alleen van veraf naar de wereldkaart te kijken. Dan moet men ook dichtbij durven kijken.
Daarom is het zinloos om dit onderwerp te reduceren tot “goede dictators” en “slechte dictators” of tot “wij” en “zij”. Dat verhult de werkelijkheid in plaats van haar te benoemen.
Dit is geen links of rechts verhaal. Dit is een principiële kwestie.
Dat een machtige staat een leider die hem niet bevalt als excuus gebruikt om een land aan te vallen, is onder geen enkele omstandigheid te rechtvaardigen.
Hier sta ik.
MIJN ENIGE WOORD OVER DIT ONDERWERP
Ik veroordeel de agressieve houding van de Verenigde Staten tegenover Venezuela openlijk en zonder voorbehoud.
Ik zal daar geen zinnen aan toevoegen als “maar Maduro was ook een dictator” of “maar hij liet zijn volk verhongeren”. Zulke toevoegingen veroordelen niet de aanval, maar zuiveren de aanvaller.
Een leider niet mogen, is geen reden voor oorlog.
Dit is mijn enige woord hierover.
DE WERELD HEEFT NOG NOOIT ZO’N KOMISCHE PRESIDENT GEZIEN
Om het geheel compleet te maken, moet ook de hoofdrolspeler van deze agressieve retoriek worden benoemd. Donald Trump is de moderne politieke geschiedenis niet ingegaan als staatsman, maar als toonbeeld van mateloosheid. Diplomatie ziet hij niet als een verfijnde taal, maar als een onderhandeling waarin degene die het hardst schreeuwt gelijk krijgt.
Hij beschouwt nadenken tijdens het spreken als overbodig. En wanneer hij wel nadenkt, plaatst hij zelden anderen centraal, maar altijd zijn eigen ego. De ene dag beledigt hij bondgenoten, de volgende dag bedreigt hij hen, om zich daarna te verschuilen achter de woorden “ik werd verkeerd begrepen”.
Zijn taal is niet koel, maar hijzelf blijft opvallend ontspannen. Want hij is niet geïnteresseerd in de gevolgen van zijn woorden, maar in het lawaai dat ze veroorzaken. Diplomatieke beleefdheid komt in zijn woordenboek niet voor. Internationale betrekkingen behandelt hij niet met ernst, maar met kijkcijferslogica. Is er een camera, dan spreekt hij. Is er een microfoon, dan kent hij geen grenzen.
De toon die hij als leider gebruikt, is een vreemde mengeling van straatruzie en grootmachtpolitiek. Soms dreigt hij, soms bespot hij, soms daagt hij de wereld uit alsof het een kinderachtig spel is. Die achteloosheid schaadt niet alleen hemzelf, maar ook het land dat hij vertegenwoordigt.
Het echte gevaar schuilt hier. Wanneer zo’n verwende, ongecontroleerde en lichtzinnige taal invloed krijgt op beslissingen over oorlog en vrede, verandert alles in een persoonlijk optreden. Mensenlevens, internationaal recht en mondiale stabiliteit verdwijnen naar de achtergrond. Het enige dat telt, is wie het meeste lawaai maakt.
De politiek van Trump is geen koele strategie, maar een opeenstapeling van impulsieve uitbarstingen. Zolang hij applaus krijgt, maakt het niet uit wat hij zegt. Daarom is elke zin die hij uitspreekt niet alleen een diplomatieke blunder, maar een potentiële crisis.
Dat zo’n figuur bepalend kan zijn bij beslissingen die de hele wereld raken, is op zichzelf al verontrustend. Voor dit soort politici zijn geschiedenis, verantwoordelijkheid en menselijke kosten bijzaken.
Yeni yıl, ney sesiyle ve sokak ezgileriyle başladı.
(Haberin Hollandacası en altta.
Hollandse versie van het bericht)
İlhan KARAÇAY’ın haberi:
Amsterdam’da yeni yılın ilk günü, klasik müziğin mabedi sayılan Concertgebouw’da alışılmışın dışında bir konserle başladı. Netherlands Blazers Ensemble’ın 1995’ten bu yana düzenlediği ve bu yıl onuncusu gerçekleştirilen Yeni Yıl Konseri, sadece bir klasik müzik gecesi olmanın ötesine geçti.
Salonu dolduran izleyici profili, ilk bakışta daha çok klasik müzik müdavimlerini andırıyordu. Sokak müziği, çağdaş denemeler ya da doğu ezgileriyle iç içe geçmiş bir repertuvara mesafeli durabilecek bir kitle izlenimi hâkimdi. Ancak konser ilerledikçe bu önyargı dağıldı.
Programda, “Türk neyinin mistik sesi”, sokak müziğinin enerjisi ve genç bestecilerin çağdaş yorumları yan yana geldi. Beklenenin aksine, salondaki dinleyiciler bu çeşitliliği tereddütle değil, samimi bir coşkuyla karşıladı. Alkışlar, sadece alışıldık melodilere değil, farklı olana ve cesur denemelere de geldi.
Bu tabloyu en iyi özetleyen değerlendirme ise, Türkiye Cumhuriyeti’nin Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan’dan geldi. Büyükelçi Yazgan, konser sonrası yaptığı paylaşımda şu vurguyu yaptı:
“Salondaki izleyiciler klasik müzik dostları gibiydi ve sokak dansının hayranları oldukları izlenimini vermiyordu. Ancak beni şaşırtan bir şekilde, Türk neyinin mistik sesi, sokak ezgileri ve genç bestecileri de içeren bu çeşitli müzik karışımını içtenlikle takdir ettiler. Hollandalılar iyi eğlenmesini ve yeteneği her biçimiyle takdir etmeyi biliyor.”
Bu sözler, sadece bir konser izlenimini değil, Hollanda’daki kültürel iklimi de tarif ediyor. Concertgebouw gibi geleneksel bir mekânda, doğu ile batının ve klasik ile sokağın aynı sahnede alkış bulabilmesi, kültürler arası geçişkenliğin canlı bir örneği olarak dikkat çekiyor.
Konserin mimarı olan Netherlands Blazers Ensemble, uzun yıllardır sürdürdüğü bu geleneği bir kez daha yenilikçi bir çizgide sürdürerek, yeni yıla sadece müzikle değil, açık fikirlilikle de girildiğini gösterdi.
Bu konser, Amsterdam’da kültür ve sanatın hâlâ risk alabilen, farklı seslere alan açan bir damar taşıdığını kanıtladı. Ve belki de en önemlisi, Türk müziğinin en kadim nefeslerinden biri olan neyin, Avrupa’nın en prestijli salonlarından birinde yadırganmadan alkışlanabildiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Bu konserin asıl dikkat çekici yönü, müzikal çeşitliliğin ötesinde, kültürel entegrasyonun sahnedeki somut karşılığı olmasıydı. Doğu’nun kadim nefesini temsil eden ney ile Batı’nın köklü klasik müzik geleneğinin, Concertgebouw gibi simgesel bir mekânda aynı program içinde yer bulması ve salondan güçlü bir karşılık görmesi, entegrasyonun sloganlarla değil, sanatın diliyle mümkün olduğunu gösterdi.
Salondaki dinleyicilerin, alışık olmadıkları ezgilere mesafe koymak yerine içtenlikle alkışlaması, farklı kültürlerin bir arada yaşayabileceğinin ve birbirini besleyebileceğinin sessiz ama güçlü bir kanıtıydı. Bu tablo, entegrasyon tartışmalarının çoğu zaman siyasetin dar kalıplarına sıkıştığı bir ortamda, müziğin hâlâ ortak bir dil olabildiğini hatırlattı.
Amsterdam’da yeni yıl, bu yönüyle sadece takvimsel bir başlangıç değil, kültürel açıdan da umut veren bir buluşmayla açılmış oldu.
******************
AMBASSADEUR FATMA CEREN YAZGAN WOONDE HET NIEUWJAARSCONCERT BIJ DAT IN AMSTERDAM MET NEYKLANKEN BEGON
In het Concertgebouw kwamen ney en klassieke muziek samen.
Het nieuwe jaar begon met de klank van de ney en met straatmuziek.
Een bericht van İlhan KARAÇAY:
Op de eerste dag van het nieuwe jaar begon Amsterdam met een ongewoon concert in het Concertgebouw, dat wordt beschouwd als een tempel van de klassieke muziek. Het Nieuwjaarsconcert van het Netherlands Blazers Ensemble, dat sinds 1995 wordt georganiseerd en dit jaar voor de tiende keer plaatsvond, ging duidelijk verder dan een traditionele avond klassieke muziek.
Het publiek in de zaal deed op het eerste gezicht vooral denken aan trouwe liefhebbers van klassieke muziek. Het leek een publiek dat mogelijk afstandelijk zou staan tegenover een repertoire waarin straatmuziek, hedendaagse experimenten en oosterse klanken samenkomen. Maar naarmate het concert vorderde, verdween dit vooroordeel.
In het programma kwamen de mystieke klank van de Turkse ney, de energie van straatmuziek en eigentijdse interpretaties van jonge componisten naast elkaar. In tegenstelling tot de verwachtingen reageerde het publiek niet met terughoudendheid, maar met oprechte enthousiasme op deze diversiteit. Het applaus gold niet alleen de vertrouwde melodieën, maar ook het andere en het gedurfde.
De beoordeling die dit alles het beste samenvatte, kwam van de ambassadeur van de Republiek Turkije in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan. In haar bericht na afloop van het concert benadrukte zij het volgende:
“Het publiek in de zaal leek uit liefhebbers van klassieke muziek te bestaan en gaf niet direct de indruk fan te zijn van straatdans. Maar tot mijn verrassing waardeerden zij met volle overtuiging deze diverse mix van muziek, waaronder de mystieke klank van de Turkse ney, straatvibes en jonge componisten. Nederlanders weten hoe ze plezier moeten maken en talent in alle vormen weten te waarderen.”
Deze woorden beschrijven niet alleen een concertbeleving, maar schetsen ook het culturele klimaat in Nederland. Dat oost en west, klassiek en straatmuziek, in een traditioneel en symbolisch gebouw als het Concertgebouw op hetzelfde podium samen applaus kunnen oogsten, valt op als een levendig voorbeeld van culturele uitwisseling.
Het Netherlands Blazers Ensemble, de drijvende kracht achter dit concert, liet met deze vernieuwende benadering opnieuw zien dat het nieuwe jaar niet alleen met muziek, maar ook met openheid van geest werd ingeluid.
Dit concert toonde aan dat cultuur en kunst in Amsterdam nog steeds ruimte bieden voor risico’s en voor nieuwe stemmen. En misschien wel het belangrijkste was dat de ney, een van de oudste ademende instrumenten uit de Turkse muziek, zonder aarzeling werd toegejuicht in een van de meest prestigieuze concertzalen van Europa.
De meest opvallende dimensie van dit concert lag echter in het feit dat het een tastbare weerspiegeling was van culturele integratie op het podium. Dat de ney, symbool van een eeuwenoude oosterse traditie, samen met de westerse klassieke muziektraditie een plaats kreeg binnen hetzelfde programma in een iconische zaal als het Concertgebouw en daar krachtig werd ontvangen door het publiek, liet zien dat integratie niet via slogans tot stand komt, maar via de taal van de kunst.
Dat het publiek onbekende klanken niet op afstand hield maar met oprechte waardering beloonde, vormde een stille maar krachtige bevestiging dat verschillende culturen samen kunnen bestaan en elkaar kunnen verrijken. In een tijd waarin integratiedebatten vaak vastlopen in de nauwe kaders van de politiek, herinnerde dit concert eraan dat muziek nog altijd een gedeelde taal kan zijn.
Het nieuwe jaar begon in Amsterdam daarmee niet alleen als een kalenderwissel, maar ook als een cultureel veelbelovende ontmoeting.
De initiatiefnemer van de prijs die zionisten woedend maakte, Muammer Karabulut, voorzitter van de Internationale Kerstman Vredesraad, heeft zijn doel bereikt.
Terwijl de boodschap van de paus wereldwijde vreugde veroorzaakte onder katholieken, zorgde dezelfde periode voor teleurstelling bij zionistische joden.
Wat in İznik plaatsvond, gelijktijdig en op dezelfde locatie als het pausbezoek, was niet louter een ceremonie, maar de bewuste uiting van een politieke en ideologische positie.
(Onderaan vind U de Turkse versie van dit bericht)
İlhan KARAÇAY schreef:
In İznik werden kort na elkaar twee totaal verschillende scènes opgebouwd.
In de eerste was er de Paus, de mis en de symbolen die het Vaticaan al eeuwenlang met zich meedraagt.
In de tweede waren er Turkse vlaggen, Ottomaanse militaire muziek, het volkslied en een openlijk verzet tegen het zionisme.
Aan dezelfde oever van het meer en op dezelfde locatie werd een totaal andere taal gesproken.
In het ene geval ging het om religieuze boodschappen, in het andere om een ideologische afwijzing.
En precies op dat tweede podium werd een Joodse rabbijn die het zionisme scherp bekritiseert onderscheiden met de Kerstman Vredesprijs.
Hier veranderde de boodschap die vanuit İznik de wereld in ging.
İznik stond al wereldwijd in de belangstelling als de stad van het grote concilie van 1700 jaar geleden. Het bezoek van paus Leo XIV op 28 november 2025 en de woorden die hij tijdens de mis uitsprak, kregen ruime aandacht in de internationale media en zorgden ook in Turkije opnieuw voor discussies over oecumenisme.
Maar de meest opvallende ontwikkeling in Iznik vond plaats na het pausbezoek. De in Antalya gevestigde Internationale Kerstman Vredesraad organiseerde in Iznik de “31e Oproep tot Wereldvrede met de Kerstman”, waarmee zowel het symbolische gewicht van de locatie als de scherpte van de boodschap naar een hoger niveau werden getild.
Hetzelfde podium, dezelfde oever en dezelfde kijklocatie. Waar eerder een mis plaatsvond, wapperden nu Turkse vlaggen en klonken militaire marsen en het volkslied.
Bij de opening werden Atatürk herdacht, evenals martelaren, omgekomen militairen en kinderen die hun leven verloren in oorlogen, met Gaza in het bijzonder.
De presentatie was in handen van de slechtziende Halil Bilgiç.
Dit beeld liet zien dat in Iznik niet alleen een evenement veranderde, maar ook de taal van het podium en de boodschap die de wereld las.
DE KERSTMAN VREDESPRIJS VOOR EEN JOODSE RABBIJN
De Kerstman Vredesprijs, die dertig jaar geleden door de raad werd ingesteld, werd in 2025 toegekend aan de Joodse rabbijn Yaakov Shapiro, die bekendstaat om zijn uitgesproken anti-zionistische houding.
Kort nadat ik het nieuws had gepubliceerd over het geplande bezoek van de paus aan İznik, nam Muammer Karabulut, voorzitter van de in Antalya gevestigde Kerstman Vredesraad, rechtstreeks contact met mij op.
Karabulut benadrukte dat zij vanuit İznik, waar de paus zich tot de wereld zou richten, niet zwijgend zouden toekijken, maar bewust vanaf dezelfde plek een totaal andere en veel scherpere boodschap zouden laten horen.
Dit eerste contact was geen vrijblijvende mededeling. Naarmate onze gesprekken vorderden, maakte Karabulut duidelijk dat het geplande evenement doelbewust was opgezet en dat het niet alleen was bedoeld om aandacht te trekken, maar om wereldwijd een open en confronterend debat op gang te brengen. Zonder omwegen stelde hij dat deze actie zionistische kringen zou verontrusten en zelfs woedend zou maken. Vanaf dat moment werd het contact tussen ons merkbaar intensiever.
Na afloop van het evenement ontving ik een bericht van Muammer Karabulut. In deze verklaring koos de voorzitter van de Kerstman Vredesraad niet voor verzachting of verhulling, maar voor een openlijk politieke formulering van de motieven achter de prijs.
Volgens Karabulut werd de onderscheiding toegekend omdat Yaakov Shapiro het zionisme al lange tijd omschrijft als een van de grootste obstakels voor wereldvrede, omdat hij stelt dat het zionisme het jodendom misbruikt als identiteitsinstrument en heeft omgevormd tot een politieke ideologie, omdat hij consequent benadrukt dat joden en de staat Israël niet met elkaar vereenzelvigd mogen worden en omdat hij eraan herinnert dat vreedzaam samenleven met het Palestijnse volk een historisch erfgoed is.
Hiermee werd de scherpte van de boodschap vanuit İznik duidelijk.
De naam van de prijs is Kerstman, de plaats is İznik, de ontvanger is een Joodse rabbijn en het middelpunt van de discussie is het zionisme.
RABBIJN YAAKOV SHAPIRO: “HET ZIONISME IS HET GROOTSTE OBSTAKEL VOOR WERELDVREDE”
In zijn boodschap aan de Kerstman Vredesraad verklaarde Shapiro dat hij het bijzonder betekenisvol vond dat een rabbijn deze prijs ontving. Volgens hem onderstreept dit dat zionisme en jodendom niet hetzelfde zijn en zelfs haaks op elkaar kunnen staan.
Zijn boodschap leest niet als een standaard dankwoord, maar als een morele waarschuwing en ideologische kritiek. Met zijn verwijzing naar de binnenlandse en buitenlandse daden van Israël wijst hij op actuele politieke praktijken, waarvan hij het zionisme ziet als de drijvende kracht.
WAT LEERT HET JODENDOM EN WAT BOUWT HET ZIONISME
Shapiro vat de kernwaarden van het jodendom samen in drie korte principes:
Wie sterk is, beheerst zichzelf.
Wie wijs is, leert van iedereen.
Wie eervol is, toont respect voor anderen.
Volgens Shapiro staat het zionisme haaks op deze waarden. Hij verwijst daarbij naar uitspraken van Vladimir Jabotinsky, een van de ideologische grondleggers van het zionisme, en stelt dat deze ideologie bewust is ontworpen als het tegenovergestelde van traditionele Joodse waarden.
Daarmee wordt ook duidelijk waarom deze prijs zoveel discussie oproept. Het gaat niet alleen om het feit dat een rabbijn een prijs ontving, maar om de vraag welk jodendom, welke politiek en welke identiteit wordt verdedigd.
Volgens de raad symboliseert deze keuze bij de overgang naar 2026 dat het zionisme wordt gezien als een van de grootste blokkades op de weg naar wereldvrede.
WAT IK EERDER SCHREEF
Beste lezers,
Voor en na het bezoek van de paus aan İznik heb ik u eerder geïnformeerd over Kerstmis, Sint Nicolaas, Nieuwjaar, de kerstboom en de Anatolische werkelijkheid.
Dat in Iznik een Joodse rabbijn werd onderscheiden met de Kerstman Vredesprijs roept onvermijdelijk ook deze vraag op:
Wie is de Kerstman, waar komt hij vandaan en wat vertegenwoordigt hij?
Dat een rabbijn deze prijs ontvangt kan politiek en ideologisch worden bediscussieerd.
Maar als lezer heeft u ook het recht te weten wie de Kerstman werkelijk is en uit welke culturele en historische wortels hij voortkomt.
Daarom heb ik mijn eerdere artikelen samengebracht en deze kwestie opnieuw en in samenhang uiteengezet.
DE KERSTMAN IS NIET ÉÉN EN DEZELFDE PERSOON
De Kerstman zoals wij die vandaag zien in etalages, reclames en ansichtkaarten is niet dezelfde persoon als de historische werkelijkheid.
Een van de figuren die als Kerstman wordt afgebeeld is de heilige Nicolaas, die op Anatolische bodem leefde.
De andere is een Scandinavisch geïnspireerde Kerstmanfiguur die in de moderne tijd is gevormd.
Zonder dit onderscheid kan men noch over de Kerstman spreken, noch een prijs die zijn naam draagt correct plaatsen.
WIE IS SINT NICOLAAS
Sint Nicolaas werd aan het einde van de derde eeuw geboren in Patara. Hij bracht zijn jeugd door in deze streek en diende later als priester en bisschop in Myra.
Hij stond bekend als iemand die de armen hielp, zeelieden beschermde en kinderen onder zijn hoede nam.
Daarom werd hij in Rusland en Griekenland een van de meest gerespecteerde heiligen en werd hij gezien als beschermer van kinderen, gevangenen, zeelieden en reizigers.
In Europa werden kerken ter ere van hem gebouwd en zijn sterfdag op 6 december, in Nederland op 5 december, wordt al eeuwenlang herdacht.
HET VERHAAL OVER DE SCHOORSTEEN EN DE WERKELIJKE ACHTERGROND
Een van de meest bespotte en verkeerd begrepen verhalen over de Kerstman is dat van het binnenkomen via de schoorsteen.
De waarheid is simpel:
Sint Nicolaas is nooit via een schoorsteen een huis binnengegaan.
Volgens de overlevering waren er in zijn omgeving drie jonge vrouwen die wegens armoede niet konden trouwen. Uit angst dat zij een slecht pad zouden inslaan, besloot Nicolaas hen in het geheim te helpen.
Eerst liet hij zakjes goud door het raam naar binnen werpen. Toen de ramen werden gesloten, liet hij eenmalig zijn helper Zwarte Piet een geschenk via de schoorsteen naar binnen brengen, zodat de hulp kon doorgaan.
Er was dus geen man die via de schoorsteen binnenging, maar een mens die zijn identiteit verborg om goed te doen.
DE SINT NICOLAAS TRADITIE IN NEDERLAND
In Nederland is 5 december de gelukkigste dag voor kinderen.
Op die dag wordt de komst van Sint Nicolaas gevierd. Kinderen zetten hun schoenen bij de deur en wachten op cadeautjes.
Toch wisten jarenlang zelfs in Nederland veel mensen niet dat Sint Nicolaas in Anatolië is geboren.
Toen ik dit 45 jaar geleden in de Nederlandse pers schreef, publiceerden sommige kranten het artikel, terwijl anderen het terugstuurden met de boodschap: “Wij hebben deze informatie niet nodig.”
Vandaag is deze werkelijkheid echter niet meer te ontkennen:
Sint Nicolaas is een man van deze gronden.
KERSTMIS EN NIEUWJAAR ZIJN NIET HETZELFDE
Een van de meest voorkomende misverstanden is dat Kerstmis en Nieuwjaar als hetzelfde worden gezien.
Dat is onjuist.
Kerstmis is in de christelijke wereld de religieuze herdenking van de geboorte van Jezus Christus.
Nieuwjaar daarentegen heeft geen religieuze band met Kerstmis en markeert slechts het begin van een nieuw kalenderjaar.
Kerstmis kan in veel landen een culturele betekenis hebben gekregen, maar dat maakt het nog niet gelijk aan Nieuwjaar.
WAAR KOMT DE TRADITIE VAN DE KERSTBOOM VANDAAN
Vaak wordt gedacht dat het versieren van een dennenboom een christelijke traditie is.
In werkelijkheid gaat deze gewoonte veel verder terug en vindt zij haar oorsprong in de Turkse cultuur.
In oude Turkse overtuigingen bestond het geloof in een heilige boom die zich uitstrekte van het centrum van de aarde tot aan de hemel. Deze werd de Levensboom genoemd.
De boom symboliseerde continuïteit van het leven, overvloed en wedergeboorte.
Zelfs vandaag nog worden in Centraal Azië rond de winterzonnewende op 22 december dennenbomen in huis gehaald. Aan de takken worden linten gehangen die wensen voor het nieuwe jaar symboliseren.
Deze traditie heeft geen directe relatie met Kerstmis.
Via de Turken bereikte zij Europa, werd in de zestiende eeuw in Duitsland gesystematiseerd en verspreidde zich vandaar over de wereld.
NARDUGAN: VAN DUISTERNIS NAAR LICHT
De nacht van 21 op 22 december is de langste nacht van het jaar.
Vanaf dat moment worden de dagen langer en de nachten korter.
In de oude Turkse overtuiging werd dit natuurverschijnsel als heilig beschouwd en aangeduid als Nardugan.
Nardugan betekent “de geboren zon”.
Het is het moment waarop de duisternis wordt overwonnen en het licht terugkeert.
Hoewel Kerstmis, Nieuwjaar en Nardugan verschillende namen dragen, zijn ze gebaseerd op dezelfde natuurcyclus en hetzelfde idee van wedergeboorte.
HOE HET HUIDIGE BEELD VAN DE KERSTMAN IS ONTSTAAN
De Kerstman zoals wij die vandaag kennen met rode kleding en een witte baard is geen historische figuur, maar een beeld dat in de twintigste eeuw via commerciële illustraties werd gecreëerd.
Dit beeld groeide uit tot een wereldwijd icoon en overschaduwde de oorspronkelijke werkelijkheid van Sint Nicolaas.
Dat in Iznik een rabbijn de Kerstman Vredesprijs ontving kan politiek en ideologisch worden bediscussieerd.
Maar wat niet vergeten mag worden is dit: De Kerstman die zijn naam aan deze prijs geeft, is een symbool van goedheid en delen dat in Anatolië leefde.
Zonder hem correct te kennen, kan noch de prijs, noch de boodschap juist worden begrepen.
Daarom vond ik het mijn plicht om mijn eerdere teksten opnieuw en in samenhang aan u voor te leggen.
Wat in dit artikel wordt weergegeven, is geen persoonlijke interpretatie, maar de vastlegging van een proces dat zich met zijn aanloop, contacten en gevolgen daadwerkelijk heeft voltrokken. Wat in İznik plaatsvond, gelijktijdig en op dezelfde locatie als het pausbezoek, was niet louter een ceremonie, maar de bewuste uiting van een politieke en ideologische positie. Om de lezer in staat te stellen dit geheel in zijn samenhang te zien, heb ik mijn waarnemingen en getuigenissen weergegeven zoals ze zich hebben voorgedaan, als onderdeel van mijn journalistieke verantwoordelijkheid.
***********
PAPA İZNİK’E GELDİ AMA BİZİMKİLER DAHA BASKIN ÇIKTI: SİYONİZM’İ YEREN YAHUDİ HAHAM’A ÖDÜL VERİLDİ.
Siyonistleri çileden çıkaran ödülün planlayıcısı olan, ‘Uluslararası Noel Baba Barış Konseyi’ Başkanı Muaammer Karabulut amacına ulaştı.
Papa’nın dünya katoliklerini sevindiren mesajı karşısında, Siyonist Yahudiler üzüldü.
Papa ziyaretiyle aynı mekânda ve aynı zaman diliminde gerçekleşen bu etkinlik, yalnızca bir tören değil, bilinçli bir siyasi ve ideolojik pozisyonun ilanıdır.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY Yazdı:
İznik’te ardı ardına iki sahne kuruldu.
İlkinde Papa vardı, ayin vardı ve Vatikan’ın yüzyıllardır taşıdığı semboller vardı.
İkincisinde ise Türk bayrakları, Mehter marşları, İstiklal Marşı ve Siyonizm’e açık itiraz vardı.
Aynı göl kıyısında, aynı seyir alanında ama bambaşka bir dil konuşuldu.
Birinde din üzerinden verilen mesajlar, diğerinde ise ideolojiye karşı yükseltilen bir itiraz öne çıktı.
Ve bu ikinci sahnede, Siyonizm’i sert biçimde eleştiren Yahudi bir Haham’a, “Noel Baba Barış Ödülü” verildi.
İznik’ten dünyaya giden mesaj işte tam burada değişti.
İznik, 1700 yıl önceki büyük Konsil’in şehri olarak zaten dünya gündemine girmişti. 28 Kasım 2025’te Papa 14. Leo’nun ziyareti ve ayin sırasında söylediği sözler, uluslararası basında geniş yankı buldu ve Türkiye’de de ekümeniklik tartışmalarını yeniden ateşledi.
Fakat İznik’te asıl dikkat çeken gelişme, Papa’nın ziyaretinden sonra yaşandı. Antalya merkezli ‘Uluslararası Noel Baba Barış Konseyi’nin, İznik’te gerçekleştirdiği “31’inci Noel Baba ile Dünya Barışına Çağrı Etkinlikleri”, hem mekânın sembolik ağırlığını hem de verilen mesajın sertliğini başka bir düzeye taşıdı
Aynı platform, aynı göl kıyısı, aynı seyir alanı. Daha önce ayin sahnesi olarak hatırlanan yerde bu kez Türk bayrakları, Mehter marşları ve İstiklal Marşı vardı.
Açılışta Atatürk, şehitler, görev başında hayatını kaybeden askerler ve Gazze başta olmak üzere savaşlarda yaşamını yitiren çocuklar anıldı. Programın sunumunu görme engelli Halil Bilgiç yaptı
Bu görüntü, İznik’te sadece bir etkinliğin değil, sahnenin dilinin ve dünyanın okuduğu mesajın değiştiğini gösterdi.
NOEL BABA ÖDÜLÜ’NÜ ALAN, YAHUDİ BİR HAHAM
Konseyin 30 yıl önce başlattığı “Noel Baba Barış Ödülü”, 2025 yılında Siyonizm karşıtı tutumuyla tanınan Yahudi Haham Yaakov Shapiro’ya verildi
Papa’nın İznik’i ziyaret edeceğine dair haberi yayımlamamdan kısa bir süre sonra, Antalya’da kurulu Noel Baba Barış Konseyi Başkanı Muammer Karabulut benimle doğrudan temasa geçti.
Karabulut, Papa’nın dünya kamuoyuna sesleneceği İznik’ten kendilerinin de sessiz kalmayacağını, bu kez aynı mekândan bambaşka ve çok daha sert bir mesaj yükseleceğini özellikle vurguladı.
Bu ilk temas, sıradan bir bilgilendirme değildi. Görüşmelerimiz ilerledikçe Karabulut, planladıkları etkinliğin bilinçli olarak kurgulandığını, hedefinin yalnızca dikkat çekmek değil, dünya kamuoyunda açık bir tartışma başlatmak olduğunu net biçimde ifade etti. Yapılacak çıkışın Siyonist çevreleri rahatsız edeceğini, hatta öfkelendireceğini ise herhangi bir dolaylı anlatıma başvurmadan açıkça dile getirdi. Bu noktadan sonra temasımız daha da yoğunlaştı.
Etkinliğin gerçekleştirilmesinin ardından Muammer Karabulut’tan bir mesaj aldım. Noel Baba Barış Konseyi Başkanı Karabulut, bu mesajında verilen ödülün gerekçesini gizlemeye ya da yumuşatmaya ihtiyaç duymadan, açık ve politik bir çerçeveyle ortaya koyuyordu.
Açıklamaya göre ödül, Yaakov Shapiro’nun uzun süredir Siyonizm’i dünya barışının önündeki en büyük engellerden biri olarak tanımlaması, Siyonizm’in Yahudiliği kimlik hırsızlığı yoluyla siyasal bir ideolojiye dönüştürdüğünü savunması, Yahudiler ile İsrail’in birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini ısrarla vurgulaması ve Filistin halkıyla barış içinde bir arada yaşamanın tarihsel bir miras olduğunu hatırlatması nedeniyle verilmişti.
Bu kararla İznik’ten dünyaya verilen mesajın sertliği de şurada düğümlendi: Ödülün adı Noel Baba, mekânı İznik, muhatabı Yahudi bir Haham ve tartışmanın merkezinde Siyonizm var.
HAHAM YAAKOV SHAPIRO: “DÜNYA BARIŞININ ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK ENGEL SİYONİZM”
Yaakov Shapiro, ödül kararının ardından Noel Baba Barış Konseyi’ne gönderdiği mesajda, bir hahama ödül verilmesini özellikle önemli bulduğunu söyledi. Ona göre bu tercih, Siyonizm ile Yahudiliğin aynı şey olmadığını ve hatta Siyonizm’in Yahudiliğin geleneksel değerleriyle çatıştığını vurguluyordu.
Shapiro’nun mesajı, klasik bir teşekkür metni gibi okunmuyor. Mesajın tonu, bir ideoloji eleştirisi ve ahlaki uyarı metni gibi kurulmuş. Shapiro, “İsrail’in içerde ve dışarda gerçekleştirdiği eylemler” ifadesiyle güncel politik pratikleri işaret ederken, bunun arkasındaki itici gücün “siyasi bir ideoloji ve değerler bütünü” olarak tanımladığı Siyonizm olduğunu savunuyor
YAHUDİLİK NEYİ ÖĞRETİR, SİYONİZM NEYİ İNŞA EDER
Shapiro mesajında Yahudiliğin öğretilerini üç kısa soruyla özetliyor. Güçlü olan nefsine hakim olandır, bilge olan herkesten öğrenendir, onurlu olan başkalarına saygı gösterendir
Shapiro, Siyonizm’in bu değerlerin tam tersini savunduğunu söylerken, bunu kendi iddiası gibi bırakmıyor. “Kurucu babalarından biri” olarak andığı Vladimir Jabotinsky’nin ifadelerine atıf yaparak, Siyonizm’in Yahudilerde bulunan karakter özelliklerinin tam tersini savunmak üzere tasarlanmış olduğunu söylüyor.
Bu atıf, ödülün neden tartışma çıkardığını da açıklıyor. Çünkü tartışma, sadece “bir hahama ödül verildi” tartışması değil. Tartışma, “hangi Yahudilik, hangi siyaset ve hangi kimlik” tartışması.
Konseyin açıklamasında da bu tercihin, 2026’ya girerken dünya barışına giden yolun önündeki büyük engelin Siyonizm olduğuna dair bir işaret olarak görüldüğü belirtiliyor .
NELER YAZMIŞTIM
Değerli okurlarım,
Papa’nın İznik’e gelişinden önce ve sonrasında sizlere “Noel, Sint Nicolaas, Yılbaşı, çam ağacı süslemesi ve Anadolu gerçeği” üzerine aydınlatıcı bilgiler aktarmıştım.
Son olarak İznik’te düzenlenen etkinliklerde bir Yahudi Haham’a “Noel Baba Barış Ödülü” verilmesi, ister istemez şu soruyu da beraberinde getirdi:
Ödüle adını veren Noel Baba kimdir, nereden gelir ve neyi temsil eder?
Bir hahama Noel Baba Ödülü verilmiş olabilir. Bu, siyasi ve ideolojik yönleriyle ayrıca tartışılır.
Ama okur olarak sizin de Noel Baba’yı tanımak, onun hangi kültürel ve tarihsel kökten geldiğini bilmek en doğal hakkınızdır.
İşte bu yazıda, daha önce kaleme aldığım yazılardan yola çıkarak, konuyu bir kez daha ve toplu biçimde aktarıyorum.
NOEL BABA DENİLENLER AYNI KİŞİ DEĞİL
Bugün vitrinlerde, reklamlarda, kartpostallarda gördüğümüz Noel Baba figürü ile tarihsel gerçek aynı kişi değildir.
Noel Baba diye fotoğraflananlardan biri Anadolu topraklarında yaşamış olan Aziz Nikolaos’tur, diğeri ise İskandinav kökenli ve modern çağda şekillendirilmiş Noel Baba figürüdür.
Bu ayrım yapılmadan, ne Noel Baba konuşulabilir ne de Noel Baba adına verilen bir ödül doğru yere oturtulabilir.
SINT NICOLAAS KİMDİR
Aziz Nicolaas, üçüncü yüzyılın sonlarında Patara’da doğmuş, gençliğini bu topraklarda geçirmiş, Myra’da papaz ve piskoposluk yapmış bir din adamıdır.
Hayatı boyunca fakirlere yardım eden, denizcileri koruyan, çocuklara kol kanat geren bir kişilik olarak tanınmıştır.
Bu yüzden Rusya ve Yunanistan’da en saygın azizlerden biri olmuş, çocukların, mahkûmların, denizcilerin ve yolcuların koruyucusu kabul edilmiştir.
Avrupa’da adına kiliseler yapılmış, ölüm günü olan 6 Aralık (Hollanda’da 5 Aralık) yüzyıllardır anılmaktadır.
“BACADAN GİRME” MESELESİ VE GERÇEK HİKÂYE
Noel Baba ile ilgili en çok alay edilen, en çok yanlış bilinen konu “bacadan girme” hikâyesidir.
Gerçek şudur:
Sint Nicolaas hiçbir eve bacadan girmemiştir.
Rivayete göre, yaşadığı bölgede parasızlık yüzünden evlenemeyen üç kız vardır. Kızların kötü yola düşmesinden endişe eden Nicolaas, bu aileye gizlice yardım eder.
Önce pencereden altın keseleri attırır. Pencereler kapatılınca, yardımın devam etmesi için bir defaya mahsus olmak üzere, yamağı Swarte Piet’e (Siyah Piet) bacadan hediye attırılır.
Yani ortada “bacadan giren bir adam” değil, “kimliğini gizleyerek iyilik yapan bir insan” vardır.
HOLLANDA’DAKİ SİNT NİCOLAAS GELENEĞİ
Hollanda’da çocukların en mutlu günü 5 Aralık’tır.
O gün Sint Nicolaas’ın gelişi kutlanır, çocuklar kapı önlerine ayakkabılarını koyar, içine hediye bırakılmasını bekler.
Ancak yıllar boyunca Hollanda’da bile birçok insan, Sint Nicolaas’ın “Anadolu’da doğduğunu” bilmemiştir.
Ben bunu 45 yıl önce Hollanda basınına yazdığımda, bazı gazeteler yazıyı yayımlamış, bazıları ise “Bilginize ihtiyacımız yok” diyerek geri göndermiştir.
Bugün ise bu gerçek artık inkâr edilemez durumdadır:
Sint Nicolaas, bu toprakların insanıdır.
NOEL AYRI, YILBAŞI AYRI ŞEYDİR
En çok karıştırılan konulardan biri de Noel ile Yılbaşı’nın aynı şey sanılmasıdır.
Hayır.
Noel, Hristiyan dünyasında Hz. İsa’nın doğumu olarak kabul edilen dini bir gündür.
Yılbaşı ise Noel ile ilgisi olmayan, takvimsel olarak yeni bir yıla girişin kutlanmasıdır.
Bugün Noel, birçok ülkede dini sınırların dışına çıkmış, kültürel bir güne dönüşmüş olabilir.
Ama bu, Yılbaşı ile Noel’in aynı olduğu anlamına gelmez.
ÇAM AĞACI SÜSLEME GELENEĞİ NEREDEN GELİYOR
Çam ağacı süslemenin Hristiyan geleneği olduğu sanılır.
Oysa bu adet, çok daha eskiye, Türk kültürüne uzanır.
Eski Türklerde yerin merkezinden göğe kadar uzandığına inanılan kutsal bir ağaç vardır. Buna Hayat Ağacı denir.
Bu ağaç, yaşamın sürekliliğini, bereketi ve yeniden doğuşu simgeler.
Bugün bile Orta Asya’da, 22 Aralık gündönümünde, evlere akçam ağacı getirilir.
Dallarına, gelecek yıl için Tanrı’dan istenen dilekleri simgeleyen kurdeleler bağlanır.
Bu geleneğin Noel ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
Bu adet, Türkler aracılığıyla Avrupa’ya taşınmış, 16’ncı yüzyılda Almanya’da sistemli hale gelmiş ve oradan dünyaya yayılmıştır.
NARDUGAN: KARANLIKTAN AYDINLIĞA
21 ve 22 Aralık gecesi, yılın en uzun gecesidir.
Bu geceden sonra günler uzar, geceler kısalır.
Eski Türk inancında bu doğa olayı kutsal kabul edilir ve NARDUGAN olarak adlandırılır.
Nardugan, “Doğan Güneş” demektir.
Yani karanlığın yenildiği, ışığın geri döndüğü an.
Noel, Yılbaşı ve Nardugan farklı adlarla anılsa da, aynı doğa döngüsüne ve aynı yeniden doğuş fikrine dayanır.
BUGÜNKÜ NOEL BABA İMAJI NASIL OLUŞTU
Bugün bildiğimiz kırmızı kıyafetli, beyaz sakallı Noel Baba imajı, tarihsel bir kişilik değil, 20’nci yüzyılda ticari çizimlerle oluşturulmuş bir figürdür.
Bu imaj, zamanla küresel bir ikon haline gelmiş, asıl kökeni olan Sint Nicolaas gerçeğini gölgede bırakmıştır.
İznik’te bir Haham’a Noel Baba Barış Ödülü verilmiş olabilir.
Bu, güncel siyaset ve ideolojiler açısından ayrıca tartışılır.
Ama unutulmaması gereken şudur:
O ödülün adını taşıyan Noel Baba, Anadolu’da yaşamış bir iyilik ve paylaşma sembolüdür.
Onu doğru tanımadan, ne ödül doğru anlaşılır ne de verilen mesaj yerini bulur.
Ben de bu yüzden, daha önce yazdıklarımı bir kez daha ve topluca önünüze koymayı görev bildim.
Bu yazıda aktarılanlar bir yorumdan ibaret değildir. İznik’te yaşananlar, öncesiyle, temaslarıyla ve sonuçlarıyla birlikte kayıt altına alınmış bir sürecin ürünüdür. Papa ziyaretiyle aynı mekânda ve aynı zaman diliminde gerçekleşen bu etkinlik, yalnızca bir tören değil, bilinçli bir siyasi ve ideolojik pozisyonun ilanıdır. Okurun, bu tabloyu bütünlüklü biçimde görmesi için tanıklık ettiklerimi olduğu gibi aktarmayı gazetecilik sorumluluğu olarak gördüm.
Siyonistleri çileden çıkaran ödülün planlayıcısı olan, ‘Uluslararası Noel Baba Barış Konseyi’ Başkanı Muammer Karabulut amacına ulaştı.
Papa’nın dünya katoliklerini sevindiren mesajı karşısında, Siyonist Yahudiler üzüldü.
Papa ziyaretiyle aynı mekânda ve aynı zaman diliminde gerçekleşen bu etkinlik, yalnızca bir tören değil, bilinçli bir siyasi ve ideolojik pozisyonun ilanıdır.
(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)
İlhan KARAÇAY Yazdı:
İznik’te ardı ardına iki sahne kuruldu.
İlkinde Papa vardı, ayin vardı ve Vatikan’ın yüzyıllardır taşıdığı semboller vardı.
İkincisinde ise Türk bayrakları, Mehter marşları, İstiklal Marşı ve Siyonizm’e açık itiraz vardı.
Aynı göl kıyısında, aynı seyir alanında ama bambaşka bir dil konuşuldu.
Birinde din üzerinden verilen mesajlar, diğerinde ise ideolojiye karşı yükseltilen bir itiraz öne çıktı.
Ve bu ikinci sahnede, Siyonizm’i sert biçimde eleştiren Yahudi bir Haham’a, “Noel Baba Barış Ödülü” verildi.
İznik’ten dünyaya giden mesaj işte tam burada değişti.
İznik, 1700 yıl önceki büyük Konsil’in şehri olarak zaten dünya gündemine girmişti. 28 Kasım 2025’te Papa 14. Leo’nun ziyareti ve ayin sırasında söylediği sözler, uluslararası basında geniş yankı buldu ve Türkiye’de de ekümeniklik tartışmalarını yeniden ateşledi.
Fakat İznik’te asıl dikkat çeken gelişme, Papa’nın ziyaretinden sonra yaşandı. Antalya merkezli ‘Uluslararası Noel Baba Barış Konseyi’nin, İznik’te gerçekleştirdiği “31’inci Noel Baba ile Dünya Barışına Çağrı Etkinlikleri”, hem mekânın sembolik ağırlığını hem de verilen mesajın sertliğini başka bir düzeye taşıdı
Aynı platform, aynı göl kıyısı, aynı seyir alanı. Daha önce ayin sahnesi olarak hatırlanan yerde bu kez Türk bayrakları, Mehter marşları ve İstiklal Marşı vardı.
Açılışta Atatürk, şehitler, görev başında hayatını kaybeden askerler ve Gazze başta olmak üzere savaşlarda yaşamını yitiren çocuklar anıldı. Programın sunumunu görme engelli Halil Bilgiç yaptı
Bu görüntü, İznik’te sadece bir etkinliğin değil, sahnenin dilinin ve dünyanın okuduğu mesajın değiştiğini gösterdi.
NOEL BABA ÖDÜLÜ’NÜ ALAN, YAHUDİ BİR HAHAM
Konseyin 30 yıl önce başlattığı “Noel Baba Barış Ödülü”, 2025 yılında Siyonizm karşıtı tutumuyla tanınan Yahudi Haham Yaakov Shapiro’ya verildi
Papa’nın İznik’i ziyaret edeceğine dair haberi yayımlamamdan kısa bir süre sonra, Antalya’da kurulu Noel Baba Barış Konseyi Başkanı Muammer Karabulut benimle doğrudan temasa geçti.
Karabulut, Papa’nın dünya kamuoyuna sesleneceği İznik’ten kendilerinin de sessiz kalmayacağını, bu kez aynı mekândan bambaşka ve çok daha sert bir mesaj yükseleceğini özellikle vurguladı.
Bu ilk temas, sıradan bir bilgilendirme değildi. Görüşmelerimiz ilerledikçe Karabulut, planladıkları etkinliğin bilinçli olarak kurgulandığını, hedefinin yalnızca dikkat çekmek değil, dünya kamuoyunda açık bir tartışma başlatmak olduğunu net biçimde ifade etti. Yapılacak çıkışın Siyonist çevreleri rahatsız edeceğini, hatta öfkelendireceğini ise herhangi bir dolaylı anlatıma başvurmadan açıkça dile getirdi. Bu noktadan sonra temasımız daha da yoğunlaştı.
Etkinliğin gerçekleştirilmesinin ardından Muammer Karabulut’tan bir mesaj aldım. Noel Baba Barış Konseyi Başkanı Karabulut, bu mesajında verilen ödülün gerekçesini gizlemeye ya da yumuşatmaya ihtiyaç duymadan, açık ve politik bir çerçeveyle ortaya koyuyordu.
Açıklamaya göre ödül, Yaakov Shapiro’nun uzun süredir Siyonizm’i dünya barışının önündeki en büyük engellerden biri olarak tanımlaması, Siyonizm’in Yahudiliği kimlik hırsızlığı yoluyla siyasal bir ideolojiye dönüştürdüğünü savunması, Yahudiler ile İsrail’in birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini ısrarla vurgulaması ve Filistin halkıyla barış içinde bir arada yaşamanın tarihsel bir miras olduğunu hatırlatması nedeniyle verilmişti.
Bu kararla İznik’ten dünyaya verilen mesajın sertliği de şurada düğümlendi: Ödülün adı Noel Baba, mekânı İznik, muhatabı Yahudi bir Haham ve tartışmanın merkezinde Siyonizm var.
HAHAM YAAKOV SHAPIRO: “DÜNYA BARIŞININ ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK ENGEL SİYONİZM”
Yaakov Shapiro, ödül kararının ardından Noel Baba Barış Konseyi’ne gönderdiği mesajda, bir hahama ödül verilmesini özellikle önemli bulduğunu söyledi. Ona göre bu tercih, Siyonizm ile Yahudiliğin aynı şey olmadığını ve hatta Siyonizm’in Yahudiliğin geleneksel değerleriyle çatıştığını vurguluyordu.
Shapiro’nun mesajı, klasik bir teşekkür metni gibi okunmuyor. Mesajın tonu, bir ideoloji eleştirisi ve ahlaki uyarı metni gibi kurulmuş. Shapiro, “İsrail’in içerde ve dışarda gerçekleştirdiği eylemler” ifadesiyle güncel politik pratikleri işaret ederken, bunun arkasındaki itici gücün “siyasi bir ideoloji ve değerler bütünü” olarak tanımladığı Siyonizm olduğunu savunuyor
YAHUDİLİK NEYİ ÖĞRETİR, SİYONİZM NEYİ İNŞA EDER
Shapiro mesajında Yahudiliğin öğretilerini üç kısa soruyla özetliyor. Güçlü olan nefsine hakim olandır, bilge olan herkesten öğrenendir, onurlu olan başkalarına saygı gösterendir
Shapiro, Siyonizm’in bu değerlerin tam tersini savunduğunu söylerken, bunu kendi iddiası gibi bırakmıyor. “Kurucu babalarından biri” olarak andığı Vladimir Jabotinsky’nin ifadelerine atıf yaparak, Siyonizm’in Yahudilerde bulunan karakter özelliklerinin tam tersini savunmak üzere tasarlanmış olduğunu söylüyor.
Bu atıf, ödülün neden tartışma çıkardığını da açıklıyor. Çünkü tartışma, sadece “bir hahama ödül verildi” tartışması değil. Tartışma, “hangi Yahudilik, hangi siyaset ve hangi kimlik” tartışması.
Konseyin açıklamasında da bu tercihin, 2026’ya girerken dünya barışına giden yolun önündeki büyük engelin Siyonizm olduğuna dair bir işaret olarak görüldüğü belirtiliyor .
NELER YAZMIŞTIM
Değerli okurlarım,
Papa’nın İznik’e gelişinden önce ve sonrasında sizlere “Noel, Sint Nicolaas, Yılbaşı, çam ağacı süslemesi ve Anadolu gerçeği” üzerine aydınlatıcı bilgiler aktarmıştım.
Son olarak İznik’te düzenlenen etkinliklerde bir Yahudi Haham’a “Noel Baba Barış Ödülü” verilmesi, ister istemez şu soruyu da beraberinde getirdi:
Ödüle adını veren Noel Baba kimdir, nereden gelir ve neyi temsil eder?
Bir hahama Noel Baba Ödülü verilmiş olabilir. Bu, siyasi ve ideolojik yönleriyle ayrıca tartışılır.
Ama okur olarak sizin de Noel Baba’yı tanımak, onun hangi kültürel ve tarihsel kökten geldiğini bilmek en doğal hakkınızdır.
İşte bu yazıda, daha önce kaleme aldığım yazılardan yola çıkarak, konuyu bir kez daha ve toplu biçimde aktarıyorum.
NOEL BABA DENİLENLER AYNI KİŞİ DEĞİL
Bugün vitrinlerde, reklamlarda, kartpostallarda gördüğümüz Noel Baba figürü ile tarihsel gerçek aynı kişi değildir.
Noel Baba diye fotoğraflananlardan biri Anadolu topraklarında yaşamış olan Aziz Nikolaos’tur, diğeri ise İskandinav kökenli ve modern çağda şekillendirilmiş Noel Baba figürüdür.
Bu ayrım yapılmadan, ne Noel Baba konuşulabilir ne de Noel Baba adına verilen bir ödül doğru yere oturtulabilir.
SINT NICOLAAS KİMDİR
Aziz Nicolaas, üçüncü yüzyılın sonlarında Patara’da doğmuş, gençliğini bu topraklarda geçirmiş, Myra’da papaz ve piskoposluk yapmış bir din adamıdır.
Hayatı boyunca fakirlere yardım eden, denizcileri koruyan, çocuklara kol kanat geren bir kişilik olarak tanınmıştır.
Bu yüzden Rusya ve Yunanistan’da en saygın azizlerden biri olmuş, çocukların, mahkûmların, denizcilerin ve yolcuların koruyucusu kabul edilmiştir.
Avrupa’da adına kiliseler yapılmış, ölüm günü olan 6 Aralık (Hollanda’da 5 Aralık) yüzyıllardır anılmaktadır.
“BACADAN GİRME” MESELESİ VE GERÇEK HİKÂYE
Noel Baba ile ilgili en çok alay edilen, en çok yanlış bilinen konu “bacadan girme” hikâyesidir.
Gerçek şudur:
Sint Nicolaas hiçbir eve bacadan girmemiştir.
Rivayete göre, yaşadığı bölgede parasızlık yüzünden evlenemeyen üç kız vardır. Kızların kötü yola düşmesinden endişe eden Nicolaas, bu aileye gizlice yardım eder.
Önce pencereden altın keseleri attırır. Pencereler kapatılınca, yardımın devam etmesi için bir defaya mahsus olmak üzere, yamağı Swarte Piet’e (Siyah Piet) bacadan hediye attırılır.
Yani ortada “bacadan giren bir adam” değil, “kimliğini gizleyerek iyilik yapan bir insan” vardır.
HOLLANDA’DAKİ SİNT NİCOLAAS GELENEĞİ
Hollanda’da çocukların en mutlu günü 5 Aralık’tır.
O gün Sint Nicolaas’ın gelişi kutlanır, çocuklar kapı önlerine ayakkabılarını koyar, içine hediye bırakılmasını bekler.
Ancak yıllar boyunca Hollanda’da bile birçok insan, Sint Nicolaas’ın “Anadolu’da doğduğunu” bilmemiştir.
Ben bunu 45 yıl önce Hollanda basınına yazdığımda, bazı gazeteler yazıyı yayımlamış, bazıları ise “Bilginize ihtiyacımız yok” diyerek geri göndermiştir.
Bugün ise bu gerçek artık inkâr edilemez durumdadır:
Sint Nicolaas, bu toprakların insanıdır.
NOEL AYRI, YILBAŞI AYRI ŞEYDİR
En çok karıştırılan konulardan biri de Noel ile Yılbaşı’nın aynı şey sanılmasıdır.
Hayır.
Noel, Hristiyan dünyasında Hz. İsa’nın doğumu olarak kabul edilen dini bir gündür.
Yılbaşı ise Noel ile ilgisi olmayan, takvimsel olarak yeni bir yıla girişin kutlanmasıdır.
Bugün Noel, birçok ülkede dini sınırların dışına çıkmış, kültürel bir güne dönüşmüş olabilir.
Ama bu, Yılbaşı ile Noel’in aynı olduğu anlamına gelmez.
ÇAM AĞACI SÜSLEME GELENEĞİ NEREDEN GELİYOR
Çam ağacı süslemenin Hristiyan geleneği olduğu sanılır.
Oysa bu adet, çok daha eskiye, Türk kültürüne uzanır.
Eski Türklerde yerin merkezinden göğe kadar uzandığına inanılan kutsal bir ağaç vardır. Buna Hayat Ağacı denir.
Bu ağaç, yaşamın sürekliliğini, bereketi ve yeniden doğuşu simgeler.
Bugün bile Orta Asya’da, 22 Aralık gündönümünde, evlere akçam ağacı getirilir.
Dallarına, gelecek yıl için Tanrı’dan istenen dilekleri simgeleyen kurdeleler bağlanır.
Bu geleneğin Noel ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
Bu adet, Türkler aracılığıyla Avrupa’ya taşınmış, 16’ncı yüzyılda Almanya’da sistemli hale gelmiş ve oradan dünyaya yayılmıştır.
NARDUGAN: KARANLIKTAN AYDINLIĞA
21 ve 22 Aralık gecesi, yılın en uzun gecesidir.
Bu geceden sonra günler uzar, geceler kısalır.
Eski Türk inancında bu doğa olayı kutsal kabul edilir ve NARDUGAN olarak adlandırılır.
Nardugan, “Doğan Güneş” demektir.
Yani karanlığın yenildiği, ışığın geri döndüğü an.
Noel, Yılbaşı ve Nardugan farklı adlarla anılsa da, aynı doğa döngüsüne ve aynı yeniden doğuş fikrine dayanır.
BUGÜNKÜ NOEL BABA İMAJI NASIL OLUŞTU
Bugün bildiğimiz kırmızı kıyafetli, beyaz sakallı Noel Baba imajı, tarihsel bir kişilik değil, 20’nci yüzyılda ticari çizimlerle oluşturulmuş bir figürdür.
Bu imaj, zamanla küresel bir ikon haline gelmiş, asıl kökeni olan Sint Nicolaas gerçeğini gölgede bırakmıştır.
İznik’te bir Haham’a Noel Baba Barış Ödülü verilmiş olabilir.
Bu, güncel siyaset ve ideolojiler açısından ayrıca tartışılır.
Ama unutulmaması gereken şudur:
O ödülün adını taşıyan Noel Baba, Anadolu’da yaşamış bir iyilik ve paylaşma sembolüdür.
Onu doğru tanımadan, ne ödül doğru anlaşılır ne de verilen mesaj yerini bulur.
Ben de bu yüzden, daha önce yazdıklarımı bir kez daha ve topluca önünüze koymayı görev bildim.
Bu yazıda aktarılanlar bir yorumdan ibaret değildir. İznik’te yaşananlar, öncesiyle, temaslarıyla ve sonuçlarıyla birlikte kayıt altına alınmış bir sürecin ürünüdür. Papa ziyaretiyle aynı mekânda ve aynı zaman diliminde gerçekleşen bu etkinlik, yalnızca bir tören değil, bilinçli bir siyasi ve ideolojik pozisyonun ilanıdır. Okurun, bu tabloyu bütünlüklü biçimde görmesi için tanıklık ettiklerimi olduğu gibi aktarmayı gazetecilik sorumluluğu olarak gördüm.
******************
PAUS KWAM NAAR İZNİK, MAAR DE BOODSCHAP VAN ONZE KANT WAS KRACHTIGER: JODSE RABBIJN DIE HET ZIONISME VEROORDEELT KREEG EEN PRIJS
De initiatiefnemer van de prijs die zionisten woedend maakte, Muammer Karabulut, voorzitter van de Internationale Kerstman Vredesraad, heeft zijn doel bereikt.
Terwijl de boodschap van de paus wereldwijde vreugde veroorzaakte onder katholieken, zorgde dezelfde periode voor teleurstelling bij zionistische joden.
Wat in İznik plaatsvond, gelijktijdig en op dezelfde locatie als het pausbezoek, was niet louter een ceremonie, maar de bewuste uiting van een politieke en ideologische positie.
İlhan KARAÇAY schreef:
In İznik werden kort na elkaar twee totaal verschillende scènes opgebouwd.
In de eerste was er de Paus, de mis en de symbolen die het Vaticaan al eeuwenlang met zich meedraagt.
In de tweede waren er Turkse vlaggen, Ottomaanse militaire muziek, het volkslied en een openlijk verzet tegen het zionisme.
Aan dezelfde oever van het meer en op dezelfde locatie werd een totaal andere taal gesproken.
In het ene geval ging het om religieuze boodschappen, in het andere om een ideologische afwijzing.
En precies op dat tweede podium werd een Joodse rabbijn die het zionisme scherp bekritiseert onderscheiden met de Kerstman Vredesprijs.
Hier veranderde de boodschap die vanuit İznik de wereld in ging.
İznik stond al wereldwijd in de belangstelling als de stad van het grote concilie van 1700 jaar geleden. Het bezoek van paus Leo XIV op 28 november 2025 en de woorden die hij tijdens de mis uitsprak, kregen ruime aandacht in de internationale media en zorgden ook in Turkije opnieuw voor discussies over oecumenisme.
Maar de meest opvallende ontwikkeling in Iznik vond plaats na het pausbezoek. De in Antalya gevestigde Internationale Kerstman Vredesraad organiseerde in Iznik de “31e Oproep tot Wereldvrede met de Kerstman”, waarmee zowel het symbolische gewicht van de locatie als de scherpte van de boodschap naar een hoger niveau werden getild.
Hetzelfde podium, dezelfde oever en dezelfde kijklocatie. Waar eerder een mis plaatsvond, wapperden nu Turkse vlaggen en klonken militaire marsen en het volkslied.
Bij de opening werden Atatürk herdacht, evenals martelaren, omgekomen militairen en kinderen die hun leven verloren in oorlogen, met Gaza in het bijzonder.
De presentatie was in handen van de slechtziende Halil Bilgiç.
Dit beeld liet zien dat in Iznik niet alleen een evenement veranderde, maar ook de taal van het podium en de boodschap die de wereld las.
DE KERSTMAN VREDESPRIJS VOOR EEN JOODSE RABBIJN
De Kerstman Vredesprijs, die dertig jaar geleden door de raad werd ingesteld, werd in 2025 toegekend aan de Joodse rabbijn Yaakov Shapiro, die bekendstaat om zijn uitgesproken anti-zionistische houding.
Kort nadat ik het nieuws had gepubliceerd over het geplande bezoek van de paus aan İznik, nam Muammer Karabulut, voorzitter van de in Antalya gevestigde Kerstman Vredesraad, rechtstreeks contact met mij op.
Karabulut benadrukte dat zij vanuit İznik, waar de paus zich tot de wereld zou richten, niet zwijgend zouden toekijken, maar bewust vanaf dezelfde plek een totaal andere en veel scherpere boodschap zouden laten horen.
Dit eerste contact was geen vrijblijvende mededeling. Naarmate onze gesprekken vorderden, maakte Karabulut duidelijk dat het geplande evenement doelbewust was opgezet en dat het niet alleen was bedoeld om aandacht te trekken, maar om wereldwijd een open en confronterend debat op gang te brengen. Zonder omwegen stelde hij dat deze actie zionistische kringen zou verontrusten en zelfs woedend zou maken. Vanaf dat moment werd het contact tussen ons merkbaar intensiever.
Na afloop van het evenement ontving ik een bericht van Muammer Karabulut. In deze verklaring koos de voorzitter van de Kerstman Vredesraad niet voor verzachting of verhulling, maar voor een openlijk politieke formulering van de motieven achter de prijs.
Volgens Karabulut werd de onderscheiding toegekend omdat Yaakov Shapiro het zionisme al lange tijd omschrijft als een van de grootste obstakels voor wereldvrede, omdat hij stelt dat het zionisme het jodendom misbruikt als identiteitsinstrument en heeft omgevormd tot een politieke ideologie, omdat hij consequent benadrukt dat joden en de staat Israël niet met elkaar vereenzelvigd mogen worden en omdat hij eraan herinnert dat vreedzaam samenleven met het Palestijnse volk een historisch erfgoed is.
Hiermee werd de scherpte van de boodschap vanuit İznik duidelijk.
De naam van de prijs is Kerstman, de plaats is İznik, de ontvanger is een Joodse rabbijn en het middelpunt van de discussie is het zionisme.
RABBIJN YAAKOV SHAPIRO: “HET ZIONISME IS HET GROOTSTE OBSTAKEL VOOR WERELDVREDE”
In zijn boodschap aan de Kerstman Vredesraad verklaarde Shapiro dat hij het bijzonder betekenisvol vond dat een rabbijn deze prijs ontving. Volgens hem onderstreept dit dat zionisme en jodendom niet hetzelfde zijn en zelfs haaks op elkaar kunnen staan.
Zijn boodschap leest niet als een standaard dankwoord, maar als een morele waarschuwing en ideologische kritiek. Met zijn verwijzing naar de binnenlandse en buitenlandse daden van Israël wijst hij op actuele politieke praktijken, waarvan hij het zionisme ziet als de drijvende kracht.
WAT LEERT HET JODENDOM EN WAT BOUWT HET ZIONISME
Shapiro vat de kernwaarden van het jodendom samen in drie korte principes:
Wie sterk is, beheerst zichzelf.
Wie wijs is, leert van iedereen.
Wie eervol is, toont respect voor anderen.
Volgens Shapiro staat het zionisme haaks op deze waarden. Hij verwijst daarbij naar uitspraken van Vladimir Jabotinsky, een van de ideologische grondleggers van het zionisme, en stelt dat deze ideologie bewust is ontworpen als het tegenovergestelde van traditionele Joodse waarden.
Daarmee wordt ook duidelijk waarom deze prijs zoveel discussie oproept. Het gaat niet alleen om het feit dat een rabbijn een prijs ontving, maar om de vraag welk jodendom, welke politiek en welke identiteit wordt verdedigd.
Volgens de raad symboliseert deze keuze bij de overgang naar 2026 dat het zionisme wordt gezien als een van de grootste blokkades op de weg naar wereldvrede.
WAT IK EERDER SCHREEF
Beste lezers,
Voor en na het bezoek van de paus aan İznik heb ik u eerder geïnformeerd over Kerstmis, Sint Nicolaas, Nieuwjaar, de kerstboom en de Anatolische werkelijkheid.
Dat in Iznik een Joodse rabbijn werd onderscheiden met de Kerstman Vredesprijs roept onvermijdelijk ook deze vraag op:
Wie is de Kerstman, waar komt hij vandaan en wat vertegenwoordigt hij?
Dat een rabbijn deze prijs ontvangt kan politiek en ideologisch worden bediscussieerd.
Maar als lezer heeft u ook het recht te weten wie de Kerstman werkelijk is en uit welke culturele en historische wortels hij voortkomt.
Daarom heb ik mijn eerdere artikelen samengebracht en deze kwestie opnieuw en in samenhang uiteengezet.
DE KERSTMAN IS NIET ÉÉN EN DEZELFDE PERSOON
De Kerstman zoals wij die vandaag zien in etalages, reclames en ansichtkaarten is niet dezelfde persoon als de historische werkelijkheid.
Een van de figuren die als Kerstman wordt afgebeeld is de heilige Nicolaas, die op Anatolische bodem leefde.
De andere is een Scandinavisch geïnspireerde Kerstmanfiguur die in de moderne tijd is gevormd.
Zonder dit onderscheid kan men noch over de Kerstman spreken, noch een prijs die zijn naam draagt correct plaatsen.
WIE IS SINT NICOLAAS
Sint Nicolaas werd aan het einde van de derde eeuw geboren in Patara. Hij bracht zijn jeugd door in deze streek en diende later als priester en bisschop in Myra.
Hij stond bekend als iemand die de armen hielp, zeelieden beschermde en kinderen onder zijn hoede nam.
Daarom werd hij in Rusland en Griekenland een van de meest gerespecteerde heiligen en werd hij gezien als beschermer van kinderen, gevangenen, zeelieden en reizigers.
In Europa werden kerken ter ere van hem gebouwd en zijn sterfdag op 6 december, in Nederland op 5 december, wordt al eeuwenlang herdacht.
HET VERHAAL OVER DE SCHOORSTEEN EN DE WERKELIJKE ACHTERGROND
Een van de meest bespotte en verkeerd begrepen verhalen over de Kerstman is dat van het binnenkomen via de schoorsteen.
De waarheid is simpel:
Sint Nicolaas is nooit via een schoorsteen een huis binnengegaan.
Volgens de overlevering waren er in zijn omgeving drie jonge vrouwen die wegens armoede niet konden trouwen. Uit angst dat zij een slecht pad zouden inslaan, besloot Nicolaas hen in het geheim te helpen.
Eerst liet hij zakjes goud door het raam naar binnen werpen. Toen de ramen werden gesloten, liet hij eenmalig zijn helper Zwarte Piet een geschenk via de schoorsteen naar binnen brengen, zodat de hulp kon doorgaan.
Er was dus geen man die via de schoorsteen binnenging, maar een mens die zijn identiteit verborg om goed te doen.
DE SINT NICOLAAS TRADITIE IN NEDERLAND
In Nederland is 5 december de gelukkigste dag voor kinderen.
Op die dag wordt de komst van Sint Nicolaas gevierd. Kinderen zetten hun schoenen bij de deur en wachten op cadeautjes.
Toch wisten jarenlang zelfs in Nederland veel mensen niet dat Sint Nicolaas in Anatolië is geboren.
Toen ik dit 45 jaar geleden in de Nederlandse pers schreef, publiceerden sommige kranten het artikel, terwijl anderen het terugstuurden met de boodschap: “Wij hebben deze informatie niet nodig.”
Vandaag is deze werkelijkheid echter niet meer te ontkennen:
Sint Nicolaas is een man van deze gronden.
KERSTMIS EN NIEUWJAAR ZIJN NIET HETZELFDE
Een van de meest voorkomende misverstanden is dat Kerstmis en Nieuwjaar als hetzelfde worden gezien.
Dat is onjuist.
Kerstmis is in de christelijke wereld de religieuze herdenking van de geboorte van Jezus Christus.
Nieuwjaar daarentegen heeft geen religieuze band met Kerstmis en markeert slechts het begin van een nieuw kalenderjaar.
Kerstmis kan in veel landen een culturele betekenis hebben gekregen, maar dat maakt het nog niet gelijk aan Nieuwjaar.
WAAR KOMT DE TRADITIE VAN DE KERSTBOOM VANDAAN
Vaak wordt gedacht dat het versieren van een dennenboom een christelijke traditie is.
In werkelijkheid gaat deze gewoonte veel verder terug en vindt zij haar oorsprong in de Turkse cultuur.
In oude Turkse overtuigingen bestond het geloof in een heilige boom die zich uitstrekte van het centrum van de aarde tot aan de hemel. Deze werd de Levensboom genoemd.
De boom symboliseerde continuïteit van het leven, overvloed en wedergeboorte.
Zelfs vandaag nog worden in Centraal Azië rond de winterzonnewende op 22 december dennenbomen in huis gehaald. Aan de takken worden linten gehangen die wensen voor het nieuwe jaar symboliseren.
Deze traditie heeft geen directe relatie met Kerstmis.
Via de Turken bereikte zij Europa, werd in de zestiende eeuw in Duitsland gesystematiseerd en verspreidde zich vandaar over de wereld.
NARDUGAN: VAN DUISTERNIS NAAR LICHT
De nacht van 21 op 22 december is de langste nacht van het jaar.
Vanaf dat moment worden de dagen langer en de nachten korter.
In de oude Turkse overtuiging werd dit natuurverschijnsel als heilig beschouwd en aangeduid als Nardugan.
Nardugan betekent “de geboren zon”.
Het is het moment waarop de duisternis wordt overwonnen en het licht terugkeert.
Hoewel Kerstmis, Nieuwjaar en Nardugan verschillende namen dragen, zijn ze gebaseerd op dezelfde natuurcyclus en hetzelfde idee van wedergeboorte.
HOE HET HUIDIGE BEELD VAN DE KERSTMAN IS ONTSTAAN
De Kerstman zoals wij die vandaag kennen met rode kleding en een witte baard is geen historische figuur, maar een beeld dat in de twintigste eeuw via commerciële illustraties werd gecreëerd.
Dit beeld groeide uit tot een wereldwijd icoon en overschaduwde de oorspronkelijke werkelijkheid van Sint Nicolaas.
Dat in Iznik een rabbijn de Kerstman Vredesprijs ontving kan politiek en ideologisch worden bediscussieerd.
Maar wat niet vergeten mag worden is dit: De Kerstman die zijn naam aan deze prijs geeft, is een symbool van goedheid en delen dat in Anatolië leefde.
Zonder hem correct te kennen, kan noch de prijs, noch de boodschap juist worden begrepen.
Daarom vond ik het mijn plicht om mijn eerdere teksten opnieuw en in samenhang aan u voor te leggen.
Wat in dit artikel wordt weergegeven, is geen persoonlijke interpretatie, maar de vastlegging van een proces dat zich met zijn aanloop, contacten en gevolgen daadwerkelijk heeft voltrokken. Wat in İznik plaatsvond, gelijktijdig en op dezelfde locatie als het pausbezoek, was niet louter een ceremonie, maar de bewuste uiting van een politieke en ideologische positie. Om de lezer in staat te stellen dit geheel in zijn samenhang te zien, heb ik mijn waarnemingen en getuigenissen weergegeven zoals ze zich hebben voorgedaan, als onderdeel van mijn journalistieke verantwoordelijkheid.
Yeni yıl, çoğu zaman geleceği değil, aslında kendimizi tarttığımız bir eşiktir.
(Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)
Yeni yıl…
Bir takvim yaprağının değişmesinden ibaret gibi görünse de, aslında insanın iç dünyasında sessiz bir muhasebe anıdır.
GEÇMİŞTE YENİ YILLAR, daha yavaştı.
Bir masa etrafında toplanılırdı, televizyon arka planda olurdu ama sohbet başroldeydi. Saatlerce konuşulur, gülünür, bazen susulur ama o suskunluk bile paylaşıldığını hissettirirdi. Hediyeler küçüktü ama niyet büyüktü. Kimse “ne kazandım” diye sormazdı, “kim yanımda” diye bakardı.
Yeni yıl eskiden aceleye gelmezdi. Televizyon açıktı ama başrolde insanlar vardı. Saatler süren sohbetler, paylaşılan sessizlikler ve küçük ama anlamlı hediyeler… Kimse saate bakmazdı, çünkü kimse bir yere yetişmeye çalışmazdı. Bu fotoğraf, zamanın değil insanların kıymetli olduğu yılları hatırlatıyor.
ŞİMDİ YENİ YILLAR, daha gürültülü ama daha yalnız.
Herkes bir yerlere yetişiyor, bir şeyleri kaçırmamak için durmadan bakıyor ama en çok da kendini ihmal ediyor. Masalar dolu ama sohbet eksik. Takvimler değişiyor ama yükler hafiflemiyor. Yeni yıl dilekleri hızlı yazılıyor, hızlı paylaşılıyor ama çabuk unutuluyor. Geri sayım başladığında herkes aynı masadaydı ama gözler birbirinde değil, ekranlardaydı.
Masalar dolu, ışıklar parlak, herkes burada… Ama herkes kendi dünyasında. Telefonlara yetişilirken yanımızdakiler kaçırılıyor. Bu kare, modern yeni yılların gürültüsünü ve aynı anda büyüyen yalnızlığı anlatıyor.
GELECEKTE YENİ YILLAR NASIL OLMALI?
Belki daha az aceleyle.
Belki daha az hesapla ve daha çok kalple.
Daha çok dinleyerek, daha az konuşarak.
Daha çok temas ederek, daha az mesafeyle.
Geleceğin yeni yılı, bizi birbirimize yaklaştırmalı.
Eksileni çoğaltmak yerine, çoğalanı anlamlandırmalı.
Takvimler zorlamamalı, zaman kucaklamalı.
Yeni yıl; telaşın değil, temenninin yılı olmalı.
Gürültünün değil, samimiyetin yılı olmalı.
Daha fazlasının değil, yeterince olanın kıymetini bilenlerin yılı olmalı.
Ve belki de en önemlisi:
Yeni yıl, insanın önce kendisine, sonra başkasına daha dürüst olduğu bir başlangıç olmalı. Çünkü insan kendine yalan söylediğinde, takvim ne kadar değişirse değişsin hiçbir şey değişmez.
İşte o zaman yeni yıl gerçekten “yeni” olur.
Kalabalık yine var ama bu kez amaç başka. Daha az acele, daha çok temas. Daha az konuşma, daha çok dinleme. Herkes aynı yerde değil belki ama aynı anda durabilmenin mümkün olduğu bir an. Bu fotoğraf bir temenniyi anlatıyor: Yeni yılın bizi hızlandırması değil, birbirimize yaklaştırması.
************ HOE WAS NIEUWJAAR VROEGER, HOE IS HET NU EN HOE ZOU HET MOETEN ZIJN ?
Nieuwjaar is vaak geen blik op de toekomst, maar een moment waarop we onszelf afwegen.
Nieuwjaar…
Het lijkt misschien slechts een datum op de kalender, maar voor veel mensen is het een moment van stilte, van terugkijken en van voorzichtig vooruitdenken.
VROEGER WAS NİEUWJAAR RUSTİGER.
Mensen zaten samen aan tafel. Gesprekken duurden langer dan de avond zelf. Cadeaus waren eenvoudig, maar de bedoeling was oprecht. Niemand vroeg wat hij had gewonnen, men keek wie er naast hem zat. Tijd werd gedeeld, niet gejaagd.
Nieuwjaar kwam vroeger niet gehaast. De televisie stond aan, maar mensen stonden centraal. Urenlange gesprekken, gedeelde stiltes en kleine cadeaus met grote betekenis.Niemand keek op de klok, omdat niemand ergens anders hoefde te zijn.Deze foto herinnert aan een tijd waarin niet de klok, maar de mens waardevol was.
VANDAAG İS NİEUWJAAR LUİDER, MAAR OOK EENZAMER.
We zijn overal tegelijk en toch nergens echt. Tafels zijn vol, maar gesprekken blijven oppervlakkig. Wensen worden snel geschreven, snel gedeeld en nog sneller vergeten. De kalender verandert, maar de zorgen blijven vaak dezelfde. Tijdens het aftellen zat iedereen aan dezelfde tafel, maar de aandacht ging naar de schermen, niet naar elkaar.
De tafel is vol, de lichten zijn fel, iedereen is aanwezig. En toch is iedereen op zichzelf gericht. Terwijl we onze schermen bijhouden, verliezen we elkaar uit het oog. Dit beeld laat de drukte van het moderne nieuwjaar zien en tegelijk de groeiende eenzaamheid.
En dan komt de echte vraag: HOE ZOU NİEUWJAAR İN DE TOEKOMST MOETEN ZİJN?
Misschien rustiger.
Met minder haast en meer aandacht.
Met minder berekening en meer gevoel.
Meer luisteren en minder roepen.
Het Nieuwjaar van de toekomst zou mensen dichter bij elkaar moeten brengen.
Niet door steeds meer te willen, maar door te begrijpen wat al genoeg is.
Niet door tijd te forceren, maar door haar ruimte te geven.
Nieuwjaar zou geen moment van stress moeten zijn, maar van hoop.
Geen lawaai, maar oprechtheid.
Geen wedstrijd, maar verbondenheid.
En misschien is dat wel het belangrijkste
Dat Nieuwjaar ons eerst eerlijker maakt tegenover onszelf
en daarna tegenover de ander. Want als we tegen onszelf blijven liegen, verandert er niets, hoe vaak de kalender ook omslaat.
Pas dan wordt een nieuw jaar ook echt “nieuw”.
De drukte is er nog steeds, maar met een andere bedoeling. Minder haast en meer nabijheid. Minder praten en meer luisteren. Niet iedereen is op dezelfde plek, maar het moment laat zien dat samen even stilstaan mogelijk is. Deze foto verbeeldt een wens: dat het nieuwe jaar ons niet sneller maakt, maar dichter bij elkaar brengt.
