Lale Gül, Bleiswijk’teki Arapça sokak isimlerini eleştirirken, örnek olarak verdiği Gullit, Rijkaard ve Kluivert’ın da göç kökenli ailelerden geldiğini gözden kaçırdı.

Yıllardır din, entegrasyon ve göç tartışmalarının merkezindeki Lale Gül, bu kez sokak tabelaları üzerinden yeni bir polemiğin kapısını araladı.

Hollanda’nın çok kültürlü yapısını eleştirenler, ülkenin en büyük futbol kahramanlarının da aynı çok kültürlü geçmişin ürünü olduğunu unutuyor.

Bir yanda Wadi Musa ve Wadi Rum isimleri eleştiriliyor, diğer yanda Gullit ve Rijkaard ulusal kahraman olarak gösteriliyor. Yazının merkezindeki çelişki tam da burada başlıyor.

Atatürkstraat, Atatürklaan ve Atatürkplein isimleri de aynı mantıkla tartışmaya açılır mı? Yazının sonunda cevabı aranan soru bu oluyor.

(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY yazdı:

Bir süredir Hollanda kamuoyunda en çok konuşulan isimlerden biri yine Lale Gül.
Kimi onu cesur bir kadın olarak görüyor.
Kimi göçmen kökenli toplumları sürekli eleştirmekle suçluyor.
Kimi de Hollanda medyasının yeni gözdesi olarak tanımlıyor.

Şurası bir gerçek ki, son yıllarda Hollanda’da din, entegrasyon, göçmen aile yapısı, kadın hakları ve İslam tartışmaları açıldığında ilk mikrofon uzatılan isimlerden biri haline geldi.
Özellikle muhafazakâr Türk ve Faslı çevrelere yönelik eleştirileriyle tanındı.
Kitaplar yazdı.
Televizyon programlarına çıktı.
Gazetelerde köşe yazıları yazdı.
Panelden panele koştu.
Ve zamanla sadece kendi düşünce alanlarında değil, neredeyse ülkenin her meselesinde görüşüne başvurulan bir isim haline getirildi.

Geçtiğimiz hafta kendisi hakkında bir yorum kaleme almış ve son dönemde kullandığı dilde bir yumuşama olup olmadığını sorgulamıştım.
Çünkü son yazılarında, geçmiş yıllardaki sert ve keskin üslubundan biraz uzaklaşmış gibi görünüyordu.
“Lale Gül uyarıldı mı?” diye sormuştum.
Bu konuda edindiğim bilgilere göre, Lale Gül’ün son yıllardaki yazıları diplomatik temaslarda da gündeme gelmiş. Konunun bazı üst düzey görüşmeler sırasında dile getirildiği belirtiliyor.
Hatta bazı okurlarım, “Galiba artık daha dengeli bir çizgiye geliyor” yorumunu yapıyor.
Ben de aynı izlenimi edinmiştim.

Ancak önceki gün De Telegraaf’ta yayımlanan son yazısını okuyunca bu düşüncemi yeniden gözden geçirmek zorunda kaldım.
Çünkü bu kez karşımıza çıkan konu ne din tartışmasıydı.
Ne başörtüsü meselesiydi.
Ne camilerdi.
Ne entegrasyondu.
Ne kadın haklarıydı.
Bu kez konu sokak isimleriydi.

Evet, yanlış okumadınız.
Sokak isimleri…

BLEISWIJK’TEN BAŞLAYAN TARTIŞMA

Lale Gül, Bleiswijk’te kurulacak yeni bir mahallede kullanılacak bazı Arapça kökenli isimleri eleştiriyor.
Yazısında özellikle şu isimlerden söz ediyor:
Wadi Rum.
Wadi Musa.
Wadi Şaab.
Ve benzeri isimler…

Lale Gül, bu isimleri gördüğünde aklına bir mahalleden çok bir deve kervanının geldiğini söylüyor.
İsim seçimlerini özensiz ve rastgele bulduğunu ifade ediyor.

Buraya kadar herkesin görüş belirtme hakkı vardır.
Bir vatandaş beğenir.
Bir başkası beğenmez.
Bir üçüncüsü de farklı düşünür.

Demokrasinin güzelliği zaten budur.
Ancak yazının devamına geldiğinizde ilginç bir durum ortaya çıkıyor.
Çünkü Lale Gül, Hollanda’nın neden kendi kahramanlarına daha fazla yer vermediğini sorgulamaya başlıyor.

Ve Lale Gül, örnek olarak bazı isimler veriyor.
İşte tam bu noktada insan durup tekrar okumak zorunda kalıyor.
Bir Ruud Gullit Caddesi.
Bir Frank Rijkaard Meydanı.
Bir Patrick Kluivert Parkı.
Bir Edward David Sokağı.
BirClarence Seedorf Bulvarı
Yani Hollanda futbol tarihinin efsaneleri.
Hollanda’nın dünya çapındaki gururları.

Ama aynı zamanda göç geçmişine sahip ailelerin çocukları.
İşte burada insan ister istemez şu soruyu soruyor:
Lale Gül gerçekten neyi savunuyor?

Çünkü örnek gösterdiği isimler, Hollanda’nın tek renkli değil çok renkli hikâyesinin sembolleridir.
Ruud Gullit’in babası Surinamlıdır.
Frank Rijkaard’ın ailesi Surinam kökenlidir.
Patrick Kluivert’ın ailesi Curaçao kökenlidir.
Yani Lale Gül’ün ulusal kahraman olarak gösterdiği isimlerin tamamı, Hollanda’nın göçle şekillenen modern tarihinin ürünüdür.
Aslında bu isimler, farklı kökenlerin Hollanda toplumuna nasıl değer kattığının en güzel örnekleridir.

İŞTE BENİM TAKILDIĞIM NOKTA BURASI

Lale Gül yıllardır göçmen toplumları anlatıyor.
Göçmen kökenli insanların yaşadığı sorunları yazıyor.
Toplumdaki değişimleri yorumluyor.
Ama konu bir mahalledeki sokak isimlerine geldiğinde, neden birden bire Arapça isimlerden rahatsız olunuyor?
Daha da önemlisi, neden bunu anlatırken örnek olarak yine göç geçmişine sahip insanların isimleri gösteriliyor?

İşte burada mantık zinciri kopuyor.
Çünkü Ruud Gullit de Hollanda’nın hikâyesidir.
Wadi Musa da insanlık tarihinin hikâyesidir.
Frank Rijkaard da bu toplumun parçasıdır.
Bir Arapça isim de bu toplumun parçası olabilir.

LALE GÜL’ÜN KAÇIRDIĞI GERÇEK

Lale Gül’ün fark etmediği bir gerçek var.
Bugün Ruud Gullit adı Hollanda’nın gururudur.
Ama Gullit soyadı da yüzyıllardır Utrecht’te yaşayan bir çiftçi ailesinin soyadı değildir.
Frank Rijkaard da öyledir.
Patrick Kluivert da öyledir.
Claren Seedorf da öyledir…

Onlar da bir zamanlar Hollanda’ya dışarıdan gelen insanların çocuklarıdır.
Bugün ulusal kahraman olarak anılmalarının sebebi kökenleri değil, ülkeye yaptıkları katkıdır.
O halde aynı mantık neden başka isimler söz konusu olduğunda geçerli olmuyor?
Bu soru cevapsız kalıyor.

Bunlardan biri zenginlik sayılırken, diğerinin problem gibi sunulması insana tuhaf geliyor.

LALE GÜL’E VERİLEN ROLÜN SINIRI YOK MU?

Benim dikkatimi çeken başka bir nokta daha var.
Lale Gül son yıllarda Hollanda medyasında o kadar sık ön plana çıkarılıyor ki, insan bazen nerede durulacağını merak ediyor.
Dün din tartışmaları.
Bugün entegrasyon.
Yarın eğitim.
Öbür gün şehir planlaması.
Şimdi de futbol tarihinin büyük isimleri…

İnsan ister istemez soruyor:
Lale Gül gerçekten bütün bu alanların uzmanı mı?
Yoksa Hollanda medyası onu her konuda konuşan bir yorumcuya mı dönüştürdü?
Ruud Gullit, Frank Rijkaard, Patrick Kluivert ve Clarence Seedorf gibi isimler, Lale Gül daha dünyaya gelmeden önce milyonlarca insanın hafızasına kazınmış futbol efsaneleriydi.
Onlar yalnızca sporcu değil, Hollanda’nın uluslararası başarı hikâyesinin parçalarıdır.

Bu nedenle yazıyı okurken aklıma şu soru geldi:
Biz gerçekten futbol tarihini mi tartışıyoruz, yoksa her konuda aynı isimlerin görüş bildirdiği yeni bir medya düzenini mi?
Çünkü bazen bir kişiyi sürekli kürsüye çıkarmak, ona olduğundan fazla ağırlık yüklemek anlamına gelir.
Ve o noktadan sonra tartışma artık sokak isimlerinden çıkıp, kimin neden sürekli konuştuğu sorusuna dönüşür.

ASIL TARTIŞMA SOKAK TABELASI DEĞİL

Benim gördüğüm kadarıyla mesele sokak tabelaları değil.
Mesele, Hollanda’nın nasıl bir ülke olmak istediğidir.
Kendine güvenen ülkeler farklı isimlerden korkmaz.
Farklı kökenlerden korkmaz.
Farklı kültürlerden korkmaz.
Çünkü bilirler ki, bir toplumun gücü benzerliklerinden değil, farklılıkları birlikte taşıyabilmesinden gelir.

Bugün Hollanda’nın her şehrinde farklı kökenlerden insanların isimlerini görüyoruz.
Kimi zaman bir bilim insanı.
Kimi zaman bir sanatçı.
Kimi zaman bir futbolcu.
Kimi zaman başka bir kültürden gelen bir isim.
Bunların hiçbiri Hollanda’yı zayıflatmıyor.
Tam tersine zenginleştiriyor.

Bu nedenle De Telegraaf’taki yazıyı bitirdiğimde aklımda kalan şey, Wadi Musa olmadı.
Wadi Rum da olmadı.
Aklımda kalan şey Ruud Gullit oldu.
Çünkü bazen bir tartışmanın en ilginç tarafı, yazarın söylemek istediği şey değil, farkında olmadan ortaya koyduğu çelişkidir.

Ve bu yazıda o çelişkinin adı Ruud Gullit, Frank Rijkaard ve Patrick Kluivert’tır.
Onlar, Hollanda’nın yalnızca futbol kahramanları değil, aynı zamanda farklı kökenlerin bu ülkeye nasıl güç kattığının yaşayan sembolleridir.

Belki de bu yüzden, Lale Gül’ün yazısından sonra tartışılması gereken şey sokak isimleri değil, Hollanda’nın gerçek hikâyesidir. Çünkü o hikâye tek renkli değil, birçok rengin birlikte yazdığı bir hikâyedir.

ATATÜRK İSİMLERİ

Benim asıl merak ettiğim başka bir konu var.
Acaba Lale Gül, yarın bir gün, Hollanda’nın çeşitli kenterinde bulunan Atatürk Caddesi (Atatürklaan), Atatürk Sokağı (Atatürkstraat) , Atatürk Meydanı (Atatürkplein) isimlerinin de kaldırılmasını mı isteyecek?

Ya da “Mustafa Kemal Atatürkstraat” denildiğinde?
Bunu da Hollanda’nın ulusal hafızasına tehdit olarak mı görecek?
Yoksa o zaman farklı mı düşünecek?
Çünkü mesele gerçekten tarihî şahsiyetlere saygı göstermekse, Atatürk de dünya tarihinde iz bırakmış isimlerden biridir.

Ama mesele bazı kökenleri görünmez kılmaksa, o zaman tartışma sokak isimlerinden çok daha farklı bir yere gider.
Ben Hollanda’nın zenginliğinin tam da burada olduğuna inanıyorum.
Bu ülkede Rembrandt da vardır.
Spinoza da vardır.
Anne Frank da vardır.
Atatürk de vardır.

Ve evet, bir gün bir mahallede Arapça kökenli bir isim de olabilir.
Demokrasinin ve özgüvenli bir toplumun gücü de zaten bundan korkmamasında yatar.

                                                              ****************

LALE GÜL HAD HET DIT KEER GEMUNT OP STRAATNAMEN, MAAR MET HET VOORBEELD VAN GULLIT EN RIJKAARD LIEP ZIJ VAST IN HAAR EIGEN TEGENSTRIJDIGHEID

Lale Gül bekritiseerde de Arabische straatnamen in Bleiswijk, maar zag daarbij over het hoofd dat Gullit, Rijkaard en Kluivert, die zij zelf als voorbeelden noemde, ook uit families met een migratieachtergrond komen.

Lale Gül, die al jarenlang centraal staat in discussies over religie, integratie en migratie, opende dit keer via straatnaamborden de deur naar een nieuwe polemiek.

Wie de multiculturele structuur van Nederland bekritiseert, vergeet dat de grootste voetbalhelden van het land ook voortkomen uit diezelfde multiculturele geschiedenis.

Aan de ene kant worden namen als Wadi Musa en Wadi Rum bekritiseerd, aan de andere kant worden Gullit en Rijkaard als nationale helden opgevoerd. Precies daar begint de tegenstelling in dit verhaal.

Zullen namen als Atatürkstraat, Atatürklaan en Atatürkplein volgens dezelfde redenering ook ter discussie worden gesteld? Dat is de vraag waarop aan het einde van dit artikel een antwoord wordt gezocht.

İlhan KARAÇAY schreef:

Een van de meest besproken namen in de Nederlandse publieke opinie is al enige tijd opnieuw Lale Gül. Sommigen zien haar als een moedige vrouw. Anderen beschuldigen haar ervan dat zij migrantengemeenschappen voortdurend bekritiseert. Weer anderen omschrijven haar als de nieuwe lieveling van de Nederlandse media.

Eén ding staat vast. In de afgelopen jaren is zij een van de eerste namen geworden aan wie een microfoon wordt voorgehouden zodra in Nederland discussies losbarsten over religie, integratie, gezinsstructuren binnen migrantengemeenschappen, vrouwenrechten en de islam.

Zij werd vooral bekend door haar kritiek op conservatieve Turkse en Marokkaanse kringen. Zij schreef boeken. Zij verscheen in televisieprogramma’s. Zij schreef columns in kranten. Zij ging van panel naar panel. En na verloop van tijd werd zij niet alleen binnen haar eigen gedachtewereld, maar bijna over ieder onderwerp in het land als commentator opgevoerd.

Vorige week had ik een commentaar over haar geschreven en mij afgevraagd of er in haar taalgebruik van de laatste tijd sprake was van enige verzachting. Want in haar recente stukken leek zij zich enigszins te hebben verwijderd van de harde en scherpe toon uit eerdere jaren.

Ik had gevraagd: “Is Lale Gül gewaarschuwd?”

Volgens informatie die ik heb verkregen, zijn de artikelen die Lale Gül de afgelopen jaren heeft geschreven ook tijdens diplomatieke contacten ter sprake gekomen. Er wordt gesteld dat dit onderwerp tijdens enkele gesprekken op hoog niveau is aangekaart.
Sommige lezers van mij zeiden zelfs: “Misschien beweegt zij zich nu toch in de richting van een evenwichtiger lijn.”

Ik had dezelfde indruk gekregen. Maar toen ik haar laatste artikel in De Telegraaf van eergisteren las, moest ik die gedachte opnieuw tegen het licht houden.

Want dit keer ging het niet om een religiediscussie. Het ging niet om de hoofddoek. Het ging niet om moskeeën. Het ging niet om integratie. Het ging niet om vrouwenrechten. Dit keer ging het om straatnamen.
Ja, u leest het goed. Straatnamen…

HET DEBAT DAT IN BLEISWIJK BEGON

Lale Gül bekritiseert enkele straatnamen van Arabische oorsprong die gebruikt zullen worden in een nieuwe woonwijk in Bleiswijk.
In haar artikel noemt zij onder meer de volgende namen:
Wadi Rum.
Wadi Musa.
Wadi Shaab.
En enkele vergelijkbare namen.

Lale Gül schrijft dat deze namen haar eerder doen denken aan een kamelenkaravaan dan aan een woonwijk.
Volgens haar zijn deze naamkeuzes willekeurig en zonder veel zorg tot stand gekomen.
Tot zover heeft iedereen natuurlijk het recht om een mening te hebben.
De één vindt zulke namen mooi.
Een ander vindt ze minder geslaagd.
Een derde denkt daar weer anders over.

Dat is nu juist de kracht van een democratie.
Maar verderop in haar artikel ontstaat een opmerkelijke situatie.
Want Lale Gül begint zich af te vragen waarom Nederland zijn eigen helden niet vaker eert.

Daarbij noemt zij verschillende voorbeelden.
En precies op dat punt moet de lezer even stoppen en opnieuw lezen.
Een Ruud Gullitstraat.
Een Frank Rijkaardplein.
Een Patrick Kluivertpark.
Een Edward Davidsstraat.
Een Clarence Seedorfboulevard.
Met andere woorden: legendes uit de Nederlandse voetbalgeschiedenis.
Mensen op wie Nederland wereldwijd trots is.

Maar tegelijkertijd ook kinderen van families met een migratieachtergrond.
En juist daar dringt zich onvermijdelijk een vraag op:
Wat probeert Lale Gül hier eigenlijk te verdedigen?

Want de namen die zij als voorbeeld noemt, zijn juist symbolen van het feit dat de Nederlandse geschiedenis niet uit één kleur bestaat, maar uit vele kleuren.
De vader van Ruud Gullit kwam uit Suriname.
De familie van Frank Rijkaard heeft Surinaamse wortels.
De familie van Patrick Kluivert komt oorspronkelijk uit Curaçao.
Met andere woorden: alle nationale helden die Lale Gül als voorbeeld opvoert, zijn voortgekomen uit het moderne Nederland dat mede door migratie is gevormd.
Juist deze namen laten zien hoeveel verschillende achtergronden hebben bijgedragen aan de Nederlandse samenleving.

DAAR ZIT VOOR MIJ DE TEGENSTRIJDIGHEID

Lale Gül schrijft al jarenlang over migrantengemeenschappen.
Zij schrijft over de problemen waarmee mensen met een migratieachtergrond te maken krijgen.
Zij analyseert maatschappelijke veranderingen.
Maar zodra het over straatnamen in een nieuwe wijk gaat, waarom ontstaat er dan ineens weerstand tegen Arabische namen?
En nog belangrijker: Waarom worden daarbij juist mensen met een migratieachtergrond als voorbeeld aangehaald?

Precies daar raakt de logica zoek.
Want ook Ruud Gullit maakt deel uit van het Nederlandse verhaal.
Wadi Musa maakt deel uit van de geschiedenis van de mensheid.
Frank Rijkaard maakt deel uit van deze samenleving.
En een Arabische naam kan daar eveneens deel van uitmaken.

WAT LALE GÜL OVER HET HOOFD ZIET

Er is een werkelijkheid die Lale Gül lijkt te missen.
Vandaag de dag is de naam Ruud Gullit een bron van nationale trots.
Maar de naam Gullit behoort evenmin tot een familie die al eeuwenlang als boerenfamilie in Utrecht woont.
Voor Frank Rijkaard geldt hetzelfde.
Voor Patrick Kluivert geldt hetzelfde.
Voor Clarence Seedorf geldt hetzelfde.

Ook zij zijn kinderen van mensen die ooit van buiten Nederland kwamen.
Dat zij vandaag als nationale helden worden beschouwd, heeft niets te maken met hun afkomst.
Het heeft alles te maken met wat zij voor hun land hebben betekend.
Waarom geldt diezelfde redenering dan niet wanneer het om andere namen gaat?
Die vraag blijft onbeantwoord.
Het voelt merkwaardig dat het ene als verrijking wordt gezien, terwijl het andere als een probleem wordt voorgesteld.

IS ER GEEN GRENS AAN DE ROL DIE AAN LALE GÜL WORDT TOEGEKEND?

Er is nog een ander punt dat mijn aandacht trok.
Lale Gül wordt de laatste jaren zo vaak naar voren geschoven in de Nederlandse media dat men zich soms afvraagt waar de grens ligt.
Gisteren ging het over religie.
Vandaag over integratie.
Morgen over onderwijs.
Overmorgen over stadsplanning.
En nu zelfs over de grote namen uit de voetbalgeschiedenis.

Dan dringt zich vanzelf een vraag op: Is Lale Gül werkelijk deskundig op al deze terreinen?
Of hebben de Nederlandse media haar veranderd in een commentator die overal een mening over moet hebben?
Ruud Gullit, Frank Rijkaard, Patrick Kluivert en Clarence Seedorf waren al voetballegendes die in het geheugen van miljoenen mensen gegrift stonden, lang voordat Lale Gül werd geboren.
Zij zijn niet alleen sporters.
Zij maken deel uit van het internationale succesverhaal van Nederland.

Daarom kwam tijdens het lezen van haar artikel een andere vraag bij mij op:
Hebben wij het hier werkelijk over de geschiedenis van het Nederlandse voetbal?
Of leven wij inmiddels in een medialandschap waarin steeds dezelfde personen over elk onderwerp hun oordeel geven?

Want wanneer één persoon voortdurend een podium krijgt, ontstaat het risico dat die persoon meer gewicht krijgt toegedicht dan redelijk is.
En vanaf dat moment gaat de discussie niet langer over straatnamen, maar over de vraag waarom steeds dezelfde stemmen worden gehoord.

DE WERKELIJKE DISCUSSIE GAAT NIET OVER STRAATNAAMBORDEN

Voor mij gaat deze discussie niet over straatnaamborden.
De werkelijke vraag is wat voor land Nederland wil zijn.
Een zelfverzekerd land is niet bang voor verschillende namen.
Niet bang voor verschillende achtergronden.
Niet bang voor verschillende culturen.
Want een sterke samenleving weet dat haar kracht niet voortkomt uit gelijkheid, maar uit het vermogen verschillen met elkaar te verbinden.

In vrijwel iedere Nederlandse stad komen we namen tegen van mensen met uiteenlopende achtergronden.
Soms een wetenschapper.
Soms een kunstenaar.
Soms een voetballer.
Soms iemand uit een andere cultuur.
Geen van die namen maakt Nederland zwakker.
Integendeel.
Zij verrijken het land.

Toen ik het artikel van Lale Gül in De Telegraaf had uitgelezen, bleef Wadi Musa niet in mijn gedachten hangen.
Wadi Rum evenmin.
De naam die bleef hangen was Ruud Gullit.

Want soms is het meest interessante onderdeel van een discussie niet wat de schrijver wil aantonen, maar de tegenstrijdigheid die onbedoeld zichtbaar wordt.
En in dit artikel dragen die tegenstrijdigheid de namen Ruud Gullit, Frank Rijkaard en Patrick Kluivert.

Zij zijn niet alleen voetbalhelden van Nederland.
Zij zijn ook levende symbolen van hoe mensen met verschillende achtergronden hebben bijgedragen aan de kracht van dit land.

Misschien is dat precies waarom de discussie die Lale Gül heeft aangezwengeld uiteindelijk niet over straatnamen gaat.
Zij gaat over het werkelijke verhaal van Nederland.
En dat verhaal is niet éénkleurig.
Het is een verhaal dat door vele kleuren samen is geschreven.

ATATÜRK-NAMEN

Er is nog een andere vraag die mij bezighoudt.
Zou Lale Gül op een dag ook willen dat namen als Atatürklaan, Atatürkstraat en Atatürkplein, die in verschillende Nederlandse steden voorkomen, verdwijnen?

Of wanneer ergens de naam Mustafa Kemal Atatürkstraat wordt gebruikt?
Zou zij dat dan ook beschouwen als een bedreiging voor het nationale geheugen van Nederland?
Of zou zij daar anders over denken?
Want als het werkelijk gaat om respect voor historische persoonlijkheden, dan is Atatürk zonder twijfel een van de namen die een blijvende plaats in de wereldgeschiedenis hebben veroverd.

Maar als het er uiteindelijk om gaat bepaalde achtergronden en herkomsten minder zichtbaar te maken, dan verplaatst deze discussie zich naar een terrein dat veel verder gaat dan straatnamen alleen.

Ik geloof juist dat de rijkdom van Nederland hierin schuilt.
In dit land is er plaats voor Rembrandt.
Er is plaats voor Spinoza.
Er is plaats voor Anne Frank.
En er is ook plaats voor Atatürk.

En ja, op een dag kan er ook een straatnaam van Arabische oorsprong in een woonwijk verschijnen.
De kracht van een democratie en van een zelfverzekerde samenleving ligt juist in het feit dat zij daar niet bang voor is.